T.C.
TRAKYA ÜNİVERSİTESİ
MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ
BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ
DERS
İŞLETİM SİSTEMLERİ
KONU
AIX FILE SYSTEM
DANIŞMAN
ERTEM
HAZIRLAYANLAR
BOLAT YERMAGAMBETOV
SEDAT ORAN
EMEL
EDİRNE
1999
Disklerle kullanmaya giriş.
AIX version 4 'te disk tipleri
.Temal olarak disk blokları şöyledir:
-dosya;
-dizin;
-lojik disk alt sistemi;
-fiziksel disk alt sistemi;
-Logical Volume Manager(LVM).
Genellikle temel kullanıcı dosya ve dizin 'leri kullanıyor.Ama Sistem Administator 'u bunların hepsini
çok iyi kullanabilmelidir.
Unlu UNIX 'teki disk alt sistemleri.
Disk temel olarak portition 'lara bölünür.Ve kullanıcı boyutlerını değiştiremiyor,sistemi kurdukten sonra.Her dosya sistemi harddisk 'in bölümlerinde yerleşiyor.Portition 'un değişmesi ve aynı anda dosya sistemleri kolay iş değil.Portition değiştirme dosya sisteminin tümünün arhivlenmesini, Portition 'un kaldırılması , yeniden yeni parametreler ile oluşturulması ve arhivden bilgilerin tekrerdan yerleştirilmesi ister.Portition 'un sadece bir harddisk 'te oluşturulması gerekir.Tabi ki bu demek ki, dosya sistemi harddisk 'ten daha büyük olamaz.Bu da sistemde en büyük dosyanın büyüklüğünü sınırlıyor.
Temel LVM özellikleri.
Disklerle çalışırken oluşan sorunları gidermek için AIX 'te Lojik Volume Manager(LVM) 'deki lojik tomlar kullanılıyor.
Onların temel avantajları:
-Lojik tomun sınırsız boyutu;
-Lojik tom bir kaç diskte yerleşebilir;
-Lojik tomun boyutları buyutulebiliyor;
-Lojik tomun aynısı başka yerde (raid 'taki gibi) saklanılabilir;
-Harddisk 'ler sisteme kolay takılabiliyor;
-Lojik tomlar yer değiştirebilinir.
Fiziksel disk.
Fiziksel disk diye sisteme takilmış gerçek bir disk(dahili olduğu gibi harici de).Fiziksel diski kullanmadan önce kullanıcı bulunan veye yeni oluşturulmuş tom gruplarına eklemelidir.Fiziksel disk sisteme takıldığında /dev dizininde tanıtma dosyası /dev/hdıskn oluşturuluyor.Bu dosya direk o diske erişim için kullanılabilir,ama öyle yaygı değil.Fiziksel diskin bi küçük boyutuna fiziksel boyut diyouz. Bir tomda bütün fiziksel boyutlar aynı büyüklüğe sahiptir.Yaklaşık mesela 4 megabyte.Sizin tom grubuna fiziksel boyut şu şekilde hesaplanıyor:
L=SV/1016,
L-fiziksel boyutun büyüklüğü;
SV-tom grubunda ki diskin genel bü
yüklüğü;1016-tom grubundaki maksimum fiziksel boyut sayısı.
Tom grubu
-AIX versiyon 4 'un disk alt sisteminin en büyük birimidir.Tom grupları bir isim grubu altında toplanan fiziksel tomları(diskler) içiriyorler.Bütün elinizde bulunen diskleri bir tom grubu altında toplanabilir.Tom grubu(mesela,harici takılmış SCSI diskler) bir sistemden çıkartılıp diğer sisteme takılabilir.Tom gruplerı.
Sistem kurulurken,tom gruplerı root(rootvg) ve sistem lojik tomu, bizim kendimizin kurarken seçtiğimiz dahili disklerde, oluşturulıyor.Yeni bir disk eklendiğinde kullanıcı onu rootvg 'ye ekleyebilir veye onun için yeni bir tom grubunu oluşturabilir.
Ne zaman yeni tom grubunu oluşturmak daha avantajlı:
-Kullanıcının dosya sistemlerini iştetim sistemininkiden ayırabilmek için;
-Bulunan tom grubu üç veye dört diski kapsıyorsa;
-Güvenirlik için;
-Kolay kullanabilmek için;
-Harici birimler için, kolay bilgi taşiyabilmek için
Kullanıcının dosya sistemlerini ayrı tom gruplarına yerleştirildiğinde kullanıcının dosyaları işletim sisteminin yenilirken, yeniden kurulurken ve çökmesinde kayıp olma tehlikesine uğramiyorlar.
