BRYAN MARI ARGOS

Sagal-i

THE AUTHOR HOLDS THE COPYRIGHT TO THIS STORY. THIS IS POSTED WITH PERMISSION FROM THE AUTHOR.

THIS IS PART OF THE LITERATURA READING SERIES | CLICK HERE TO GO BACK TO LITERATURA

Duag tsokolate si Pami. Daku-daku lang sa iya gamay ang mal-am nga kuring nga puti nga pirmi naga duaw sa lanay sang mga Arbes. Dayun ini ganlahay ni Pami kag ginakalangkag asta nga maglat-as ang kuring sa kodal.

Wala na ang kabaskug ni Pami. Naga hamyang siya nga wala naga ginhawa sa salug sang lanay. Nagalurupad ang mga agindan sa iya palibot kag naga balingaso ang baho sang garok nga unod. Nagatawil ang iya dila nga may naga tulo nga maitum nga likido sa iya baba. Nag-hilap sa iya nga kilid ang isa ka dili makita nga kutsilyo kag nag buka ang isa ka mahaba nga pilas nga gingwaan sang gatos gatos nga mga ulod nga puti.

Naalimpungatan si Pablo sa iya damgo kag nagbugtaw nga nagatuluhagay ang balhas sa iya guya kag mga braso. Madasig ang iya pag ginhawa. Daw halos masimhotan pa niya ang baho sang garok nga unod ukon ayhan, basangaw lang yadto sang iya ginhawa nga nangin mabaho sang serbesa sang wala hugma nga ininom sang nagligad nga gab-i? Madasig man ini nga nadula kaupod ang mga handuraw sang iya damgo Ginlingat ni Pablo ang alarm clock sa tupad sang iya katre kag nadiparahan nga alas tres pa lang sang kaagahun. Nagabugong ang erkon sa kahibon sang kaaganhun. Ginpaandar niya ang lamshayd sa iya tupad. Nagbangon siya kag ginkuha ang kalong nga baso nga bubog sa may lamesita sa tupad sang iya katre. Nag gwa siya sa iya kwarto.

Malayo ang kusina sa iya kuwarto. Bagtas ni Pablo nga ginlakat ang mahaba nga koridor padulong sa kusina. Nagaduyog-duyog siya sa kahulugbon nga nabililn sa iya bagul. Naagyan niya ang kuwarto sang iya mga ginikanan. Mahibon. Mahamuok ang ila tulog. Madason, ang kuwarto sang iya manghod nga si Julius. Mahibon man ini maluwas sa mabaskug nga huragok sining iya duktor nga utod. Masunod niya nga nadangtan ang malapad nga sala sang pamilya nga may mga narra nga muebles nga nagainggat sa malubog nga suga nga nagasulod sa malapad nga mga bintana gikan sa mga naga-agi nga traysikol sa kalye Magallanes. Pantaw niya ang maputi nga pader sang kusina.

Ginpasiga niya ang suga sa kusina kag ginbuksan ang frigider. Bation ang mahinay nga tukar sang sonata nga nagalapus sa plywood nga puerta sa tupad sang frigider Ц kuwarto ni Betya, kabulig sang mga Arbes. May tubod pa sang lubi nga nabilin halin sa ila pagpanihapon. Gin-ula ini ni Pablo sa iya baso kag nag-inom samtang nagasandig sa bukas nga puerta sang frigider. Diyutayan lang niya mabuy-an ang baso sang may nagdapyas sa iya tiil nga daw mabalahibo. Gintulok niya ang iya tiil. Si Pami man lang nga nagapa-angga ang iya nakita. Gin butang niya ang iya baso sa timbulog nga lamesa kag ginpulot ang ido. Dayun niya nga ginkungkung ini kag gin kalot-kalot ang ulo. Gindilapan sang ido ang iya kamut. Ginbutang niya ini kag dayun nga nadumduman ang iya damgo. Maayo lang nga damgo lang yadto kay kun indi, magasakit gid ang buot sang iya amay nga si Bert nga tag-iya sining mapinalanggaon nga hinuptan.

Gamay lang ang minagulangan ni Alberto Arbes sa iya mga bata nga lalake. Katurse pa lang si Tessie kag siya, diyese-sais sang nagbusong si Tessie kay Pablo. Nag-bukod sila sa ila ginikanan kag nagnegosyo. Madasig sila nga nag-asenso kay pareho sila nga mag-asawa nga nagabaligya sa Teodoro Arcenas Trade Center sang ulutanon sang una. Sa dili madugay, nakatipon sila sang kapital nga ila ginpangsugod sang gamay nga lending. Bisan pareho sila nga duha nga wala nakatapos hayskul, napaeskwela nila ang duha nila ka lalake sa mga pribado nga eskuwelahan. Nakatapos si Pablo sa komersiyo kag may iya naman nga bay-en-sel nga negosyo, kag si Julius naman nagaresidensiya na sa pagka-duktor sang medisina.   Soltero pa sila pareho. Ang tawag sang mga taga-Capiz sa pamilya Arbes neo-rich kuno; apang para sa pamilya Arbes, hikaw lang ini sa ila madasig nga pag-umwad.

Wala kabisera ang lamesa sang mga Arbes. Si Bert mismo ang nagpili sining lamesa sa AE Furniture sa may sikat nga mall sa Roxas City. Suno sa iya mas matahum ang timbulog nga lamesa kay simbolo ini sang pagkapare-parehas sang kada isa ka miyembro sang pamilya.

