.
16.12.1999
BIOS NEDÝR?
Bios(Basic Input Output System) ,sistemin çalýþmasý için gerekli temel fonksiyonlarý barýndýrýr. Bios sisteme bir sabit diskten yada diskten veri okumadan ne yapacaðýný söyleyen yazýlýmý içerir ve anakart üzerinde yer alan bir ROM içerisinde bulunur. Herhangi bir disk eriþim iþlemi, klavyeden gelen verinin iþlenmesi yada sabit disk yönetimi , önüne geçilmediði sürece BIOS tarafýndan yapýlýr.
BIOS iþleyiþi için önemli sayýlan tüm hayati bilgileri CMOS içerisindeki 64 byte'lýk bir hafýza bölgesinde saklar normal kullanýmda bu bilgiler sadece açýlýþta okunurlar ve RAM üzerinde sýkça kullanýlacak olanlarýnýn birer kopyasý saklanýr. Bir çok yeni sistem eklentisi ve modelden modele deðiþen dahili donaným sonucu CMOS üzerinde her BIOS için deðiþik veri yýðýnlarý saklanýr. Anakart üzerinde sabit diskler , PCI ayarlarý ve benzerleri hep sayý dizileri þeklinde saklandýklarý için pek fazla yer kaplamazlar. Her üretici ayný fonksiyona eriþim için deðiþik bir isim kullanabilir, fakat bu seçenekler her BIOS ta ayný ana baþlýk altýnda toplanmýþlardýr. Üretim tekniði nedeniyle CMOS (Complementary Metal Oxide Semiconductor) ismi verilen bu elaman çok az elektirik tükettiði için pil ile beslenebilir.
Genellikle CMOS bilgilerini kaybetmiþ olan bir PC , bu CMOS parametrelerinin doðru deðerlerinin ne olmalarý gerektiði konusunda oldukça iyi tahminlerde bulunabilir. Çoðu durumda bir 'bip' sesi çýkartýr ve sizin önerilerini incelemenizi saðlar, genellikle seçenekleri sizi tatmin edecektir. Ancak bilgisayarýn biraz yardýma gereksinim duyabileceði bir yer , sabit diskinizi tanýmlamak olacaktýr. Bu durumla daha eski sistemlerde daha çok karþýlaþýlýr, çümkü 1995 yýlýndan sonra üretilen PC'ler sahip olduklarý sabit disk türünü bulma konusunda oldukça iyilerdir. Sabit disk bilgilerini bir yere not etmek iyi bir fikirdir.
Çoðu sistemdeki ' Basic configuariton’ ekranýnda sabit disk tipi genellikle 1 ila 47 arasýnda bir numara ile temsil edilir. Belirli sabit disk tipleri , SCSI veya ESDI, PC'de yerleþik olan temel yazýlýmýn kendilerini konfigüre edemiyeceði kadar alýþýlmýþtan farklýdýr. Bunun bir sonucu olarak , bu alýþýlmadýk sürücülerin destekleyici ve özgün (BIOS adlý ) yerleþik yazýlýmlarý olur. Ancak PC ile gelen temel BIOS iþe yaramadýðý için , PC BIOS ' a sabit diskler konusunda endiþelenmemesi gerektiðini anlatmanýz gerekir.CMOS bilgilerinin kaydedilmesi önemlidir; bu bilgilere ne zaman gereksinimimiz olacaðýný asla bilemezsiniz.
KISACA BELLEKLER
ROM (Read Only Mermory) : Bu bellek türü , CPU 'nun veri yazabildiði ve okuyabildiði RAM 'in aksine , deðiþtirlemez. Sadece okunabilir, bu yüzden salt okunur bellek olarak adlandýrýlýr. Bu , herhangi birinin (genellikle bilgisayar üreticisi ) PROM blaster, EPROM veya benzeri özel bir aygýtla bir kez yüklendiði bellektir. ROM ' dan bilgi okuyabilirsiniz , ancak ona yeni bilgiler yazamazsýnýz. ROM 'u deðiþmeyecek olan yazýlýmlarý saklamak için kullanýrýz. Temel olarak bir devre kartý üzerindeki ROM' un , sisteme bu devre kartýný nasýl kullanacaðýný anlatan yazýlýmý içerdiðini söyleyebliriz. Bir kaç örnek verirsek LAN, video veya tarayýcý arabirim kartlarý gibi geniþleme kartlarý üzerinde bulunur. ROM ayný zamanda sistem kartý üzerinde de yer alýr. Sistem kartý üzerindeki bu ROM , BIOS adlý bir yazýlým içerir. Bu programlara 'yazýlým kesmeleri ' adý verilir ve RAM belleðinin alt tarafýndaki kesme vektörleri ile gösterilirler. DOS donanýmýnýzla doðrudan iletiþim kurmadýðý , bunun yerine komutlarý BIOS aracýlýðý ile verdiði için , BIOS' a baðlýdýr. Bu yüzden DOS disket sürücünüzü okurken bu iþi disket sürücünüzü okuyan BIOS rutinini çaðýrarak yapar.
