De sfeer

Al jaren spreekt men in Nederland over SC Heerenveen als een van de sfeervolste clubs en over de supporters als zijnde de beste supporters van ons land. De mensen die zo praten zijn waarschijnlijk de laatste vier jaar niet in het nieuwe Abe Lenstra stadion geweest want bovengenoemde eigenschappen heeft de club al lang niet meer. Vroeger, in het stadion aan de JH.Kruisstraat waren de kwalificaties misschien wel terecht, maar sinds de sportclub naar het nieuwe stadion is verhuisd zijn deze al lang niet meer van toepassing. De sfeer is, enkele wedstrijden uitgezonderd, bijna totaal verdwenen en de enige reden om nu nog naar de wedstrijden van Heerenveen te gaan is het voetbal zelf. Voor de typische voetbalsfeer moet je echt niet meer bij SC Heerenveen zijn. Bij Heerenveen is de twaalfde man niet meer en de tegenstanders komen al lang niet meer op knikkende knieën naar het Abe Lenstra stadion toe. Sterker nog, Heerenveen presteert de laatste jaren in uitwedstrijden haast beter dan in thuiswedstrijden, een fenomeen wat bij heel weinig clubs voorkomt en dat ligt echt niet alleen aan de speelwijze. Bij thuiswedstrijden staat nog slechts een klein groepje letterlijk en figuurlijk achter de club. Voor de rest zijn het voornamelijk de "zitten en bek dicht-supporters" die de dienst uitmaken op de tribune. In dit betoog zal antwoord worden gegeven op de vraag waarom de sfeer is verdwenen en hoe die misschien terug kan komen.

De situatie moet veranderen, dat is duidelijk. Het is niet in het belang van Heerenveen omdat als de situatie zo blijft de sfeer in het Abe Lenstra Stadion langzaam maar zeker zal verdwijnen. De oudere garde die nu bijna als enige fanatiek zingende supporters in vak 27 voor de sfeer moeten zorgen lijkt ook steeds minder zin hebben om een wedstrijd lang te zingen. Het gevolg hiervan is dat de voetbalsfeer verdwijnt en dat is voor met name jonge voetbalsupporters vaak een hele belangrijke reden om naar het stadion te komen. Als er dus geen voetbalsfeer meer heerst zal die groep niet meer komen en zullen er geen supporters meer zijn die voor de sfeer kunnen zorgen (bovendien is er voor de meeste fanatieke (en dat zijn niet alleen jeugd maar ook veel ouderen) geen gelegenheid om bij elkaar te staan maar hierop kom ik later terug).

Om te kunnen bepalen wat er gedaan kan worden om de typische voetbalsfeer in het Abe Lenstra stadion terug te krijgen zul je er eerst achter moeten komen wat de oorzaak van het ontbreken van zo'n sfeer is. De oorzaak is te vinden door de huidige (in het nieuwe stadion) en vroegere situatie (in het oude stadion) met elkaar te vergelijken en zodoende valt de oorzaak in een zin samen te vatten, namelijk: DE FANATIEKE SUPPORTERS STAAN NIET MEER BIJ ELKAAR!

Ten eerste niet een oorzaak, maar een positief punt wat uit deze zin naar voren komt, namelijk dat SC Heerenveen fanatieke supporters heeft. En niet een fanatieke supporter maar honderden, misschien wel enkele duizenden. Met fanatieke supporters bedoel ik dan de supporters die zich het liefst ook fanatiek zouden willen uiten door middel van te zingen, springen en lawaai maken om zodoende Heerenveen te steunen en naar de overwinning te schreeuwen.

Natuurlijk zijn er ook veel supporters die fanatiek van binnen zijn maar die dat niet zonodig hoeven te uiten (vergelijk de supporters die in het stadion vroeger op noord of noord-west stonden met de supporters die op de oost- of hoofdtribune zaten). Dat er zoveel fanatieke supporters zijn (dus die willen zingen, springen en lawaai maken) is ook wel logisch gezien de omvang van de toeschouwers-aantallen bij Heerenveen en het is daarom ook erg zonde dat die grote groep niet de kans heeft de club te steunen zoals zij dat het liefst zou willen.

En dat niet kunnen heeft maar een oorzaak. Een oorzaak die door de KNVB, UEFA en de clubs niet gezien (in tegenstelling tot veel supporters in binnen- en buitenland) wordt of -waarschijnlijker- niet gezien wil worden en daarom op een bijna genante en zeer hypocriete manier ook niet genoemd wordt, namelijk het vervangen van de staanplaatsen door zitplaatsen. zal ik proberen deze oorzaak verder duidelijk te maken (misschien dat dat niet eens nodig is, de meeste supporters zullen immers ook zien dat de sfeer in het ALS gemaakt wordt door de supporters die staan, maar het bevestigt de oorzaak des te meer).