СBetya, iduhol man ang itlog,Т sugo ni Julius sa nagatindog nga kabulig.

СHu-o, ToЕay Toto Bert, si Baldo bala nga bana ni Pami dira sa aton kasiling, napatay kaina aga.Т

СHai ngaman?Т pamangkot ni Tessie nga nagaula sang jus sa iya baso.

СNa-atrasan kuno sang awto nila sang nagdali-dali pagwa si Sir Borres sa ila garahe; hai, wala niya nadiparahan nga nagapangihi ang ido didto sa idalum sang isa ka rueda. Siguro sagal-I man ato sa ila puya nga lalake nga si Bebot nga barumbado gid kun dumala sang motor.Т

СSagal-I ka da, indi bala sagal-I lang ang tawag sina kun ginbawian kabuhi ang isa ka nilalang para mabuhi ang isa ka mas importante nga nilalang nga may dapat pa ubrahun? Hai, importante si Bebot haw? Sus, kadami man lang gani niya, magpinaugtas sa iya Tiya nga kaupod nila dira; kag hala, magdinala sang mga barkada niya nga adik agud magsinuyop dira sa iya kuwarto. Makalulu-oy maton ya ang ido, kun sagal-I gid man adto,Т komentar ni Pablo.

СAmo gid To.

СAmo gani Betya, himuson mo gid pirmi si Pami, kay kun ano matabo sa iya, ikaw gid ang akun basulon,Т sugo ni Bert nga nagabutang sang sardinas sa iya pandesal.

СHu-o, To.Т

СKag ikaw Pablo ha, dawsa huramintado ka pirmi magpadalagan sang awto mo, abi pag-hangay man, dodoy. Oh, kag ka-pila ta na ikaw hambalan nga ipa-laser mo inang tatu-tatu mo sa liog, dawsa adik ka! Malapit ka na lang maligaran sang kalendaryo, daw puya ka man gyaponЕТ

СHaaay, huo, huo, huo Ц bisan tigulang man bala Tay, chick-boy man gyapun? Seksi pa gani ho,Т sabat ni Pablo dala tindog kag alsa sang iya kamiseta kag-mag-gulong gulong nga daw danser sa igpat-igpat.

СPablo, respetoha ang pagkaun. Isuklob ina ang imo kamiseta, nano man ngaЕIsa pa na, ang gym-gym mo, mahulugan ka gani sang mga plantsa ah, may imo ka gid. Abi, pagpamati ka sa laygay sa imo.Т

СHu-o Nay, soweeeeeeeee!Т ngisi pa ni Pablo, dala pungko liwan kag padusngal-dusngal sang iya mala-kerubin nga bibig kag palaoy-laoy sang manok-manokon niya nga mga mata nga dawsa totoy nga nadulaan papay.

СTay, mauna na ako kay may nagahulat kuno nga pasyente sa ER, nag text si Dr. Huinda,Т laong ni Julius.

СHmmm, pasyente ka da, gahulat maton ang nobya mo nga si Elaine!Т

СAnoy, bala ah, ginabuko mo gid ako!Т sabat ni Julius samtang nagbisa sa iya amay kag iloy nga nagaburangisi sa ila nga agut.

Dayun nag-gwa si Julius suksuk ang iya puti nga uniporme. Lalagson gid man sang mga babaye ining agut sang mga Arbes. Ano man abi kay alamun na nasasal-an pa nga si John Lloyd kun kis-a.

СHai, tan-awa Bert, nag-mana gid sa kapilyo mo ang imo agut, dugangan pa gid dabi sang pag-donar mo sang imo isa ka bato sa iya, nag-lala na gid!Т

СAmo gid, Tay!Т sabat man ni Pablo kag magkirinadlaw ang tatlo samtang gina-ubos ang nabilin nila nga pamahaw.

СHai, sige, dira na kamu mag-tatay ha, manukot pa ako sang pautang ta sa tinda,Т dugang pa ni Tessie, dungan tindog kag mag-gwa sa pwerta.

СBetya, ang driver ko, diin na?Т singgit ni Tessie gikan sa gwa.

СAh, ari pa di sa sulod Inday, nagapangihi!Т

Nagtindog ang magtatay kag nagkadto sa ila salas. Dala ni Pablo ang nabilin niya nga kape. Nagpungko sila sa narra nga muebles kag mansig bukas sang ila nga mga peryodiko. Inquirer ang kay Bert kay mahapus kuno basahon. Star naman ang kay Pablo kay mas damu kuno sang mabasa. Ginsara ni Bert ang iya peryodiko kag nag-hana nga magkalut sa iya nga likod, sa ibabaw lang diyutay sang iya buli. Nakadipara si Pablo.

СTay, hinagad abi kalot sang imo operasyon, wala gid ina pagkadula ang peklat mo.Т

СHaaay, Nak, manug-ulan naman siguro, amo ina nga naga-katol nanaman ini ang akun peklat,Т sabat ni Bert sa iya kamagulangan nga nadiparahan niya nga nagahimas man sang wala niya nga buli.