ROM’ lar genellikle tanýmlanabilirler , çünkü genellikle daha büyük çiplerdir, soketlere takýlýrlar. ROM'lar esnek olmayan hafýzalardýr ve bu yüzden 640k ila 1024k arasýndaki ayrýlmýþ alandaki bellek adreslerinde bir yer gerektirirler.
FLASH RAM: ROM’ larýn terfi edilmeleri aslýnda medern PC'lerin çoðu için biraz farklýdýr. Bunlar BIOS' larýný Flash RAM veya ,bu çiplerin bir zamanlar bilinen adlarýyla elektiriksel olarak silinebilir ve programlanabilir salt- okunur bellekte( EEPROM) tutarlar. Ciddi bir virus yazarý kendini ROM'unuza yükleyebilen bir virüs yazmanýn yolunu bulursa , bu virüsun silinmesi olanaksýz olabilir! Dahada kötüsü, yanlýþ yüklenmiþ bir Flash BIOS sisteminizi açýlamaz hale getirir.
EEPROM Flash ROM'a çok benzer ama farký, verilerin birer byte birer byte silinip yazýlabilmesidir.Flash Rom'da ise bu iþ bloklar halinde yapýlýr.
CMOS Çip ve Pil:
Saat/takvim, konfigürasyon bellek devresi ile ayný çip üzerindedir. Daha çok CMOS olarak adlandýrýlan konfigürasyon belleði , bilgisayarýn sabah çalýþmaya baþlamasý için gereksinim duyduðu verileri saklayan küçük miktardaki genellikle 64 byte bir belllektir. Bilgisarý ilk kez açtýðýnýzda , denetleyebilmesi için ne tür bir donanýma sahip olduðunu görebilmelidir. Sisteminizde, konfigürasyon belleðinde duran bir donaným listesi vardýr. Ancak belleklerin çoðu uçucudur, yani ‘belleðin gücünü keserseniz , içinde olan her þeyi unutur.’ Bu da belleðin güç kaybetmemesi ve PC ‘nin geri kalaný uyurken onu hatýrlamaya devam edebilmesi için kendisine baðlý bir pil olmasýnýn nedenidir.
CPU
Cmos RAM
Elbette bu pil zamanla gücünü yitirir, konfigürasyon belleði sisteminizde ne tür donaným olduðunu unutur ve saat/takvim de artýk doðru zamaný göstermez.Saatin çalýþtýrýlmasýnýn konfigürasyon belleðinin çalýþtýrýlmasýna oranla çok daha az güç gerektirdiðini de göz ardý eder. Yani saatin doðru olmasý pilin zayýflamadýðý anlamýna gelmez.
Çoðu bellek çipi gibi , bu da Complementary Metal Oxide Semiconductor , yada CMOS teknolojisi üzerine inþa edilmiþti. CMOS çipi 64 byte (64k deðil ,64 byte) bellek içerdiði gibi , saat/takvimi barýndýr. PC’niz CMOS taki verileri okumak için bu deðerin adresini (0 ila 63 ) 16 lýk 70 I/O adresine ittirir ve 16’lýk 71 I/O adresinden okur. PC yeni verileri istenen adresleri 16’lýk 70 I/O adresini ve yeni verileride 16’lýk 71 I/O adresine depolayarak yazar.
