ÖZET ÇALIŞMA

FARMAKOLOJİ ; Biyolojik olaylara tesir eden kimyasal maddelerle canlılar arasındaki karşılıklı etkileşimleri inceleyen bilim dalına farmakoloji denir.
İLAÇ ; Canlı organizmada hastalıkların teşhisi , tedavisi ve korunması amacıyla kullanılan kimyasal maddeler.
EMNİYET ARALIĞI ; Bir ilacın tedavi dozu ile ,zehirleyici tesir gösteren dozu arasındaki mesafeye emniyet aralığı denir.
İLAÇLARIN KAYNAKLARI ;
1)     BİTKİLER ; Haşhaştan morfin
2)     MİKROORGANİZMALAR ; Penisilin
3)     İNORGANİK MADDELER ; Demir , iyot,kalsiyum
4)     İNSAN VE HAYVANLAR ; Hormonlar , enzimler , serumlar.
5)     SENTETİK MADDELER ; Sentetik hormonlar , sülfonomidler.
6)     RADYOAKTİF İZOTOPLAR ; T131 , CO12

 İLAÇLARIN EMİLİMİ (ABSORBSİYON) ;
Alınan ilacın kan dolaşımına karışması o ilacın emilimini ifade eder.
Emilim hızını etkileyen faktörler ;

-       İlacın fiziki ve kimyasal özelliği

-       İlacın verildiği yerdeki dokuların kanlanma hızı.

-       İlacın verildiği yerin genişliği ve geçirgenliği

-       İlacın farmasötik şekli

-       İlacın kombinasyonları

-       İlacın uygulama yeri

-       Absorbsiyon yerindeki faktörler ( mide asiditesi ,flora )

-       Diyet

 İLAÇLARIN VÜCUTTA DAĞILIMI ;

     Kan karışan ilaçlar plazmaya,intraselüler ve interstisyel sıvıya dağılarak hücrelere,dokulara ve çeşitli organlara ulaşırlar. Bazı ilaçlar kanda serbest bulunurken bazıları plazma proteinlerine bağlanırlar. Plazma proteinlerine bağlanan ilaçlar böbreklerde filtrasyona uğramazlar.

 İLAÇLARIN VÜCUTTA METABOLİZMASI ;
    
İlaçlar organizmaya verildikten sonra bir takım değişikliklere uğrarlar . bu değişiklikler sonucu ilaçların etkisi bazen azalır bazen de artar. Bu olayların tümüne ilaçların metabolizması veya biyotransformasyon denir. Biyotransformasyon vücutta büyük ölçüde karaciğerde gerçekleşir.

 İLAÇLARIN İTRAHI ;

     İlaçların vücuttan atılmasına itrah denir. İlaçlar en fazla böbrekler yoluyla itrah edilir.

İLAÇLARIN ETKİSİNİ DEĞİŞTİREN FAKTÖRLER ;

·             Tür ; Bazı ilaçlar farklı türlerde farklı etkiler gösterebilir.

·             Yaş ; bebeklere verilen doz ile yetişkine verilen doz farklı olmalıdır.

·             Vücut ağırlığı ; ilaç dozları 70 kg ağırlığında kişiler için hesaplanmıştır.

·             Hastalık hali ; vücutta bazı hastalıkların olması örneğin karaciğer , böbrek rahatsızlıkları ilaçların etkisini değiştirir.

·             Cins ; Bazı ilaçların etkileri cinsiyete göre farklı olur.

·             İlaçların veriliş yolları ;

·             Emilimin azalması ; Şok olayları gibi doku kanlanmasının azaldığı durumlarda ilaçların emilimleri yavaşlar.

·             Tolerans ; Bazı ilaçlar bir süre kullanıldıktan sonra başta gösterdiği etki azalır.

·             Biyolojik değişkenlik ; İlaçlar görünümleri aynı olan insanlarda farklılık gösterebilir.

·             Karşılıklı ilaç etkileşimleri ; Bazı ilaçlar yan yana alınırsa, ilacın beklenen etkisinde azalma veya artma olabilir.

 SİNERJİZMA ; İki ilaç birlikte alındığındaki tesiri tek başına alındığından daha fazla ize sinerjizmadan bahsedilir.

ANTOGONİZMA ; İki ilaç birlikte alındığında,ilacın etkisi yok oluyorsa veya tek başına alındığından daha az etkili oluyorsa antogonizmadan bahsedilir.

 İLAÇLARIN OLUMSUZ ETKİLERİ ( YAN ETKİLERİ ) ;

a)       Hepatotoksik etki ; Karaciğer üzerine olan toksik etki.  ( izoniazid , parasetamol , indometazin vb)

b)       Nefrotoksik etki ; Böbrekler üzerine toksik etki gösterme. ( sülfonomidler , antikonvulsifler , fenilbutazon , yılan serumu)

c)       Kemik iliğine toksik etki ; kloramfenikol , metotreksat , fenilbutazon

d)       Teratojenik etki ; Hamilelik döneminde fetüse toksik etki gösteren ilaçlar. Tiroid ilaçları , Tetrasiklinler , alkol  , fenitoin , morfin , analjezikler , barbituratlar

e)       Alerjik reaksiyonlar ; İlaçlar bazen kızarıklık , şişlik, döküntü gibi reaksiyonlara sebep olabilirler. Bazen de anafilaktik şoku geliştirerek ölüme sebep olabilirler.

f)       Diğer yan tesirler ; ağız kuruluğu , sinirler üzerinde toksik etkiler vb.

 İLAÇ İSİMLERİ ;

I)              Endikasyonlarına göre ; Analjezikler

II)         Jenerik isim ; Milletler arası isim

III)    Formül ismi ;

IV)         Marka ismi ; firmaların verdiği özel isimler.

 İLAÇ DOZLARI ;

DOZ ; ilaçtan beklenen tesirin elde edilmesi için bir defada alınan ilaç miktarı.

Çocuklara verilecek ilaç dozu hesaplama formülü ;

 

                          Çocuğun yaşı 

Ç.dozu = Yetişkin doz x ------------------ 

                             Yaş + 12

 Örnek ; Yetişkin dozu 350 mg olan bir ilaçtan 50 kilo ağırlığındaki yetişkine hangi dozda verilmeli?

 Cevap ;

 350 mg x 50        17500

------------   =  -------  = 250 mg dozunda verilmelidir.

70                                                              70

 Örnek ; Yetişkin dozu kg x 5 mg olan A ilacından 80 kg olan yetişkine hangi dozda verilmelidir?

      Cevap ; 80 kg x 5 mg = 400 mg dozunda verilmelidir.

 Örnek ; yetişkin dozu 40 mg olan b ilacından 4 yaşındaki bir çocuğa hangi dozda verilmelidir?