СOh, ikaw, ano inang ginahimas-himas mo dira?Т

СWala, Tay, ah, daw nadala lang ako sang pangalot mo.Т

СSus, ayaw ka gani dira ha. Kun ang manghod mo gani nga may operasyon man wala nagakadala sa akun kun mangalot ako, ikaw pa? Hinagay ka gani dira tinunto ha.Т

СWala, Tay ah,Т naga-ngisi nga sabat ni Pablo.

СTo, ari na ang ginpabakal mo kagab-I ay,Т siling ni Betya dungan duhol sang isa ka putos nga Kumander Bawang. Gindaho ini ni Pablo kag gin buksan ang isa ka gamay nga putos.

Naurungan si Bert sa iya pagbasa kag gin piod pahigad ang iya peryodiko.

СPablo, ginahambalan ta na gid ikaw nga indi ka sagad kaon sinang mga maalat! Daw sa bata ka imo ya! Kahibalo ka na gid nga sa linahe ni Nanay niyo, siya lang ang nakaluwas sa diprensya sa bato pero. Ambot da sa imo ah, matig-a ka gid ulo! Daw wala ka ya gyapun buot!Т

СTay, bala, amo lang gid ni gani ang akun kalingawan pero,Т sabat ni Pablo dala himas sang iya too naman nga buli.

СBahala ka da, matig-a ka gid ya bagul!Т

СHu-o na gani, tay ah,Т nagangisi nga sabat ni Pablo samtang tumindog kag magpakadto sa iya sini nga kwarto. СTay, maligo ko danay, kinanglan ko to kadtuan ang inugpadala ko nga alimango sa Manila bwas kay daw kamahal gid sang pamasa sa akun. Pagkahalin ko to sa bolante, mapa-gym na lang ko dayun.Т

Mailington nga ginwaslik pabukas ni Bert ang iya peryodiko kag magpadayun sa pagbasa.

Subong sang iban nga mga inadlaw, nagaisahanon nanaman si Bert nga nabilin sa ila sala. Bation sa salas ang yawyaw kag wangal sang mga artista sa drama sa radyo nga daw makagalalong nga nagatukar kaupod sang kalansing sang mga pinggan kag kubyertos nga ginahugasan ni Betya sa kusina.   Pasado alas-dyes na sang aga kag may isa na kag tunga ka oras nga nadiparahan ni Bert ang iya kamagulangan nga nag-guwa sa gin-ukit nga mahogany nga ganhaan nila apang ginpabungolan niya lang ang pagpamaaalam sini, kag kuno abi, madalum ang paminsar niya sa pagbasa sang iya peryodiko. Wala man nadiparahan ni Pablo ang kawat nga pasiplat kag mahinampangon nga ngisi sang iya amay sa likod sang peryodiko.

Mahibon na ang kalye Magallanes kag wala na ang mga makabulungol nga bugong sang mga naga-agi nga traysikol. Kadamuan nga mga tawo sa Roxas City ara na sa ila mga opisina gani pigo na ang mga nagasalakay sa traysikol sa mga amo ni nga mga inoras.

Nagkalas ang naga tambak nga mga peryodiko sa tupad ni Bert sang nagsaka sa sofa si Pami. Nagtulutirik tirik ang ido nga daw ginalagas sini ang iya ikog samtang gina-ukot ang mga nakapiod nga peryodiko. Gintulok ni Bert and iya nga hinuptan kag ginhimas himas ang likod sini. Gindilapan sang ido ang kamut sang amo dayun magligid kag magkaya nga daw nagapakalot sang tiyan. Napangisi si Bert samtang ginpasugtan ang luyag sang ido. Nakibot na lang si Bert sang gulpi tumindog ang ido kag dumalagan sa lamesita nga yara lang sa atubang sang iya ginapungkuan. Gintangla sang ido ang telepono nga ara sa may lamesita kag ginalahay ini nga daw may kaakig kag kahadlok sa mga mata sini. Nagkunot ang kilay ni Bert sa pagkatingala samtang ginatan-aw niya ang ido dala piod sang peryodiko nga ara pa sa iya kamot kag butang sini sa iya tupad.   Ang makatilingil nga lahay sang ido, sa dili madugay, nangin makakulugmat nga uwang. Nagpalanindog ang balahibo ni Bert. Kab-uton tani ni Bert ang tsinelas niya para pakulbon sa salug kay suno sa mga katigulangan amo ini ang buluhaton kun mag-uwang ang ido agud matabog ang malain nga hangin nga nakikita sang mga ido lamang, apang, wala pa gani madugayan ang uwang sang ido sang gulpi nagtunog ang telepono. Daw ginsindutan ang buli ni Bert sa kakibuton. Nagtindog siya agud sabton ang telepono.   Nag-untat ang uwang sang ido kag nagdalagan ini padulong sa kusina.

Nagsugod ang panalingsing sa tunga sang kainiton sa gwa sang balay. Kun sa mga mapati-patihon pa, naga pista kuno ang uwak sa langit. Ang ulan gali ang ginakatol sang operasyon ni Bert. Nagpanimaho ang usbong sang mainit nga duta.

