 |
 |
 |
 |
| CHRISTIAN UBAÑA TORDECILLAS |
| Dyip |
| THIS IS PART OF THE LITERATURA READING SERIES | CLICK HERE TO GO BACK TO LITERATURA |
| THE AUTHOR HOLDS THE COPYRIGHT TO THIS PLAY. THIS IS POSTED WITH PERMISSION FROM THE AUTHOR. FOR INQUIRIES ON HOW TO SECURE THE PLAYWRIGHT'S PERMISSION TO STAGE THIS PLAY, PLEASE E-MAIL HIM AT THIS ADDRESS. |
| An excerpt from the one-act play MGA PANGUNAHING TAUHAN: MATRONA 65, madaldal, masungit at prangkang biyuda. Adik sa BINGO. Nagmumurang kamatis. DRAYBER 33, Pitong taon nang drayber. May asawa at walong anak. DEXTER 16, makulit. Estudyante sa hayskul. Aktibista. CLARA 17, estudyanteng ayaw sa mga welga. Seryoso sa pag-aaral. Kaklase ni Dexter. IBA PANG MGA TAUHAN: PASAHERO 1 15, babaeng estudyante. MGA NAGWEWELGA Mga mamamayan na may mga hawak na plakards. Nagwewelga sila dahil sa maling sistema ng gobyerno at sa paglalayong mapatalsik ang Pangulo sa pwesto. ISANG BABAE NA NAKA-TOGA 21, babae na kaka-graduate lang at mahilig sumama sa mga welga. LALAKENG TRAFFIC ENFORCER 30, lalake na malaki ang tiyan. WELGISTA 1 at 2 Mga mamamayan na kasama sa mga nagwewelga. PASAHERO 2 25, lalakeng tambay sa kanto. MGA PULIS NA MAY MGA BATUTA AT KALASAG Mga nakadamit-pulis at mga handa sa anumang pagsalakay ng mga welgista. TAGPUAN: Sa loob ng isang pampasaherong dyip sa Taft Avenue na biyaheng SM City Hall. Sa ilalim ng daanan ng LRT, sa labasan ng Araullo High School. PANAHON: Sa kasalukuyang panahon. Linggo. Tanghaling tapat kaya nakakatamad magbiyahe. (Magsisimula ang isang mabagal na tugtog ng piyano sa madilim na entablado. Isasabay dito ang pagbigkas ng isang tula. Ito ay dapat bigkasin nang mabagal na may tamang puntong Español.) BOSES: Adiós, Patria adorada, región del sol querida, Perla del mar de oriente, nuestro perdido Edén! A darte voy alegre la triste mustia vida, Y fuera más brillante, más fresca, más florida, También por ti la diera, la diera por tu bien. (Dahan-dahang bubukas ang malabong ilaw. Makikita sa gitna ng entablado ang pampasaherong dyip na sinadyang hinating pahaba upang makita ng mga manonood ang mga nagsisipagganap sa loob nito. Nakasakay sa loob ng dyip ang drayber, matrona, at pasahero 1. Nakaupo ang matrona sa dulo malapit sa labasan ng sasakyan, samantalang ang pasahero 1 naman ay nasa gitnang bahagi ng upuan, at ang drayber naman sa kabilang dulo. May isang paaralan na natatakpan ng matataas na pader sa gawing likod ng dyip. Ito ang magsisilbing bakdrap. Mayroon ding isang No Loading Unloading na karatulang nakatayo sa tabi ng dyip. May tarangkahan naman sa gawing kanan ng pader na magsisilbing daanan ng mga mag-aaral papasok at palabas ng paaralan. Mananatiling hindi gagalaw ang mga tauhan hangga't hindi pa natatapos ang tula.) En campos de batalla, luchando con delirio, Otros te Bambang sin ko Dimasalang, s'an ka day?; Dangwa con sol Avenida, Sta. Cruz otros Carriedo Tayuman Dapitan o Frisco, (Maririnig ang mahinang ingay ng isang tipikal na kalsada. Ito ay ang pinaghalong mga ingay ng bombero, dyip, kotse, trak, LRT, mga tao at iba pa. Isasabay ito sa tugtog ng piyano hanggang sa hindi na ito marinig sa lakas ng ingay. Kinakailangang