CMOS ‘u yazýlýmla resetlemek:
CMOS üzerinde 2eh adresindeki byte’ý bir arttýrýr ve tekrar yerine yazarsak. Bu adres CMOS’un 10h ve 20h adresleri arasýndaki korunan byte’larýn toplamýnýn saklandýðý yerdir. Program IBM AT uyumlu tüm bilgisayarlarda BIOS üreticisinin markasýna baðlý olmaksýzýn çalýþacaktýr.
Mov al,2e
Out 70,al
In al, 71
Inc al
Out 71,al
Int 20
CMOS çipi genellikle bir Motorola 146818 24-pin çipdir. Bu da bütün yarý iletken bellekler gibi uçucudur, bu yüzden sistem kapatýldýðýnda veri bütünlüðünü korumak için bir pil gerektirir. Çoðu sistem ömürleri 3 ila 10 yýl olan , þarj edilemeyen lityum piller kullanýr. Bazýlarý ise þarj edilebilen NiCad piller kullanýlýr.
PLUG and PLAY:
Mükemmel dünyada, sisteminize bir kart takar ve sistemi açarsýnýz , sistem de herhangi bir aksilik ,
sorun veya sýkýntý olmadan kendisini otomatik olarak kofigüre eder.
-Açýlýþta kartý BIOS tanýr.
-BIOS daha sonra karta hangi IRQ,DMA,I/O adresleri , RAM ve ROM adreslerine gereksinimi olduðunu sorar.
-Bundan sonra BIOS bu kaynaklarý sisteme de zaten bulunan baþka bir þeyle çakýþmayacaklarý þekilde ayarlar.
-Kart ve diðerleri bir arada düzgün bir biçimde var olur hale geldikten sonra , PC iþletim sistemi yüklenir.
-Ýþletim sistemi açýlýr açýlmaz bu yeni kartýn varlýðýný fark eder:BIOS’a bu kartý hangi IRQ ve kaynaklara ayarlayacaðýný sorar ve ayarlar.
Sistemin PnP olmasýnýn yaný sýra , kartýn ve iþletim sistemininde PnP destekli olmasý gerekir.
PnP, pnp uyumlu bir anakartla baþlar. Bu anakartýn Plug and Play’ý anlayan bir BIOS’ u olur ve ayný zamanda 16k da uçucu olmayan depolama alaný içerir. Ek kartlar makinanýzý her açýþýnýzda konfigüre edilir ve bu konfigürasyon da Configuration Manager (CM) adlý bir rutin tarafýndan gerçekleþtirilir. CM , genellikle BIOS’un bir parçasýdýr. CM bütün kartlara hangi kaynaklara gereksinimi olduðunu ve kaynak aralýklarýný kabul edeceðini sorar. CM daha sonra kaynaklarý bu kartlara atayarak çakýþmalarý önler.
Çoðu PNP sistemin BIOS larýnda CM ‘e yardým eden, ona belirli IRQ , Ý/O aralýðý ve benzer kaynaklardan uzak durmasýný söylemenizi saðlayan bir tür yazýlýmlarý vardýr.
Bir sistemin pnp uyumlu olup olmadýðýný anlayabiliriz:
-$PnP karakter katarýnýn 896- 960k , yani F0000-FFFF arasýnda bir yerde görünmesi gerekir.
-ACFG karakter katarýnýn 960k ila 1024k , yani E0000-EFFFF aralýðýnda görünmesi gerekir
-NVS tipik olarak ED000 civarýndadýr. Bu NVS den önce , bellek yöneticisinin onu atlamasý için standart bir 55AA imzasý gelir.
Plug and Play ‘in devre dýþý býrakýrsanýz, bilgisayarýnýzdaki BIOS IRQ’larý kartlara içinde bulunduklarý yuvalara göre atar.
POST (Power On Self Test) :
Bir PC’de , her açýlýþýnda kýsa bir teþhis rutini çalýþýr. Bu rutin temel önemli donanýmýn olup olamadýðýný kontrol eder ve bir bellek testi gerçekleþtirir. Bu kontrole POST denir. Ýsterseniz BIOS ROM
’u çýkartýr ve yerine bir ROM ve bazý destek devreleri içeren bir ‘mini kart’ takarsýnýz. Bu kart teþhis aracýnýn sistemi açmasýna ve çipe özel testler yapmasýna olanak verir.