Masakit ang tagi-ti sang si Tessie nagpanaog sa iya awto sa may puerta dapit sang Teodoro Arcenas Trade Center. Nadugangan pa ang pag-kusi sang init sa iya panit tungod kay erkon man ang sulod sang awto nga iya ginhalinan. Sang nakapanaog na si Tessie, dayun ginmaneho sang drayber ang awto padulong sa palarkingan sa may tupad sang suba. Sang nagalakat si Tessie padulong sa may saydwok sang tinda, nakadipara siya nga may kambang nga ido sa may kanal. Wili ini sa pagsung-al sang isa ka plastic nga puno sang dunot nga utanon nga gin-haboy siguro didto. Sang hilapit na si Tessie sa ido, namulutan niya nga arikison ang ido. Pantal pantal sini ang iya panit kasubong man sang madamo nga mga ido kag kuring nga naganilagaw man lang sa tinda nga wala ginasapupo. Sa indi mahibaloan nga katungdanan, natingala si Tessie kun ngaman daw daku gid ang pagkabalaka niya sining ido nga iya nakita. Ginsuklob ni Tessie ang bolpen nga dala niya sa iya wala nga talinga kag ginpalapitan ang ido. Sang halos ara na sa tupad niya ang ido daku ang kakibot ni Tessie sang lumingat sa iya ang ido kag nagpaguwa sang iya sini mga bangkil kag nangurob nga daw may daku nga kaagig. Nag-isol si Tessie hinali haklabon siya sang sapat, dayun nagtunog ang iya selpon sa sulod sang iya gamay nga bulubayuyot nga pula nga seda nga hatag sa iya sang amiga niya nga naghalin sa Japan. Ginkuot niya ang selpon sa iya bayuyot kag nakita niya sa iskrin sini nga si Bert ang nagatawag. Ginsabat ni Tessie ang tawag dungan lakat pasulod sa Teodoro Arcenas Trade Center. Nag-usbong ang sungaw sang duta. Nagsugod ang panalingsing sang nakasulod gid lang si Tessie sa silong sang tinda.

Sa may Roxas Avenue, nagabinusina si Pablo kay nagakinurbot ang mga traysikol sa unahan sang iya Sentra. Indi siya makadiretso sang tuman tungod sining pinabuang nga pag ekis ekis sang mga abusado nga traysikol sa karsada. Mainit sa gwa sang awto kag daw halos indi na kasarang ang erkon sang salakyan; dugangan pa nga samtang nagahulat siya nga magtawhay ang trapiko natiyempohan gid nga ang ginpunduhan niya wala sang nagalipod sa udtong init. Sang nagtawhay na ang trapiko dayun ginlapakan ni Pablo ang gasolinador kag nagkurbot padulong sa Kilometrahe Uno. Naagyan niya ang Emmanuel Hospital sa iya to-o kun diin naga-residensiya si Julius nga iya manghod. Sang hilapit na lang siya sa BebingТs Bay en Sel nga ginakuhaan niya sang iya nga ginapadala sa Manila nga mga alimango, liwan niya nga ginkapkap ang iya nga wala nga buli. Ginhimas himas niya ini kag maglaum nga kuntani ang nagakutot nga sakit nga iya nababatyagan, indi sang kun ano man ang iya ginapa-ino ino. Sa iya pagpanagupnop ginapangamuyo niya nga kuntani ordinaryo lang ini nga sakit sa likod nga nababatyagan sang mga naga-edad na nga mga lalake kasubong sa iya.

Nag-gwa si Pablo sa iya awto kag dayun gin-isturya ang tag-iya sang bay en sel. Daw halos indi sila maghilibati nga duha tungod kay ang ido sang bolante nga naka-kadena sa may sayklon wayr nga pader, walay pugto nga nilahay nga daw halos bugtoon na ang iya kadena sang tinumbo kag dinghulag nga daw gusto makabuhi. Gani, agud makatransaksyon sing maayo, sige man singgit kag saway sang bolante sa iya sini nga ido. Matapos ang pila ka minuto nga naglamano sila nga duha kag nagpakadto si Pablo sa iya berde nga awto. Pagbukas niya sang puerta sang awto gulpi lang nagkunot ang iya agtang nga daw may nabatyagan nga matuyum nga sakit. Liwan nga ginkapkap sini ang iya buli, dungan nagpamigar sa pulunkuan sang awto. Nagtanga siya sa kalangitan nga daw naga-ampo sang milagro. Ginakumos na niya ang iya likod kag ang isa niya ka kamut nanguyat sa mala-balahibo nga tela sang pulungkuan sang awto.

СSir, okay ka lang? Daw nagapanglapsi ka haw?Т

Hitsura sang bolante ang ulihi nga nakita ni Pablo bag-o magdulum ang tanan. Batyagan niya nga nangluya gulpi ang iya mga kasu-kasuan kag naglunay ang iya mga tuhod. Ginkuha sang bolante ang iya selpon sa iya bulsa samtang gina-agubayan sini si Pablo. Gin-pindot niya ang numero sang balay sang mga Arbes dungan singgit sa iya mga tinawo nga manawag sang ambulansiya.   Nahimo nga papungkuon sang tambok nga bolante si Pablo sa sulod sang awto kag samtang ginasapnay ang ulo sang nalipong nga kliyente, ginahulat niya man nga masabat ang tawag sa pihak nga linya. Padayon ang lahay sang iya ido. Nanalingsing.

СHello? Si Mr. Arbes, pwede maisturya?Т

СAko ini,Т sabat ni Bert sa pihak nga linya.

