Süt Emmeyle
İlgili Evlenme Yasağı Meseleleri
1 - Soru: Bir kimse karısının hala ve teyzesini, karısının üzerine nikahlayamaz.
Bunu biliyoruz. Süt itibariyle teyze ve hala olan kadın da, nesep itibariyle olan gibi
haram mıdır?
Cevap: Evet, haramdır. Bir erkek, karısının süt teyzesini veya süt itibariyle
halasını, karısının üzerine nikahlayamaz. "Nesebin haram kıldığım süt de
haram kılar" Hadisi şaşmaz bir kıstasımız olmalıdır.
2 - Netice Fetvalarından: "Gerdeğe girmeden vefat eden kadının kocasına,
onun süt annesini nikahlamak caiz olmaz" (H.Ec. c. 1/36)
Açıklama: Bir kadının süt annesi, evleneceği erkeğin kayınvalidesi durumunda
olmakta ve musaharet yoluyla kendisine haram bulunmaktadır. Süt emmekten doğan
haramlıkta, hürmet-i müsahare de geçerlidir.
3 - Netice Fetvalarından: "Oğlunun süt annesini nikahlamak caiz olur"
(H.Ec. c. 1/34)
Açıklama: Süt haramlığı, emen ile emziren arasındadır. Emen oğlanın babası ile,
süt emziren kadının birbiriyle evlenmelerine mani bir hüküm yoktur.
4 - Netice Fetvalarından: "Süt itibariyle kız kardeş olanların bir
erkeğin nikahı altında toplanması caiz olmaz" (H.Ec. 1/36)
Açıklama: Ayrı ayrı iki annenin kızları, üçüncü bir kadından emmek suretiyle
süt kardeşi olunca, ikisinin bir erkeğin nikahı altında toplanmaları haramdır.
5 - Netice Fetvalarından: "Süt kardeşinin kızını nikahlamak caiz
olmaz" (H.Ec. 1/34)
Açıklama: Süt kardeşin kızının, dayı veya amca mevkiindeki erkekle evlenmesi
haramdır. Bu haramlık, devamlı olup hiçbir zaman kalkmaz.
6 - Ali Efendi Fetvalarından: "(Bir erkek) zina ettiği kadının süt
kızını alamaz."
Açıklama: Bir kimse, karısının emzirdiği kızı nikahlayamaz. Bu haramlık sadece
nikahlı birleşme ile sınırlı değildir. Zina ettiği kadının süt kızını da
içine alır. Bu kız, süt anası ile zina eden erkeğe haram olur.
7 - Netice Fetvalarından: "Annesinin süt itibariyle kız kardeşi olan
kadını nikahlamak caiz olmaz" (H.Ec. 1/32)
Açıklama: Annesinin süt kardeşi, o erkeğin süt teysezi olur. Nesep itib-riyle haram
olan kadınlar, süt itibariyle de haramdır.
8 - Ali Efendi Fetvalarından: "Süt kızkardeşinin emzirdiği bir kızla
evlenmek caiz olmaz" (H.Ec. 1/47)
Açıklama: Çünkü o kimse, bu kızın süt dayısı olmaktadır. Nesep itibariyle dayı
ile evlenmek haram olduğu gibi, süt cihetiyle de haramdır.
9 - Behce Fetvalarından: "Süt oğlunun evlenip de boşadığı
karısını nikahlamak caiz olmaz" (H.Ec. 1/41)
Açıklama: Fetvada bahsi geçen kadın, süt itibariyle gelin mevkiinde bulunmaktadır.
Nesep itibariyle oğlunun karısı ile evlenmek nasıl haram ise, süt oğlunun
boşadığı kadın ile evlenmek de haramdır.
10 - Feyziye Fetvalarından: "Zeyd'e amcasının süt kızını nikahla
alması caiz olur" (H.Ec. 1/40)
Açıklama: Nesep itibariyle haram olan, süt itibariyle de haramdır. Nesep yönünden
amca kızını almak helal olduğu gibi, süt itibariyle amca kızını nikahlamakta da
bir mahzur bulunmamaktadır.
