New Page 1

News & Features

SERVE THE PEOPLE!

We need sponsors and donations for our Bicolano Heroes Project.  Please contact pcalara@edsamail.com.ph

 

Home

About Us

Previous Issues

Suggestions

Guestbook

 

 

We want to know what you think of this article

 

Doktor na Palaban kan Bikol

Profile ni Dr. Juan Escandor

Ni Perry M. Calara

 

(Moderator's note: Para sa Bonifacio day uni an istorya kan sarong Bikolanong nakipaglaban man sa panahon kan diktadurya. Saro kan member kan satuyan egroup kapangaran niya an taong ini, baka kaparientes niya an yaon sa profile ta).

 

Bonifacio Day--Sinasabi kan iba na mabalik daa ang diktadurya, idedeklara daa ulit ang martial law, o magkakakudeta. Ang iba dai natatakot ang iba iyo. Kung mangyari man ini aram ta na may mga Bikolanong papalag, mag-uumalpas, lalaban!

 

Sinabi na kan nakaaging panahon na may mga ikolanong nakilaban para lang mamantinir ang katoninungan sagkod para tawan ang mga sunod na henerasyon na marhay na buhay. Saro sa mga Bikolanong ini si Dr. Juan Escandor--Jerry sa mga Kaamigo--kan Gubat, Sorsogon.

 

Alumnus siya kan Gubat High School. Gradwado siya sa Medicina Sa Unibersidad kan Pilipinas (UP). Saro siya sa mga dalubhasa sa kanser. Nagi siyang Chief kan Research Department, Kanser Institute, kan Philippine General Hospital (PGH). 

 

Igwa kuta siyang pagkakataon na yumaman, arog kan kadaklan kan mga doktor. Inaalok na ngani kan kaamigo na sa ibang nasyon na lang maging doktor ta dakol ning kwarta duman. Ang sabi lang ni Jerry sa Amigo, "may sinumpaan ako digdi." Hararom na tataramon pero maiintindihan niyato sa sinunod niyang landas sa buhay.

 

Nagi siyang volunteer sa government sagkod non-government organisasyons para maging doktor kan kadakol na pobreng mga bario sa central Luzon, Mindoro, sagkod sa saiyang munisipyo sa Gubat. Pinagsirbihan niya ang mga Indigenous people. Nagi pa siyang volunteer kan Presidential Assistance to National Minority (PANAMIN). Nagtatao siya ning mga free clinic sa mga paraoma kan Central Luzon asin Mindoro sagkod paramoma asin parasira sa Gubat.

 

Bako lang kanser kan laman an gusto niyang bulungon kundi pati na ang kanser kan banwaan. Binangga niya si Marcos sagkod mga pagiriba kaining mga crony kaiba pa ang mga kaamigong kapitalistang

foreigners. Kaya mahihiling man si Jerry na yaon sa piket kan mga

trabahador sa PGH asin sa dakol na "factory" sa manila.

 

Nakikipagrally man siya sa US embassy, Mendiola, Plaza Miranda asin

nakipag kurahaw man ning: "Marcos, killer, dictador, tuta; US-Marcos

ibagsak; Makibaka Huwag Matakot."

 

Saro siya sa organisador kan Sorsogon Progressive Movement sa Gubat sagkod responsable sa Pagkakasararo kan mga Kabataang Demokratiko sa Sorsogon.

 

Dai na nagngalas ang mga kaamigo ni Jerry kan siya nag-underground sa inot na arangkada kan Martial Law. Dai na siya inabutan kan mga

alipures ni Marcos. Sinunod na niya an sarong rebolusyonaryong buhay.

Parang si Andres Bonifacio laban sa mga kastila; Parang HUKBALAHAP ng partido komunista laban sa hapon. Pinamayohan niya bako lang ang Medical Bureau kan underground movement kundi pati ang sarong armadong grupo sa Central Luzon. Talagang binangga niya si Marcos asin ang nirerepresentar kaining "raot" na sistema.

 

Kaya man kan madakop siya kan estado talagang dai na siya pinatawad. Sabi sa mga report nagadan siya kan April 1, 1983, nakipagbadilan sa Quezon City. Pero may nagsasabi man Na nagadan siya Marso 31, 1983, tinorture.