Gina-dresingan ni Julius ang gamay nga pilas sa siki sang manug-ibos nga naga-hapit kada aga sa ER para magbaligya sa mga duktor kag mga nars. Gin-haklab siya sang buang nga ido nga naglabay sa may guwa sang gate sang ospital. Gilayon, napilak sang tigulang ang iya bande nga may unod nga ibos sa kakibot kag kulba.    Matapos ni Julius ma-takpan sang alogdon nga may bulong kag gaza ang pilas sang tigulang nga babaye, ginsugo niya ang isa ka nars nga indeksiyunan ang tigulang sang bulong sa rabis. Matawhay sa ER sang ospital sini nga mga binulan. Kadami, nagakinagubot lang ang mga duktor kag nars kun mag-bag-ong tuig kun damo nalulukpan sang palupok kag kun Paskua; kun damo gina-atake sang istrok ukon alta presyon. Sa mansig kilid sang ER, kun diin may mga pulungkuan para sa mga naga-upod sa pasyente, may mga nagapungko nga nars nga naga-inisturyahanay. Ang iban sa ila mahibon nga nagakuti sang ila mga silpon. Mainit gid katama nga bisan erkon ang sulod sang ER, nagatuluhagay man gihapon ang balhas sang mga tawo didto.

СNars, taga-I anay si Lola Mayang sang malamig nga tubig kag bantayi ang iya presyon, hinali magsaka sa kulba niya.Т

СYes, Doc..Т Sabat sang nars kay Julius.

Naglingling si Julius sa bintana sang ER. Nagapanalingsing sa guwa, sa tunga sang kainiton. Nagdiretso si Julius sa lamesita nga gamay sa tupad sang puerta sang ER kag nagahana nga magsulat sa tsart sang pasyente nga bag-o niya lang ginatenderan sang gulpi nag-bukas ang puerta. Gingihit pasulod sang duha ka nars ang isa ka istretser nga may karga nga lalake nga naka-short nga brown kag naka-sando nga itum. Nagasunod sa ila ang isa ka matambok nga babaye nga naka-pantalon kag puti nga kamiseta. May nakatakud nga oxygen sa pasyente kag sa iya sini wala nga kamut may naka-angot nga tubo para sa dextrose nga dala-dala man sang isa ka nars sa ila sini pagsulod. Wala nadiparahan ni Julius ang nawong sang pasyente bangod kay pagsulod nila, nalipdan ini sang isa ka nars nga lalake nga ara sa may uluhan sang istretser. Wala man pagsapaka ni Julius ang pasyente tungod kay may iban pa man nga mga duktor didto nga wala man may gina-ubra, ginpadayon na lang niya ang pagsulat sa tsart.

СAno ang pangalan sang pasyente,Т pamangkot ni Dr.Asis nga kaupod man didto ni Julius nga residente sa ER.

СPablo Arbes, DocЕТ sabat sang tambok nga babaye nga upod sang pasyente nga nagsulod.

Natapungawan si Julius sang iya ini nabatian kag gulpi nga nagtindog. Lumagapak ang tsart sa salog samtang kumurbot si Julius pakadto sa kilid sang istretser.

СAnoy?! Anoy?! - Ano ang natabo sa iyaЕ? Doc, Doc, ok lang siya?! - Anoy?!Т makinulbaon nga pamangkot ni Julius.

СDoc Arbes, kilala mo ang pasyente?Т pamangkot ni Dr. Asis.

СHu-o, magulang ko Ц Noy, noy, na-ano ka? - Ano ang sitwasyon niya Doc?Т

СNars, paki-agubay anay kay Dr. Arbes pa guwa Ц okey lang siya Doc, ako na lang diri anay ang bahala.Т

Nag-upod si Julius sa nars sang wala damo nga pakigbatok tungod nga naintindihan niya nga indi suno sa ila ginatawag nga etiko nga ang isa ka duktor mag-asikaso sang iya sini ka-pamilya.

Nag gwa si Julius sa puerta nga padulong sa koridor sang ospital. Bisan matawhay niya nga ginsunod ang sugo ni Dr. Asis, nagakabalaka gihapon siya sa sitwasyon sang iya magulang. Indi niya mapunggan ang maglakat lakat pabalikbalik sa puertahan sang ER. Kadami niya ginasid-ing sa bubog nga kuwadro nga bintana ang mga hitabu sa sulod sang ER apang wala man siya gihapon may makita kay ginserahan sang mga nars ang kurtina palibot sa istretser sang iya magulang. Ginapamalhas na si Julius sang malamig kag daw nagasaot ang iya sini taguipusuon sa sulod sang iya dughan.

Sa dili lang madugay nagbukas ang mayor nga ganhaan sang ospital kag nagakalampag nga nagpasulod si Bert kag Tessie Arbes. Naka pambalay pa si Bert kag nakatsinelas, samtang si Tessie naman, suok pa ang asul nga bolpen nga ginusar niya pang sikyar sang mga koleksyon sa iya wala nga talinga.

СJulius ano ang natabo kay Anoy mo?Т

СMaayo lang siya? Nagdali-dali ako padulong diri gikan sa tinda kay tinawagan ako ni Tatay mo sa cell.Т

СNanawag sa akon si Bebing sa balay, kag siling niya, nadulaan lang kuno animo ang magulang mo, gani gindala gid nila diri dayun. Hai, ano gid ya ang natabo?Т

СAmbot gani, Tay, Nay, bisan ako nakibot man lang pagpasulod nila sang istretser nga sakay si AnoyЕТ sabat ni Julius nga nagakalot-kalot man sang iya ulo, Сindi man ako pwede magatender sa iya kay kapamilya ako, pero mayad man si Dr. Asis ah, siya ang nagatan-aw kay Anoy subong,Т dugang pa ni Julius.

