NİŞAN
1 - Soru: Bazı yerlerde nişan merasiminde kız ile oğlan birbirini görüp konuşurlar.
"Dinimizde nikahlanmamış bir kadın veya kız, başka bir erkekle konuşamaz"
diye dini nikah yapıyorlar. Bir zaman sonra, kız ile oğlanın arasında geçimsizlik
doğuyor ve nişan bozuluyor, fakat oğlan yapılan dini nikahı koruyup kızı
boşamıyor. Bu durumda kız başkasına nikah yapılabilir mi?
Cevap: Ekseriyetle nişan merasimlerinden sonra oğlanın kız evine girip
çıkmasını kolaylaştırmak için dini bir nikah yapıldığını işitmekteyiz. Bu
akit, dinen muteber sayılacağından, eve girip çıkmasını kolaylaştırır, ama
sonunda telafisine imkan bulunmayan durumlar da doğabilir. Nişanın bozulması halinde
erkeğin dini nikahı da iptal etmesi ve kızı boşaması lazımdır. Aksi halde
başkasıyla nikahlanması, dini esaslar dikkate alındığı zaman mümkün değildir.
2 - Soru: Nişanlı bir kız, Hollanda'da bulunan amcasının yanına gitmiş ve
oradaki gayrimüslimlerin çocuklarına bakacak. Bu kızın orada kalması ve
nişanlısının da onu beklemesi doğru mudur?
Cevap: Her ne kadar amcasının yanında kalsa bile, genç bir kızın
gayri-müslimlerin arasında kalması ve onların çocuklarına bakması nasıl caiz
görülebilir? Bu kızın amcası, yeğeninin çalıştığı yerde ve başını
bekleyecek durumda değil ki. Bir de onunla evlenmek üzere sözleri kesilmiş bir kimse
var ise, bu hüküm daha fazla daralır. Nişanlısı olan erkek için yapacak şey,
"Ya çalışmaktan vazgeç, ya da benden" teklifinde bulunmaktır. Tercihi kız
yapsın.
3 - Soru: Nişanlılar bir odada başbaşa kalabilirler mi?
Cevap: Yanlarında kimse bulunmaksızın nişanlıların bir odada başbaşa kalması asla
caiz değildir. Bir kadın nişanlı bulunduğu erkeğe evlenme vaadinde bulunmakla
nikahlı sayılamaz. Nişanlılar veya bunlardan biri, evlenmekten vazgeçse, mihre
mahsuben verilen şeyler tamamen geri verilir. Elde mevcut hediyeleri de karşılıklı
olarak iade gerekir.
4 - Soru: Köyümüzde nişan merasimlerinde, erkekler bir odada kadınlar da ayrı bir
odada oturuyorlar. Nişanı yapılan kız, erkeklerin odasına gelip oradakilerin ellerini
öpüyor. Böyle adet olmuş. Bunun bir mahzuru var mı?
Cevap: Bir kızın veya kadının, yabancı bir erkeğin elini sıkması veya tutup
öpmesi caiz görülemez. Meğer ki o erkek, bahsi geçen kızın babası, dedesi, amcası
gibi nikahı müebbeden haram olan yakın hısımlardan birisi olsun. Başka türlü caiz
görülecek bir iş değildir.
5 - Soru: Nişan, nikah sayılmaz mı? Kuduri kitabında "nikah icap ve kabul ile
mün'akit olur" diyor. Nişan yapılırken erkeğin ebeveyni, kızı istediklerinde
kızın anne, babası da "Biz size kızımızı veriyoruz" diyorlar. Sonra kız
ve erkek de beğenip nişan yapılıyor. Kanaatimce bu bir nevi nikah sayılmaz mı?
Cevap: Nişan, bir evlenme va'di veya kızını bir erkeğe vermek için vaadde
bulunmaktan ibarettir. Nikahta ise, şahitlerin huzurunda ve mehir tesbiti suretiyle erkek
ve kadının "aldım, vardım" diye kafi ifadeleriyle yapılan dini bir akittir.
Tarifte yer alan unsurlar dikkatle incelendiği zaman nişanın nikah akdine benzeyen
tarafları varsa da nikahın aynı sayılamaz. Bu itibarla:
a) Nişanlılardan birisi ölse, hayatta kalan, ölenin mirasından hisse
alamaz.
b) Bir erkeğe evlenme vaadinde bulunan (nişanlı olan) kadın, araları
bozulunca, erkeğin "seni boşadım" demesine ihtiyaç duymadan başka bir
erkekle evlenebilir.
c) Nişanlı taraflar veya bunlardan bir taraf, nikah yapmaktan caysalar,
elde mevcut hediyeler ve mehre mahsuben takılan bilezik vs.'yi tamamen geri verirler.