 Cevap ;

 

                4

40 mg x ------- = 10 mg dozunda verilmeli.

           4 + 12

 ÖNEMLİ DOZLAR ;

 1 cc               ; 10 dizyem

1 dizyem           ; 4 ünite

1 cc               ; 20 damla

1 cc               ; 40 ünite

1 ml               : 1 cc              ; 10 dizyem                    ; 1 cm³

10 ml              : 10 cc

1 gr               : 1000 mgr

10 cc              : 100 dizyem

25 cc              : 500 damla

Bir kahve kaşığı   : 4 cc su

Bir tatlı kaşığı    : 10 cc su   : 12 cc şurup

 İLAÇLARIN VERİLİŞ YOLLARI;

1)            ENTERAL UYGULAMA ; İlacın sindirim sistemi yoluyla verilmesi.

a)      Oral (per-oral) uygulama ; İlacın ağız yoluyla yutularak alınması. Pratik olduğu için sık kullanılır. Sakıncalı olduğu durumlar.

-       Ağız yoluyla alınan ilaçlar portal dolaşıma karıştığı için biyotransformasyon sonucu etkinliği azalabilir.

-       Bazen ilaçların emilimi tam olarak gerçekleşmez.

-       Mide asidine dayanıklı olmayan ilaçlar sindirim kanalında etkinliğini kaybedeceği için oral yolla kullanılmaz.

-       Şuursuz ve kusan hastalarda oral yol kullanılmaz.

-       İrrite edici ilaçlar oral yolla alınamaz.

-       İlacın acilen etki göstermesi gereken durumlarda kullanımı uygun değildir.

b)      Şublingual uygulama ; İlacın dil altına konup emilerek alınması.

c)      Rektal uygulama ; İlacın ağız ve diğer yollardan verilemediği yada lokal etki amacıyla ilacın Rektal yoldan verilmesi.

2)            PARENTERAL UYGULAMA ; Enteral yolla verilemeyen ya da ilacın çabuk  tesir etmesinin istendiği durumlarda kullanılır. İ.M , İ.V , S.C

3)            İNHALASYON YOLU ; Gaz , buhar , ya da aeresol şeklinde ilaçların solunum yoluyla verilmesidir.

4)            TOPİKAL UYGULAMA ; İlaçların vücut sathı üzerine sürülerek uygulanması.

5)            Transdermal uygulama ; Özel preperatın deriye bant şeklinde yapıştırılmasıyla uygulanır.

 İLAÇLARIN FARMASÖTİK ŞEKİLLERİ ;

     İlaç olabilecek nitelikteki maddelerin hastaya verilebilecek şekilde özel kalıplara sokulmuş hallerine ilaçların farmasötik şekli denir. İlaçlar iki şekilde hazırlanır.

·             Majistral ilaçlar ; Formülü hekim tarafından yazılan eczanelerde yapılan ilaçlar.

·             Ofisinal ilaçlar ;  İlaçların fabrikalarda hazırlanmış şekilleri.

İlaçların farmasötik şekilleri ;

»       Tablet ; Toz haline getirilmiş ilaçların özel makinelerde yuvarlak disk şekline getirilmesi.

»       Draje ; Tabletin alınımını kolaylaştırmak için şeker gibi tatlandırıcılarla kaplanması.

»       Kapsül ; Tadı hoş olmayan sıvı yada toz ilaçların silindirik yada daha farklı jelatin gibi maddelerle kaplanmış şekline denir.

»       Pilül ; Toz halindeki ilacın küçük kürecikler halinde hazırlanması.

»       Kaşe ; nişasta ile yapılmış iki kapakçığın bir araya gelmesi ve içinde ilaç bulunması.

»       Toz ; Toz şeklindeki ilaçlar.

»       Paket ; Toz halindeki ilacın bir kullanımlık pakete alınması.

»       Pomat ; Etkin ilaç maddesinin vazelin gibi maddelerle hazırlanmış hali.

»       Süpozituvar ; Normal ortamda katı vücut içinde sıvı hale gelebilen ve rektumdan verilen ilaçlar.

»       Ovul ; Kadınlarda vaginal yolla kullanılmak üzere hazırlanmış süppozituvara benzer bir ilaçtır.

»       Lavman ; Rektal yolla kullanılan özel yapıda sıvı ilaç.

»       Tentür ; Etkili ilaç maddesinin alkol gibi eriticiler içinde muamele edilmiş şekline denir.

»       Şurup ; Etkili maddesinin belli oranlarda su , şeker ve çeşitli tadlandırıcılarla karıştırılarak ağız yoluyla alınması.

»       Eliksir ; Etkili ilaç maddesinin alkol ,şeker ve tadlandırıcı maddelerle muamele edilmiş şekli.

»       Emulsiyon ve süspansiyon ; Sıvı ilaç şekli.

»       Solüsyon ; eriyik çözelti.

»       Ekstre ; Bitkisel ya da hayvansal kökenli ilaç maddesinin alkol gibi uygun bir eritici ile eritilip daha sonra eritici maddenin uçurulması ile elde edilen ilaç.

»       Ampül , vyal ,flakon ; Parenteral yolla verilmek üzere hazırlanmış toz veya sıvının cam şişede bulunması.

 OTONOM SİNİR SİSTEMİ İLAÇLARI ;

     Otonom sinir sistemi kalp,bronşlar,göz bebeği gibi istek dışı çalışan organların faaliyetlerini otomatik olarak kontrol eden sistemdir. Birbirine karşı zıt tesir gösteren sempatik ve parasempatik sinir sistemi olmak üzere iki kısımdan meydana gelen otonom sinir sistemi kontrol ettiği organlara bir çok sinir dalı verir.

     PARASEMPATİK SİNİR SİSTEMİNİ ETKİLEYEN İLAÇLAR ;

1)     PARASEMPATOMİMETİK (KOLİNERJİK) İLAÇLAR ;

Asetilkolin salgılanmasını uyaran ya da asetikolinin vücutta parçalanmasını önleyen ilaçlara denir.

þ     Pilokarpin ; % 1-6 ‘lık solüsyonu göze lokal uygulandığında göz bebeğini daraltır. Bu etkisinden dolayı glokom tedavisinde kullanılır.

þ     Neostigmin ; İdrar tutukluklarında ameliyat sonrası ortaya çıkan atonik kabızlıkla,myasteni graviste kullanılan bir ilaçtır.

Tedavi esnasında solunum güçlüğü , bradikardi , hipotansiyon gibi yan tesirler görülebilir.

2)     PARASEMPATOLİTİK (ANTİKOLİNERJİK) İLAÇLAR ;

Asetilkolinin etkilerini ortadan kaldıran ilaçlara verilen ortak isimdir. Spazm çözücü etkisi de olduğu için spazmotik ilaçlarda denir.