Na het zogenaamde Taylor-rapport, geschreven naar aanleiding van de ramp in het Hillsboroughstadion, is de zitplaats tot de ultieme veiligheidsmaatregel verheven (dat falend politie-optreden en te veel verkochte kaarten de belangrijkste oorzaken zijn wordt door de autoriteiten en bonden voor het gemak maar even vergeten). Ook de KNVB is in deze maatregel getrapt en heeft naar aanleiding van UEFA-regelgeving de regels voor de (voormalige) voetbalstadions in Nederland verscherpt. En als ik me niet vergis is het met ingang van komend seizoen bij competitiewedstrijden verplicht alleen maar zitplaatsen te hebben (voor enkele clubs die nog moeten bouwen geldt er dispensatie). Maar wat hebben de zitplaatsen nu eigenlijk opgeleverd? Als we de situatie bij Heerenveen gaan bekijken is het duidelijk. De sfeer is nooit meer geweest is zoals die vroeger was. De supporters hebben een eigen zitplek in een eigen vak gekregen en dit heeft er toe geleid dat de fanatieke supporters en het "zitten en bek dicht-publiek" door elkaar zitten. Als een fanatieke supporter nu wil gaan staan om zijn club aan te moedigen (aanmoedigen terwijl je staat, het liefst samengeperst op een volle tribune, gaat nu eenmaal makkelijker dan geeuwend onderuit hangend op een kuipstoeltje (citaat De Ajax Ster)) dan krijgt hij prompt een opmerking van de "zitten en bek dicht-supporter" van "Ga zitten!" en gaat hij toch maar, geheel tegen zijn zin in, zitten en houdt hij ook de rest van de wedstrijd zijn mond.

Nu kan ik wel gaan zeggen dat staanplaatsen beter zijn voor de sfeer en of de supporters eigenlijk niet liever zitten dan staan. Daarom de volgende voorbeelden. De eerste club waar ik het over zou willen hebben is Manchester United. Bij een supporters-vergadering in maart of april van dit jaar waar leden van de supportersclub, mensen van de Cross-side, een aantal andere supporters, stewards en mensen van het bestuur aanwezig waren is er met Riemer van der Velde een discussie geweest over deze club. Het ging dan met name over twee zaken die bij Man Utd speelden. Ten eerste ging het over de scheiding van de supportersgroepen van Man Utd en van Leicester (de wedstrijd waar onze voorzitter was geweest). Er waren tussen die groepen geen hekken en ook geen problemen. Een goede en toe te juichen situatie die in Nederland ook zou moeten kunnen (ik vraag me af of het mogelijk is maar het initiatief is toe te juichen). De andere zaak waar we toen over spraken met betrekking tot Man Utd was het feit of de supporters van Utd stonden. Riemer ontkende dit en beëindigde de discussie maar wie het Engelse voetbal een beetje heeft gevolgd dan weet waarschijnlijk ook dat de supporters van Man Utd niet zitten, maar 90 minuten lang staan en zij hebben dan ook een fantastische sfeer. Ook bij de Europacupwedstrijd tegen Bayern Munchen stonden bijna alle supporters aan beide(!) korte zijden. En niet alleen bij Man Utd staan de supporters. op dit moment staan ze bij veel clubs, zelfs bij de club waarmee het allemaal begon, Liverpool, stonden de supporters de hele wedstrijd en de spionkop herleefde weer een beetje. Maar dat niet alleen in Engeland de fanatieke supporters achter hun club staan blijkt uit het volgende.

Ook in Nederland is dat het geval. Bij verreweg de meeste clubs staat de fanatieke aanhang. Zoals misschien bekend is dat het geval bij Ajax (de F-side heeft hier zelfs actie voor gevoerd en mag nu staan), Vitesse (ook hier mogen de supporters staan en dat doen ze dus ook), Utrecht en Fc Twente (wie bij de wedstrijd tegen Heerenveen is geweest moet u de fantastische sfeer zijn opgevallen, veroorzaakt door alleen maar staande supporters). Gelukkig hebben ze bij clubs als AZ, Roda JC, en de Graafschap nog staanplaatsen. Overigens komt NAC niet in dit rijtje voor en dat is logisch want ook in hun nieuwe all-seater stadion is de sfeer stukken minder en het avondje NAC is daar ook bijna totaal verdwenen! Dat het wel kan heeft de thuiswedstrijd tegen Wronki laten zien toen al redelijk veel fanatieke supporters bij elkaar gingen staan en zorgden voor een unieke sfeer (lees bijvoorbeeld het verslag in de Koerier over de sfeer tijdens deze wedstrijd).

