| อธิบายความ
:- การทำบุญเป็นที่ตั้งแห่งอานิสงส์ หรือหลักการทำบุญเรียกว่า
บุญกิริยาวัตถุ การบริจาคสิ่งของของตนแก่คนที่ควรให้ปัน เช่น ถวายจตุปัจจัยแก่ภิกษุสามเณร
เพื่อบูชาคุณก็ดี ให้แก่ผู้ทำอุปการะก่อน มีมารดาบิดา เป็นต้น เพื่อปฏิการะก็ดี
ให้แก่ คนตกทุกข์ได้ยาก เพื่ออนุเคราะห์ก็ดี ชื่อ ทานมัย วัตถุที่ควรให้นั้น
ท่านแสดงตัวอย่างไว้ 10 อย่าง คือ ข้าว, น้ำ, ผ้า, พาหนะ, มาลัย, ของหอง,
เครื่องลูบไล้, ที่นอน, ที่พัก และประทีป แม้สิ่งอื่นอันไม่มีโทษ ก็สงเคราะห์
เข้าในทานวัตถุนี้ การรักษากายวาจาให้เรียบร้อย คือ เว้นข้อที่พระพุทธเจ้าห้าม ทำตามที่พระองค์ อนุญาต เช่น รักษาศีล 5 หรือ ศีล 8 หรืออุโบสถศีลของคฤหัสถ์ก็ดี รักษาศีล 10 ของ สามเณรก็ดี รักษาศีล 227 พร้อมทั้งอาจารโคจรของภิกษุก็ดี ชื่อ สีลมัย การอบรมจิตยังกุศลให้เกิดขึ้นในสันดานก็ดี การเจริญสมถุทำใจให้สงบ จากนิวรณ์ก็ดี การเจริญวิปัสสนา ใช้ปัญญาพิจารณาให้รู้เห็นความจริงก็ดี ชื่อ ภาวนามัย การประพฤติอ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ โดยชาติตระกูลก็ดี โดยวัยก็ดี โดยคุณสมบัติก็ดี ตามธรรมวินัย ชื่อ อปจายนมัย การช่วยทำกิจที่ชอบแก่ผู้อื่น ด้วยกำลังกายก็ดี ด้วยกำลังทรัพย์ก็ดี ด้วยกำลังปัญญาก็ดี เช่น ช่วยทำการงานเป็นต้น ชื่อ เวยยาวัจจมัย การบอกแบ่งส่วนบุญ อันเกิดจากการให้ทาน หรือรักษาศีล เป็นต้น แก่ คนอื่นก็ดี การกรวดน้ำอุทิศส่วนบุญดังกล่าวแก่ผู้ตายก็ดี แก่เทวดาก็ดี ชื่อ ปัตติทานมัย การฟังธรรมเทศนาก็ดี ฟังธรรมบรรยายก็ดี ฟังธรรมสากัจฉาก็ดี ตามกาลเวลาที่สมควร ชื่อ ธัมมัสสวนมัย การแสดงธรรมีกถาก็ดี การสอนธรรมวินัยก็ดี การบรรยายธรรมก็ดี ชื่อ ธัมมเทสนามัย การทำความเห็นให้ตรงต่อคลองธรรม เช่น เห็นว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว เป็นต้น ชื่อ ทิฏฐุชุกัมม์ |