sumisigaw na ang boses sa bandang iyon upang marinig pa rin siya sa kabila ng malalakas na ingay.) El sitio nada Cubao, ciprés Blumentrit Lawton, o Kalaw, Quiapo o sa Recto, Monumento O hehento na ba pre?, Lo mismo es si lo ROTONDA ESPAÑA DIVISORIA LUNETA ARANETA MORAYTA SM CITY HALL PASOK! MaLOwag! MALOWAG! (Titigil ang malakas na ingay at ang tugtog ng piyano. Lalakas ang ilaw sa entablado. Maririnig ang pagtakbo ng dyip. Ang totoo, hindi naman talaga tumatakbo ang dyip. Mananatili pa rin itong nasa gitna ng entablado sa buong pagtatanghal. Gagalaw lamang ang mga tauhan at aarte na animo'y totoo na tumatakbo ang sasakyan.) MATRONA: (dudukot ng bente pesos sa kanyang pulang bag, lilingun-lingon sa paligid at iaabot ang bayad sa katabing pasahero) Miss, bayad nga. (Hindi siya papansinin ng pasahero. Maiinis ang matrona. Kakalabitin niya ang katabing pasahero.) MATRONA: (sisigaw) MISS, BAYAD! (Lilingon ang pasahero sa matrona pagkatapos ay tititigan lang nito ang iniaabot sa kanyang bente pesos. Uusad ang pasahero nang bahagya sa unahan palayo sa matrona. Lilingon siya sa tabi ng kalsada upang ipakita sa matrona na bababa na siya.) PASAHERO 1: Ah -- para! (Biglang magpi-preno ang drayber. Medyo aabante ng kaunti paharap ang katawan ng mga pasahero. Bababa ang pasahero 1. Yuyuko ito palabas ng dyip. Matutulala ang matrona ng ilang sandali habang nakatingin sa hawak na perang 'di tinanggap ng pababang pasahero. Ibabalik niya ang salapi sa kanyang pulang bag habang sinusundan ng masamang tingin ang pasaherong pababa. Pagtagal ay kukuha ito ng pamaypay sa bag at haharap sa mga manonood.) MATRONA: (sa mga manonood) Aba! Aba! Aba! (magpapaypay ng mabilis) Ganito nga ba talaga sa Pilipinas? Napaka-init na nga, ang tatamad pa ng mga tao! Mabuti pa doon sa Binggohan sa SM, bukod sa naka-aircon na ako, ang damiiiii pa talagang tumutulong sa akin at (patlang) ang ga- wapoooooo pa ng mga nagbabantay! (hahalakhak) BINGO! (aarte na parang totoong nasa Binggohan siya) Papa joke lang. (medyo pilya) Uy, pa-help naman dito o! Anong numero nga 'yung huling lumabas gwapo? Baka puwede mo naman ako tulungan magmarka sa card pogi? Baka kasi Bingo na ako handsome! (hahalakhak at titingin sa mga manonood) At hayun! Tutulungan na ako, pagkakaguluhan pa ako ng mga macho! (hahalakhak) (magbabago ng emosyon; sisimangot ) Naku! Hindi katulad nong babaeng 'yun kanina. Nakakasira ng araw! Nakakainis! Nakakabwisit! Hindi ata siya tinuturuan ng mga magulang niya kung (patlang) kung paano magpasuyo ng bayad, kaya hayan! Lumalaking tamad! Lumalaking batugan! Eh nagpapasuyo lang ng bayad ayaw?! Bayad lang naman 'yun a! (Mananatiling nakatigil ang dyip habang tumatawag ang drayber ng mga pasahero. Papasok ang pasahero 1 na bumaba kanina sa dyip sa tarangkahan ng paaralan. Mapapansin iyon ng matrona.) MATRONA: Aba! Ang taray! Edukada ang tamad na bruha! Nag-aaral pala siya! Napakatalinong bata. Napakawa-is! Para hindi lang ma-istorbo kanina, hayun! Nakaisip na pumara agad. (haharap sa mga manonood) Hay buhay! Aanhin mo ang talino kung isa ka namang hamak na tamad?! In Inglis, wat es lezy ep yor brin es nat emty? (mapapaisip) Tama ba? Ah