Ελληνικοί " Τοπικοί οίνοι "

 

Η έγκριση για τη χρήση της ένδειξης "τοπικός οίνος " για ένα συγκεκριμένο ελληνικό κρασί εξαρτάται πρωτίστως από το εκφρασμένο ενδιαφέρον των οινοπαραγωγών, των οργανώσεων τους, ή φυσικών ή νομικών προσώπων που έχουν κάποια συμβασιακή σχέση μαζί τους. Σύμφωνα με τους κανόνες η σύγκριση πρέπει να βασίζεται στη χρησιμοποίηση σταφυλιών από τις πιο πρόσφορες ποικιλίες που καλλιεργούνται στα κατάλληλα εδάφη και η στρεμματική τους απόδοση δεν υπερβαίνει τα προσδιορισμένα επίπεδα. Το κρασί μπορεί να παράγεται είτε με την ταυτόχρονη ζύμωση των εγκεκριμένων ποικιλιών, είτε με την ανάμιξη κρασιών από τις ποικιλίες Αυτές, υπό τον όρο ότι η ανάμιξη θα γίνεται από τούς παραγωγούς και όχι από τους εμπόρους. Στις ενδείξεις των τοπικών οίνων μπορούν να χρησιμοποιούνται τα ονόματα νομών, επαρχιών, αμπελουργικών περιοχών μικρότερων από τους νομούς, ή αμπελουργικών διαμερισμάτων, που είναι τα εξής: Πελοπόννησος, Κρήτη, Μακεδονία. Ήπειρος. Θράκη, Θεσσαλία. Στερεά Ελλάδα, Ιόνια νησιά, Δωδεκάνησα, Κυκλάδες και νησιά του Αιγαίου. Τοπωνύμια κοινοτήτων ή νησιών δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται εκτός αν συμπίπτουν με το όνομα του νομού ή της επαρχίας, μπορούν όμως να χρησιμοποιηθούν τοπονυμιακά επίθετα (π.χ, "Λευκαδίτικος" αντί για "Λευκάδα"). Το όνομα επαρχίας ή νομού δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει ζώνη ονομασίας προελεύσεως στα όρια τον νομού, και η ποικιλιακή σύνθεση του τοπικού οίνου (δεν επιτρέπεται σα είναι ίδια με αυτήν της ονομασίας προελεύσεως. Ωστόσο, στην περίπτωση τοπικών οίνων με ονόματα από τα αμπελουργικά διαμερίσματα που προαναφέρθηκαν, μέχρι 70% των σταφυλιών ή των κρασιών επιτρέπεται να προέρχονται από τις ποικιλίες και τις ζώνες με ονομασία προελεύσεως. Μέχρι στιγμής έχει εγκριθεί η χρήση της ένδειξης για τους εξής "τοπικούς οίνους":

 

Αγιορείτικος Μακεδονικός
Αναβυσσιώτικος (Μεσόγεια) Μεσημβριώτικος (Θεσσαλονίκη)
Αττική Μεσσηνιακός
Βιλλίτσα (Μεσόγεια) Παιανίτικος (Μεσόγεια)
Γρεβενά Πελοποννησιακός
Δωδεκανησιακός Πλαγιές Αμπέλου (Σάμος)
Δράμα Πλαγιές Βερτίσκου (Θεσσαλονίκη)
Επανωμίτικος (Χαλκιδική) Πλαγιές Κιθαιρώνα
Ηρακλειώτικος Πλαγιές Ορεινής Κορινθίας
Θεσσαλικός Πλαγιές Πάρνηθας
Θηβαϊκός Πλαγιές Πετρωτού (Αχαΐα)
Κίσσαμος Πυλία
Κρητικός Συριανό
Κριανιώτικος (Όλυμπος) Τριφυλία
Λασιθιώτικος Τύρναβος

