Industri Kelapa Sawit di Malaysia

 

 Ekonomi Iban Alaf Baru-Industri Sawit:   (Cobbold John Lusoi)

 

 

Pemuka  Jako

 

 

Menoa kitai Malaysia ianya menoa ti pengambis maioh  ngeluarka Minyak Kelapa Sawit di dunya tu. Ba taun 1998 Malaysia udah ngeluarka 8.3 Juta metrik Tan Minyak Sawit enggau nya 7.4 juta metrik tan diekspot ke luar negeri. Hasil ekspot tu bisi nambah ka penatai pemisi  menoa Malaysia RM 17.50 billion ringgit.

 

 

Sarawak udah ngeluarka 318,781 metrik tan minyak sawit , lalu ari nya 311,566 metrik tan diekspot ka luar negeri. Penyampau penatai pemisi ti ulih menoa kitai Sarawak ianya RM681 juta. Ngagai pengujung taun 1998, tanah di negeri Sarawak ti udah dikerjaka ba sawit bisi 281,124 hektar serta ari nya 1.6%, 4,689 hektar tu di

kerja ka ulih pekebun ti mit.

 

 

Ba Tanah adat Asal Bumiputra (NCR) enda kurang ari 40,000 hektar tanah udah di tanam ka sawit olih agensi perintah baka Salcra, enggau Felcra. Ari nya 80% udah bebuah serta 20% baru ka bebuah. Enggaunya mega Perintah kitai Sarawak ari agensi Land Custody and Development Authority (LCDA) begulai enggau Kompeni Kuala Sidin udah numbuh ka ladang Sawit 13,000 Hektar di Kenowit.

 

 

Ngagai alaf baru, taun 2000 dijangka ka enda kurang ari 100,000 hektar tanah temuda asal bumiputra (NCR) ti deka di buka ba seluruh menoa Sarawak. Lima bengkah tempat ti udah pejuraika  serta dikemendarka tau alai nanam Sawit enggau bisi lengkap enggau kilang kelapa sawit digaga ba setiap menoa nya, tu nyekaum 8,000 hektar di Long Teru, 3,000 hektar di Selangau, 7,000 hektar di Bukit Begunan, 7,500 hektar di Punda Sabal  serta enggau 9,000 hektar di Undup, Batu Lintang. Nya alai, ba alaf  baru tu ila Sarawak deka nyadi tumpu orang maioh  di dalam tauka di luar negeri  ba pekara sawit tu. Laban menoa kitai Sarawak bisi tanah ti cukup besai enggau  puang alai ngemansang ka ekonomi sawit.

 

 

Kitai Dayak ba Alaf  Baru ti bempuka maioh tanah asal Bumiputra (NCR) anang muai peluang emas tu enti ka kaya serta maju dalam pengidup kitai. Laban minyak sawit tu aja ulih natai ka penatai pemisi ti enda putus, ti ulih dikembuahka 2 kali sebulan, ti cukup maioh, hasil ti pemadu manah (Golden Crop), buah ti berega baka rega emas ngagai kitai ti di rumah panjai kelimpah ari belada enggau bumai betupi. Sawit tu mega enda tentu pedis di intu kitai ia mega ulih idup ngagai 25 tahun. Penatai kitai mega enda putus ngagai 25 taun mega.

 

 

 

 

 

 

 

 

Nya alai, PORLA (Lembaga Pendaftaran dan Perlesenan Minyak Kelapa Sawit ) Siti ari agensi Perintah Malaysia endang sigi bebendar ngasoh kitai Bumiputra terlebih agi kitai Dayak bekebun sawit. Sida Porla mega udah ngaga randau 3 kali  ngagai pekebun ti mit meransang sida nanam sawit di Rh. Baie, Mamut, Sebuti, Rh Lipa, Sungai Laong, Bakong enggau di Holiday Inn, Miri 1999 tu. Kelimpah ari nya perintah kitai ari Jabatan Pertanian bisi mega meri subsidi, tulong, tunjuk ajar ngagai kitai Dayak ba tentang  besawit.  Contoh, pengawa ti pemadu manah di gaga sida ianya numbuh ka Ladang subsidi Sawit ti begulai bekelompok di Jaong , Abok, Sri Aman serta  di Tinjar Bakong Miri. Pia mega sida Jabatan Pertanian bisi nuduk ka sekula latihan sawit (Institut Latihan Vokasional Pertanian Sarawak) ba Kabuloh ba pegai menoa Miri di kena ngelatih kitai ti deka nguji ka numbuh ka tauka deka bekerja ba ladang sawit. Tu nunjukka opis pertanian kitai sigi endang selalu bersedia  nulong kitai rakyat kelebih agi sida ti diau  ba menoa pesisir.