Tanıtmalarını karışıklığı oluşturmamak için üç veye dört fiziksel diskten fazla bir tom grubunu oluşturmamak iyidir.
Administrator varyoffvg
komutu ile kullanıcılara bazı tom gruplarına erişimlerini engelleyebilir,böylece sistemin daha güvenirliliğini sağlayabilir.Tom gruplarını tanıtım bolgesi(VGDA).
Tom gruplarının tanıtın bölgesi(VGDA) -bu bölge diskte bulunur ve tom gropları hakkında bütün bilgileri saklar.Bir fiziksel disk için genellikle bir tane VGDA bulunur(+ onun kopyası).
VGDA sayısı, tom gruplarını (varyonvg) aktivleştirmek için elverişli olanlara kvorum deniyor.Kvorum 'un amacı %51 veye daha fazla VGDA 'yı kontrol etmek.Kvorum verileri bir bütün olarak kullanmak için gereklidir
Not:sistem administrator zorla kvorum 'u kontrol etmeden tom gruplarini aktifleştirebilir.Bu iş sadece mecbur durumlarda tavsiye edilir.
Lojik diskler.
Fiziksel bölüm diskteki en küçük birimi olarak verilerin erleştiği yer.AIX 'te disk alt sistemi olarak fiziksel bölüm gibi lojik bölüm ortaya konuluyor.
Lojik bölüm lojik tomlara gruplanıyor.Lojik tom bir kaç fiziksel tomlarda yerleşebiliyor ve bir bütün disk olmasini gerektirmiyor.Gerektiğinde ,tom gruplarında boş fiziksel bölümler var oldugunda lojik bölümün boyutu istediğimiz zaman büyütülebiliniyor.Bu büyütülme dinamik olarak oluşabilir,eğer SNIT 'e bu imkanı oluştursak.Lojik tomun küçültülmesi için administrator ilk önce lojik tomdaki dosya sistemini arhivleştirmeli(yedeklemeli),sonra onu yok etmeli, yeni öncekiden daha küçük bir lojik tomu oluşturmalı ve arhivden dosya sistemlerini yerlerine yerleştirmelidir.
Temel fiziksel/lojik bölümün boyutları 4MB(1'den 256'ya kadar MB olabilir).
Yedekleme(RAID 1).
Lojik tom oluştururken siz lojik bölümleri yedekleme(RAID1) yapabilirsiniz.Lojik bölümleri 2 veye 3 fiziksel bölümlerde (bunlar bir fiziksel diskte olduğu gibi bir kaç fiziksel diskte olabilir) RAİD 'lenmesi mümkün olduğu kadar diskin bozulma gibi durumlarda bilgi kaybine uğramamızı engeller (gerekli disklerin sayısını dartırılmasıla).Statistik olarak IBM disklerinin çalışma süresi - 5 yıldır.
Fiziksel bölümün bir bütün olması gerekmiyor.
İki çeşit bozulma durumunda yedekleme ile lojik bölümleri düzeltme yolu var:
1.Parallel
- kayıt yapmak için izin tüm kopyalara aynı anda yapılır.Cevap ilk diske bigi kayıt yaptıktan sonra gelir.Eğer kayıt sırasında her hangi bir diskte hata oluşursa bilgi kayıp edebiliriz.Bu sebepten böyle bir durumlar olmaması için Mirror Write Consistency Option (yedekleme) aktif olmasi gerekiyor.2.Seri
- lojik bölüme kayıt yapılırken, cevap sadece hepsi kayıt olduktan sonra verilir.Bu biraz yavaş ama paralele göre biraz daha güvenilir bir yedekleme.Bölüştürme(RAID 0).
Bölüştürme(striping) - bu oyle bir teknoloji ki, bilgiler(lojiksel veye fiziksel bölümler) bölünerek paralel erişebilmek için ferklı farklı disklere ayrılıyorlar ve oyle kayıt oluyorlar, bölece okunurken hepsini paralel okuyor ve daha hizli olabiliyor.
Güvenirlik azlıyor.Bu sebepten bu yöntem genellikle grafik ve vidiyomontaj sistemlerinde kullanılıyor.