basta! Tamad. Eh gaano ba kahirap isuyo sa drayber ang pamasahe ko? Eh simpleng ganito lang naman 'yun o -- o -- o! (iaarte ang pag-aabot ng bayad) DRAYBER: (habang tumatawag ng pasahero; titingin sa salamin) PUTANG INA! Hoy! Tama na 'yang daldal mo tanda! Kaya siguro walang sumasakay sa akin eh --- Ang ingay ingay mo na, NAPAKAPANGHI pa ng bunganga mo! Puro ka dakdak! Eh kung inabot mo na sa akin 'yang pamasahe mo na 'yan kanina, eh 'di natapos na 'yang drama mo! MATRONA: Hoy! Hoy! Hoy! Hoy! Hoy! Wala kang pakialam kahit magdadaldal ako doon, dito o sa kahit saang lupalop man ng Pilipinas! Dis is a pree kantry kaya wala kang karapatan upang pagbawalan ako sa kahit anumang nais kong gawin! At mamang drayber, huwag mo nga akong sisihin kung walang sumasakay sa BULOK na dyip mong ito! Aba! Ako na mismo, sampo ng iba pang kagaya kong mga magaganda at seksing pasahero ay nagsasabing: ‘ang lahat ng mga dyip dito sa Pilipinas lalong lalo na dito sa Maynila ay mababaho, maiinit, at naghihingalo! Kalawangin na, luluray-luray pa ang makina! NAGPAPAPANGIT NG KALSADA! Gaya ng dyip mo na ito! LUMANG-LUMA NA! Ginamit pa ata ito noong panahon pa ni kopong-kopong! O 'di kaya'y – naku!; noong panahon pa ng digmaan! Tingnan niyo, sa patagilid na upuan pa lang, para na akong isang sundalong isasabak sa giyera! (Patuloy pa rin sa pagsasalita ang matrona. Magsisimulang magpatugtog ang drayber ng radyo. Maririnig ang isang napakalakas na rock music na tunog lata. Tuluyang hindi na maririnig ang matrona.) MATRONA: (magsasalita habang maingay ang radyo) Kaya mama' ang dapat na sisihin mo ay ang sarili mo! Kung hindi n'yo pa kasi pinaganda ang sasakyang ito --- (mapapansin ang malakas na tugtog ng radyo) HOY! ANO BA! PATAYIN MO NGA ANG RADYONG 'YAN! --- HOY MAMA'! --- HOY! (huhubarin ang suot na sandals at ipapalo sa bubong ng dyip) TAMA NA! (titili) AAAAAAAH! (Maririnig siya ng drayber.) DRAYBER: (papatayin ang radyo) O ano? Tapos ka na ba? MATRONA: Alam mo mama', bastos ka! (isusuot muli ang sandals) Nakita mo na ngang nagsasalita ang tao lalakasan mo ang radyo na 'yan! Nakakainsulto ka ah! DRAYBER: (tatawa) Dis is a pree kantry 'di ba? MATRONA: Arrgh! DRAYBER: Pasalamat ka pa nga at may music dito. MATRONA: Music? Eh paano ang mga pasahero mo? Paano sila papara o mag-aabot ng pamasahe ha? Sisigaw na parang ang drayber ay nasa kabilang bundok?! Ang tatanga n'yo talagang mga drayber ano? DRAYBER: (tatawa) Problema ba 'yun? Eh di sumipol ka! MATRONA: Sumipol? Anong akala mo sa sarili mo aso? DRAYBER: Tanda. Alam mo, ang music na 'yan ay NAGPAPASARAP sa biyahe mo! MATRONA: Ano? Nagpapasarap? Ano 'to pagkain? At kung pagkain nga 'tong dyip na 'to, ayoko ngang kumain ng kalawangin, luluray-luray at lumang lumang dyip na gaya nito! YUCK! Mahiya ka nga sa balat mo! Walang epekto sa akin ang musika mong tunog lata! DRAYBER: Tunog lata ha? (tatawa) Alam mo tanda, sa dami ng satsat mo – alam kong kanina ka pa nabusog sa mga pinagsasabi mo! MATRONA: Ha? Anong sinabi mo? DRAYBER: Ang sabi ko, (tatawa) Kanina ka pa nabusog sa mga pinagsasabi mo! MATRONA: Ano? Busog? Ako ba'y pinagloloko mo?! Iniiba mo ata ang usapan ah! DRAYBER: NABUSOG