Ελληνικές ονομασίες προελεύσεως

Το ελληνικό σύστημα ονομασιών αποβλέπει να εξασφαλίσει ότι τα κρασιά που φέρουν αναγραφόμενη ονομασία έχουν παρασκευασθεί σύμφωνα με τη σωστή τοπική πρακτική για την παραγωγή κρασιού ποιότητας. Οι κανονισμοί για τις ονομασίες απαιτούν τη χρήση εκλεκτών ποικιλιών σταφυλιών καθορίζουν τις τοποθεσίες που έχουν το κατάλληλο έδαφος από τις ποικιλίες αυτές , προσδιορίζουν το σύστημα καλλιέργειας και επιβάλλουν το μέγιστο όριο στρεμματικής απόδοσης και το ελάχιστο όριο περιεκτικότητας του μούστου σε σάκχαρο. Επιπροσθέτως, στην περίπτωση των "ελεγχομένων" ονομασιών προελεύσεως, απαιτείται λεπτομερέστερη αναφορά σε σχέση με θέματα όπως οι καλλιεργούμενες ποικιλίες στους αμπελώνες, η ηλικία των κλημάτων, οι νέες φυτεύσεις, οι ποσότητες του παραγόμενου και του αποθηκευμένου κρασιού, ώστε να ελέγχεται η ανάπτυξη της ίδιας της περιοχής. Μέχρι στιγμής το σύστημα της "ελεγχόμενης ονομασίας" έχει εφαρμοσθεί μόνο στα ηδύποτα(Liquer wines).Την ευθύνη για το σύστημα ονομασίας την έχει η Κεντρική Επιτροπή Προστασίας Οινοπαραγωγής (ΚΕΠΟ) που υπάγεται στο υπουργείο Γεωργίας. Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι το σύστημα ονομασίας δεν αποτελεί εγγύηση για την ποιότητα ενός συγκεκριμένου κρασιού. Μέχρι σήμερα οι εξής ονομασίες προελεύσεως έχουν εγκριθεί. Στα κρασιά που εγκρίνονται για να φέρουν ονομασια χορηγούνται αριθμημένες-ταινίες ,που πρέπει να επικολληθούν στο στόμιο κάθε φιάλης. Για την ελεγχόμενη ονομασία, προελεύσεως η ταινία είναι λευκή και γαλάζια ,ενώ) για την ονομασία προελεύσεως ανωτέρας ποιότητας η ταινία είναι λευκή και κόκκινη. Τα αρχικά της ονομασίας προελεύσεως, όπως αναγράφονται στην ταινία, σημειώνονται σε παρένθέση στον παρακάτω πίνακα:

 

 

Ονομασία Προελέυσεως Ελεγχόμενη (ΟΠΕ) Ονομασία Προελέυσεως Ανωτέρας - Ποιότητας (ΟΠΑΠ)
Μαυροδάφνη Κεφαλληνίας (ΜΚ) Αμύνταιον (ΑΜ)
Μαυροδάφνη Πατρών (ΜΠ) Αγχίαλος (ΑΧ)
Μοσχάτο Κεφαλληνίας (ΜΚ) Αρχάνες (ΑΡ)
Μοσχάτο Λήμνου (ΜΛ) Δάφνες (ΔΦ)
Μοσχάτο Πατρών (ΜΠ) Γουμένισα (ΓΜ)
Μοσχάτο Ρόδου (ΜΡ) Κάντζα (ΚΝ)
Μοσχάτο Ρίου Πατρών (ΜΡ) Λήμνος (ΛΜ)
Σάμος(ΣΜ) Μαντίνεια (ΜΝ)
Νάουσα (ΝΣ)
Νεμέα (ΝΜ)
Πάρος (ΠΡ)
Πάτραι (ΠΤ
Πλαγιές Μελίτων(ΠΜ)
Πεζά (ΠΖ)
Ραψάνη (ΡΨ)
Ρόδος (ΡΔ)
Ρομπόλα Κεφαλληνίας (ΡΚ)
Σαντορίνη (ΣΝ)
Σητεία (ΣΤ)
  Ζίτσα (ΖΤ)

 

 

Οι σπουδαιότερες ελληνικές ποικιλίες

Ποικιλία
Κύριες περιοχές καλλιέργειας
Ταυτότητα

αγιωργίτικο

Συνώνυμα:μαύρο Νεμέας μαυρούδι Νεμέας

ΒΑ Πελοπόννησος

Ξηρά και γλυκά κρασιά.Ποικιλιακά ΟΠΑΠ ερυθρά κρασιά Νεμέας.