Diski bölüştürmek için belirli kısıtlar var:
1.Bölüştürülmüş lojik tomu yedeklenemez.
2.Fiziksel bölümler sayısı, bölünmüş lojik tom diskler arasında eşit paylaşılmalıdır.
3.İki fiziksel tomdan az olmamalıdır.
4.Mümkün olduğu kadar çok sayıda SCSI(veye SSA) kullanılması tafsiye edilir.
5.Bölünmüş lojik tomların lojiksel grubun oluşturulması gerekiyor.
Lojiksel tomların yerleştirme siyaseti.
Logical Volume Manager yardımı ile administrator lojik tomların oluşturulurken/değiştirilirken fiziksel bölümlerin yerleştirilme siyasetini belirtebilir.Bu siyaset diskin alt sitemlerini daha etkin çalışması için gereklidir.
İç siyaset fiziksel bölümlere yerleştirme(Intra-physical volume allocation policy), hagi fiziksel tomda hangi lojik tom yerleşileceği belirtilir.Üç çeşit var: merkezi,orta,kenar.Bu bölümlerde merkezi yerleştirme en hızlı erişim süresi,orta ve kenar' lara göre.
Dış siyaseti(Inter-physical volume allocation polisy) nekadar fazla fiziksel tomların lojik tomların yerleşmesi için olabileceği belirtir.Maksimum fiziksel tomların lojik tom tarafından kullanabileceği sayısı hesaplanabilir(genellikle fiziksel tomlar sayısı lojiksel grupta).
İki çeşit tom sayısını belirtilir:
minimum
(bir tek fiziksel tomda bölümleri yerleştiriyor veye nekadar belirli kopiya) ve maksimum(bütün fiziksel tomlara bölüyor ve maksimum fiziksel tom sayısına kadar ulaşılıyor).Disk alt sisteminin yapısına sınırlar.
isim
sayısıtom grubu 255 'e kadar sisteme göre
fiziksel tom 32 'e kadar tom grubuna göre
fiziksel bölüm 1016 'ya kadar fiziksel toma göre,her birinin
boyutu 256 MB
lojik tom
256 'ya kadar tom gruplarına görelojik bölüm 32512 'ya kadar lojik toma göre
Lojik tom 'ların kullanışı.
Lojik tom şunları kapsayabilir:
-Dergisel(journal) dosya sistemi;
-peyjing boşluğu;
-jurnal kayıdı;
-lojik tom kurumu;
-hiçbirşey(raw device).
Administrator sistemi kurarken, otomatik olarak sistem kayıdı için gerekli olan lojik tomları temelinde olan tom grubunu(rootgv) oluşturuyor(ve diğer tom grupları,kurulum poket dosyasında belirtilmiştir). tom grupları rootgv payjing boşluguna sahipler,journal kayıdı için boşluklar,kurlum bilgileri,her biri lojik tomla uyumludur.
Journal dosya sisteminin yerlaşimi - bu genel standart lojik tomunun kullanışıdır.O özel olarak uyumluluk sağlamak için veri tabanını(journal) kullnıyor.
Payjing boşluğu sanal bellek için kullanılır.
Lojik tom journal kayıdıları ile dosya sistem yapıları üzerinde yapılan bütün işlemleri hakkında bigileri saklamak için kullanılır.
Kurulum lojik tomu - bu disk üzerindeki kurulum yapısını tanımlayan surekli bir bölgedir.
Raw device - bu sadece boş bir lojik tomudur.Bazı notlar,mesela,veri tabanı yonetme sistem poketleri,raw device üzerine kendi verilerini kendi özel şekli ile yerleşebilir .
Arşivleme(Yedekleme).
Arşivleştirme ve veri tüzeltilmesi.
Bazen bilgisayarın içindeki bilgiler bilgisayarın kendisinden daha değerli olabiliyorlar.Kayıtların kayıp olması veya bozulması durumlarda genellikle hatta çoğulukla bilgilerin kayıp eden bir şirketin batmasına sebep oluyor.
En ucuz bilgileri bozulması veya kayıp olmasından koruma metodu magnetik tayp kasetine kayıt etmektir(arşivleştirmek).