Endikasyonları ;

-       Zehirlenmeler (mantar,tarım ilacı)

-       Kalp bloku ve bradikardi

-       Hastayı ameliyata hazırlamak için

-       Parkinson hastalığı

-       Peptik ülser

-       Bazı göz hastalıkları ( keratit)

-       Taşıt tutmaları

-       Düz kaslardaki spazmın çözülmesi

-       Enuresis ( gece idrar kaçırma)

Yan etkileri ; Ağız kuruluğu , göz içi basıncın artması , taşikardi

Ó     Atropin ; Güzelavrat otundan elde edilir. Bronş sekresyonunu azaltır , solunumu derinleştirir,göz bebeğini genişletir , kalp atım sayısını artırır.

Ó     Sentetik antikolinerjik ilaçlar ; Parkinson hastalığında kullanılan oksifensiklikmin.

SEMPATİK SİNİR SİSTEMİNİ ETKİLEYEN İLAÇLAR ;

1)     SEMPATOMİMETİK (ADRENERJİK) İLAÇLAR ;

Dokularında adrenerjik reseptör bulunan organları etkileyerek sempatik sinir sisteminin uyarılmasını sağlayan ilaçlara denir.

è     Adrenalin (epinefrin) ;Böbrek üstü bezlerinin öz kısmından salgılanan bir hormondur. Oral yolla etkisizdir. Anafilaktik şok gibi tehlikeli alerji hallerinde kanamayı durdurmak için kullanılır. Hipertansiyon , koroner yetmezlik , hipertiriodizmde kullanımı kontrendikedir. İ.v yolla veya cilt altı yoluyla çok yavaş verilir.

è     Efedrin ; Astma gibi bronş spazmı yapan vakalarda kullanılır. SSS uyarıcı etkisi olduğu için uyku bozukluğu yapar.

è     Salbutamol ; Bronkodilatör tesiri vardır. Astma ve bronş spazmı yapan diğer durumlarda kullanılır.

è     Fenilefrin ; Güçlü vazokonstriksiyon tesiri vardır( damarların daralması). Konjonktiva ve burun mukozasındaki konjesyonları (kanlanmayı) kullanılır.

è     Fenfluramin ; MSS deprese ederek iştah azaltıcı tesir gösterirler. Diyabette iştah kesici olarak kullanılır. Aşırı dozu ölümle sonuçlanabilir.

2)     SEMPATOLİTİK (ANTİADRENERJİK) İLAÇLAR ;

Sempatik sinir sistemini uyaran ilaçların etkilerini ortadan kaldıran yada bloke eden ilaçlar.

§           Beta reseptör blokörleri ; Adrenalin ve noradrenalin ilaçların etkilerini ortadan kaldırır. Asebutol , atenolol örnek verilebilir. Hipertansiyon , anjinopektoris , aritmi ve miyokart enfarktüsü tedavisinde kullanılır.

§           Antihipertansif tesirli antiadrenerjik ilaçlar ; Hipertansiyon tedavisinde kullanılan guanetidin , debrikozin bu grup ilaçlardan bazılarıdır.

 MERKEZİ SİNİR SİSTEMİ İLAÇLARI ;

  Esas tesirlerini beyin ve omuriliğin değişik bölgeleri üzerine gösteren ilaçlara MSS ilaçları denir. Bu ilaçlar şu şekilde sınıflanır;

-       Genel anestezikler

-       Sedatif ve hipnotikler

-       Antikonvulsif ilaçlar

-       Analjezikler

-       Myorölaksanlar

 SEDATİF VE HİPNOTİK İLAÇLAR ;

     Bilinç kaybı ve uyku olmadan hastayı sakinleştiren ilaçlara sedatif ilaçlar denir.

     Uyku düzensizliği ve uykusuzluğa karşı kullanılan ilaçlara da hipnotik ilaçlar denir.

     Bu grupta kullanılan ilaçlar küçük dozlarda sedasyon,doz arttırılırsa hipnotik tesir,daha da arttırılırsa anestezi , biraz daha arttırılırsa koma ve ölüm meydana gelir. Sedatif ve hipnotik olarak daha  çok barbitürat ve benzodiazepinler kullanılır.

     Barbituratların yan etkileri ; Uyuşukluk , sersemlik , bağımlılık , yüksek dozlarda solunum reaksiyonları , koma. Tedavide ; pentobarbital , sekobarbital kullanılan barbitüratlardan bazılarıdır. Günlük doz 100 – 200 mg

     Benzodiazepinlerin günlük dozu 4 – 40 mg. Tedavide ; Diazepan , nitrazepam ,fulinitrazepam kullanılan ilaçlardan bazılarıdır. İ.M veya İ.V verilir. İ.V çok yavaş verilmelidir.

 ANTİKONVULSİF İLAÇLAR ;

     Kanvilsiyon (havale) ve epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçlardır. Fenobarbital , diazepam , karbamezapin , etasuksimid , fenitoin bu amaçla kullanılan ilaçlardan bazılarıdır. Günlük doz 100 – 600 mg. En önemli yan etkisi anemi ( folik asit yetmezliği sonucu gelişen anemi).

 ANALJEZİKLER ;

     Ağrı kesici ilaçlara denir. İki gruba ayrılırlar ;

a)     Narkotik olmayan analjezikler

b)     Narkotik analjezikler

A)     Narkotik olmayan analjezikler; Ağrı kesici özellikleri narkotik analjeziklere göre daha azdır. Fakat bağımlılık , uyuşukluk , sersemlik yapmadıkları için daha çok tercih edilir. Bu ilaçların bir çoğunun antipiretik ve antienflamatuar özelliği olduğu için narkotiklerden bu yönleriyle üstündürler.. bu ilaçlar vücut normal ısısını değil yüksek ısıyı düşürürler. Bu ilaçların bazıları.

-       Salisilatlar ( Asetilsalisilat,sodyum salisilat) ; Antipiretik ve antiflamatuar tesirleri de vardır. Mide mukozasını tahriş ederek peptik ülsere zemin hazırlayabilirler. Aspirin bu grup ilaçlardandır. Kanın pıhtılaşmasını geciktirdiği için kanamaya meyilli hastalarda kullanılmaz. Günlük doz 1,5 – 3 g.

-       Parasetamol (asetominofen) ; Analjezik ve antipiretik etkisi vardır. Karaciğer üzerinde toksik tesir gösterdiğinden kronik ve yüksek doz kullanımından kaçınılmalıdır.

-       Dipiron (metilmelibrin-metamizol ) ; oral yada parenteral olarak kullanılabilir. Alerjik reaksiyonlara veya agranülositoz gibi yan etkileri olabilir.

