เวชศาสตร์ครอบครัว

เวชศาสตร์ครอบครัว(Family medicine) คือ สาขาการแพทย์แขนงหนึ่งที่รวมความรู้ทางการแพทย์
และสาขาวิชาอื่นๆที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การดูแลสุขภาพของครอบครัว

เวชศาสตร์ครอบครัวให้การดูแลคนไข้หรือประชาชนอย่างไร

แพทย์ครอบครัวจะดูแลคนไข้ในฐานะเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวในรูปขององค์รวม
(HOLISTIC)ทั้งด้านสุขภาพกาย สุขภาพจิตและสุขภาพสังคมแวดล้อมและให้บริบาลทั้งด้าน
การป้องกันการรักษาและการฟื้นฟูสภาพผู้ป่วยโดยเริ่มจากตัวผู้ป่วยเป็นจุดเริ่มเพื่อเข้าถึงครอบครัว
และอาจไปถึงชุมชนที่ผู้ป่วยอาศัยอยู่ เนื่องจากทุกอย่างที่กล่าวมาแล้ว มักจะมีผลต่อตัวผู้ป่วยเอง
และโรคภัยไข้เจ็บของผู้ป่วย อาจจะมีผลกระทบต่อครอบครัว และชุมชน เช่นกัน

 สุขภาพดีถ้วนหน้า(Health for all)

จากการประชุม ค.ศ. 1978 Alma Ata .สหภาพโซเวียต

1.การเสมอภาค

2.การส่งเสริมสุขภาพ

3.การส่งเสริมชุมชน

4.การให้มีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพ

5.การให้ความร่วมมือกันทุกฝ่าย

6.การให้การดูแลสุขภาพปฐมภูมิ

7.การให้ความร่วมมือระหว่างประเทศ

ROYAL COLLEGE OF GENERAL PRACTITIONERS

ข้อมูลต่างๆที่แพทย์ครอบครัวรวบรวมไว้มีเป้าหมายในอังกฤษดังนี้

1.ลดการสูบบุหรี่

2.ให้ความรู้สุขภาพด้านสุรา

3.ป้องกันมิให้เสพยาเสพติด

4.โภชนาการ

5.การออกกำลังกาย

6.สุขภาพจิต

7.สุขภาพร่างกายแข็งแรง สภาพสังคมที่ดี

8.ป้องกันการเกิดอุบัติภัย

9.ความปลอดภัยในการทำงานและอาชีวอนามัย

10.การคุมกำเนิด

11.สุขภาพมารดาและทารก

12.เฝ้าระวังและควบคุมโรคติดเชื้อ

13.การควบคุมโรคความดันโลหิตสูง

14.การตรวจหามะเร็ง

15.สุขภาพฟัน

16.การแก้ไขความพิการทางกายและประสาทสัมผัสต่างๆ

เนื้อหาวิชาที่แพทย์ครอบครัวควรต้องเรียนรู้

ได้แก่ วิชาการแพทย์แขนงต่างๆ,การสาธารณสุข

สังคมศาสตร์ ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของสังคมที่มีผลกระทบต่อครอบครัวและสุขภาพ

ความรู้เรื่องครอบครัวและการเปลี่ยนแปลงระยะต่างๆของครอบครัว

พฤติกรรมศาสตร์และการสัมภาษณ์ผู้ป่วยและครอบครัว

ทำครอบครัวบำบัดเบื้องต้นได้(family therapy)

สรุปเนื้อหาที่แพทย์ครอบครัวจะต้องเรียนรู้

1.ต้องเรียนรู้ความสำคัญของอาการ ปัญหาหรือภาวะเจ็บป่วยที่คนไข้มาปรึกษา

วิชาที่ต้องเรียนรู้  วิทยาศาสตร์พื้นฐาน พฤติกรรมศาสตร์,วิทยาศาสตร์ทางห้องปฏิบัติการ,
ความรู้ทางคลินิคของแพทย์สาขาต่างๆและเวชปฏิบัติทั่วไป ,วิทยาการของการเกิดโรคระบาดวิทยา
และขบวนการวินิจฉัยทางด้านระบาดวิทยา