İşte, ifadeye çalıştığımız bu hususlar dikkate alındığında, nişanın nikahla
aynı şey olmadığı ortaya çıkar.
6 - Soru: Ben okulda iken babam beni nişanlamış. Benim üç dört ay sonra haberim
oldu. Fakat dünyalar başıma yıkıldı. Çünkü nişanlımı sevmiyorum. Şimdi bir
muskacıya vanp, bir şeyler yazdırıp, nişanlımın kız tarafından bozulmasını
sağlayacağım. Bu işte dinen mahzur var mı?
Cevap: Dolambaçlı, hileli ve günah olan yollarla böyle bir teşebbüste bulunmak
yerine, onunla evlenmek istemediğinizi açıkça ifade etmelisiniz. Sonunda geçimsizlik
ve aile yuvasının yıkılması ile sonuçlanacak bir işe baştan girmemelisiniz.
7 - Soru: Bir gencin, şehvanî arzularını terk ederek, nişanlısı ile
konuşmasında bir mesuliyet var mıdır?
Cevap: O kimsenin nişanlısı ile konuşması, şehvani hislerinin tahriki ile
olmaktadır. Bu gibi hislerin olmadığını sanmak veya iddiada bulunmak, kendini
aldatmak olur. Mahzuruna gelince, arada nikah bulunmadığı için, onun yabancı bir
kadından farkı yoktur. Nişan; namzetlik devresi olup, nikah gibi, mahzurları ortadan
silip kaldıran bir akit değildir.
8 - Behce Fetvalarından: "Zeyd, namzedine nişan (hediyesi) adıyla birtakım
eşya verip onlar henüz kadında mevcut iken evlenmekten vazgeçse, Zeyd o şeyleri geri
almaya muktedir olur" (H.Ec. 1/39)
Açıklama: Nişan, nikah mahiyetinde bir akit değildir. Bu sebeple, verilen hediyeler,
iki tarafın arasına te'life yarayan şeylerdir. Ancak, aralarının bozulması halinde,
iki taraf elde bulunan şeyleri geri vermek zorundadırlar.
9 - İbni Nüceym Fetvalarından: "Hind, nişanlı bulunduğu şahıstan
başkasına kendini nikahlasa, caiz olur" (H.Ec. 1/29)
Açıklama: Nişanlı olmak, nikahlı olmak manasına gelmez. Nişanlı bir kız,
kendisini başka bir erkeğe nikahlasa, yapılan akit geçerli olur.
10 - Netice Fetvalarından: "(Bir kadın) nişanlımdır, diyerek nikaha
zorlanamaz" (H.Ec. 1/30)
11 - Netice Fetvalarından: "Nişanlı olan bir erkek ve kadından biri
(ölse) diğeri ona varis olmaz" (H.Ec. 1/30)
12 - Soru: Zamanımızda nişan yapıldığı zaman, erkeğin kız evine gelmesi veya
kız ile gezip tozmasını kolaylaştırmak için dini nikah yapılıyor. Bu doğru mu?
Cevap: Nişanı müteakip kıyılan bu nikah, dini şartlara uygun bir biçimde
yapılmış ise, dinen makbuldür. Ancak akla gelen birtakım sorular var. Şöyle ki:
a) İleride bir anlaşmazlık yüzünden nişan bozulsa, erkek yapılan dini
nikaha dayanarak boşama yapmasa, kadının başka bir erkekle nikahlanması, dini
esaslara göre nasıl mümkün olacak?
b) Önceden nikah yapılmış olduğu için, nişan bozulduğu zaman
kadının nikahta tayin edilen mehirdeki hakkını alması gerekir. Bu nasıl mümkün
olacaktır?
c) Nikah yapılmış olduğu için, bu kadın veya erkekden biri, düğünden
önce vefat etmiş olsa, hayattaki eş ona varis olur. Bu miras hükmü nasıl yerine
getirilecektir? Buna benzer daha nice sorular aklı zorlamaktadır.
Kız ile erkeğin görüşmelerine zemin hazırlamak için yapılan bu nikah
sonunda doğabilecek dini ve ahlaki mahzurlardan kurtulmak için, düğüne yakın
yapılmalıdır.