СHai, ano ang mahimo naton?Т

СWala Nay, maayo pa, maghulat na lang kita. Dali, didto kita anay sa may waiting area.Т

Gin-agubayan ni Julius ang iya ginakulbaan nga Iloy samtang nagsunod man si Bert sa ila nga wala pahuway nga mag-kinuuso sang labakara nga dala niya. Ginatago lang ni Bert ang iya pagkabalaka bisan daw mapihak na ang iya kasingkasing sang madasig nga pagtumbo-rumbo sang iya taguipusuon.

Maanganangan nag-guwa si Dr. Asis gikan sa puerta sang ER. Dayun nagtindog ang tatlo kag magdalidali padulong sa duktor.

СHai, Dok, na ano si Pablo.Т

СAh, Misis, maayo naman siya. Nakabugtaw na siya ugaling gintagaan namun liwat sang pampatulog kay tuman gid kuno kasakit ang iya likod, amo yadto nga nadulaan siya sang animo kaina; Dr. Arbes,Т sugpon sang duktor, dayun lingat kay Julius nga nagatindog sa tupad sang iya iloy, Сnormal man ang iya vital signs, apang magakinahanglan gid siguro nga matan-aw pa gid siya sing maayo, kasubong sang iya nga blood chem kag iban pa nga mga panalawsaw para masiguro gid kun ano ang natabo.Т

СPero, istable na ang iya kahimtangan Doc?Т pamangkot ni Bert.

СSa subong, pero, kinahanglan gid nga ma-admit siya anay kag masiguro kun ano gid ang kabangdanan sang pagsakit sang iya likod,Т sabat ni Dr. Asis nga naga-atubang kay Julius nga makabalakhon nga nagatulok sa iya kaupod nga duktor.

СNay, Tay, kuha na lang kamo danay kuwarto, kami na diri ni Dr. Asis ang bahala kay Anoy, didto na lang kamo hulat sa kuwarto niya, ihibalo lang sa front desk kun ano ang numero sang nakuha ninyo nga kuwarto.

Nagtulukay ang mag-asawa nga si Bert kag si Tessie kag masinulub-on nga ginhaplos ni Bert ang kamot sang iya asawa nga daw nagahatag sang mahibon nga mensahe sang paglaum. Si Julius dayun nagsulod sa ER kaupod si Dr. Asis kun sa diin naabtan pa nila nga ginapakaayo ang kahimtangan ni Pablo sa iya nga istretser para sa paghanda nga madala na siya sa iya kuwarto. Pag-agi sang istretser sa tupad ni Julius, gin kayo niya ang nagaukay nga buhok sang magulang kag ginsenyasan ang lalake nga nars nga naga-upod sa istretser nga dalhun na ang iya nga magulang sa kuwarto sini kun sa diin nagahulat ang mag-asawa nga Arbes.

Matunog ang tulo-tulo nga nabatian ni Pablo; daw lagatik sang mga kaskaho nga ginahaboy sa ibabaw sang matinong nga tubig. Wala siya may makita apang klaro nga ihibalo niya kun diin nagahalin ang tunog. Ginpalagaw niya ang iya mata sa kadudulman apang wala siya may mamulutan. Ginasunod sang iya panulok ang gilikanan sang tunog. Sang matuntun sang iya pamatian ang duog nga daw ginahalinan sang tunog nga iya nababatian iya ini gintulok sing masunsun bisan pa nga daw indi matungkad ang kadulom sang iya panulok. Ginsunod sang iya mata ang gilikanan sang tunog padulong sa may duog nga malapit lang sa iya atubang. Gilayon mahinay nga may nagbuswak nga mahugmay nga kasanag sa dili masinawan nga gilikanan. Nadiparahan niya nga ang tunog naga-gikan sa pagtulo sang malaputyak kag maitum nga likido nga nagapugtak sa may duta malapit sa iya tiilan. Dayun niya ginpasaka ang iya panan-aw para matuntun ang ginahalinan sang tulo. Nagdaku ang iya mata sa iya nakita. Si Pami, nga daw kun lantawun nagalutaw sa kadulum, apang ginasapnay gali sang duha ka mga kamut nga nagadangug naman sang maitum nga likido. Sampayod nga walay kabuhi ang lawas sini nga puno sang mga nagalurupad nga mga agindan. Ang iban sang mga langaw nagahalapon sa duag tsokolate sini nga balahibo kag ang iban nagalupad pakadto sa iya nga gilayon niya man nga ginapangbugaw. Lurat ang mata sang ido kag nagatawil ang dila sini kun diin naga-gikan ang maitum nga likido nga amo yadto ang kabangdanan sang tulo-tulo nga tunog nga iya nabatian. Dayun gintulok ni Pablo ang mga kamut nga naga-uyat sa ido. Ginsuguran niya nga pasakaon ang iya panulok sa mga butkon padulong sa may uluhan sang manugbitbit, apang sang hilapit na siya sa liog sini, nadiparahan niya nga tuman gid kadulum kag indi niya mamulutan ang hitsura sang tawo nga nagabit-bit kay Pami.