 

Nagadan si Jerry apat na bulan lang bago man ginadan si Ninoy Aquino. Kasagsagan na kan kaanggutan kan banwaan--tolong taon bago napatalsik si Marcos.

 

Dai maaraman kun nuarin siya nagadan pero sa autopsiya ni Dr. Jaime

Zamuco, teacher ni Jerry sagkod Dr. Corazon Rivero, kaamiga saro

lang ang sigurado ninda: tinorture muna si Jerry bago nagadan.

Binunot ang mga bigote niya, Nahiling ninda na may mga bareng tulang

ang hawak ni Jerry. Ang bungo niya an laman basura, trapo, may brief

pa ngani sagkod plastic.

 

Dakol ang buminilib asin nagrespeto ki Jerry. Saro si Jerry kan dakol na Bikolanong nagtao kan buhay para lamang mapabagsak an diktadurya. Sa Homily ngani ni Msgr. Angel Dy, kan Diocese kan Sorsogon, sa Memorial Service ki Jerry ini ang sinabi niya: Friends, we honor the memory of Dr Juan Barrameda Escandor, Johnny to others, Jerry to his friends. After years of painful effort, the reality of a "good life" was for him near at hand. Yet he chose to serve the toiling masses for he could not bear to enjoy life while his brothers cry in despair. He, like a thousand others, have been sacrificed in the altar of some men's ambitions. These merit the respect of the Filipino People. For even in the face of extreme provocation, monetary enticements, a seat in power, they remained true to their principles. They offered their lives, unbowed even in torture, a witness to the greatness of the human spirit.

 

Porbaran lang nindang magbugtak nin diktadurya, porbaran nindang I-

deklara ang Martial Law, porbaran nindang magkudeta, dakol na Jerry

Escandor sa kabikolan ang mapalag, mag-uumalpas, malaban!

 

 

(kadaklan kan datus digdi hali sa librong PULANG HAMTIK, pig-edit ni

Reynaldo Jamorallin (kan Sorsogon Arts Council), Published kan 1997.

saro man sa member kan KAIBAegroup na si Atty. Soliman Santos may isinurat sa librong ini tungkol sa sarong Parochialista (Taga NPS),

taga Phil. Science High School, UNCean luminaban man sa ditadura--

Alexander Belone II an Pangaran. Kun siisay man an gustong magkaigwa nin kopya kan pulang hamtik magpadara lang nin email sa KAIBAnews egroup)

__________________________________

Filipino Translation

Doktor na Palaban ng Bikol

Profile ni Dr. Juan Escandor

Ni Perry M. Calara

 

 

Sinasabi ng iba na baka bumalik ang diktadurya, ideklara ulit ang

martial law, o magkaroon ng kudeta. Ang iba natatakot ang iba hindi.

Kun mangyari man iyan alam natin na may mga Bikolanong papalag, mag-

uumalpas, lalaban.

 

Sinabi na ng nakaraang panahon na may mga Bikolanong nakipaglaban

para lang magkaroon ng kapayapaan at para bigyan ang mga susunod na

henerasyon na magandang buhay. Isa sa mga Bikolanong iyan ay si Dr.

Juan Escandor ng Gubat, Sorsogon.

 

Alumnus siya ng Gubat High School. Gradwado siya sa Medicina Sa

Unibersidad kan Pilipinas (UP). Isa siya sa mga dalubhasa sa

kanser. Nagi siyang Chief ng Research Department, Kanser Institute,

ng Philippine General Hospital (PGH).

 

Mayroon sana siyang pagkakataon na yumaman, tulad ng karamihan ng

ating mga doktor. Inaalok na nga ng kaibigan na sa ibang bansa na

lang maging doktor at maraming pera doon. Ang sabi lang ni Jerry sa

Kaibigan, "may sinumpaan ako dito." Malalim na pananalita pero

maiintindihan natin sa sinunod niyang

landas sa buhay.

 

Nagi siyang volunteer sa government at non-government

organisasyons para maging doktor ng maraming naghihirap na barrio sa

central Luzon, Mindoro, at sa kanyang munisipyo sa Gubat.

Pinagsilbihan niya ang mga indigenous people. Nagi pa siyang

volunteer ng Presidential Assistance to National Minority

(PANAMIN). Nagbigay siya ng mga free clinic sa mga magsasaka ng

Central Luzon at Mindoro, magsasaka at mangingisda sa Gubat.