11 - Netice Fetvalarından: "Süt babasının boşadığı kadını almak caiz
olmaz" (H.Ec. 1/35)
Açıklama: Bir erkeğin süt babasının, kendisine süt veren ailesinden başka ikinci
bir karısı olup da, onu boşamış bulunsa, erkek süt evladı, boşanan bu kadını
alamaz. Zira o kadın, bu erkeğin süt itibariyle üvey annesi olmakta ve hürmet-i
müsahare ile nikahı haram bulunmaktadır.
12 - Netice Fetvalarından: "Karısının süt annesini nikahlamak caiz
olmaz" (H.Ec. 1/35)
Açıklama: Bir kadının süt annesi, emzirme yoluyla, kocasının kayınvalidesi
mevkiindedir. Zira süt itibariyle de hürmet-i müsahare tahakkuk eder.
13 - Netice Fetvalarından: "Değişik ve ayrı ayrı zamanlarda (yabancı)
bir kadının emzirdiği Zeyd ve Zeynep'in birbiriyle evlenmeleri helal olmaz" (H.Ec.
1/33)
Açıklama: İki kadından birinin oğlu diğerinin kızı bulunsa ve bunlar üçüncü
bir kadını emmiş olsalar, her iki çocuk birbirinin süt kardeşi olur.
Bu çocukarın, süt annelerinin ayrı ayrı zamanlarda emmiş olmaları
birbirinin süt kardeşi olmalarına mani değildir.
İki çocuktan birinin, diğerinin annesini emmesi veya her ikisinin karşılıklı olarak
birbirinin annelerini emmiş olmaları halinde süt kardeşi oldukları gibi, fetvada
görüldüğü üzere, yabancı bir kadını emmeleri halinde de süt kardeşi olurlar.
14 - Soru: Benim küçük kız kardeşim, süt emdiğim kadının oğlu ile evlenebilir
mi?
Cevap: Sizin kız kardeşiniz o kadını emmemiş ise ve onu almak isteyen oğlan da sizin
annenizi emmemiş ise, kız kardeşinizi alabilir. Süt annenizin çocuklarıyla olan
haramlık, yalnız sizin şahsınızı ilgilendirir. Sizin nesep kardeşiniz ile süt
kardeşinizin evlenmelerinde herhangi bir mahzur olmaz.
15 - Ali Efendi Fetvalarından: "Karısının süt kızına cinsi mukarenette
bulunsa, karısı kendisine haram olur" (H.Ec. 1/30)
16 - Soru: İki kız kardeş var. Bunlardan birinin adı Saniye, bunun Asiye ve Vildan
isminde iki kızı bulunmaktadır. Diğer kardeşin ismi ise Fatma olup, bunun da Ahmet ve
Mustafa adlarında iki oğlu bulunmaktadır. Asiye, teyzesi Fatma'dan emmiş ve Fatma'nın
oğlu Ahmet de teyzesi Saniye'den emmiş. Saniye'nin diğer kızı Vildan ile Fatma'nın
ikinci oğlu Mustafa birbirleri ile evlidirler. Bunda bir engel var mı?
Cevap: İzaha çalıştığımız meselede emişme, Saniye'nin kızı Asiye ile
Fatıma'nın oğlu Ahmet arasında cereyan etmiş bulunmaktadır. Bunlar karşılıklı
olarak birbirinin annesini emmiş olmakla süt kardeşi olmaktadırlar. Vildan, teyzesini
emmiş olmakla süt kardeşi olmaktadır. Vildan, teyzesini emmemiş ise ve Mustafa da
teyzesi Saniye'den emmemiş ise evliliklerinde hiçbir engel yoktur. Bunların kardeşleri
bulunan Asiye ve Ahmet'in emişmeleri kendi şahısları ile sınırlı olup
kardeşlerinin evliliklerini engellemez.