СHoyЕsin-o kaЕlinЕtian ka gid kay taЕtayЕgin-ano mo iЕna ang iya iЕdoЕТ

СPabloЕТ

СSЕSin-o kaЕ? Buy-I si PamiЕkun indiЕ Е kita ang mapatyanayЕТ

СPabloЕТ sabat liwan sang daw kalong nga tingog nga daw kilala gid ni Pablo.

СPabloЕ.PabloЕPablo!!Т gulpi nagtunog ang tingog kag nakilala ini ni Pablo.

СPablo, hai matingano na ang pamatyag mo doy?Т

СNayЕnayЕТ

СHuo, indi anay magdinghulag, maluya ka paЕmatingano na ang pamatyag mo?Т

Natapungawan si Pablo sang nakita niya ang manayanaya nga guya sang iya iloy nga makilinulbaon nga naga-amuma sa iya anak. Puti ang mga pader sa ila palibot kag masanag ang mga suga.

СMisis, papahuwaya anay ang bata mo kay bag-o lang siya nakabugtaw,Т siling sang indi kilala nga tingog sang babaye nga gikan sa tiilan ni Pablo. Ginpilit ni Pablo nga magbangon agud makita ang ginagikanan sang tingog apang nadiparahan niya nga daw indi mahulag ang iya kalawasan sang kasakit nga nagahalin sa iya sini likod.

СAraguyЕnaano ako nayЕ?Т

СShhhЕpagpahuway anay, doy. Nadulaan ka imo kaina animo sang adto ka kanday Bebing nga bolante. Siling nila natumba ka lang sa may guwa sang imo awto. Sila na ang nagdala sa imo diri sa Emmanuel kag dayun nga tumawag nalang sila sa amon ni Tatay mo. Dayun man namun kurbot pakadto diri.

СHai, si Tatay, NayЕdiin?Т

СAto siya sa guwa, naga-isturya sa duktor mo. Ayaw na magkabalaka danay abi, pagpahuway ka na lang danayЕТ

Nagpiyong liwan si Pablo sunod sa sugo sang iya nga iloy. Indi kuntani niya luyag nga magkatulog apang bisan anano pa nga kakuyog niya nga magbangon, nagabato ang sakit sang iya kalawasan. Nabatyagan niya nga gina huluhikaplos sang iya iloy ang iya butkon sang mahinay nga nagbukas ang puwertahan nga yara sa iya wala. Gintilawan niya nga buksan ang mga talukap sang iya mata agud makita ang nagsulod apang indi niya gid mahimo. Nabatian niya ang isa ka pamilyar nga tingog.

СHai, kamusta na siya, Ne?Т

СShhh, hinaya lang abi tingog mo Bert, ginapatulog na siya sang nars.Т

СTayЕТ

СTulog na anay Pablo ah, indi na pag-intindiha si Tatay mo.Т

СTayЕТ

СShhhhhhЕТ

Nangin mahamuok ang tulog ni Pablo natungod sa bulong nga gin hatag sa iya paagi sa iya nga dextrose. Sa iya katulugon nahimo niya nga makalimtan ang matuyom nga sakit nga nababatyagan.

Sa kwarto, mahipos ang tanan maluwas sa bugong sang erkon. Si Tessie naganirosaryo sa sofa sa kuwarto samtang ang iya mga mata wala nagalisa sa krusipiyo nga nakasab-it sa may uluhan lang ni Pablo. Ginbilin siya ni Bert nga nagpauli sang makadali agud mag-impake sang mga galamiton ni Pablo samtang ara siya sa ospital. Si Julius naman, adto, nagapulong kaupod sang iban nga mga ispesyalista nga nagtan-aw sa iya magulang para pagaisturyahan ang kaso ni Pablo kag kun anano gid bala ang natabo.

Natapos na ni Tessie ang kinse ka misteryo sang gulpi nagbukas ang puerta sa kuwarto. Dayun nagsulod si Bert nga may bitbit nga bag nga asul nga may nakatatak sa kilid nga СNene Shipping Corp.Т.

СKumusta na si Pablo, NeЕ?Т

Wala nagsabat si Tessie. Gintulok niya lang ang nagakatulog nga puya sang may kabalaka kag maglingat man dayun kay Bert nga dayun nagpungko sa tupad sang iya asawa matapos itungtong ang bag nga dala sa may lamesa sa tupad sang katre ni Pablo. Dawsa indi magkakilala ang mag-asawa sa ila kahipos. Pareho sila nga maukot ang tulok kag bantay sa ila nagakatulog nga puya. Wala sang may nagahana mag-isturya sa ila nga duha; tungod naman siguro sa kabalaka, kag tungod naman sa luyag nga makapahuway ang ila nga puya.

Nagkalas ang kalaptan sang puwerta sang nagbukas ini. Dungan man ang lingat sang mag-asawa sa nagbukas nga puwerta. Nagsulod si Julius. Ang iya hitsura daw kapoy nga daw may libog sa iya mga mata.   Mahinay siya nga nagkadto sa kilid sang iya magulang kag tulutan-aw ini. May mahugmay nga ngirit nga makita sa mga bibig ni Julius samtang ginalantaw niya ang gakatulog niya nga magulang. Dayun nagpalapit si Pablo sa iya ginikanan kag nagpungko sa tunga nila nga duha. Ginkuha niya ang mga kamut sang iya ginikanan kag gin-uyatan ini.