 

 

Ba taun 2000 tu mega, kitai di menoa Sarawak tu endang sigi amat beterima kasih laban kitai bisi pengari BN MP ari menoa kitai empu, Datuk Affendi Nawawi ti udah di paduka nyadi menteri Pertanian Malaysia, Datuk Affendi mega selalu meransang kitai rakyat pesisir numbuh ka kebun sawit diri empu laban tinjau jauh kitai Malaysia kelimpah ari ngaga minyak makai ari sawit, kitai mega udah berambu deka ngaga minyak diesel ari minyak sawit dikena kereta enggau motor ti berat. Enti projek tu nyadi ila, ukai semina natai ka pemisi kitai Malaysia nambah ngagai RM 1 billion setaun. Lalu mega ruang menoa kitai enda agi kamah agi, enda baka ari minyak tanah ti bukai ti mai asap ti chelum enda manah ka seput kitai mensia.

:

Perintah kitai, ari Bank Pertanian endang sigi selalu meransang kitai bumiputra muka tanah NCR kitai awak penatai pemisi kitai betambah besai. Nya alai kitai mesti ngusong sida bank minta pantu minta tulong ari sida. Industri  pekebun mit tu meh ulih alai kitai nekebang enggau bekerja keras baka aki, ini kitai kelia ti rajin, berani enggau ngemeranka ati ti liat bumai betupi. Baka sempama moden, “Dayak enti diberi ikan deka minta belama, enti diberi ginti deka nginti ikan belama” Taun 2000 tu Dayak “beri penemu muka tanah NCR deka nyadi tukei belama”. Dulu orang madah Dayak maioh tanah tang nadai kaya. Alaf baru tu kitai mesti nunjukka kitai Dayak maioh tanah tang kaya raya. Aram meh kitai sama sama bela nyadi tukei ba alaf baru tu. Ila asai.

 

 

 

 

Pekebun Mit

 

 

 

Ba  segi atur perlesenan PORLA reti orang ti empu kebun ti mit ianya:

 

a.       Kebun sawit ti kurang ari 40.46 Hektar (100 ekar), tu mega di bagi ka ngagai 3 catagori,

 

 

(I)                       Kebun mit ti kurang ari 5 ekar

(II)                     Kebun mit ti di antara 5 ekar ngagai 25 ekar.

(III)                  Kebun mit ti di antara 25 ekar  ngagai 100 ekar.

 

 

Ngagai bulan Jun 1999, bisi 74,946 pekebun mit ti udah ngerepot diri serta bisi lesen ari Porla ba seluruh Malaysia. Nyadi sida Porla bisi mega ngaga opis sida di Kuching dikena sida nyaga kitai ba menoa Sarawak tu.

 

 

Sikar 1  Lesen orang ti bekebun kelapa Sawit Mit ngagai Jun 2001

 

 