-       Fenilbutazon ; Analjezik ve antipiretik özelliği zayıftır fakat antienflamatuar etkisi olduğu için kullanılır. Mide tahrişi , vücutta tuz birikmesi , karaciğer ve böbrekte toksik etkiler gibi yan etkileri olabilir. Bu gurupta ; oksifenbutazon , indometasin , ibuprofen , nakrosen vb.

ANALJEZİK , ANTİPİRETİK ,ANTİEFLAMATUAR İLAÇLARIN ENDİKASYONLARI ;

·             Romatid Artrit

·             Dejeneratif eklem hastalıkları

·             Ateşle seyreden romatizma

·             Travma , enfeksiyona bağlı iskelet ve kas sistemine bağlı lezyonlar ( kas zedelenmeleri , burkulma  ,bel ağrısı)

·             Ağrıyla seyreden çeşitli vakalar (baş , diş ağrıları)

B)     Narkotik aneljezikler ; Opyoidler de denilen bu ilaçların kuvvetli ağrı kesici tesirleri sebebiyle ,miyokart enfarktüsü , kırık , kanser gibi şiddetli ağrıların seyrettiği hastalıklarda kullanılırlar. Bağımlılık yaparlarlar antipiretik ve antieflamatuar tesirleri yoktur.

Narkotik aneljeziklerin endikasyonları ;

-       Kolik ,kırık ağrısı gibi şiddetli ağrılar

-       Kronik ağrılar (kanser vb)

-       Miyokart enfarktüsü (morfin)

-       Preanestezik medikasyon

-       Doğum ağrıları

-       Şiddetli öksürük

·             Morfin ; Çok kuvvetli aneljezik ve öksürük kesici özelliği vardır. Solunum merkezini deprese ederek solunumun durmasına sebep olabilir. Yan etkileri ; Bağımlılık , göz bebeğinde daralma , sedasyon , mide salgılarında ve hareketlerde azalma. Cilt altı veya İ.V olarak günlük doz 10 -15 mg. Kafa travması , bronşiyal astmada kontrendikedir.

·             Kodein ; Morfinin aksine oral yolla emilir. Parenteral yolla da verilebilir (S.C - İ.M). Morfine göre analjezik etkisi zayıftır. Öksürük tedavisinde kullanılır. Bağımlılık daha geç gelişir.

·             Sentetik narkotik analjezikler ; Bu gruptaki ilaçların etkileri morfine göre daha zayıftır. Meperidin , dekstropropoksifen , fenazosin , pentazosin vb ilaçlar bu grupta yer alır.

 SANTRAL SİNİR SİSTEMİ UYARICILARI ;

     Tedavi dozlarında solunum ve dolaşım merkezini uyaran ilaçlara Analeptik ilaçlar denir. Kalp atım sayısını ve kalbin kasılma gücünü artırırlar , kan basıncını yükseltirler. Yüksek dozlarda konvulsiyon8havale) yaparlar. İ.V uygulanırlar.

·             Niketamid ; Oral yada parenteral yolla alınabilir. Etkisi kısa sürelidir. Yeni doğan bebekte asfiksiye önlem olarak verilebilir.

·             Kafein ; Çay ve kahvede bulunan bir alkoloiddir.

 PSİKOTROPİK İLAÇLAR ;

     Merkezi sinir sistemine tesir ederek kişide algılama duygu düşünce gibi davranış değişikliklerine yol açarak kişinin ruhi durumunu etkileyen ilaçlardır. Üç gruba ayrılırlar.

 

a)        Nöroleptik ilaçlar ; Antipsikotik ilaçlarda denir. Şuur bulanıklığı , uyku ve aşırı sedasyon olmaksızın , hareketlerde azalma , çevreye karşı ilgisizlik , heyecan ve merakta azalma yapan ilaçlara nöreleptik ilaçlar denir. Bağımlılık ve tolerans oluşturmazlar. Analjeziklerin etkilerini arttırabilirler. Gebelikte kontrendikedir.

Endikasyonları ;

-       Şizofreni tedavisi

-       Saldırganlık reaksiyonu gösteren vakalarda kullanılır (paranteral yolla)

-       Bağımlılık yapan ilaçların sebep olduğu yoksunluk krizleri

-       Bulantı , kusma.

Nöroleptik ilaçların bazıları ;

I)              Klorpromazin ; sedasyon yapıcı etkisi de vardır. Antiemetik olarakta kullanılır. Günlük doz 200- 800 mg oral veya parenteral olarakta kullanılabilir.

II)         Promazine ; Etkisi klorpromazin gibidir. Günlük yetişkin dozu ; 100 mg.

III)    Haloperidol ; oral yada parenteral yolla verilir. Günlük yetişkin dozu 2 – 8 mg.

IV)         Diğer nöroleptikler ; Asopromazin , tioridazin , mezoridazin , flufenazin

Yan etkileri ;

 Kas spazmı , tremor , yürüme bozukluğu , salgılarda artma , menstruasyon bozukluğu , lökopeni.

 

b)        Trankilizan ilaçlar (Anksiyolitikler) ;

Kişilik ve algı bozukluğu yapmadan gerginlik , heyecan , marazi , korku , panik , ajitasyon , gibi belirtilerle seyreden pisikatrik vakalarda kullanılan ilaçlardır. Gebelikte kontrendikedir. Uyuşukluk  , sersemlik , dikkatin azalması gibi yan etkileri olabilir. Bu nedenle bu ilaçlar alındıktan sonra motorlu araçlara binilmemeli.

Bu ilaçlar ;

·             Benzodiazepinler ; Diazepam , oksazepam , lorezepam ,medazepam gibi ilaçlar anksiyotik olarak kullanılan ilaçlardır. Bu ilaçlar bağımlılık yapabilir.

·             Meprobomat ; sedatif ve hipnotik tesirleri de vardır. Oral yolla kullanılırlar.

·             Hidroksizin ; Antiemetik , antialerjik , antikolinerjik tesirleri de vardır. Günlük yetişkin dozu 75 – 400 mg.

 

c)        Antidepresan ilaçlar ;

Ruhi depresyon içinde olan psikiyatrik vakalarda kullanılırlar. Mani tedavisinde de kullanılır (aşırı güvenme , aktivitelerde artma).

Bu ilaçlar ;

·             İmipramin ; Etkisi 10 -15 günlük tedaviden sonra ortaya çıkar. Öfori oluşturur(aşırı sakinlik ve neşe hali). Ağız kuruluğu ,kabızlık , taşikardi gibi yan etkileri olabilir. Ayrıca Enuresis tedavisinde de kullanılır. Amitiriptilin , mianserin , opipramol , tioridazin antidepresan  ilaçlardandır.