17 - Soru: Bir kadın, kendi oğlu ile benim büyük kız kardeşimi emzirmiş. Aynı
kadın bir de kendi küçük oğlu ile kız torununu emzirmiş. Şimdi benim bu kadının
kız torunu ile nikahlanmam caiz olur mu?
Cevap: O kız senin anneni emmemiş ise alabilirsin. Kız kardeşinin o kadını
emmesi size engel değildir.
18 - Soru: Bir kadın iki oğlundan birine ait kızı emzirmiş. Diğer oğlunun oğlu,
ninesinin emzirdiği bu kızı alabilir mi?
Cevap: Alamaz. Çünkü bu kız, o çocuğun süt halası olmaktadır.
19 - Soru: Bir kadın, kendi oğlu ile ağabeyisinin kızını emzirmiş. Kendi oğlu
ölmüş ve ağabeyinin kendisinden süt emen kızı da evlenmiş. Şimdi ölen erkeğin
kardeşi ile (küçüğü ile) evlenen kızın küçüğü evlenebilir mi?
Cevap: Evlenecek olanlar, birbirinin annelerini emmemiş ise veya bunlardan biri
diğerinin annesini emmiş değilse bu takdirde evlenebilirler.
20 - Soru: Emenin, emzirene nefsi haram; emzirenin ise emene küllü haram. Bu kaide
böyle midir?
Cevap: Evet, böyledir ve doğrudur.
21 - Ali Efendi Fetvalarından: "Hind, oğlu ile bir kimsenin kızını
emzirdiğini haber verse, Hind adaletli (sözü doğru) bir kimse ise, oğluna o kızı
nikahlamak caiz olmaz" (H.Ec. 1/48)
Açıklama: Süt annenin kendi itirafı olunca, artık şahit aramaya hacet kalmaz. Yeter
ki o kadın yalan söylemekle tanınmış olmasın.
22 - Ali Efendi Fetvalanndan: "Evlendikten sonra, süt kardeşi oldukları
şer'i usul üzerine sabit olan (karı ile kocanın) ayrılmaları gerekir" (H.Ec.
1/48)
Açıklama: Rada hükmü, iki erkek veya bir erkek ile iki kadının şahitlik yapması
ile sabit olur. Bu kardeşlik şahitlerin beyanı ile anlaşıldıktan sonra, evliliğin
devamı "kardeşin kardeşe zinası" demek olur. Derhal ayrılmaları icap eder.
Hatalarından dolayı Allah'ın (cc) mağfiretine ilticada ve istiğfarda bulunmaları
gerekir.
23 - Behce Fetvalarından: "Kız kardeşinin emzirdiği Hind'i nikahlamak caiz
olmaz" (H.Ec. 1/41)
Açıklama: Bir erkek, kızkardeşinin emzirdiği kızın süt dayısı olur. Bu sebeple o
kızla evlenmesi haramdır.
24 - Ali Efendi Fetvalarından: "Süt annesinin oğlunun kızını nikahlamak
caiz olmaz" (H.Ec. 1/47)
Açıklama: Bu erkek, bahsi geçen kızın süt amcası olmaktadır. Bu sebeple onu
nikahlaması kendisine ebedi olarak haramdır.
25 - Ali Efendi Fetvalarından: "Süt oğlunun soy itibariyle kız kardeşini
nikahlamak caiz olur" (H.Ec. 1/47)
Açıklama: Emen erkek çocuğun, emziren kadın ve kocasına sadece nefsi haramdır. O
çocuğun soyca kardeşlerinin o kadınla ve kadının kocası ile bir yakınlığı
olmamaktadır. Bu sebeple, süt oğlunun kız kardeşi ile evlenmekte bir engel yoktur.