Negeri

Permaioh 1999

Perlis

 0

Kedah

1,310

Pulau Pinang

1,089

Perak

13,430

Selangor

14,326

N. Sembilan

1,837

Melaka

554

Johor

33,611

Pahang

2,657

Terenganu

535

Kelantan

98

Semenanjung

69,447

Sabah

4,320

Sarawak

1,269

Sabah/Sarawak

5,499

Sabah/Sarawak/Semenanjung

74,946

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ari pemaioh orang ti bekebun Mit enti semoa kebun sida ti dicampurka bisi 245,114.71 hektar. Penyampau nya 10%  ari semua sawit  ti ditanam di menua Malaysia. Nya alai penyampau penatai pemisi ti diberi oleh pekebun mit ngagai ekonomi kitai Malaysia enda kurang ari 1.5 Billion setaun. Perintah Malaysia endang sigi selalu beterima kasih ngagai kitai ti bekebun Mit, lalu perintah besai endang sigi selalu meransang kitai pekebun Mit awakka kitai ulih ninggi ke taraf pengidup kitai tinggi agi. Kitai mega anang sekali nangi ke ngemansang ke projek kitai ti deka besawit laban perintah kitai sigi nyukong kitai ti deka ngidup kediri belama.

 

Ba menoa kitai  Sarawak, kitai semina meda 1,269 orang aja ti bekebun Mit, tu meh madah ka kitai udah jauh amai tinggal ari kaban kitai ari Semenanjung enggau Sabah. Ba Sikar 2 kitai deka meda endor sida tu di menoa Sarawak.

 

 

Sikar 2  Orang ti bekebun Mit di Sarawak

 

 

Kawasan

Pemaioh Lesen

Pemesai Ladang

Kuching

15

74.08

Sri Aman

120

415.92

Sibu

35

140.67

Miri

1,080

3,888.85

Bintulu

4

96.01

Limbang

0

0

Kota Semarahan

7

74.03

Sarikei

0

0

Penyampau kebun Mit

1,269

4,689.56

Penyampau Estat

100

276,435.30

 

 

 

Ari report ti di atas ba kawasan menoa Miri, lebih agi maioh pekebun ti mit. Ba menoa Sri Aman, semina 120 pekebun Mit. Ari segi kilang Sawit , 12 iti kilang udah di tumbuhka ba menoa Sarawak, 2 iti ba Kawasan Sri Aman. Sekali agi tu meh peluang besai kitai Dayak matai ke pengering diri bujang berani bekebun sawit ba tanah temuda (NCR) kitai empu baka aki ini kitai kelia. Bekebun sawit endang sigi enda ngasuh kitai rugi laban guna sawit tu maioh. Minyak sawit ulih ngaga minyak kereta, minyak makai, magerin, sabun, minyak wangi, Lilin, shampoo, ubat serta lain lain mega.

 

 

 

 

 

 

 

 

Nguruska Ladang Sawit

 

 

Ba segi nguruska ladang Sawit ba segi kebun ti mit, selalu nya dibagi ngagai 2 peringkat:

 

 

1.      Sawit ti bedau Bebuah ia nya sawit ti baru di tanam ngagai 3 taun

2.      Sawit ti bebuah 3-25 taun  

 

 

Selalunya ke terubah kitai ti deka muka kebun Sawit, kitai mesti nemu penyampau tanah temuda kitai empu dulu, berapa ekar pemesai. Kitai ulih minta tulong Opis betanam tupi ba segi pegawa tu. Udah kitai lalu begiga ka leka benih tauka meli anak benih sawit. Ba runding aku laban kitai tu numbuh kebun ti mit manah agi kitai meli anak sawit ba kompeni ti besai ti bisi maioh nerenak ka leka sawit. Nyadi kitai ulih meda list tu di belakang. Kitai mega tau minta tulong sida Porla, Salcra, Felda ngiga paong sawit tu. Nyadi rega anak sawit tu diantara $2 -$4 sepun. Kitai anang enda minta resit kitai enti kitai meli anak sawit ba kompeni besai laban resit tu penting amai di kena kitai ngambi lesen ti lebuh kitai nyual buah sawit kitai ngagai kilang  

ila.

 

 

a.       Nebas/Nebang/Nunu      Tu endang pekara biasa ti dikerja bala kitai Dayak ari segi beduruk enggau pangan diri. Lebih manah agi tanah kitai  dipumaika padi dulu.