·             Lityum karbonat ; Manik depresif hastalarda , mani ve hipomani nöbetlerinde kullanılır. Yan etkileri ; Konvulsiyon , hiperaktivite ,hipotiraidizme zemin hazırlama.

ADELE GEVŞETİCİLER VE ANTAGONİST ETKİ ;

     Myorölaksan adıyla anılan kas gevşetici ilaçların bazıları SSS , bazıları da peri feride tesirlerini gösterirler.

1)     SANTRAL ETKİLİ KAS GEVŞETİCİLER ;

Etkilerini doğrudan doğruya SSS’ ye gösterirler. Artmış olan kas tonüsünü azaltırlar.

Endikasyonları ;

-       Kırık ve çıkıklar

-       Burkulmalar

-       Tendon ve ligament (bağ) yaralanmaları

-       Travma , iltihap , kireçlenme ,sebeplerle meydana gelen kas iskelet kaynaklı spazmlar

-       Akut , kronik ve nörolojik kökenli spazmlar.

  Yan etkileri ; Alerjik reaksiyonlar , böbrek bozuklukları , karaciğere toksik etki yapabilirler.

Bu gruptaki ilaçlar ;

·             Klorzoksazon ; Oral yolla alınır. Sedatif tesiri de vardır.Aspirin yada benzeri analjeziklerle de kullanılabilir.

·             Fenprobomat ; Oral yolla kullanılır. Trankilizan tesiri de vardır.

·             Diğer ilaçlar ; Metakarbomal , baklofen , mefanaksolan.

2)     PERİFERİK ETKİLİ KAS GEVŞETİCİLER ;

Bu ilaçlar motor sinir sinirlerle çizgili kaslar arasındaki sinir iletimini engelleyerek kasları gevşetici tesir gösterirler. Bu grup ilaçlar daha çok genel anasteziklerle beraber , yeterli kas gevşemesini temin etmek için parenteral yolla kullanılırlar.

 SOLUNUM SİSTEMİ İLAÇLARI ;

 

A)     ANTİTUSİF İLAÇLAR ;

Öksürük refleksini inhibe ederek öksürüğü kesen  ilaçlara denir.

·             Kodein ; Afyon türevi bir ilaçtır. Analjezik ve kabızlık yapıcı özelliğide vardır. Bağımlılık morfine göre daha geç gelişir.

·             Noskapin ; Afyon türevi bir ilaç olmasına rağmen bağımlılık yapmaz. Bronş darlığı yapabileceğinden astmada kullanılmamalıdır.

 B)      EKSPEKTORAN İLAÇLAR ;

Solunum yollarında biriken balgamı sulandırıp yapışkanlığını azaltarak dışarı atılmasını kolaylaştıran ilaçlardır. Yüksek dozları kusturucu etki gösterir.

·             İpeka ; Emetik bir ilaç olan ipeka yüksek dozda kusturucu etki gösterir. Ekspekoran etki yapan dozu daha düşüktür. Oral yolla 10 -50 mg

·             Gliserin gayakolat ; Tek başına kullanılmaz. Diğer öksürük ilaçları ile kombine olarak kullanılır.

     C)     BRONKODİLATÖR İLAÇLAR ;

Bronş ve bronşiyolleri genişleten ilaçlara verilen ortak isim. Bronşiyal astma , alerjik hastalıklar gibi bronş darlığı yapan durumlarda kullanılır. Oral veya inhalasyon yoluyla kullanılırlar.

·             Teofilin ; Analeptik etkiyede sahiptir. İnhalasyon yoluyla kullanılmaz oral yolla veya parenteral yolla kullanılır.

 D)     OKSİJEN ;

İnhalasyon yoluyla ,çeşitli metodlarla hipoksi durumlarında (oksijen yetersizliği) kullanılır.

 HİSTAMİN VE ANTİHİSTAMİN ;

     Histamin vücutta sentez edilen bir madde olup organizmaya büyük ölçüde tesir eder. Vücutta bazı fizyolojik ve patolojik olaylarda rol oynar.

Histaminin etkileri ;

     Damarlarda kuvvetli vazodilatasyon yaparak kan basıncını düşürür. Kapiller permabiliteyi artırarak damar dışına plazma kaçmasını ve bunun sonucunda ödeme , hipovolemiye sebep olabilir. Anti histaminik ilaçlar histaminin olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak için kullanılır.

 ANTİHİSTAMİNİK İLAÇLAR ;

     Histaminik reseptörleri bloke ederek histaminin  tesirlerini ortadan  kaldıran ilaçlardır. Antialerjiklerde denir.

Endikasyonları ;

-       Böcek sokması , saman nezlesi , ürtiker , anafilaksi gibi alerjiler

-       Taşıt tutması

-       Antiemetik (gebelik ve bazı operasyonlar sonrası)

-       Serum hastalığı.

Yan etkileri ; Uyuşukluk , dikkatte dağılma , uyku hali

 SIVILAR – ELEKTROLİT VE VİTAMİNLER ;

Elektrolit sıvı dengesi ;

     Vücut sıvıları yeterli miktarlarda gerekli yerlerde ve elektrolitlerle doğru ilişkilerde bulunması gerekir. Vücut ağırlığının ortalama %60 sudur. Günlük sıvı ihtiyacı yetişkinlerde 2,5 litredir.

Organizmada sıvılar iki şekilde bulunur ;

a)     İnterstisyel sıvı ; Hücreler arası sıvı.

b)     Plazma ; damar içi sıvı.

Hücreler arası sıvıda artma olursa ödem meydana gelir.

Plazmanın pH 7,35 – 7,45 arasında olmalıdır. Plazmanın pH 7,2 den aşağıya inerse asidoz , 7,5 in üzerine çıkarsa alkaloz tablosu görülür.

Sıvı tedavisinin Endikasyonları ;

-       Şok , koma

-       Ameliyattan önce ve sonra

-       Elektrolit ve sıvı dengesizliklerinde

-       Asit – baz dengesizliklerinde

-       Oral sıvı alamayanlarda

-       Yüksek ateşte.

Sıvı tedavisinde kullanılan solüsyonlar ;

1)       %5 Dekströz ; Elektrolit ihtiva etmez sık kullanılan bir izotoniktir.

2)       % 0,9 Sodyum klorür ; serum fizyolojik ismiyle de bilinir.

3)       Potasyum klorür solüsyonu ; Hipokalemi denen potasyum eksikliği durumunda kullanılır.

4)       Kalsiyum ; kalp glikozidi yapılmayan kişilerde İ.V kalsiyum verilmemelidir.

5)       Amonyum klorür ; alkoloz tedavisinde kullanılır.