Bu BIOS çok sayýda test yapar. Hatta bazý durumlarda düzinelerce, çipleri çevre birimlerini , belleði ve aklýnýza baþka ne gelirse test eder. Daha da iyisi , bu testlerin sonuçlarýný I/O adres 40 adlý bir donaným konumuna kaydeder.
Maalesef I/O 40 adresinde bu bilgileri alacak ve görüntüleyecek bir donaným yoktur. Bu yüzden PC ‘nizin zaten bildiði (ancak söylemediði ) þeyleri bulmak için gereksiniminiz olan tek þey , I/O adresi 40’a baðlý bir dizi LEDdir. Bazý led’li anakartlarý buna örnektir.
PC’nin AÇILIÞ SÜRECÝ:
Bir PC için iki çeþit reset vardýr. Cold ve warm olarak isimlendirilen bu iki ayný iþlem arasýnda aslýnda ufak bir fark vardýr. Warm reset sýrsýnda hafýza testi yapýlmaz. Yani ilk açýlýþta görülen hafýzanýn sayýlmasý olayý görülmez. Dolayýsýyla makinanýn düðmeden açýlmasý bir cold resettir. Ctrl-alt-del tuþ kombinasyonu isa warm reset üretir.
Yazýlýmla üretilecek reset için Rom BIOS veri alanýnda reset bayraðýnýn kontrol ettiði yere özel bir deðer yazmak gerkir. Bu yere yazýlacak olan 1234h deðeri warm reset üretirken , herhangi bir baþka deðer cold reset üretilmesini saðlar. Aþaðýdaki programla bilgisayar resetlenebilir ilgili satýrdaki deðeri deðiþtirerek resetin türünü de belirleyebilirsiniz.
ROMBÝOS_DATA segment at 0400h
org 73h
ResetFlag dw ?
ROMBIOS_DATA ends
ROMBIOS segment at 0F000h
org 0FFF0h
Reset label far
ROMBIOS ends
yazdýðýnýz programýn gerekli yerinde:
mov ax , seg ROMBIOS_DATA
mov ds,ax
ASSUME ds:ROMBIOS_DATA
mov ResetFlag, 1234h ; cold reset için 0 yazýlabilir
jmp Reset
Temel olarak bir PC açýlýrken üç þey yapar.
BIOS ‘a neden gereksinimiz vardýr? Bu, CPU nun çalýþma þekli ile ilgilidir. Bu CPU açýldýðýnda , hehangi bir þeyle (klavye ekran, disk sürücüleri , aklýnýza ne gelirse) nasýl iletiþim kuracaðýný bilmez. Mesala bir sabit diskle iletiþim kurabilmesi için CPU’ nun bellekte bulunan ve ona sabit disk ile nasýl iletiþim kuracaðýný açýklayacak bir programa gereksinimi vardýr.
Bütün Ýntel çiplerinin ortak bir özellikleri vardýr: Açýldýklarýnda hemen 1024 seviyesinin 16 byte altýnda daha doðrusu FFFF:0000 adresinde bulunan talimatlarý çalýþtýrmaya baþlarlar. Ana sistem BIOS çipinin 960k ila 1024k arasýndaki aralýðý almasýnýn nedenide budur; bu þekilde PC CPU ‘sunun açýldýðýnda çalýþtýracak talimatlarý olmasý gereksinimi karþýlar. Kýsa bir programla bu adrese dallanýrsanýz bilgisayarýnýz kendini resetleyecektir.
BIOS ilk kullanýma hazýrlýk sürecinde beþ adým vardýr
BIOS çalýþmasý için, üzerinde çalýþabileceði bir RAM’e gereksinimi vardýr. Bu yüzden çoðu BIOS için yapýlacak ilk iþlerden biri de sisem RAM’nin alt kýsmýnýn test edilmesidir.Bu test baþarýsýz olursa coðu BIOS devam edemez.
Ek ROM larýn ana BIOS tarafýndan kolayca bulunabilir olmalarý beklenir ve üç adet imza byte’ý içermelidir. Ýlk byte 16’lýk 55, ikincisi AA ve üçüncüsü de BIOS uzunluðunu gösteren bir sayýdýr. Bu sayý , BIOS uzunluðu bölü 512 byte ‘a eþittir. Bir video ROM için DOS debug komutuyla c000:0 adresine (-d c000:0 L 3 ) bakýlýrsa bu görülebilir.
