Πηγές:
1. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τόμος ΙΣΤ, σελ. 18-19:
Ίσως η παλαιότερη αντιστασιακή οργάνωση ήταν η Στρατιά Σκλαβωμένων Νικητών (ΣΣΝ) της οποίας η ίδρυση τοποθετείται στον Ιούνιο του 1941. Στις 28 Οκτωβρίου του 1941, κατά την πρώτη επέτειο της ιταλικής επίθεσης, η ΣΣΝ απευθύνθηκε στο λαό με μία προκήρυξη, που έκανε έκκληση για αντίσταση και εθνική ενότητα. Φαίνεται ότι προσωρινά ασκούσε συσπειρωτική επιρροή σε άλλες ομάδες. Το "δόγμα" της ΣΣΝ για "αποχή από κάθε πολιτική σκοπιμότητα" δεν παρεμπόδιζε όμως τις επαφές με ορισμένους πολιτικούς ενώ συνέτεινε στην αποσκίρτηση, στα τέλη του 1941 της δημοκρατικής πτέρυγας γύρω από τον Κώστα Περρίκο, απότακτο αξιωματικό της Αεροπορίας. Ο κύκλος αυτός, στην πλειονότητα νέοι διανοούμενοι, αισθανόταν μία ιδεολογική έλξη προς τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο και το Εθνικό Ενωτικό Κόμμα, του οποίου ορισμένοι ήταν μέλη. Δεν υπήρχε όμως οργανωτική σχέση όταν με αρχηγό τον Περρίκο ιδρύθηκε η Πανελλήνιος ένωσις αγωνιζομένων νέων (ΠΕΑΝ). Η νέα οργάνωση προέτρεπε σε αντίσταση με κάθε μέσο, για να ενισχυθούν η μεταπολεμική θέση της Ελλάδας και οι εθνικές διεκδικήσεις. Ως προς τα εσωτερικά πράγματα οι προοπτικές της ΠΕΑΝ για την ελεύθερη πλέον χώρα είχαν σαφώς (έστω ιδιάζουσα) σοσιαλιστική χροιά, για τη φάση του αντιστασιακού αγώνα όμως ετάσσετο υπέρ μίας ευρείας σύμπραξης με όλες τις πατριωτικές δυνάμεις ανεξαρτήτως τοποθετήσεως. Έτσι η οργάνωση αποκτούσε δημοτικότητα, ιδίως στη μορφωμένη νεολαία των αστικών περιοχών. Το ΕΑΜ βέβαια ανταποκρινόταν ψυχρά, αφού δεν ενέκρινε τις εκκλήσεις για διενέργεια δολιοφθορών τις οποίες μάλιστα καταδίκαζε ως ατομική τρομοκρατία επικίνδυνη και τουλάχιστον πρόωρη, αν όχι προβοκάτσια της Γκεστάπο που αναζητούσε αφορμές για να τρομοκρατήσει τον κόσμο με αιματηρά αντίποινα εις βάρος των πολιτικών κρατουμένων.
Παρά τις πολλαπλές αντιδράσεις και τις ελλείψεις σε συνωμοτική πείρα και οργανωτική δομή η ΠΕΑΝ πέτυχε δύο χτυπήματα με στόχο τους "εκμαυλιστές συνειδήσεων" και συνεργάτες των κατακτητών - πρώτα σε βάρος της δωσίλογης ΟΕΔΕ (Οργάνωσις Εθνικών Δυνάμεων Ελλάδος) και λίγες βδομάδες αργότερα κατά της πολυπληθέστερης τότε οργάνωσης του χώρου αυτού. Στις 20 Σεπτεμβρίου του 1942, ομάδα της ΠΕΑΝ με επικεφαλής τον ίδιο τον Περρίκο ανατίναξε στο κέντρο της Αθήνας το αρχηγείο της φασιστοειδούς "Εθνικής Σοσιαλιστικής Πατριωτικής Οργανώσεως" (ΕΣΠΟ) που φιλοδοξούσε να συγκροτήσει "Ελληνική Λεγεώνα" για να πολεμήσει στο πλευρό της Βέρμαχτ στο ανατολικό μέτωπο. Θύμα της απόπειρας έπεσε και ο αρχηγός της ΕΣΠΟ Σπύρος Στεροδήμος παρσύροντας στη διάλυση όλην την οργάνωση. Αυτή η μεγαλύτερη επιτυχία της ΠΕΑΝ κλόνισε όμως και την ίδια, τουλάχιστον ως οργάνωση ένοπλου αγώνα. Μετά από προδοσία τα περισσότερα ηγετικά στελέχη της, ανάμεσά τους και ο ίδιος ο Περρίκος, συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν.
2. Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, 8ος τόμος, σελίδα 106:
Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος ήταν ένας από τους λίγους πολιτικούς που ενσυνείδητα παρέμειναν στην Ελλάδα για να αντιμετωπίσουν τη νέα κατάσταση. Από το καλοκαίρι του 1941 μέχρι το Μάρτη του 1942 που τελικά έφυγε κρυφά με καϊκι από την Ελλαδα ανέπτυξε μία πολύπλευρη οργανωτική δραστηριότητα συνεργαζόμενος με τις περισσότερες, εκτός ΕΑΜ, πρωτοβουλίες. Από τις οργανώσεις που προέκυψαν άμεσα ή έμμεσα από αυτή τη δραστηριότητα η πιο γνωστή ήταν η ΠΕΑΝ. Ήταν μία ολιγομελής ομάδα που ανάμεσα στην πολιτική παρέμβαση και στην μαχητική δράση δεν είχε προσδιορίσει το ρόλο της. Από αυτή όμως προήλθε μία από τις πρώτες εντυπωσιακές ενέργειες ενάντια στον κατακτητή και τους εγχώριους συνεργάτες του, ενέργεια που έφερε τη μικρή αυτή οργάνωση στο προσκήνιο της ιστορίας.
Στις 22 Σεπτεμβρίου του 1942 μία τρομερή έκρηξη κατέστρεψε στην οδό Πατησίων, στις παρυφές της Ομόνοιας το κτίριο όπου στεγάζονταν τα γραφεία της ΕΣΠΟ και άλλες γερμανικές υπηρεσίες. Το εσωτερικό του κτιρίου κατέρρευσε μέσα σε φλόγες σκόνη και καπνό. Τα θύματα ήταν πολλά. Ακούστηκε ότι έχασαν τη ζωή τους 29 στελέχη της ΕΣΠΟ και 43 Γερμανοί αξιωματικοί και στρατιώτες. Η ΕΣΠΟ ήταν η σημαντικότερη ίσως από τις ναζιστικές ελληνικές οργανώσεις που δραστηριοποιήθηκαν στην Αθήνα τον καιρό της Κατοχής. Επικεφαλής της ήταν ο γιατρός Στεροδήμος και τον καιρό που έγινε η ανατίναξη η οργάνωση έλεγε ότι προετοίμαζε ένα σώμα Ελλήνων εθελοντών για να πολεμήσουν στο ανατολικό μέτωπο στο πλευρό των Γερμανών. Ο Στεροδήμος τραυματίστηκε βαριά στην έκρηξη και πέθανε λίγο αργότερα. Η ΕΣΠΟ, μετά το πλήγμα, διαλύθηκε. Ο πρώτο πυρήνας μελών της ΠΕΑΝ, αυτοί που σχεδίασαν και πραγματοποίησαν το τρομερό χτύπημα στην ΕΣΠΟ συνελήφθησαν έπειτα από προδοσία και θανατώθηκαν με φρικτό συχνά τρόπο. Ανάμεσά τους ήταν ο Κώστας Περρίκος, πατέρας του σημερινού εμπειρογνώμονα του ΟΗΕ. Η ΠΕΑΝ ως οργάνωση εξακολούθησε να δραστηριοποιείται στον πολιτικό ιδίως χώρο στην Αθήνα, χωρίς όμως να κάνει τίποτε το πιο σπουδαίο από το θανατηφόρο για την ΕΣΠΟ χτύπημα του Σεπτεμβρίου του 1942.