26 - Abdürrahim Fetvalarından: "Nikahlayıp (ve fakat) gerdeğe girmeden
boşadığı karısının süt annesini nikahlamak caiz olmaz" (H.Ec. 1/47)
27 - Abdürrahim Fetvalarından: "Annesinin annesi Hind tarafından emzirilen
kızı, nikahlamak caiz olmaz" (H.Ec. 1/47)
Açıklama: Ana tarafından ninesi olan kadının emzirdiği kız, o erkeğin süt teyzesi
olmaktadır. Bu itibarla onu nikahlamak haramdır.
28 - Ali Efendi Fetvalarından: "Zeyd'in, kendisi ile gerdeğe girip de
boşadığı veya halen nikahı altındaki karısının süt kızını nikahlamak caiz
olmaz" (H.Ec. 1/48)
29 - Ali Efendi Fetvalarından: "Hind, kızı Zeyneb ile Zeyd'i emzirse,
Hind'in diğer kızı da Zeyd'e haram olur" (H.Ec. 1/47)
Açıklama: Emziren kadının emen çocuğa kızlarının tamamı haramdır. "Süt
aşağı çeker" sözünün îslami bir dayanağı ve ilmi bir değeri yoktur. Gerek
beraber emdiği, gerekse daha evvel veya daha sonra doğan kızların tamamı, o kadından
süt emen erkeğe haram olur.
30 - Feyziye Fetvalarından: "Hind, ilk kocasından (hasıl) olan süt ile
Zeyd'i emzirse, sonraki kocasının başka hanımından olan Zeyneb'i, Zeyd'in
nikahlaması caiz olur" (H.Ec. c. 1/42)
31 - Behce Fetvalarından: "Ana-baba bir kız kardeşinin kızını emziren
Hind'in, kızı ile evlenmek caiz olur" (H.Ec. c. 1/47)
32 - Ali Efendi Fetvalarından: "Oğlunun süt anasının kızını nikahlamak
caiz olur" (H.Ec. c. 1/47)
Açıklama: Sütle ilgili mevzuda kaideleşmiş bir ifade vardır: "Emzirenin emene
hepsi haram, emenin emzirene nefsi haram."
Bu fetva ile şu hüküm arasında düşünülecek olursa, haramlık, süt
emen çocuk ile kadının tarafları arasında cereyan etmektedir. Süt oğlunun soy
itibariyle yakınları bu haramlığa girmemektedir. Bu itibarla, bir baba, oğlunun süt
itibariyle kardeşi olan kızı olabilir.
33 - Behce Fetvalarından: "Amr'ın anasının emzirdiği Zeyd'in, nesep
itibariyle kız kardeşini Amr'ın nikahlaması caiz olur" (H.Ec. c. 1/41)
Açıklama: Bu fetvada süt veren kadının süt evlatlığı, Zeyd'in şahsında
sınırlı bulunmaktadır. Zeyd, bu kadının hiçbir kızı ile evlenemez. Fakat
kadının oğlu Amr ile Zeyd'in kardeşleri arasında evlenme bakımından hiçbir engel
yoktur. Amr, Zeyd'in anasını emmediğine ve alacağı kız da o kadını emmiş
olmadığına nazaran, süt haramlığı olmamaktadır.
34 - Netice Fetvalarından: "Hind, küçük yaştaki ortağını, rada
müddeti içinde emzirse, her ikisi de kocasına haram olur" (H.Ec. c. 1/32)
Açıklama: Süt veren kadın, iki yaşını doldurmamış bulunan ortağını emzirmekte,
kayınvalide mevkiine çıktığından; emen ortak da süt kızı olduğundan, her ikisi
de kocalarına haram olurlar. Dini hükümlere göre, ayrılmalarından başka yol yoktur.
35 - Feyziye Fetvalarından: "Sözüne güvenilen Zeyneb, ben, kızım Hind
ile Zeyd'i emişme müddeti içinde emzirmiştim, dese, Zeyd'in Hind'i nikahlaması caiz
olmaz" (H.Ec. c. 1/40)