Ama arşivleştirme sadece bilgi bozulduğunda düzeltmek için, büyük bilgileri bir bilgisayardan taşıyabilmek için veye bir durumla diskinizi boşaltıp sonradan başka bir yere kayıt etmek içim gerekli diyemeyiz.Arşivleştirmenin uygun şekli anolog bilgisayarlarda bilgi paylaşımı veye hızlı sistemin kurulması.
Arşivleştirmenin tipleri.
Üç çeşit arşivleştirme ver:
1.
Sistem arşivleştirme - işletim sisteminin arşivleştirme şekli kayıt ediliyor(tom grubu rootvg).2.
Tam arşivleştirme - bütün verilerin arhivlenmesidir.3.
Büyümeli(incremental) arşivleştirme - tam arşivleştirmeden sonra sadece son değişikliği kayıt ediyor.Bu tip arşivleştirme en hızlıdır,ama bu işi dikkatli yapılmalıdır.Büyümeli arşivleştirme iki metodla yapılabilir:
Birinci metod magnetik tayp kastine sadece bir önceki günden fark
lı olan verileri keyıt ediyor.Bu metod hızlı olıyor,ama ilk önce bir sürürü magnetik tayp kasetine ihtiyacımız var ve ikinciden en azinden kasetlerden biri bozulmuş veye kayıp ise siz kalan magnetik tayp kasetlerden rejenerasyon(tamir etme) yaparken sorunlar yaşayabilirsiniz.İkinci metod aynen tan arşivleştirmeden sonra kayıtları eklemeye başlıyor ve birinci metodtan farkı değişiklikler tam arşivleştirmeye göre yapılıyor.Bu durumda işlem metod bilgileri tamir ederken bir önceki günden bağlı değil ama bu metod arşivleştirme diğerine göre çok yeveş ve arşivleştirmek için magnetik tayp kasetinde çok yer ister yani çok yer kapsıyor.
Arşivleştirme stratejisi.
Sistem arşivleştirmesi sistemi ilk kurduktan sonra, yeniledikten sonra ve her n. ay (burda n - ay sayısı) tavsiye edilir.Bunlar sisteminizin güvenirlik politikası ile belirlenir.
Siz pek büyük bilgi kayıdınız yok ise her gün tam arşivleme yapabilirsiniz.Siz aynen sistem güvenirligi için tam arşivleştirme yaptıktan sonra büyüme arşivleme yapabilirsiniz, sonradan tam arşivleştirme bidaki büyüme arşivleştirme ile.
Arşivleştirin:
-TÜM kullanıcı bilgilerini;
-TÜM sistem dosyalarla değişikliklerini;
-TÜM ek dosyaların değişikliklerini;
-TÜM tom grubune rootvg 'ya ayıt olmayan bilgilerini.
Arşivleştirmeyin:
-DEĞİŞMEYEN ek dosyalar;
-Tekrardan hızlı kurulebilen, paylaşım programları.
Arşivleştirme aletleri.
Disketler.
Disketleri az sayıdaki dosyaları arşivleştirmek için kullanılabilir.OC AIX 3 1/2"(boyutu 1.44MB ve 2.88MB) ve 5 1/4" disket sürücülerini destekliyor.
Yerlaştirilmiş disk sürücü 3 1/2" /dev/fd0 olarak tanımlıyor.İkinci disk sürücü 3 1/2" veye 5 1/4" /dev/fd1 olarak tanımlıyor.
Disketi formatlamak için format veye fdformat
komutu kullanılır:format komutu /dev/fd0 sürücücündeki diskin maksimum boyutunda formatlıyor.
Diğer disk sürücülerinde de diskete format atabilirsiniz.
fdformat komutu sadece /dev/fd0 sürücüsüne kullanılıyor ve küçük boyuta göre formatlıyor. Büyük boyut için h. parametresi kullanılır.
flcopy
komutunu kullanarak diskete kopyalama yapabiliriz.DOS disketleri için dosdir,dosread veye doswrite komutu kullanılır.
Magnetik bant(tayp kaseti).
Genellikle arşivleştirmek için magnetik bant kullanılır.
Desteklediği magnetik bant aletleri şunlardır:
-1/4" bantlı alet,QIC-120(120MB),QIC-150(150MB),QIC-525(525MB) ve QIC-1000 formatında banta yazma ve okuma yapabilir.Bu alet hemde QIC-24(44MB) formatındaki magnetik bantı okuyabilir;
-4mm bantlı alet (2GB veye 4GB);
-8mm bantlı alet(2.3GB veye 5GB);
-1/2" dokuz izli alet 160
0bpi ve 6250bpi formatında destekliyor.Magnetik bantlı aletler /dev/rmtX şeklinde tanımlanıyor,burada X - aletin numarası.