6)       Sodyum bikarbonat ; asidoz tedavisinde kullanılır.

7)       Dengeli solüsyonlar ; Vücudun ihtiyaç duyduğu elektrolitleri ve glikozu ihtiva eden solüsyonlardır.

8)       Plazma yerini tutan solüsyonlar ; Kanama , şok ve geniş yanıklar gibi plazma kaybının arttığı durumlarda kan hacmini arttırmak amacıyla kullanılan solüsyonlardır.. plazma ve plazma gibi iri moleküllü solüsyonların yaptığı basınca onkotik basınç denir.

 Serum reaksiyonları ;

-       Pirojenik ve alerjik reaksiyonlar

-       Ödem

-       Nekroz

-       Ağrı

-       Trombofilebit

-       Solüsyonun damar dışına kaçması.

-       Hava embolisi

 VİTAMİNLER ;

     Vücutta sentezlenemeyen  vücutta metabolitik ve katabolik fonksiyonlarda görev alan organik maddelerdir.

SUDA ERİYEN VİTAMİNLER ;

·             B1 vitamini (tiamin); Karbonhidrat metabolizmasında ve asetikolin oluşumunda görevlidir. Eksikliğinde beriberi ortaya çıkar. Tedavide ise ; alkolizm , kronik ishal ve nevritte kullanılır.

·             B2 vitamini (riboflavin) ; Karbonhidrat , protein , yağ ve nükleik asit metabolizmasında görevlidir. Eksikliğinde görme bozukluğu görülebilir.

·             Niasin (nikotinik asit) ; Protein , yağ ve karbonhidrat metabolizmasında görevlidir. Eksikliğinde pellegra ve sinirsel bozukluklar görülür.

·             B4 vitamini ( pridoksin) ;Amino asit metabolizmasında görevlidir. Eksikliğinde ağız bölgesinde dermatit , anemi. Tbc tedavisinde nevriti önlemek için kullanılır.

·             Folik asit ; kan hücrelerinin yapımında ve nükleik asit metabolizması için gereklidir.

·             B12 vitamini (kobalamin) ; kan hücrelerinin yapımı için gereklidir. Eksikliğinde pernisyöz anemi görülür.

·             C vitamini ; Endikasyonları

-       Skorbit

-       Methemoglobinemi

-       Bazı anemiler

-       Gebe , loğusa ve bebeklerde

-       Enfeksiyon hastalıklarında

-       Yaralarda, kırıklarda, operasyon sonralarında

-       Diş eti enfeksiyonlarında.

 YAĞDA ERİYEN VİTAMİNLER ;

·             D vitamini ; Kemik gelişimi için gereklidir.

·             A vitamini ; görme ,büyüme , gelişme fonksiyonlarını yerine getirir. Endikasyonları;

-       A vitamini yetersizliği

-       Gebelik ve laktasyon

-       Bazı cilt hastalıkları

-       Enfeksiyon , yaralar ve yanıklar.

·             E vitamini ; Vücutta antioksidan görevi yapar.

·             K vitamini ; kanın pıhtılaşması için gereklidir.

 ÜRİNER SİSTEM İLAÇLARI ;

A)     DİÜRETİK İLAÇLAR ;

İdrar hacmini arttıran ilaçlara denir. Ayrıca sodyum itrahı içinde kullanılırlar.

Endikasyonları ;

-       Hipertansiyon

-       Kalp yetmezliği

-       Akut böbrek yetmezliği

-       Akciğer ödemi , beyin ödemi

-       Zehirlenmeler

-       Karaciğer sirozu.

·             Mannitol ; İdrar miktarını arttırmak için kullanılır. İ.V olarak yavaş verilir.

·             Furosemid ; Antihipertansif etki elde etmek için kullanılır. Oral ve parenteral yolla kullanılır.

·             Tiazid grubu diüretikler ; Oral yolla kullanılır.

·             Spironalakton ; sodyumun böbreklerden geri emilmesini sağlar. Potasyum kaybına yol açmaz.

·             Triamteren ; Potasyum kaybına yol açmaz.

 B)     İDRAR YOLU ANTİSEPTİKLERİ ;

Üriner sistemin değişik bölgelerindeki enfeksiyonlar için kullanılır.

·             Metamin ; Oral yolla kullanılır. Ürinel kanalda formaldehide dönüşerek antibakteriyal  etkinlik gösterir.

·             Nitrofrantoin ; Böbrek yetmezliğinde kullanılmaz. Toksitesi sebebiyle 2 haftadan fazla kullanılmaz.

·             Nalidiksik asit ; Oral yolla kullanılır.Proteus enfeksiyonlarında kullanılır. Karaciğer ve böbrek bozukluklarında kullanılması kontrendikedir.

 ANTİMİKROBAL İLAÇLAR ;

     Virüs , bakteri , mantar gibi mikroorganizmaların meydana getirdikleri hastalıklara karşı kullanılan ilaçlara antimikrobal ilaçlar denir. İki şekilde etki yaparlar ;

A)     Bakterisit etki ; Mikroorganizmaların öldürülmesi.

B)     Bakteriostatik etki ; Mikroorganizmaların üremelerinin durdurulması.

ANTİBİYOTİKLER ;

  Çeşitli mikroorganizmalardan elde edilen ve diğer zararlı mikroorganizmaların öldürülmesinde kullanılan ilaç niteliği taşıyan maddelerdir.

·             BAKTERİSİD ANTİBİYOTİKLER ; Penisilinler , sefalosporinler , aminoglikozidler , rifampisin

·             BAKTERİAOSTATİK ANTİBİYOTİKLER ; Tetrasiklin , kloramfenikol , sülfonamidler , linkomisin , eritromisin

Ø      Sülfonomidler ; Tedaviye ilk giren antibiyotiklerdendir  (1935). Sentetik olarak yapılırlar ve geniş spektrumlu ve Bakteriostatik etkilidirler. BOS’a geçişi iyi olduğu için menenjit tedavisinde kullanlır.

Ø      Tetrasiklinler ; Geniş spektrumlu ve bakteriostatik tesirlidirler. Süt ve antiasit ilaçlarla alınırsa emilimi azalır. Kolera , trahom , riketsiya ,brusella ,sinizüt , bronşit gibi enfeksiyonlarda kullanılır.

Ø      Klorakfenikol ve tiamfenikol ; geniş spektrumlu ve bakteriostatik etkilidirler. Salmonella , menenjit , influenza enfeksiyonlarında kullanılır. Kemik iliğine toksik etki yaparak aplastik anemi yapabilir

Ø      Penisilinler ; İlk bulunan antibiyotiklerdendir. Güçlü bakterisid etkili olup yan etkileri azdır.