СNay, Tay, amo gid ang atun ginakulbaan,Т nabatyagan ni Julius nga naghugot ang uyat sang iya Amay sa iya kamut. Gintulok siya ni Julius nga daw nakaintindi ini sang luyag ipaabot sang iya Amay,Тwala gid kinalis ang amon nga duha nadangtan, Tay, Nay. Dunot naman ang duha ka bato ni Anoy pareho man sa akon anay. Magakinahanglan gid siya sang maga-donar sa iya sang bisan isa lang ka bato para mabuhi siya.Т

Gintulok ni Tessie ang iya bana.

СAko, pwede?Т pamangklot ni Tessie.

СSa subong, wala gid kami sang donor sa mga listahan namun. Siyempre, indi na si Tatay pwede kay isa na man lang ang sa iyaЕIkaw, Nay, indi man Ц lain daw ang imo blood type.Т

СAsta san-o ang taning ta nga makapangita bato?Т pamangkot ni Tessie.

СKun indi mahingabot subong nga gab-I nay, mabutang gid si Anoy sa katalagman kag basi indi na siya maabtan pa sang aga.Т

Gulpi nagkunot ang agtang ni Tessie kag nagdagdag ang kanto sang iya mga bibig. Ginkumos niya sang duha niya ka kamut ang nagauyat sa iya nga kamut ni Julius, kag gintulok niya ang nagakatulog niya nga puya. Nabatyagan ni Julius nga nagakulurog ang uyat sang iya iloy sa iya sini kamut.   Sang ginlingat ni Julius ang iya Iloy, nakita niya nga may nagatulo na nga luha gikan sa mga mata niya. Nalingat si Julius sa iya Amay nga wala sang bisan ano nga ginahambal maluwas sa nagahugot niya sini nga uyat. Mahinay nga nagtamwa si Bert.

СOperahan si Pablo karon.Т

СTay?Т

СBert?Т

СAno oras ang operasyon?Т

СIndi, TayЕwala gani donЕТ

СOperahan siya, gani, ano oras ang operasyon?Т naakig nga pamangkot ni Bert.

СAno ka Bert, manЕ?Т

СAlas tres, TayЕТ mahugmay nga sabat ni Julius.

СAno?Т

СAlas tresЕТ

СMagbugtaw si PabloЕmagbugtaw siyaЕhambalon niyo siyaЕhambalon niyo siya ngaЕ nga palangga ko siya.Т

СTay, indi!Т pilit ni Julius samtang ginhakus sini ang iya amay nga gulpi nga nagtindog.

СMabalik ako, alas-tres.Т

СBertЕ!Т

СTayЕ!Т

Nagatindog nga bagtas si Pablo sa malapad nga uyapad. Masanag ang tanan kag makalam nga daw matalunsay ang kulukablit sang mga gamhon sa iya tiil. May nagalurupad nga mga alibangbang sa mga maamyon kag mahumot nga mga kabulakan. Nagatanga siya sa adlaw nga daw indi masilaw sa iya panulok bisan wala sing tabun ang iya mata. May mabugnaw nga hangin nga nagahuyop sa iya buhok. May nabatian siya nga lahay sang ido. Naglingat si Pablo sa may ginatindugan niya. Si Pami ang iya nakita nga nagaduludalagan dalagan palibot sa iya kag magnilahay nga daw may kalipay sa iya sini tingog. Sang nagduko si Pablo para kuhaon ang ido, nagpalapit ini sa iya. Sang ginkab-ot na ni Pablo si Pami, gulpi ini nagdalagan palayo sa iya nga nagalahay sang malipayon. Nakita ni Pablo nga dumalagan si Pami palayo, pakadto sa isa ka tawo nga nakaputi. Indi mamulutan ni Pablo ang hitsura sang tawo nga medyo malayo sa iya panan-aw. Ginkuha sang tawo si Pami kag ginhalukan. Dayun niya ini ginbuy-an. Dumalagan ang ido pabalik kay Pablo kag nagtumbo ini pakadto sa iya. Pagsalo sini ni Pablo, dayun siya nagtindog samtang ginakungkung niya ang ido. Nagtan-aw siya liwan sa tawo nga ginhalinan ni Pami. Nagabalabad sa iya ang tawo nga daw nagapamaalam. Nagbalabad man si Pablo sa tawo kag dayun niya namulutan ang hitsura sini.

СTayЕ?Т panawag ni Pablo sa tawo, samtang nagangirit ini kag nagahana magtalikod.

СTayЕ? Tay!Т singgit pa ni Pablo sa tawo nga nagtalikod kag naglakat palayo.

СTay! Tay!Т

СPabloЕPabloЕ?Т

Nagbugtaw si Pablo sang nabatian niya ang tingog sang iya Iloy nga nagapanawag sa iya.

СPabloЕТ

СNayЕ?Т sabat ni Pablo nga mahinay nga ginbuka ang iya sini nga mga mata. Nakita niya nga gina-agbayan ni Julius ang iya Iloy nga nagapungko sa iya tupad kag gina-uyatan ang iya kamut.

СNayЕ? Si TatayЕ?Т

Nagngirit nalang si Tessie sa pagsabat, kag dayun, sa kapawa sang adlaw nga nagalusot sa bintana sang kuwarto sang ospital, mainggat nga nanalingsing ang iya sini mga mata.

This story won Third Prize for the Short Story in Hiligayanon in the 2006 Palanca Awards