Magnetik bantları kullanmak için alt gruplara ayırıyorlar,böyle numaraları ile /dev/rmt.1 'den /dev/rmt.7 'ye kadar.Bunun yapılmasının sebebi şunları yapabilmemiz için:
-okuma yada yazma işlemi bittikten sonra bantın sarılmasından korumak için;
-Bontı ilk erişimde totabilmek için.
-düşük format boyutunu kullanabilmek için.
Alet
Düşük boyut Açılışta başa sarma İşlem bittiğinde(yerinde tutma)
başa sarmadev/rmtX
hayır hayır evet/dev/rmtX.1
hayır hayır hayır/dev/rmtX.2
hayır evet evet/dev/rmtX.3
hayır evet hayır/dev/rmtX.4 evet
hayır evet/dev/rmtX.5 evet
hayır hayır/dev/rmtX.6 evet evet evet
/dev/rmtX.7 evet evet
hayır
Gerekli aletin hangisi olduğunu kolay hesaplama yöntemi ver./dev/rmtX.N
N=A+B+C ,burada
A-boyut (A=4,eğer boyutu büyük ise ve A=0,eğer bantın boyutu düşük ise);
B-yerinde tutme(B=2,eğer yerinde tutmek gerekiyorsa ve B=0 eğer tam tersi ise);
C-sarma(C=1,eğer sarma gerekiyorsa ve C=0,eğer sarma gerekmiyorsa).
Arşivleme menüsü.
SMIT yardımı ile arşivleme kolaydır:
System Storage Management (Physical & Logical)
Move cursor to desired item and press Enter.
File Systems
Files&Directories
System Backup Manager
F1=Help F2=Refresh F3=Cancel F8=Image
F9=Shell F10=Exit Enter=do
rootvg - mksysb Arşivleme işlemi.
Sistem arşivleme ile çalışmak için bos.sys.mgt.br kurmamız derekiyor.Buişlem sadece tom grub rootvg 'unuarşivliyor.Hemde:
-sadace düzenlenmiş sistem dosyalar arşivleniyor;
-üzerine arşivleyeceğimiz magnetik bant arşivleme formatına getiriliyor;
-karşılıksız yerlaşmeye hazırlanıyor;
-pajing boşluğu için kurulum saklanıyor;
-lojik tom organizasyon politikası saklanıyor;
-kullanıcıların ve eklemelerin minimum şeklinde aktif olmaları isteniliyor.
Bilgilerin rejenerasyonu(tamir edilmesi).
Bilgileri yerlerine tamir edilmesi için tekrar yerleştirmek çok kolay iş, eğer siz SMIT kullanıyorsnız.
Sis
tem arşivden bilgileri rejenerasyon yapmak için Installation/Maintenance (kurma/bakım) çaliştırmamız gerekiyor, "Maintenance" menüsünü seçmemiz, ve onun içinde "Install from a System backup" seçmek ve hangi alette sistemin olduğunu belirtmeliyiz.UNIX arşivleme komutları.
Administrator hem de ünlü ve dünyaca kullanılan UNIX tar,cpoi ve dd arşivleme komutlarını kullanabilir.
Arşivlerle çalışma stratejisi.
1.Emin olun,bilgiyi hizli,kolay ve sağlam bir şekilde tamir yapabildiğinizi.
2.Pereodik olarak
arşivlerinizi kontrol edin(tapechk).3.Eski arşivleri saklayın.
4.Arşivlemeden sonra dosya sistemleri kontrol edin.
5.Emin olun,arşivleme sırasında doyaların kullanılmadığini.
6.Arşivleri emin bir yerde saklayın.
7.Magnetik bantta bolunan bütün dosyaların isimleri yazılı olarak kağıtta bulundurun.
8.Bant oluştor komutu vererken ona Magnetik bant verin.
9.Arşivinizin gerçekten çalışıp çalışmadığını önceden test edin,gerçekte lazım olana kadar.
Not:
Bu dosya wordpad 'la açılabiliyor(Ofis word editoruna gerek yok).Kaynaklar: www.lib.ru