 Sık kullanılan penisilinler ;

-       Kristalize penisilin G (benzil penisislin) ; Kısa etkilidir. Sadece İ.M , İ.V olarak kullanılır. Sifiliz ve difteri gibi enfeksiyonlarda kullanılır.

-       Uzun etkili penisilinler ; Sadece İ.M olarak kullanılırlar.Prokain penisilin günde 1-2 defa , benzatin penisilin G 7-28 günde 1 defa yapılır.

-       Geniş spektrumlu penisilinler ; Antibakteriyel spektrumları daha geniştir. Diğer penisilinlerin etki etmediği E.coli , shigella , influenza gibi mikroorganizmalara karşıda etkilidir. Amoksilin , ampisin , amoksilin bu gruba örnektir.

Ø      Sefalosporinler ; Gram (-) bakterilere etkilidirler.

Ø      Aminoglikozidler ; Bakterisid etkilidirler. Dar spektrumludurlar.

Bu gurup ilaçlar ;

-       Streptomisin ; Tbc tedavisinde tercih edilir. İşitme ve denge bozukluğu gibi yan etkiler yapabilir. İ.M kullanılır.

-       Gentamisin ; Üriner sistem enfeksiyonlarında kullanılır. Penisilin tedavisini destekler. Gentamisin ile başka ilaçla aynı enjektöre çekilmemeli.

-       Neomisin ; paranteral yolla kullanılmaz. Pomat veya solüsyon şeklindedir.

SITMA TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR ;

     Antimalaryal ilaçlar da denir. Sıtmanın etkeni plazmodyum denilen parazittir. Sağlık bakanlığı bu ilaçları ücretsiz dağıtılır.

Bu ilaçlar ;

·             Primakin ; Klorkinle kombine olarak oral yolla kullanılır.

·             Primetamin ; Tedaviden ziyade sıtmadan korunma amacıyla kullanılır.

·             Klorokin ; Sıtma tedavisinde en sık kullanılan ilaçtır.

TBC TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR ;

  TBC tedavisinde kullanılan ilaçlar oral ve parenteral yolla kullanılırlar. Streptomisin , rifampisin , morfozinamid ,prizinamid , izoniazid , paraamino salisitik asit tbc tedavisinde kullanılan ilaçlardır.

 ANTİHELMİNTİK İLAÇLAR ;

  Kıl kurdu , yassı solucan , tenya gibi parazit hastalıklarının tedavisinde kullanılan ilaçlardır.

-       Pirvinyim ; Kıl kurdu tedavisinde

-       Piperazin ; Kıl kurdu yassı solucan tedavisinde

-       Pirantel pomat ; kıl kurdu yassı solucan tedavisinde

-       Mebandozole ; kıl kurdu , yası solucan , tenya , kancalı kurt tedavisinde kullanılır.

-  Niklosamid ; tenya tedavisinde kullanılır

 ANTİFUNGAL ( ANTİMİKOTİK) İLAÇLAR ;

  Mantar enfeksiyonları tedavisinde kullanılan ilaçlardır.

A)        Sistemik etkili olanlar ; Griseoflvin , nistatin , ketokonazol , flukanazol

B)        Lokal etkili olanlar ; Naftifin , Oksikonazol , klotirimazol.

 ANTİSEPTİKLER VE DEZENFEKTANLAR ;

1)     Alkol ; Bakterisid tesirli

2)     İyot ; Geniş spektrumlu. Funguslar , virüsler ve sporlu bakteriler üzerinde öldürücü etkilidir. Povidon da bu gruba girer.

3)     Klor ; su dezenfeksiyonunda kullanılır. Tbc basiline ve aside dayanıklı bakterilere karşı etkisizdir.

4)     Potasyum permanganat ; Bakterisid ve fungusiddir. Mantar tedavisinde kullanılır.

5)     Hidrojen peroksit ; Oksijenli su. Köpürerek yaranın temizlenmesinde kullanılır.

6)     Formaldehit ; Tıbbı araç gereçlerin ve oda dezenfeksiyonunda kullanılır.

7)     Fenol ; en eski antiseptik.

8)     Benzolkonyum klorür ; Zefiran.

9)     Klorhekzidin ;

10)                    Timeresol ; Amerikan tentirdiyotu

11)                    Gümüş nitrat ; Yeni doğanda konjonktiviti önlemek için %1 lik solüsyonu göze damlatılır.

12)                    Rivanol ;

 SİNDİRİM SİSTEMİ İLAÇLARI ;,

ANTİASİT İLAÇLAR ;

     Mideden salgılanan hidroklorik asidi nötralize ederek asiditeyi azaltan ilaçlardır. Açken mide asitinin pH 1 dir. Anti asitin kullanılma amacı ph yukarı doğru çıkarmaktır.

 Yan etkileri ;

-       Kabızlık ,ishal

-       Midede gerilme

 H2 RESEPTÖR BLOKÖRLERİ ;

     Mideden asit salgılanmasında rolü olan H2 reseptörlerini bloke ederek midenin asit salgılamasını azaltan ilaçlardır.

1)       Ranitidin ; Oral veya parenteral yolla kullanılır. İshal ,bradikardi gibi yan etkileri olabilir.

2)       Famotidin ;

 LAKSATİF VE PURGATİFLER ;

     Dışkının atılmasını kolaylaştırıcı ilaçlardır. Agar , gliserin , fenolftalein , bisakodil

 ANTİDİYARETİKLER ;

     İshal önleyici ilaçlar. Opyoidler , antikolinerjik ilaçlar , kaolin.

 ANTİEMETİKLER ;

     Kusmayı önlemek amaçlı kullanılan ilaçlardır. Oral yolla alınamadığı durumlarda parenteral yolla veya rektal yolla verilirler. Trimetobenzamin (taşıt tutmasında etkili değildir) , antihistaminikler.

 EMETİK İLAÇLAR

     Kusmayı sağlayan ilaçlar. Apom.orfin ,ipeka şurubu.

 ENDOKRİN HORMONLARI ;

     Endokrin bezler tarafından salgılanan,boşaltım kanalı olmadan direkt kana verilen vücuttaki faaliyetleri düzenleyip ,kontrol eden maddelere hormon adı verilir.

1)           Anti Diüretik Hormon (ADH) ; Hipofiz arka lobundan salgılanır.

2)           İsülin ; Pankreas tarafından salgılanan insülin , glikozun kanda hücrelere geçmesi ve hücre içinde glikozun oksidasyonu için geçerlidir. Şeker hastalığı tedavisinde kullanılır. Oral yolla etkisizdir.

3)           Glukokortikoidler ; Böbrek üstü bezlerinin kabuk kısmından salgılanan bir hormondur. Alerjik,antienflamatuar ve bağışıklıkla ilgili reaksiyonların ortaya çıkmasına engel olma amacıyla kullanılırlar. Hormon preperatlarına kortikosteroid denir.