 

 

b.      Nyendiaka Jalai       Kitai mesti milih tanah temuda kitai ti ditisi jalai besai awak ke senang dikerja kitai ila ba segi ngangkut paong sawit, baja enggau hasil sawit kitai ila. Siti ari jalai mit ke dalam kebun sawit mesti ti tanda dulu awakka ulih di gaga dudi ari ila. Nya alai siti ari projek ti patut di pinta kitai ngagai YB kitai ianya projek jalai, manah/maioh agi jalai projek digaga YB kitai nyamai agi ga kitai begaga ka kebun sawit kitai.

 

 

c.       Sistem Nanam      Ba Sarawak kitai selalu nitih ke sistem tanam 3 segi. Sistem tu manah laban sawit kitai ulih nyadi lebih tinggi. Kitai mesti mega nganti maia ti belabuh hujan tauka musim hujan alai kitai nanam awakke tanah lembab. Paong sawit  kitai mesti beumur 12-14 bulan awakka pun ia kuat serta enda di kacau utai. Biasa penyarang ia bakatu.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sikar 3    Pun Sawit ti di tanam

 

 

Antara Pun

Pemaioh Pun Seekar

32 kaki

49

31

52

30

56

29

60

28

65

27

70

 

 

 

 

 

 d.   Begaga ka Parit       Kitai mesti berati ka kawasan kebun kitai engka tanah kitai   

      bisi paya enggau ai ti betakung. Enti nya bisi kitai mesti ngaga parit awakka sawit  

      kitai mansang enggau manah enda mati urat laban ai.

 

e.   Ngaga lubang enggau nanam sawit      Udah sawit ti di ternaka kitai udah cukup 

     umur setahun dua bulan tauka  paung ti dibeli kitai ari neseri ti orang ti bejual   

     anak sawit disediaka kitai mesti ngaga lubang ba buluh di udah diujaka. 

     Sebedaunya kitai mesti meri baja masam dua tauka tiga gengam, ngasoh tanahnya 

     enda masam agi. Nya baru kitai nanam anak sawit kitai. Kitai mega mesti behati

     hati serta cermat lebuh kitai mindah ka tambak sawit enggai ka tanah ba polibeg

     nya labuh.Tu tau nasal ka pengidup sawit kitai enti udah di tanam ila.

 

f.   Nyaga rumput enggau kayu ngapa      Rumput enggau kayu ngapa mesti

      dijaga enggau dikawal enggau manah awak ka sawit kitai enda tasal. Enti ulih  

      kitai selalu mensiang pun sawit serta jalai kitai maja ari pun siti ngagai pun siti.

      Udah nya kitai patut mancit sawit  kitai enda kurang ari dua kali setahun enggau

      Round up tauka Paraquat. Enti ladang sawit kitai tawas, penumbuh sawit kitai pan 

      manah mega.

 

g.   Maja Sawit       Anak Sawit ti udah ditanam kitai mesti dibaja kitai. Nyadi baja ti

      ulih dikena kitai maja  sawit bisi 2 macam, kesatu nya baja organic ti datai ari

      tandan sawit, abu, tauka tanah masak enggau kedua baja di campur ka ianya ti di

      campur ka enggau Nitrojen, Phosperos, Potassium, Boron, magnesium enggau 

      lain lain. Baja ti endang sigi patut dikena kitai ngemansang ka sawit kitai.

      Penyuah kitai maja nya nitih ka tanah kitai enda kurang ari 3 kali setahun.

 

 

 

 

 

 

Sikar 4  Cara Maja

 

 

Umur Sawit                  

Penyauh ari pun Sawit

Pemaioh Baja

Campur baja

1-21/2 taun

1.5 - 2.5 m

400-600 gram

15.15.15 TE

21/2-5 taun

2.5 – 4 m

800- 1kg

12.12.17.2

 

 

h.   Penyakit serta Perusak sawit       Ba menoa kitai penyakit tu jarang sekali nyadi. 

     Semina anak sawit selalu agi ka dikacau tikus, angkis sereta landak. Jelu tu ulih    

     dikawal kitai enggau meri racun, panjuk tauka masang dawai ba pun sawit awakka

     enda ulih di gigit ulih jelu tu.

 

i.   Muai tandan sawit       Udah sawit kiti manggai 3 taun kitai mesti muai tandan  

     sawit ti dibaruh serta enggau bungai sawit mega. Lalu bungai serta buah sawit kitai   

     ti baru tu ila deka besai agi.