KA NA! Kasi kinain mo ang lahat ng mga sinabi mo! Puro ka reklamo, kesyo mabaho, mainit, kalawangin, luluray-luray ang makina --- eh asan ka ba ngayon tanda?! Nandyan ka pa rin at nakasakay at nagpapakasarap sa dyip ko! (tatawa) MATRONA: Aba pilosopong matanda 'to ah! HOY! Napilitan lang ako sumakay sa PANGIT na dyip na 'to! Napakainit kaya para lang maglakad sa napakalayong estasyon ng LRT at umakyat sa kalangitan para makabili ng isang napakamahal na card na isang gasgas lang sira na! Hindi mo pa marefund! --- mas mabuti pa dito SAIS lang! DRAYBER: SAIS?! Sais pisos!? (tatawa) Pa-paanong naging sais ang pamasahe mo? Ano ka estudyante? MATRONA: (hahalakhak) Ikaw ang nagsabi niyan ha! Hay! Hindi ko talaga inaasahan na bery obyus pa rin ang kabataan ko. Emadyen ha? Napagkakamalan pa akong estudyante ng isang napakatanda at antipatikong drayber sa Taft Avenue?! (tatawa) DRAYBER: Puta, HOY! Matandang hukluban! Ang kapal naman ng mukha mo! Tumingin ka nga sa salamin! Tsaka kung nag-aaral ka man, saan? Sa Binggohan? MATRONA: HOY! Don't you hoy hoy me ha!? Ako lang ang may karapatan na mag-HOY sa'yo dahil pasahero mo ako! And por yor empormesyon. Hindi ako puta at hindi 'tanda' ang pangalan ko! May neym es Meses Gloria Consolacion Carmilita Josepha Llnes Escoda Biyuda de la Paz Santisima Trinidad! Bata pa ako! I am still twenty (patlang) at heart! (tatawa) batambata, makinis, at syempre seksing seksing opisyal S. C. ng Pilipinas! Narinig mo 'yun? S. C.! DRAYBER: S. C. ? Anong putang inang S. C. na 'yan? (tatawa) Sosyalerang Curipot!? MATRONA: TANGA! Ano bang pinagsasabi mo? Señor Citizen! Narinig mo? SEÑOR CITIZZZEN, kaya may diskawnt ako! MAY DISKAWNT AKO! DRAYBER: Ha?! WALANG DISKAWNT DISKAWNT! Linggo ngayon kaya --- ah walang estudyante estudyante, walang señor señor citizen, walang disabled disabled! Kaya hindi sais ang pamasahe mo! SEBEN PEPTY! MATRONA: Aba! Anong klaseng pag-iisip 'yun mama'?! Bakit naman walang señor citizen kung Linggo? EH BAKIT? KUNG LINGGO BA BUMABATA AKO?! Alam mo mama’ kahit anumang araw, Linggo man o hindi, mananatili pa rin na señor citizen ako! DRAYBER: (tatawa) Alam mo tanda, wala talagang señor citizen kapag Linggo! MATRONA: Ganun ha? Eh bakit ikaw nandyan at nagda-drayb pa rin? DRAYBER: Syempre para magtrabaho! MATRONA: AH HINDI PUPWEDE 'YAN! BAWAL! DRAYBER: Ano? At kelan naging bawal ang mag-drayb? MATRONA: 'Di ba sabi mo walang señor citizen 'pag Linggo?! EH 'DI KUNG LINGGO WALA RING DRAYBER! DRAYBER: (tatawa) Pucha! Sa'n mo naman napulot na kung Linggo walang drayber?! MATRONA: Sa'n mo naman napulot na kung Linggo walang señor citizen?! DRAYBER: KOMON SENS na 'yan! Ganun talaga! MATRONA: Komon sens ha? Ang sabihin mo, manloloko talaga lahat kayong mga drayber! Hindi n'yo sinusunod ang nakasabit n'yo diyan na karatula! Look! (babasahin ang tariffa sa gawing malayo) Señor Citizzzen. SAIS! Sais pesos! DRAYBER: Ano bang karatula ang pinagsasabi mo tanda? (tatawa) TARIPA! MATRONA: Sabi ko nga taripahh! DRAYBER: AH! PUTANG INA! LINGGO NGAYON! WALANG SEÑOR SEÑOR CITIZEN! Malulugi ako sa gusto mong mangyari! MATRONA: Malulugi? Tingnan natin kung papaano ka mas lalo pang malulugi