Kortikosterodlerin Endikasyonları ;

-       Antienflamatuar etki

-       Alerjik hastalıklarda

-       İmmunasupresif olarak ( doku nakillerinde)

-       Artrit ve romatizmada

-       Astım

-       Cilt lezyonlarında

-       Addison hastalığında

-       Şok

-       Çeşitli göz hastalıklarında

-       Kanser tedavisinde

Yan etkileri ;

·             Depresyon ,intihara meyil

·             Enfeksiyon gelişimi kolaylaşır

·             Mide tahrişi

·             Hiperglisemi

·             Ödem , kilo

·             Ciltte incelme

·             Yara iyileşmelerinde gecikme

·             Göze uygulandığında göz içi basıncında artma.

4)           Tiroksin ; Tiroid bezinden salgılanan bir hormondur.

5)           Cinsiyet hormonları ;

Ø      Oksitosin ; Hipofiz arka lobunda salgılanır. Doğum eyleminde görevi vardır.

Endikasyonları ;

-       Miadını doldurmuş gebelerde doğum eyleminin başlatılması için İ.V infüzyonla kullanılır.

-       Doğum sonu kanamalarının durdurulması için

-       Süt salgılamasının yetersin olduğu durumlarda.

Ø      Gnodotropin hormonları ; kadın ve erkekte üreme organlarının faaliyetlerini kontrol eder. Kadında kısırlık tedavisinde ,erkekte testis tedavisinde kullanılır.

Ø      Prolaktin ; Doğum sonrasında süt salgılamak görevi olan prolaktin hipofiz ön lobundan salgılanır ve ilaç olarak değeri yoktur.

Ø      Androjen ; Sakal , bıyık gibi gibi erkeklik karakterlerinin çıkmasını sağlayan hormonlardır. Testislerden salgılanır

Ø      Östrojen ; adet görme , memelerin gelişmesi gibi kadınlık karakterlerini ortaya çıkaran hormon.

Ø      Progesteron ; Overlerden salgılanan diğer hormondur. Gebelik ve gebeliğin devamında görevlidir.

 ANTİNEOPLASTİK İLAÇLAR ;

     Kanser tedavisinde kullanılan ilaçlara denir.

Yan etkileri ;

-       Kemik iliği depresyonu

-       Böbrek ve karaciğer bozukluğu

-       Kuvvetli teranojik tesir

-       Bulantı , kusma , saç dökülmesi

-       Kısırlık

-       Adet düzensizliği

 GÖZ , KULAK , BURUN VE BOĞAZ İLAÇLARI ;

GÖZ İLAÇLARI ;

1)       Midriyatik ilaçlar ; Göz bebeğini genişletirler. Göz dibi muayenesinde pupilları ayırt etmek amacıyla kullanılır.

2)       Miyotik ilaçlar ; Göz bebeğini daraltıcı tesir gösterirler. Göz içi basıncı düşürdüğü için glokom tedavisinde kullanılırlar.

3)       Anti bakteriyel ilaçlar ; Konjonktuvit , trahom, arpacık gibi enfektif göz rahatsızlıklarında   kullanılır.       (neomisin , rifampisin , sülfosetamid , terramisin , gentamisin)

4)       Lokal kortikosteroidler ; Gözde kızarıklık , batma , sulanma gibi belirtilerle seyreden alerjik ve enflamatuar hastalıklarda kullanılır.

KULAK . BURUN ,BOĞAZ İLAÇLARI ;

a)          Antibakteriyal ilaçlar ; Rifampisin , penisilinler , sulfonomidler.

b)          Dekonjensanlar ; Nezle  ,rinit , sinüzit gibi hastalıkların tedavisinde kullanılırlar. Fenilefrin , nazolin

c)          Kortikosteroidler ; Saman nezlesi gibi alerjik kökenli hastalıkların tedavisinde kullanılırlar.

d)          Antivertijinöz ilaçlar ; vertigo (baş dönmesi) tedavisinde kullanılan ilaçlardır.

 ANASTEZİKLER ;

v     GENEL ANASTEZİKLER ;

-       Narkotik anastezikler (morfin)

-       Kürarizan ilaçlar

-       Entiemetikler , nöröleptikler

-       Barbitüratlar

-       Antikolinerjikler

 1)     İnhalasyon anastezikleri ;

-  Eter (patlayıcı olabilir)

- Halothan (patlayıcı olmayan fakat uterus kasılmalarına sebep olan bir gaz jinekolojide tercih edilmez)

-  Azot protoksit ( güldürür)

-  Enfluran ( hoş kokuludur fakat böbrekler üzerinde toksik etki yapabilir.)

 2) İ.V kullanılan genel anastezikler ;

- Tiyopental ; kısa etkili barbitürattır.

- Althesin ; Kişi çabuk ayılır. Alerji yapabilir.

     LOKAL ANASTEZİKLER ;

Kokain , prokain , lidoksin , terakain , kloroprokain ,dibukain

  Fazla dozda uygulandıklarında SSS etkileyerek huzursuzluk , korku hali , istem dışı titremeler , kalp yetmezliğine sebep olabilirler.

 Lokal anasteziler uygulama yerlerine göre 4 e ayrılırlar ;

1)          Yüzeysel Anastezikler ; Müdahale yapılacak mukozaya ilacın sürülmesiyle elde edilen anestezi.

2)          İnfiltrasyon anestezi ; Operasyon yapılacak bölgedeki cilt altına ilacın enjekte edilmesi.

3)          Bölgesel anestezi ; Operasyon yapılacak bölgedeki sinirlere ilacın zerk edilmesi.

4)          Spinal anestezi ; Omurganın alt kısmından BOS içine ilacın zerk edilerek elde edilen anestezi.

 DOLAŞIM SİSTEMİ İLAÇLARI ;

 A)     ANTİKUAGÜLAN İLAÇLAR ;

Kanın pıhtılaşmasını engelleyen ilaçlar.
B)     HEMOSTATİK İLAÇLAR ;

Kanamayı durudurucu tesir gösteren ilaçlar.
C)     ANTİHİPERTANSİF İLAÇLAR ;

Yüksek kan basıncını düşürmek için kullanılan ilaçlar

 D)     KALP GLİKOZİDLERİ ;

Kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan ilaçlar.

 E)     ANTİANJİNAL İLAÇLAR ;

Anjina pektoris tedavisinde kullanılan ilaçlardır.

 F)     ANTİARİTMİK İLAÇLAR ;

Kalpteki ritim bozukluklarında kullanılan ilaçlar.

Özeti Hazırlayan:Ufuk Tan Doğan YILDIZ

ANASAYFA

1