Dat deze supporters willen staan wil natuurlijk niet zeggen dat ook de Heerenveensupporters dat liever zouden doen. Dat dit wel het geval is blijkt uit veel uitwedstrijden. Met name in Zwolle, tijdens de troostfinale tegen Twente, stonden er veel supporters op de tribune achter de goal. Dit was echter wel een tribune met bankjes en dat zijn dus zitplaatsen, maar we stonden en de sfeer was, met name de tweede helft, fantastisch en het resultaat was er naar. En niet alleen bij deze wedstrijd stonden de Heerenveen-supporters ook bij veel andere uitwedstrijden staan ze liever dan dat ze zitten. En om het nog maar even dichter bij huis te zoeken; bij veel amateurclubs staat er ook een overdekte zittribune maar bij wedstrijden van het eerste staan verreweg de meeste supporters, van jong tot oud, ergens naast het veld maar zitten ze niet op de tribune (behalve als het regent, maar als de staanplaatsen overdekt waren...).

Dat Heerenveensupporters willen staan werd ook op de bewuste vergadering duidelijk. De discussie hierover werd niet alleen gevoerd door de jongens van de Cross-side, maar ook door de leden van de supportersclub. Verder bewijs voor het feit dat de supporters liever zouden staan is ook een enquête die vorig jaar op de Heerenveensupporterspagina van Vincent Smedinga op Internet is gehouden. Meer dan de helft van de respondenten vond dat er een staanvak voor de fanatieke supporters voor de supporters zou moeten komen.

Een andere reden waarom supporters liever willen staan ligt in het feit dat de zitplaatsen een stuk duurder zijn dan staanplaatsen, en dat terwijl de supporters liever staan! Ook dit financiële aspect kan weer een reden voor de jonge supporters zijn om in de toekomst weg te blijven, ze zouden gek zijn om 15 gulden per uur alleen maar naar een wedstrijd te gaan kijken.

Om aan te tonen dat staanplaatsen goed zijn voor de sfeer zou ik een Nederlands stadion willen noemen: Thialf. Kunt u het zich voorstellen? Thialf zonder staanplaatsen, dus zonder deinende, hossende, zingende en feestende massa's? In Thialf zijn het toch ook alleen de bobo's en de oudere mensen die zitten? Voetbalsupporters zijn vaak geen van beide! Hoe zou het zijn als de schaatssupporters zouden moeten zitten? Dan is de goede naam van Thialf heel snel verdwenen. Het is duidelijk dat dat nu bij Heerenveen ook dreigt te gebeuren.

Het argument dat de staanplaatsen niet veilig zouden zijn gaat bij de hele grote staanvakken, voor duizenden supporters, heel misschien op, maar zeker niet bij relatief kleine stadions zoals dat in Heerenveen. Is er in het oude stadion ooit wat gebeurd?? Nooit! Is er vroeger toen er nog tienduizenden mensen in de Kuip of Olympisch Stadion stonden iets gebeurt? Nee! Staanplaatsen zijn dus absoluut niet per definitie onveilig! Het is daarom ook zeer opvallend dat de man die verantwoordelijk is voor het veiligheidsbeleid van de KNVB, de heer Michael van Praag, bij zijn eigen club het staan gedoogd.

Een volgend en misschien wel het belangrijkste argument is dat de fanatiekste supporters elkaar bij staanplaatsen elkaar kunnen opzoeken. De staanplaatsen zijn immers per definitie ongenummerd en dat brengt ons bij de volgende oorzaak die dus een direct gevolg is van de staanplaatsen: de supporters zitten niet bij elkaar. Hier zou dus verandering in moeten worden gebracht. Want sfeer op een manier zoals Riemer die in de vergadering naar voren bracht, namelijk in elk vak een groepje dat zingt dan zingt de rest wel mee helpt niet! De rest van het vak zingt haast niet mee en de mensen die wel zingen krijgen er na verloop van tijd ook wel genoeg van om steeds te beginnen met zingen en houden zich dan maar stil.

Daarom moet er gezocht worden naar een andere oplossing en volgens mij (en veel supporters zullen het met mij eens zijn) is een vak voor alle fanatieke supporters en voor alle supporters die willen staan de enige en beste oplossing. Een vak waarin gestaan mag worden, achter de goal op de eerste ring, waar iedereen die daar in wil heen kan, ongenummerde plaatsen (het liefst helemaal geen stoeltjes maar daarover later meer). Natuurlijk zal dit leiden tot een aantal praktische problemen maar deze zijn overkomelijk.