kung isusumbong kita sa LTO! Ngayon din ay pupunta ako sa LTO! (magsisimulang bababa sa dyip) DRAYBER: (tatawa) Linggo ngayon, sarado ang LTO! MATRONA: Ha? (mapapaisip) Sabi ko nga sarado. Eh 'di BUKAS! (uupo uli sa dating kinauupuan) Oo. Bukas na bukas din isusumbong kita! DRAYBER: EH 'DI MAGSUMBONG KA! MATRONA: Isusumbong talaga kita! Hanggang mawala ka nang tuluyan sa kalsada! Kukunin nila ang lisensiya mo at lahat lahat na! Bukas, pupunta ako doon sa LTO at --- DRAYBER: --- TAMA NA ANG DAKDAK! O siya-siya-siya! Sais na kung sais! Pucha naman o. Kunting barya lang pinagdadamot pa! Akin na! MATRONA: Ayan, kung ganyan ka rin lang ng ganyan ay magkakasundo tayo. (kukunin ang bente sa pulang bag at i-aabot sa drayber subalit napakalayo nito) O eto ang bente! DRAYBER: O ano ba! Lumapit ka dito! MATRONA: O 'di ba ang layo? Kasalanan 'yan ng pasahero mong bumaba kanina! (ibabalik ang bente sa bag) Kung sinuyo niya ang pamasahe ko kanina pa eh 'di wala na tayong problema! Ang tatamad kasi ng mga tao ngayon! Mga batugan! Mga walang kwenta! Mga tamad! DRAYBER: Eh ikaw nga dyan ang ayaw lumapit dito eh! Ang sabihin mo ikaw ang TAMAD! MATRONA: No-no-no-no-no! Hindi ako tamad. In the peers plees, HOY! Por yor impormesyon nagbabayad ako ng tax, hindi ako nagkakalat sa kalye, I am palowing the low, bumoboto, kaya hindi ako tamad no! Naliligo ako araw-araw, gumigising ng maaga, nagto-toothbrush, naglalampaso ng pinggan, naghuhugas ng sahig (patlang) ay! Naglalampaso ng sahig, naghuhugas ng pinggan pala, naglalaba, namamalantsa, LAHAT GINAGAWA KO! DRAYBER: Kahit ang pagiging tamad? MATRONA: BINGO! OO! (patlang) Ah hindi pala. Hindi naman lahat ginagawa ko. (tatawa) DRAYBER: Bahala ka sa buhay mo. Dalhin mo na nga dito bayad mo. Konting sulong lang naman a! MATRONA: Mamaya na nga kapag may ibigay si Lord na uupo sa unahan. ‘Di pa naman tayo aalis hangga't hindi pa ito puno! Kulit! DRAYBER: (sa sarili) Tamad talaga. MATRONA: Ang sa akin lang talaga bosing, NOTHING! (patlang) Papaano ko kaya sasabihin 'to? (mag- isip) Aha! BINGO! Extinct. Extinct na nga talaga ngayon ang mga helpol citizzens op ar kantry! Minsan pa nga nagrereklamo pa sila at nakasimangot pa sa pagpasuyo lang ng pamasahe! Ihahatid lang naman sa drayber ang pamasahe ko; pamasahe lang 'yun ha? Tinatamad na sila! Hay! Ganito na nga ba talaga ang bansa natin? Wala nang kapag-a-pag-asa! POOR Pilipins! Kaawa- awa! Ang daming mga Juan Tamad! DRAYBER: (tatawa) O, ilan na bang mga Juan Tamad ang nakita mo? MATRONA: Ha? Ang dami na kaya! Kasama siguro sa mga Juan Tamad ang mga paparating na 'yan o! (Magkakaroon ng saglit na masayang musika. Lalabas sina Clara at Dexter mula sa tarangkahan ng paaralan. Papasok sila sa sasakyan. Matutuwa ang matrona. Susundan niya ng tingin ang mga paparating. Mauunang papasok si Dexter sa dyip. Yuyuko ang dalawa. Makikita nila ang matrona na nakangiti. Hindi pa sila nakakaupo ay magsasalita si Dexter.) DRAYBER: Teka, bibili muna ako ng mani! (Bababa si Dexter sa dyip. Magbabanggaan ang dalawa. Medyo mauuntog si Clara sa bubong ng sasakyan sabay sigaw ng aray. Masasagi at maaapakan ni Dexter ang paa ng matrona, sabay sabi ng ‘sorry’ sa matanda.) CLARA: (uupo) Bilisan mo Dexter! Baka aalis na 'tong jeep! (Uupo si Clara sa gawing unahan ng matrona. Tititigan ni Clara ang katabi sabay pakita ng isang pekeng ngiti sa matanda. Dudungaw siya sa bintana upang tingnan ang kasama. Sasakay uli si Dexter. Uupo siya sa unahan ni Clara. Ngingiti ang matrona.) CLARA: Magkano 'yan Dexter? DEXTER: Magkano? Bakit binibenta ko ba ‘to? CLARA: Ang sabi ko, magkano ang bili mo niyang mani na ‘yan? DEXTER: Limang piso. Bakit gusto mo? CLARA: ANO? Limang piso? Sayang! Piso na lang pamasahe ko na sana! DEXTER: Hay naku Clara, umiiral na naman ang pagkakuripot mo. Nagbabadya ka na naman ata na magpalibre ah. CLARA: (dudukot ng barya) O eto na, ako na magbabayad. DEXTER: (dudukot rin ng barya) Uy ‘di ka naman mabiro. O eto na ako na ang magbabayad. Nakakahiya naman sa’yo. CLARA: (pipigilan si Dexter) Hindi ako na. Ako na. Ok na. DEXTER: (pipigilan si Clara) Ah, ako na Clara. Ako na. Itabi mo na ang pera mo na ‘yan. CLARA: (pipigilan uli si Dexter) Hindi. Ako na nga. Ako na talaga! (Hahayaan ni Dexter si Clara na magbayad. Matitigilan si Clara. Hihintayin niya na pigilan siyang muli ni Dexter. Ilalagay muli ni Dexter ang kanyang salapi sa kanyang bulsa.) CLARA: ANO NA? Sino nga ba ang magbabayad? DEXTER: (magtataka) Ha? O, ‘di ba ang sabi mo ikaw na? CLARA: Ako? Ha? Eh, sige ikaw na lang Dexter. DEXTER: Anong ako? Sige na Clara, ikaw na kasi, ikaw na. Ok lang sa akin kung ikaw magbayad. CLARA: Hindi. Ikaw na. (itatago ang barya sa bulsa) DEXTER: Clara? Ikaw na ‘di ba? Ok lang sa akin. CLARA: ARRGH! Teka teka teka! Ang mabuti pa, kanya kanya na lang tayo ng bayad kapag umalis na ang jeep ok? DEXTER: (tatawa) Ang sabihin mo, gusto mo lang magpalibre kanina! CLARA: Hoy, hindi no. Gusto ko lang maging practical ngayong sa panahon ng krisis! DEXTER: At may krisis krisis ka pang nalalaman na kahit isang pahina ng diyaryo ay wala ka pang nababasa! (tatawa) Clara, you know, in order for you to conclude that we are really under crisis you should know all the supporting details. MATRONA: Aba! Dollar spokening! CLARA: At papaano ko naman malalaman ang mga supporting details na ‘yan aber? DEXTER: Simple. CLARA: Simple ano? Simple carabao? DEXTER: Simple. JOIN THE RALLY! CLARA: Join the rally? Yuck! Ayoko ngang mag-aksaya ng laway at magsisisigaw sa kalsada! Tapos makikisalo ako sa pagkain along with those people na halos ilang taon nang hindi naliligo? DEXTER: Pero ‘yun ang paraan upang mamulat ka sa katotohanan! CLARA: Alam mo Dexter, matagal na akong mulat sa katotohanang, lahat ng mga politiko ng bansa ay mga kurakot, maraming mahihirap, at maraming mga nagsasayang ng laway sa pagwewelga! DEXTER: Eh ang mga issue sa eskwelahan, alam mo ba? CLARA: Anong issue? Na may nakapasok na kaklase natin sa starstruck? DEXTER: HINDI ‘YUN! ‘Yung issue tungkol sa pagtaas ng matrikula! CLARA: Ano ba tungkol ‘dun? DEXTER: Kita mo lang? Inosente ka nga talaga sa katotohanan! Hindi mo ba alam na talamak na ang krisis sa ating paaralan? Habang patuloy ka sa panonood ng starstruck na ‘yan sa bahay mo hindi mo namamalayan na ginagawa tayong mga tanga ng administrayon! Hina-harass