Περιοδικό Αντί:
Όταν η ΠΕΑΝ με αρχηγό τον απότακτο αξιωματικό της αεροπορίας Κώστα Περρίκο (που είχε τολμήσει επί κυβερνήσεως Μεταξά να πει ότι η πολεμική αεροπορία μας δεν ήταν καλά προετοιμασμένη) και πρόεδρό της τον Αθανάσιο Σκούρα αποφάσισε να χτυπηθεί η ναζιστική οργάνωση ΕΣΠΟ που προπαγάνδιζε τη στρατολόγηση Ελλήνων για τη Βέρμαχτ ή για τα πολεμικά εργοστάσια της Γερμανίας κατόρθωσε να βρει δυναμίτη από κάποιο ναυτικό στον Πειραιά και ανέθεσε το εγχείρημα σε τρία μέλη της: Αντώνη Μυτιληναίο (1921-2003), Σπύρο Γαλάτη και Ιουλία Μπίμπα. Η Ιουλία Μπίμπα από τη Σάμο δέχτηκε να κρύψει τα σύνεργα στο διαμέρισμά της. Εκεί κατασκευάστηκε η βόμβα δέκα οκάδων δυναμίτη (14 κιλά). Την πήρε ο Μυτιληναίος, τεχνίτης στην Τηλεφωνική Εταιρεία, και μαζί με την Μπίμπα την μετέφεραν στην πλατεία Κάνιγγος μέσα σε μία πάνινη σακούλα σκεπασμένη με χόρτα. Εκεί καθόταν η Μπίμπα σ'έναν πάγκο επί δυόμιση ώρες μέχρι να δοθεί το σύνθημα. Ο Μυτιληναίος μαζί με τον φοιτητή από τη Ρουμανία Σπύρο Γαλάτη είχαν κατοπτεύσει πού να βάλουν την βόμβα και διαπίστωσαν ότι υπήρχε μία πόρτα από την οδό Γλάδστωνος όπου στο μεσοπάτωμα έδινε κάτω από το κλιμακοστάσιο της ΕΣΠΟ που στεγαζόταν στον πρώτο όροφο ενώ στους παραπάνω ορόφους ήταν μια πολυπληθής γερμανική υπηρεσία. Όταν είδαν ότι τα ιδιωτικά γραφεία ήταν εκεί αδειανά, ο Γαλάτης έβαλε μία βέργα πάνω από το γείσο μίας πόρτας τοποθέτησε τη βόμβα και ο Μυτιληναίος άναψε το φυτίλι. Στο διαγωνίως απέναντι ζαχαροπλαστείο Αστόρια στα Χαυτεία τους περίμεναν ο Περρίκος και η Μπίμπα. Ήταν ακριβώς μεσημέρι και τρία λεπτά όταν ακούστηκε μια εκκωφαντική έκρηξη ενώ πυκνός μαύρος καπνός σκέπασε την Πατησίων. Μεγάλη σύγχυση και πανικός επικράτησε ώστε οι Γερμανοί σήμαναν συναγερμό νομίζοντας ότι επρόκειτο για αεροπορική επιδρομή. Το εσωτερικό του κτιρίου κατέρρευσε και πήρε φωτιά. Η διέλευση τραμ, τροχοφόρων και πεζών διακόπηκε για 10 μέρες. Η πυροσβεστική ξέθαβε νεκρούς από τα ερείπια: 29 μέλη της ΕΣΠΟ και 48 Γερμανοί αξιωματικοί και στρατιώτες βρέθηκαν νεκροί. Η ναζιστική οργάνωση διαλύθηκε διά παντός και σταμάτησε κάθε προσπάθεια στρατολόγησης Ελλήνων Εθελοντών για το ανατολικό μέτωπο.