Ten eerste zullen er een aantal "zitten en bek dicht-supporters" zijn die achter de goal zitten in de vakken die voor alle fanatieke supporters moeten worden. Deze supporters zullen ervan overtuigd moeten worden dat Heerenveen een twaalfde man verdient en de voetbalsupporterstraditie bij Heerenveen betekent dat de fanatieke aanhang achter de goal staat. De mensen die niet in zo'n vak plaats willen nemen hebben het recht op een andere plek in het stadion. Ook zal de bouw van het stadion iets veranderd moeten worden, er zou gestreefd moeten worden (als dat toegestaan weer toegestaan is van de UEFA/KNVB want dat zal gebeuren!) naar veilige staanplaatsen. Dat zal wat aanpassingen in het stadion vereisen, maar een groot probleem kan dat in een land met stadions met dichte daken en verschuifbare grasmatten niet zijn.

Daarnaast zal bekeken moeten worden hoe groot een dergelijk vak kan worden. Aan alle seizoenkaarthouders (in eerste instantie die nu ook achter de goal staan, daarna de rest, en misschien ook de mensen die op de wachtlijst staan) moet de kans worden gegeven om aan te geven of zijn in een dergelijk vak willen staan. Veel supporters die op dit moment balen dat zijn niet bij de fanatiekste supporters kunnen staan en kunnen zingen om hun club te organiseren geeft dit een goede kans om dat toch te kunnen doen! Op dit moment is het overigens ook zo dat een behoorlijk aantal van de mensen die bovenin vak 27 en die voor de sfeer zorgen geen seizoenkaart voor die plaatsen hebben.

De perfecte manier om zoiets te organiseren zou het houden van een enquête zijn, dit onder het motto: "een topclub verdient een topaanhang!". Een enquête die gemaakt zou kunnen worden door een vertegenwoordiging van alle supportersgeledingen binnen de club, dus de supportersvereniging, de "oude garde"("groep Drachten"), de Cross-side enz. in samenwerking met Heerenveen. Als uit deze geledingen een groep enthousiastelingen ontstaat die aan zo'n vak kunnen en willen werken en als alle groepen een dergelijk initiatief zou willen ondersteunen kan een enquête ("de grote SC Heerenveensupportersenquete"?) worden gemaakt met daarin onder andere de vragen wat men van het stadion vindt, hoe men over de sfeer denkt (evt. ook in vergelijking met het oude stadion), of men vindt dat er een vak voor de fanatiekste supporters zou moeten komen, of er in zo'n vak gestaan zou mogen worden (evt. goedkoper tarief!) wie in zo'n vak zou willen staan (hoe groot zou zo'n vak moeten worden?), hoe het vak zou moeten heten maar ook wat men in het algemeen van de club vindt (voorzieningen, behandeling supporters, prijzen, parkeren, eten, BW en ga zo maar door). Een dergelijke enquête moet op een zodanige wijze naar de seizoenkaarthouders gecommuniceerd moeten worden dat iedereen overtuigd zal zijn van het belang en dat dan de enige kans is om in zo'n vak plaats te nemen.

Met behulp van deze enquête kan niet alleen bekeken worden of er genoeg belangstelling is voor zo'n vak, iets waar ik wel van overtuigd ben. Ook kan Heerenveen een duidelijk beeld krijgen van de manier waarop de supporters over alle aspecten van de club denken. Uiteindelijk zullen alle partijen er beter van worden. Heerenveen omdat zij nu weet wat de mensen van de club verwachten en zij kan daardoor nog beter op de wensen van die consumenten inspelen. De supporters omdat de club beter naar de wensen van de klanten in kan spelen, en de fanatieksten omdat zij zich eindelijk eens op een manier kunnen uiten zoals dat echte fatsoenlijke voetbalsupporters betaamt, namelijk door als een (twaalfde) man achter SC Heerenveen te staan, waardoor zij weer het imago zullen krijgen van fantastische supporters. Ook zou het mij niks verbazen als het bijvoorbeeld de supportersclub een extra opkikker kan geven omdat de fantastische supporters zullen zorgen voor een grote aantrekkingskracht op mensen die nu nog geen seizoenkaart hebben maar wel bij zo'n fantastische club zouden willen horen.

Met de uitbreiding van het stadion ligt op dit moment de ultieme kans om nog iets aan de sfeer te doen, als we hem nu niet pakken zou het in de toekomst wel eens erg stil kunnen worden in het ALS anders kunnen we binnenkort een bericht als het volgende verwachten.