nila tayo! Nilulugmok pa nila tayo lalo sa KRISIS! Bakit? Dahil lagi na lang kontribusyon-kontribusyon, tapos walang katapusan na bayad dito, bayad doon! Kesyo student fee, library fee, laboratory fee, insurance fee, miscellaneous fee, lahat na ata ng mga ka-fee-feehan meron tayo, kabayo fee, carabao fee, baboy fee, lahat ng mga fee na 'yan compulsory! Hayop! (itatapon ang biniling mani sa labas ng dyip) CLARA: Kaya bukas, paparada na naman kayo sa kalye? DEXTER: Ano ka ba Clara, estatwa? Hindi ka ba nagigising? CLARA: Matagal na akong gising Dexter pero inaantok pa rin sa mga pinagdadakdak mong kawalang- iyaan sa paaralan. DEXTER: Killjoy ka talaga. Tapos magrereklamo ka sa sarili mo na ang taas ng tuition? Clara, napakahirap kaya magwelga sa sariling multo! CLARA: At ginawa ba naman akong multo? Ayoko nga magsayang ng laway at rumampa sa Mendiola upang magsisigaw hanggang mapatid ang aking lalamunan gayong wala namang gustong makinig! Tingnan mo, taun-taon kayong nagpapawis sa kalsada pero ano na ba ang nangyari? Wala? Napakarami pa ring mga pulubi sa kalsada! Napakarami pa rin mga mas mahirap pa sa daga! DEXTER: At napakarami ring nagbebenta ng laman? CLARA: Magbenta ng laman? Sobra ka naman! Bakit mo naman naisip 'yun Dexter? DEXTER: Hindi mo ba alam na ang ibang kaklase natin, sa sobrang kahirapan, ganun ang ginagawang sideline--- (Tatakpan ni Clara ang bibig ni Dexter at titingin silang pareho sa matrona na halatang nakikinig sa kanilang usapan.) CLARA: Ang bibig mo Dexter! DEXTER: (sisigaw ng napakalakas) EH TOTOO NAMAN 'YUN AH! (Maririnig ang napakalakas na ingay ng bombero. Maglalaro ang ilaw ng ilang segundo at babalik sa dati.) CLARA: Ano ‘yun Dexter? DEXTER: (ngingiti) Ayan na! CLARA: Anong ‘ayan na’? May sunog ba? DEXTER: Hindi. CLARA: Ano nga? May na-ospital? DEXTER: Hindi! Narinig mo ngang sirena ‘yun ng bombero ginawa mong ambulansiya! CLARA: Eh ano nga?! DEXTER: Ano ka ba Clara? (sisigaw) MAY WELGA! CLARA: (tatawa) Langka! Huwag ka namang ganyan Dexter! DEXTER: Sus! Hindi naman sa ganun. Madalas nga 'yang ingay na 'yan habang nagkaklase tayo 'di ba? Habang nagdadakdak si sir ng tungkol sa mga hayop na kontribusyon sa PTCA, pagpapagawa ng banyo, sahig, bubong, at pati pa pagpapa-aircon ng faculty room natin, --- ay may magseserena sa labas at bigla sisigaw si sir na: 'MAY WELGA!” Tapos sisigaw naman tayo ng: “YEHEY.” 'Yun ang sigaw natin 'di ba? Kasi paparada na naman tayo sa kalye --- kaya walang pasok! CLARA: Hay naku. Umiiral na naman ang pagkarebelde mo. DEXTER: Rebelde ka diyan. Hindi ka lang ata nakikinig kay sir dahil lagi ka lang natutulog kung nagkakaklase siya! Makinig ka. Hindi ba kapag may welga, maraming tao. Kapag maraming tao, maingay. Kapag maingay, maaaring magkagulo. Kapag magkakagulo maaaring may magkasakitan. Diyan na papasok ang bombero. CLARA: Teka teka teka. Ano naman gagawin ng mga bombero eh wala namang sunog? DEXTER: Edi magdidilig sa mga nag-iinit! Paliliguan sila ng mga bombero! CLARA: Ha? Bakit naman sila ganoon? Nambabasa sa mga walang kalaban-laban? DEXTER: PERMIT! 