 

Hindi lang kanser ng laman ang gusto niyang gamutin kundi pati na

ang kanser ng lipunan. Binangga niya si Marcos at ang kanyang mga

corny sampu ng kanilang kaibigang mga dayuhang kapitalista. Kaya

makikita rin si Jerry na nasa piket ng mga manggagawa sa PGH at

maraming pagawaan sa Manila.

 

Nakikipagrally din siya sa US embassy, Mendiola, Plaza Miranda at

nakipagsigawang: "Marcos, killer, diktador, tuta; US-Marcos ibagsak;

Makibaka huwag matakot."

 

Isa siya sa mga organisador ng Sorsogon Progressive Movement sa Gubat

at Pagkakaisa ng Kabataang Demokratiko sa Sorsogon.

Hindi na nagtaka ang mga kaibigan ni Jerry ng siya ay mag-underground

sa unang arangkada pa lang ng Martial Law. Hindi na siya inabutan ng

mga alipures ni Marcos. Sinunod na niya ang isang rebolusyonaryong

buhay. Parang si Andres Bonifacio laban sa mga kastila; parang

HUKBALAHAP ng partido komunista laban sa hapon.

Pinamunuan niya hindi lang ang Medikal Bureau ng underground movement

kundi pati ang isang armadong grupo sa Central Luzon. Talagang

binangga niya si Marcos at ang lipuanang bulok na kanyang

kinapapalooban.

 

Kaya ng siya ay mahuli ng estado hindi siya pinatawad.

Sabi sa mga report namatay siya noong April 1, 1983, nakipagbarilan

sa Quezon City. Pero may nagsasabi na namatay siya Marso 31, 1983,

tinorture.

 

Namatay si Jerry apat na buwan bago pinatay si Ninoy Aquino.

Kasagsagan na ng galit ng bayan--tatlong taon bago napatalsik si

Marcos.

 

Hindi malaman kun kailan siya namatay pero sa autopsy ni Dr. Jaime

Zamuco, teacher ni Jerry at saka ni Dr. Corazon Rivero, kaibigan, isa

lang ang sigurado nila: tinorture muna si Jerry bago namatay.

Binunot ang kanyang mga bigote, nakita nilang may mga bali-baling

buto ang katawan ni Jerry. Ang laman ng bungo niya ay basura, trapo,

may brief pa nga at plastic.

 

Marami ang humanga at nagrespeto kay Jerry. Isa siya sa maraming

Bikolanong nagbigay ng kanyang buhay para lamang mapabagsak ang isang

diktadurya. Sa sermon ni Msgr. Angel Dy, ng Diocese ng

Sorsogon, sa Memorial Service ki Jerry ito ang kanyang sinabi:

Friends, we honor the memory of Dr Juan Barrameda Escandor, Johnny to

others, Jerry to his friends. After years of painful effort, the

reality of a "good life" was for him near at hand. Yet he chose to

serve the toiling masses for he could not bear to enjoy life while

his brothers cry in despair. He, like a thousand others, have been

sacrificed in the altar of some men's ambitions. These merit the

respect of the Filipino People. For even in the face of extreme

provocation, monetary enticements, a seat in power, they remained

true to their principles. They offered their lives, unbowed even in

torture, a witness to the greatness of the human spirit.

 

Subukan nilang maglagay na diktadurya, subukan nilang magdeklara ng

Martial Law, subukan kaya nilang magkudeta marami ang Jerry Escandor

sa kabikolan ang papalag, mag-uumalpas, lalaban!

 

(karamihan sa datus dito galing sa librong PULANG HAMTIK, inedit ni

Reynaldo Jamorallin (ng Sorsogon Arts Council), Published noong 1997)

 

 

end

 

 

Sigwa

From Activists viewpoint

Save the Bicol Forest!

jay-ar (Dayangdang)

KAKI-LAW

The right libraryonline for law students

KAIBA News & Features, P.O. Box 6126, Naga City 4400.  email: alcalara@edsamail.com.ph  Tel No. 0917 8122107 Copyright 1999  KAIBA News & Features. All rights reserved.  Revised: August 17, 2002