Αν δεν υπήρχαν Έλληνες ασυνείδητοι, άπληστοι για κέρδος, πολλές εκατοντάδες αγωνιστές πατριώτες δεν θα παραδίδονταν στους κατακτητές και στο θάνατο... Ένας υπαξιωματικός της χωροφυλακής που είχε ενταχθεί στην αντιστασιακή ομάδα Όμηρος και εχρησιμοποιείτο ως σύνδεσμος με την ΠΕΑΝ, ο Πολύκαρπος Νταλιάνης για τρεις λίρες το κεφάλι αποκεφάλισε ολόκληρη την ηγεσία της ΠΕΑΝ. Δύο εβομάδες περίπου μετά τη μεγάλη έκρηξη οι Γερμανοί τους συνέλαβαν όλους και τους μετέφεραν στα ανακριτικά γραφεία της Γκεστάπο στον Πειραιά (2ας Μεραρχίας) όπου υπήρχε και μία σειρά κελιά. Από εκεί ο Μυτιληναίος κατόρθωσε έπειτα από μιας εβδομάδας ανακρίσεις και βουρδουλιές στην πλάτη, μολονότι διαρκώς δεμένος με χειροπέδες, να δραπετεύσει καθώς η κυρία είσοδος δεν εφρουρείτο κι όταν έφευγαν οι διερμηνείς έμενε μόνον ένας αξιωματικός υπηρεσίας στον πρώτον όροφο. Επειδή κανείς δεν μίλησε, παρά τα βασανιστήρια, απαλλάχθηκαν μερικοί, αλλά πρόλαβαν να τους τουφεκίσουν σε αντίποινα για κάποιο σαμποτάζ. Από το γερμανικό στρατοδικείο των Αθηνών στον Παρνασσό ο αρχηγός της ΠΕΑΝ Κ. Περρίκος καταδικάστηκε 3 εις θάνατον και 15 χρόνια δεσμά, η Ι. Μπίμπα δις εις θάνατον και 15 χρόνια δεσμά και ο Γαλάτης εις θάνατον και 5 χρόνια δεσμά αλλά τελικά του δόθηκε χάρη αφού η οικογένειά του πλήρωσε 1000 λίρες στους Γερμανούς και μεταφέρθηκε σε φυλακές στη Γερμανία. Στις 4 Φεβρουαρίου 1943 τουφεκίστηκε ο Περρίκος, παρά τις μεγάλες προσπάθειες του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού. Η Ιουλία Μπίμπα μεταφέρθηκε στη Γερμανία γιατί εδώ οι ελληνικοί νόμοι δεν επέτρεπαν την εκτέλεση διά πελέκεως αλλά δεν είναι γνωστό πού ακριβώς εκτελέστηκε.
Ο Μυτιληναίος, αφού κρύφτηκε σε διάφορα σπίτια φίλων, που αν συλλαμβάνονταν θα τουφεκίζονταν, αφού είχε επικηρυχθεί για 500.000 δραχμές, επεχείρησε να φύγει στη Μέση Ανατολή μαζί με αξιωματικούς που τους προωθούσε ο Όμηρος αλλά συνεληφθη από Ιταλούς στην Κάρυστο ύστερα από κατάδοση. Όταν οι Ιταλοί ρώτησαν τον καταδότη τί ήθελε σε αντάλλαγμα, είπε ευθαρσώς ότι ήθελε την καμπαρντίνα ενός από τους αξιωματικούς. Καθώς αργότερα τους μετέφεραν με ένα καμιόνι για τις φυλακές Αβέρωφ κι οι Ιταλοί στρατιώτες κάθονταν όλοι στο πίσω μέρος ο Μυτιληναίος προχώρησε μπρός και αρπάχτηκε από ένα σχοινί του καραβόπανου που σκέπαζε το καμιόνι και καθώς έσπασε λύθηκε το καναβάτσο σε εκείνη τη μεριά και κατάφερε να γλιστρήσει μέσα στη νύχτα στην άσφαλτο λίγο πριν τις φυλακές Αβέρωφ. Στη φυλακή δεν ήθελε να ξαναμπεί με κανένα τρόπο. Τελικά κατάφερε να ξεπεράσει τις αντιξοότητες και να διαφύγει στη Μέση Ανατολή και να καταλήξει στην τρίτη ορεινή ταξιαρχία στη συμμαχική απόβαση στην Ιταλία, όπου ύστερα από σκληρές μάχες με τους Γερμανούς, στο πλευρό των Καναδών, κατέλαβαν το Ρίμινι. Το βιβλίο του Μαρτύτων Πορεία (Εκδόσεις Επικαιρότητα) καθώς και το Αγαθουπόλεως 7 (Εκδόσεις Εστία) του στελέχους της ΠΕΑΝ Τάκη Μιχαηλίδη διαβάζονται μονορούφι καθώς διηγούνται με απλότητα την φοβερή αυτή ιστορία από την αντίσταση ενάντια στον κατακτητή.