αθήρι

Δωδεκάνησος,

Κυκλάδες,Κρήτη,

Χαλκιδική.

Ξηρά και γλυκά λευκά κρασιά. Σπουδαιότερη ποικιλία της Ρόδου,δίνει ποικιλιακά ΟΠΑΠ ξηρά λευκά.  Στη Σαντορίνη επιτρέπεται για ΟΠΑΠ ξηρά ή γλυκά. Πρόσφατα μεταφυτεμένο στη Χαλκιδική, απαιτείται για ΟΠΑΠ πλαγιές  Μελιτώνα. Άλλοτε σημαντικόγια την παραγωγή του μαλβαζία.

αίδάνι άσπρο

Κυκλάδες

Ξηρά και γλυκά λευκά και ροζέ κρασιά.Επιτρέπεται για ΟΠΑΠ κρασιά Σαντορίνης. Άλλοτε σημαντικό για τυν παραγωγή του μαλβαζία.

ασύρτικο

Σαντορίνη,

Χαλκιδική.

Ξηρά και γλυκά λευκά κρασιά. Σπουδαιότερη ποικιλία της Σαντορίνης για ΟΠΑΠ κρασιά. Πρόσφατα μεταφυτεμένο στη Χαλκιδική, απαιτείται για ΟΠΑΠ λευκά Πλαγιές Μελιτώνα. Κόκκινη ποικιλία, κυρίως κρασί για χαρμάνια της Λευκάδας.

Βερτζαμί

Συνώνυμα:μαρτζαβί,λευκαδίτικο

Επτάνησα και η απέναντι ηπειρωτική ακτή.

Κόκκινη ποικιλία, κυριώς κρασί για χαρμάνια Λευκάδας

Βιλάνα

Κρήτη κεντρική και ανατολική

Λευκή ποικιλία για ξηρά ή γλυκά κρασιά. Χρησιμοποιείται για τα ποικιλιακά λευκά ξηρά ΟΠΑΠ των πεζών. Αλλοτε σημαντική για την παραγωγή Μαλβαζία.

γουστουλίδι

Συνώνυμα:βοστελίδι,αυγουστελίδι

Επτάνησα και η απέναντι

Ηπειρωτική ακτή.

Λευκή ποικιλία για ξηρά και γλυκά κρασιά κυρίως στην Ζάκυνθο

Κακοτρύγης

Επτάνησα και παράκτια Ηπειρος

Ποικιλία με λευκές και κόκκινες παραλλαγές για ξηρά κρασία κυρίως στήν Κέρκυρα.

κορύφι

Συνώνυμα:γαλανό, μαύρο αραχόβης

Βοιωτία

Κόκκινη ποικιλία για ξηρά κρασιά κυρίως της αράχωβας

Κατσιφάλι

Κεντρική Κρήτη

Κόκκινη ποικιλία για ξηρά κρασιά. Απαιτείται για ξηρά ερυθρά ΟΠΑΠ Αρχάνες και Πεζά.

Κρασάτο

Βόρεια Θεσσαλία, δυτική Μακεδονία

Κόκκινη ποικιλία για ξηρά κρασιά. Επιτρέπεται για τα ΟΠΑΠ κρασιά Ραψάνης.

λημνιό

Συνώνυμα:λημνιώνα,καλαμπάκι

Λήμνος,Θεσσαλία,Χαλκιδική

Κόκκινη ποικιλία για ξηρά κρασιά. Απαιτείται για ξηρά ερυθρά ΟΠΑΠ κρασιά Πλαγιές Μελιτώνα

λιάτικο

Συνώνυμα: μαυρολίάτης,λιάτης

Κρήτη κεντρική και ανατολική,Κυκλάδες

Κόκκινη ποικιλία για ξηρά και γλυκά κρασιά. Χρησιμοποιείται για ΟΠΑΠ ερυθρά Δάφνες και Σητεία. Άλλοτε σημαντικό για την παραγωγή μαλβαζία.

Μανδηλαριά

Συνώνυμα: μανδηλαριά μαντηλάρι, αμοργιανό, κουντούρα μαύρη.