ทักษะที่ต้องรู้

-การสัมภาษณ์,การแก้ปัญหา,การตัดสินใจและความสามารถในการทำหัตถการต่างๆ

2.เฉพาะตัวผู้ป่วย

วิชาที่ต้องเรียนรู้

-พื้นฐานขนบธรรมเนียมประเพณีของผู้ป่วย(มนุษยวิทยา) พฤติกรรมศาสตร์มนุษย์,จิตวิทยา
สังคมศาสตร์และจิตเวชศาสตร์,พัฒนาการของมนุษย์ตั้งแต่เกิดจนตาย ทั้งในแง่ชีววิทยา
จิตวิทยา และสังคมวิทยา

ทักษะที่ต้องรู้

-ความสามารถในการสัมภาษณ์และการสื่อสารกับผู้ป่วยและครอบครัว,ความสามารถในการจูงใจ
และการสอน,การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและจิตบำบัด

3.ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ป่วยและชุมชนพื้รฐาน(ครอบครัวและเพื่อนฝูง,ฯลฯ)
วิชาที่ต้องเรียนรู้

-จิตวิทยาครอบครัว,สังคมศาสตร์,มนุษยศาสตร์,จิตพลศาสตร์,พันธุกรรมศาสตร์และระบาดวิทยา
อนามัยโรงเรียน,อาชีวอนามัย,ชุมชนพลศาสตร์,ระบบการบริหารจัดการและขุมพลังต่างๆ

ทักษะที่ต้องรู้

-การสัมภาษณ์,การสื่อสารประเภทเดี่ยวหรือกลุ่ม,ทักษะในการนำความรู้ต่างๆ
มาประยุกต์ใช้ในการป้องกันและรักษาผู้ป่วยและครอบครัว

4.สิ่งแวดล้อมและภูมิศาสตร์กายภาพ

วิชาที่ต้องรู้

-สาธารณสุขศาสตร์,มลภาวะ,กัมมันตภาพรังสีและภยันตรายอื่นๆในสิ่งแวดล้อม,มาตรฐานที่อยู่อาศัย
 เป็นต้น

5.ความสัมพันธ์ระหว่างการบริบาลสุขภาพกับองค์กรต่างๆของสังคม

วิชาที่ต้องรู้

-ระบบการบริบาลสุขภาพ,การเปลี่ยนแปลงของสังคมและผลต่อสุขภาพ
และการบริการทางการแพทย์,ขุมพลังในชุมชนและองค์กรต่างๆ

6.การบริหารจัดการทางการแพทย์

วิชาที่ต้องรู้

-การบริหารธุรกิจและการนำมาใช้ในการทำเวชปฏิบัติครอบครัว,ขุมพลังและแหล่งบริการทางการแพทย์
ในชุมชน,การประเมินผลงานและกลุ่มสัมพันธ์

ทักษะที่จำเป็นต้องมี

-สามารถทำงานเป็นทีมได้อย่างดีและราบรื่น

7.การวิจัยและการประเมินงาน

อาจจะไม่จำเป็นมากนักแต่จะช่วยให้การทำงานน่าสนใจและมีประสิทธิภาพขึ้น

วิชาที่ต้องรู้

-วิธีการสำรวจระบาดวิทยา,วิธีการทางชีววิทยา,สังคมและสถิติ

ทักษะที่ต้องมี

-ความใฝ่รู้และช่างสังเกต,ความสามารถในการตั้งคำถาม"ทำไม"  การคิดอย่างมีเหตุผลและเป็นระบบ

8.ต้องรู้จักตนเอง

-ต้องเข้าใจจิตพัฒนาการของตนเองและความสัมพันธ์ต่อหน่วยอื่นๆ

ทักษะที่ต้องรู้

-พฤติกรรมที่สนใจผู้ป่วยของตนเอง,การยอมรับBIASSESของตนเอง,แรงจูงใจต่างๆ

(FAMILY MEDICINE,เวชศาสตร์ก้าวหน้า,สุรศักดิ์ บุณยฤทธิชัยกิจ,โครงการตำราวิทยาลัยพระมงกุฎ,หน้า39-44)

กลับไปที่งานของข้าพเจ้า