Saf Düzeni
1 - Soru: İmamdan başka bir erkek bulunduğu takdirde cemaat olurlarsa o kişinin
imamın ne tarafına durması gerekir?
Cevap: Birazcık sağ gerisinde durur. Tam arkasına veya soluna durması ise
mekruhtur. Çünkü, Peygamber Efendimiz'in (sav) sünnetine aykırı bulunmaktadır.
2 - Soru: İmama uyacak bir tek kadın cemaat bulunsa imamın ne tarafına durur?
Cevap: Tam arkasına durur.
3 - Soru: Bir tek kadın ile bir erkek, cemaat olarak imama uyacak olsalar, imamın
neresinde durmaları gerekir?
Cevap: Erkeği sağ tarafına, kadın da arkasında durdurur.
4 - Soru: Erkek iki tane olursa imamın neresine duracaklardır?
Cevap: İmamı ortaya alacak şekilde, birinin sağ yarısı ile öbürünün sol
yarısı imamın sırtını ortasına gelecek surette imamın arkasına dururlar.
5 - Soru: Erkek ve kadın cemaat çok olursa safların teşkili nasıl olmalıdır?
Cevap: İmamın arkasına erkekler duracak, ondan sonraki safta erkek çocuklar
duracak, onların arkasında ise kadınlar saf tutacaktır.
6 - Soru: İkinci safta boş yer bulamayıp birinci safta açık yer olduğunu gören
kimse o boş yeri kapatmak için ikinci safı yarıp birinci safa geçebilir mi?
Cevap: Geçebilir. Çünkü ikinci saftakiler, birinci saftaki boşluğu
dolduramamışlardır. Kusurları sebebiyle böyle bir müdahaleden masun
kalamamışlardır.
7 - Soru: Bir erkek, son saffın dolmuş olduğunu görse tek başına durabilir mi?
Cevap: Bu kimse başka bir kimsenin gelmesini gözetir. Bu bekleme, en sahih hükme
göre, rükua kadar devam eder. Bu arada birisi gelirse onunla yeni bir saffın nüvesini
teşkil ederler. Şayet gelmeyecek olursa onun için tek başına durmak mekruh değildir.
8 - Soru: Peygamber (sav) Efendimiz namaza durmadan önce, safların düzgün olması
için ellerinde değnek bulundururlar mıydı?
Cevap: Ebu Davud'un Sünen'inde, birinci cildin 179-180. sayfalarında yer alan ve
Enes b. Malik'den rivayet edilen 670 rakamlı Hadis-i şerifte şöyle ifade edilmiştir:
"Resulullah (sav), namaza duracakları zaman oradaki bir çomağı sağ eıtne alır
ve sağ tarafına dönerek doğrulunuz ve saflarınızı düzeltiniz, buyurdu. Daha sonra
o çomağı sol eline alıp, sol tarafına dönerek doğrulunuz ve safları düzeltiniz,
emrini tekrarladı."
9 - Soru: İmama uyan kimselerin, safları teşkil ederken ayak parmaklarının
uçlanndan mı hizaya gelmeleri gerekmektedir?
Cevap: Hayır, topuklardan hizayı düzeltip safları teşkil etmesi gerekir. Ayak
parmaklarının uçlarından hizaya gelinecek olursa ayakların kimi küçük kimi de
büyük olduğu için saflar girintili çıkıntılı ve eğri büğrü olur.
Kadın ve Erkeğin Safta Yanyana Durması
1 - Soru: Muhazatın tahakkuk edip namazı ifsat etmesi için ne gibi şartlar
aranmalıdır?
Cevap: Muhazatın tahakkuku için on şart aranmalıdır. Bunlar tahakkuk ederse
erkeğin namazı fasid olur. O şartları şöyle sıralayabiliriz:
1) İmam olan zat, kıldıracağı namazda, kadınlar için de niyet etmiş olmalıdır.
Şayet imam, "Bana uyanlara imam oldum" gibi bir niyette bulunmamış ise
kadının imama uyması sahih olmayacağından, erkeğin namazı fasid olmaz.
2) Erkeğin önünde veya tam hizasında namaz kılan kadın çok yaşlı olmamalıdır.
3) Kadın veya kız, namazı akıl erdirir durumda olmalıdır. Binaenaleyh, namazın ne
olduğunu bilemeyen deli bir kadının muhazatı ile namaz bozulmuş olmaz.
4) Bahsi geçen muhazat, kıyam, rüku veya secde gibi bir rükün miktarı devam
etmelidir. Binaenaleyh, bundan daha kısa bir müddet ile meydana gelecek muhazat namazı
ifsad etmez.
5) Tahakkuk edecek muhazat, rüku ve secdesi bulunan bir namazda bulunmalıdır. Tilavet
secdesi ile veya cenaze namazında meydana gelecek muhazat namazı bozmaz.
6) Namaz, erkek ile onun hizasında bulunan kadın arasında iftitah tekbiri itibariyle
müşterek olmalıdır. Yani, erkeğin hizasında duran kadın, ya o erkeğin iftitah
tekbirine kendi iftitah tekbirini bina ederek ona uymalı veya üçüncü bir zatın
iftitah tekbirine kendi iftitah tekbirlerini bina ederek ona uymuş olmalıdırlar. Bu
sebeple, erkekle kadın, yanyana durarak kendi başlarına namaz kılsalar veya birisi
imama uymuş diğeri kendi başına namaz kılmış olsa namazları fasid olmaz.
7) Namaz, erkek ile kadın arasında eda itibariyle müşterek olmalıdır. Binaenaleyh,
kadın ya hizasında bulunduğu erkeğe veya her ikisi diğer bir erkeğe uymuş
olmalıdırlar. Diğer bir ifade ile aynı namazı beraber kılmış olmalıdırlar.
8) Erkek ile kadının yerleri bir olmalıdır. Binaenaleyh, kadın ve erkekten biri
mescidin zemin kısmında, diğeri ise mahfilde onun tam hizasında olsa namazın
sıhhatine engel teşkil etmez. Bu suretle muhazat tahakkuk etmez.
9) Erkek ile kadının namazı kıldıkları cihet aynı olmalıdır. Kadın ile erkek,
Kabe'nin içinde bulunsalar, her biri başka yöne dönerek namaz kılmakta iken
birbirinin hizasına gelseler muhazat tahakkuk etmez ve namaz bozulmaz.
10) Erkek ile kadının arasında herhangi bir hail bulunmamalıdır. Binaenaleyh,
aralannda direkt bir engel varsa bir insan sığacak kadar açıklık olur ise namazı
bozmaz.
Sayılan bu on şart tahakkuk edecek olursa muhazat erkeklerin namazını ifsad eder.
2 - Soru: Namaz kılan kimsenin sağına veya soluna kadın dursa namazına zarar gelir
mi?
Cevap: Aynı imama her ikisi uyacak olursa, erkeğin namazını ifsad eder.