Δωδεκάνησα, Κρήτη, Κυκλάδες, Ανατολικές Σποράδες (παραλλαγές)
Μια από τις πιο διαδεδομένες ποικιλίες του Αιγαίου. Κόκκινη ποικιλία για ξηρά και γλυκά κρασιά. Χρησιμοποιείται στα ξηρά ερυθρά ΟΠΑΠ Ρόδου. Απαιτείται για ΟΠΑΠ Αρχάνες και Πεζά.

μαύρη Κορινθιακή

Συνώνυμα: σταφίδα,λιανορρόγι.

Πελοπόννησος, Επτάνησα
Κόκκινη ποικιλία που χρησιμοποιείται κυρίως για αποξήρανση,αλλά και σε νωπή κατάσταση για οινοποίηση , ιδίως για τα γλυκά κρασιά Αχαϊας και Ζακύνθου. Επιτρέπεται μέχρι 50% για γλυκό ερυθρό ΟΠ ΑΠ Μαυροδάφνη Πατρών.
μαυροδάφνη

ΒΔ Πελοπόννησος,

Επτάνησα.

Κόκκινη ποικιλία για γλυκά και ξηρά κρασιά. Χρησιμοποιείται για γλυκά ερυθρά ΟΠΑΠ Πατρών και Κεφαλληνίας.
μαύρο μεσενικόλα
Δυτική Θεσσαλία
Κόκκινη ποικιλία για ξηρά ερυθρά και ροζέ κρασιά, ιδίως κοντά στην Καρδίτσα.

μονεμβασιά

Συνώνυμα:μονοβασιά, μονεμβασιάτικο

Κυκλάδες

Ανατ.Πελοπόννησος

Λευκή ποικιλία για ξηρά και γλυκά κρασιά. Απαιτείται για ερυθρά ΟΠΑΠ Πάρου. Αλλοτε σημαντική για την παραγωγή μαλβαζία.
μοσχάτο Αλεξανδρείας
Λήμνος
Λευκή ποικιλία για γλυκά και ξηρά κρασιά. Χρησιμοποιείται για μοσχάτα κρασιά ΟΠΑΠ Λήμνου.
μοσχάτο Αμβουργου
Θεσσαλία
Κόκκινη ποικιλία, κυρίως για επιτραπέζια σταφύλια. αλλά και για οινοποίηση, ιδίως για ξηρά και γλυκά ερυθρά γύρω στην Καρδίτσα και τον Τύρναβο.

μοσχάτο άσπρο

Συνώνυμα: μοσχούδι, μοσχοστάφυλο.
Σάμος, Δωδεκάνησα, Κρήτη, Επτάνησα, Πελοπόννησος.
Λευκή ποικιλία για γλυκά και ξηρά κρασιά. Χρησιμοποιείται για ποικιλιακά μοσχάτα ΟΠΑΠ Σάμου, Πατρών και Ρίου Πατρών. Απαιτείται για μοσχάτο ΟΠΑΠ Ρόδου.

μοσχόμαυρο

Συνώνυμο μοσχόγαλτσο.

Δυτική Μακεδονία
Κόκκινη ποικιλία για οινοποίηση, βασική για το λευκό γλυκό κρασί της Σιατιστας. Σήμερα χωρίς εμπορική σημασία.
μοσχοφίλερο
Πελοπόννησος, κεντρική και νότια .
Κόκκινη ποικιλία για ξηρά λευκά και γλυκά κρασιά. Επιτρέπεται για ΟΠΑΠ Μαντινείας.
νεγκόσκα
Μακεδονία βόρεια - κεντρική.
Κόκκινη ποικιλία για ξηρά κρασιά.Απαιτείται για ερυθρά ξηρά ΟΠΑΠ Γουμένισσας .
ντεμπίνα
Ήπειρος.
Λευκή ποκιλία για λευκά και ροζέ κρασιά.Χρησιμοποίται για ποικιλιακά λευκά ΟΠΑΠ Ζίτσας ξηρά αφρώδη,ημίξηρα αφρώδη, ξηρά μη αφρώδη.

Ξυνόμαυρο

Συνώνυμα: μαύρο Ναούσης, νιουστινό, ξυνόγαλτσο, ποπόλκα.