'Yun ang problema! Hindi sila pinayagan ng mayor na magwelga sa kanyang teritoryo o marahil 'fully booked' na ang 'venue'! Tsaka para tumigil na rin ang mga welgistang 'yan sa mga walang katapusang mga gimik nila! 'Yun yun. CLARA: Ano namang gimik 'yun Dexter? DEXTER: Gimik. 'Yung tipong pagdating ng mga taong de-kamera kesyo ABS, GMA, IBC o anuman na inimbitahan rin nila, daig pa nila ang mga artista kung magshooting sa pelikula! May aarte na higanteng Cory na may namamagang mukha, higanteng Ramos na nilagyan ng sungay, higanteng Gloria na nilagyan ng mas mahabang sungay, hanggang sa mauwi sa PAGSISIGA! CLARA: Ha? Mula sa bombero, mapupunta sa mga gimik, pagkatapos sa mga gimik magsisiiga. Kaya pala may bombero? DEXTER: Marahil. Ganoon nga siguro titindi ata ang pagsisiga at panggugulo ng mga nagwewelga kaya bubuga ang hose ng bombero para tumigil na sila. Eh kabaligtaran naman nangyayari eh! Lalo pa silang magpo-posing sa mga kamera! Sa oras ng pagbuga ng tubig ng bombero, mag-iinit! Magkakapit-bisig pa sila na parang PEOPLE POWER raw at haharapin ang hagupit ng tubig! Syempre may masasaktan habang nakatutok ang kamera! May hihiga sa sahig at gugulong habang nakatutok ang kamera! May iiyak habang hawak ang kanyang sanggol habang nakatutok ang kamera! Lahat habang nakatutok ang kamera! Tapos human rights violation na raw 'yun! Magbabatohan, magkakasakitan, magmumurahan, lahat posibleng mangyari sa kamera! GULO ANG RESULTA! -- habang nakatutok ang kamera. CLARA: Hala! Nakakatakot pala ang hose ng bombero! DEXTER: Hindi lang nakakatakot. Nakakapangilabot pa! Nang dahil sa mga bombero na 'yan, magkakapatayan na talaga! Maraming mamamatay! Kaya kinabukasan, headline na sila ng lahat ng mga diyaryo. Eto ang headline: BENTENG ---- CLARA: ---BENTENG WELGISTA, PATAY! DEXTER: Nge! Hindi ganun ang magiging headline Clara! CLARA: Eh ano?! DEXTER: Headline: BENTENG SUGATANG --- CLARA: ---BENTENG SUGATANG WELGISTA, MALUBHA! DEXTER: Ano ka ba? Ang hirap talagang kausapin ang mga taong inosente sa riyalidad? Mali naman ang lahat ng mga headline mo! CLARA: EH ANO NGA?! DEXTER: Eto. Makinig ka ha? Headline: BENTENG SUGATANG PULIS, INULAN NG MEDALYA! CLARA: (hahalakhak) Ha? Ganun? Hay Dexter, ewan ko sa'yo. Puro ka talaga biro! DEXTER: Walang biro 'dun Clara! Isa nga 'yung riyalidad! CLARA: Riyalidad ha? Eh ano naman kinalaman ng realidad na 'yan sa walang pasok? DEXTER: Ano pa eh 'di magde-declare ang pangulo! STATE OF NATIONAL EMERGENCY! O hayun kanina narinig mo ang bombero 'di ba? Senyales na'yun ng emergency --- na wala tayong pasok, at dahil doon hindi na matutuloy ang eksam natin! CLARA: Ewan ko nga sa'yo. Para bombero lang eh wala nang pasok? Anong klaseng pag-iisip 'yun Dexter? (hahalakhak ng matagal) MATRONA: (kay Clara) Juan, este ining bayad nga! Isa sa SM Binggohan lang! (Mapapanis ang pagtawa ni Clara. Titingnan niya ng masama ang matrona pati na rin ang salapi nito. Sisimangot si Clara at sa halip na suyuan ang matanda ay bubulong ito kay Dexter na katabi niya.) CLARA: Ang tamad ng matanda. Kanina pa siya rito, hindi pa pala nakapagbayad. (Titingin si Dexter sa matrona. Sisimangot ang matrona.) To be continued... This play won Third Prize for Dulang May Isang Yugto in the 2006 Palanca Awards |