 

j.   Ngembuah sawit       Ba atur Porla buah sawit ti mansau ianya oren, enggau merah

     serta enti sigi ari buah igi ti di tandan sawit tu laboh baru tau di tumbuk serta tau

     dikembuahka.

 

k.   Nyual Sawit  Sebedau kitai nyual sawit kitai mesti minta lesen ari Porla. Lesen tu

      dikeluarka percuma. Udah bulih lesen baru kitai ulih ngiga kilang ti semak ala   

      kitai nyual sawit kita.

 

 

Pengabis Jako

 

Penerang Sawit tu ditusun enggau cara ti ringkas , mudah dititih ka kitai Dayak enti deka bekebun sawit. Enti kitai ulih ngena sistem tu nereja enggau muka tanah kitai enggau betul, nanam/nyaga sawit kitai enggau manah. Kitai mesti ulih ngeluarka hasil ti maioh, ti setanding enggau estat ti besai. Penatai pemisi kitai pen terjamin, pengidup kitai deka menyana. Kena nutup penerang sawit tu, ngagai kitai Dayak ti bempu ka maioh tanah NCR, ti diau enda jauh ari jalai, anang kakang kitai ngiga belanja ti ulih dikena kitai numbuhka sawit lalu awak ka ulih nitih ka singkang bansa bukai ti udah maju ba alaf baru tu. Sekali agi aku minta kita ti udah maca penerang tu naka ulih berunding serta berandau enggau pangan diri empu. Anang nganti lama lama. Aku arap ke petara ulih meri berkat ngagai projek sawit kita ila. Puji Tuhan.

 

Nya Aja

 

 

 

Cobbold John Lusoi

 

 

 

 

 

Sikar 5  Cuntu  Cos ekonomi kitai ti Nanam 10 ekar sawit

 

 

 

No.

Pengawa/kerja

Cos

1.

Tanah NCR

Percuma

2.

Nebas/nunu

Percuma (ulih Beduruk)

3.

Paong Sawit 500 @ $3.00

$1500.00

4.

Nanam/Nebas/Ngintu 

Percuma (ulih Beduruk)

5.

Baja 15 bag ( $50 x 15 ) 5 beg sekali maja, 3 kali setaun

$750.00

6.

Racun 6 ga. Setaun (6 x $50)

$300.00

 

Rega Semua 10 ekar

$2550.00

 

Cos 1 ekar ($2550 /10)

$255.00

 

 

 

 Nyadi rega buah sawit ti di jual kitai ngagai kilang enti sawit kitai udah cukup umur ila 1 ekar ulih ngeluar ka 1 tan buah sawit, 10 ekar  lebih kurang 10 tan buah sawit

sebulan. Nya alai rega diatu 10 Tan x $120.00 setan = $1,200.00 sebulan. Oh  ha.

 

 

List Neseri ti ba Negeri Sarawak Kuching

 

1. Foylin Development s/b

    Lot 200, 1st Floor, Bangunan Yeong Siong, Of f Jalan Padungan Kuching

    Tel: 082-481117

 

2. Sarikat Jaya Agrochem S/B

    No, 3 lot 667, Batu 3, Jalan Kereta Api Kuching

    Tel: 082-250744

 

3. Salcra

    Tingkat 1 & 3, Bangunan MDLBK Kuching

    Tel: 082-616177

 

Sibu

 

1. Amstore S/B

    Tel: 011-293367 / 084-805170

 

 

 

 

Bintulu

 

1. Segarmas Plantations Sdn Bhd

    Tel: 086-315286, 011-293319

 

Miri

 

1. Pertubuhan Peladang Kawasan Subis

    085-430216

 

2. SPAD S/B

    085-413814

 

3. SOP Berhad

    085-481188  

 

4. Bintulu Lumber Development Sdn Bhd

   011-292917

 

Palm Oil Registration & Licensing Authority (PORLA)

 

Tingkat 7, Crown Towers

88, Jalan Pending

93450 Kuching

Tel: 082-342871

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1