Κεντρική Μακεδονία, βόρεια θεσσαλία.
Κόκκινη ποικιλία για ξηρά κρασιά.Χρησιμοποίται για ποικιλιακά κρασιά ΟΠΑΠ Νάουσας και Αμυνταίου,απαιτείται για ΟΠΑΠ Γουμένισσας,επιτρέπεται για ΟΠΑΠ Ραψάνης.

πετροκόρυθο

Συνώνυμα: κορύθι κόκκινο.

Επτάνησα και απέναντι ηπειρωτική ακτή.
Κόκκινη ποικιλία για ξηρά ερυθρά και ροζέ κρασιά ιδίως στήν Κέρκυρα .

ροδίτης

Συνώνυμα: ροιδίτης, κοκκινάρι, βιολεντό.
Πελοπόννησος. Στερεά Ελλάδα. Κυκλάδες, Επτάνησα και σχεδόν παντού στην Ελλάδα.
Κοκκινωπή ή λευκή ποικιλία για ξηρά κρασιά ερυθροπού ή λευκού χρώματος . Χρησιμοποιείται για ξηρά λευκά ΟΠΑΠ Αγχιάλου κασι Πατρών . Συχνά χρησιμοποιείται για εγχρωμα ρετσινωμένα Στερεάς και Πελοποννήσου.Επιτρέπεται για ρετσίνες και κοκκινέλια Αττικής, Βοιωτίας, Έυβοιας.
ροζακί
Κρήτη, Δωδεκάνησα.
Λευκή ποικιλία για επιτραπέζια σταφύλια, χρησιμοποίείται και για οινοποίηση σε ποικιλιακώς ανάμικτα ξηρά και γλυκά κρασιά.

ρομπόλα

Συνώνυμα:ασπρορόμπολα.

Επτάνησα και απέναντι ηπειρωτική ακτή
Λευκή ποικιλία για ξηρά και γλυκά κρασιά.Χρησιμοποιείται για ποικιλιακά ξηρά λευκα ΟΠΑΠ Κεφαλληνίας.

ρωμαίικο

Συνώνυμα:μαύρο ρωμαίικο και λοίσιμα.

Δυτική Κρήτη και νοτια Πελοπόννησος
Κόκκινη ποικιλία για ξηρά ερυθρά και ροζέ κρασιά, ιδίως στην περιοχή του Κισσάμου.

σαβατιανό

Συνώνυμα: σαβαθιανό,σταματιανό,σακέικο κουντούρα άσπρη,ντομπρένα άσπρη.

Μια απο τις πιο διαδεδομένες ποικιλίες.

Στερεά,Πελοπόννησος,Κυκλάδες

Δωδεκάννησα για ξηρά και γλυκά κρασιά ρετσινωμένα και αρετσίνωτα. Χρησιμοποιείται για λευκά ξηρά αρετσίνωτα ΟΠΑΠ Κάντζας Αττικής.Επίσης για τις ρετσίνες στα μεσόγεια Αττικής,Βοιωτίας και Εύβοιας .
σουλτανίνα
Κεντρική κρήτη, Δωδεκάννησα
Λευκή ποικιλία που χρησιμοποίειται κυρίως για σταφιδοποίηση ,αλλά και ώς επιτραπέζιο σταφύλι και για οινοποίηση σε ποικιλιακώς ανάμικτα ξηρά και γλυκά κρασιά

σταυρωτό

Συνώνυμα: αμπελακιώτικο

Θεσσαλία, Δυτική Μακεδονία. Ευβοια.
Κόκκινη ποικιλία για ξηρά ερυθρά και ροζέ κρασιά. Επιτρέπεται για ξηρά ερυθρά ΟΠΑΠ Ραψάνης.
τράνι
Δωδεκάννησα
Λευκή ποικιλία για γλυκά μοσχάτα κρασιά.Απαιτειται για μοσχάτα κρασιά Ρόδου.
φιλέρι
Πελοπόννησος - κεντρική, δυτική και νότια.
Κόκκινη ποικιλία για ξηρά κρασιά, ερυθρωπού ή λευκού χρώματος.