Ana sistem BÝOS’ u bir geniþleme kartý üzerinde bir BÝOS bulduktan sonra , bu ek BIOS ‘un gerektiði sýralama ve ilk kullanýma hazýrlýðý gerçekleþtirebilmesi için denetimi bu BÝOS’ a verir. BÝr VGA kartý ele alýrsak üzerinde bir kur rutini içeren bir BÝOS vardýr. Bu kur rutuni , ekrana telif hakký ibaresi yerleþtirerek kartýn hazýr olduðunu duyurur.
PC’niz açýlýrken , bu VGA mesajý bellek testi gerçekleþmeden ve PC sürücülerini denetlemeden önce belirir. Buradaki temel fikir ,bu VGA ROM ‘un diðer kartlardaki ROM larýn yapacaðý gibi sistemin bütün denetimini açýlýþ sürecinin oldulça baþýnda ele geçirmiþ olmasýdýr.
BIOS lar denetimi ana sistem BÝOS’una geri verdikten sonra , ana sistem sistem belleðini kullanýma hazýrlar. Binlerce kez bilgisayarýmýzý açarken gördüðümüz bellek testi baþlar. Bazý BIOS lar donaným dan cevap gelmesini uzun süre bekleyebilirler. Yani BIOS içerisinde bir zaman aþýmý süresi belirtilmiþ olabilir. Bu ilk kullanýma hazýrlýk aþamasýnda CMOS bilgileride okunur.
BÝOS daha sonra sistemi açabilmek için tanýmlý olan sürücüyü arar. Bu BIOS içerisinde (örn: C,A,CDROM) kullanýcý tarafýndan ayarlanmýþ olabilir. C: sürücüsünden okuma yapýlacaksa iþlem þöyle gerçekleþir:
BIOS sürücünün koordinatlarýný silindir 0, kafa 0, ve sektör 0 olan ilk sektörünün verilerini yükler. Sabit disk üzerindeki bu ilk sektöre Master Boot Record (MBR) adý verilir. MBR belleðe okunurken , MBR’nin boþ veya hatalý olmasý kilitlenmeye neden olabilir. BIOS daha sonra denetimi MBR ye geçirir . MBR küçük bir program içerir . Bilindiði üzre bir sabit diski bir kaç sabit diskmiþ gibi görünmesi olayý ‘partition’lara ayýrma olarak bilinir. Bu bilgiler MBR de tutulur . MBR kendi içerisinde bulunan bölüm tablosunu kullanarak (bootable partition) ,açýlabilir bir bölüm bulur bu bölümün ilk sektörünü belleðe yükler ve denetimi bu yeni yüklenen sektöre geçirir. Ýþte (boot sector) açýlýþ sektörü virüsleri buralarla ilgilenirler.
Açýlabilir bölümün ilk sektörü DOS dünyasýnda DBR (DOS boot record) olarak adlandýrýlýr. DBR ise sadece iki gizli dosyayý (IO.SYS,MSDOS.SYS) yükleyen kýsa bir programdýr. (Bu yazý içerisinde MBR ve DBR yapýlarýna çok ayrýntýlý deðinilmeyecektir.) Bu iki dosya yüklendikten sonra denetimi Config.sys yüklenir. Yani aygýt sürücüleri yüklenir. Command.com kullanýcý kabuðu yüklenir. Autoecex.bat içerisindeki bütün komutlar çalýþtýrýlýr...vs
Bu açýlýþ süreci boyunca BIOS bir hata ile karþýlaþýrsa uygun mesajlar vererek uyarýr.
Disk sýnýrlamasý ve LBA:
Disk içerisinde merkezden uzakta bulunan izlerin çevresi, merkeze yakýn olan izlerin çevresinden daha fazladýr. Fakat pek çok sürücüde iz baþýna düþen sektör sayýsý eþittir. Deðiþken sektör sayýlarýna sahip sürüceleri dizayn etmek zordur. Diskin kenarlarýna yakýn izlerde daha fazla sektor kullanmak , diskin okuma yazma mekanizmasýnýn daha esnek hareket edebilecek þekilde dizaynýný gerektirir.
Bir disk üzerinde izlerin üzerine deðiþik sayýlarda sektör yerleþtirme iþlemine Zone Bit Recording (bölgesel bit yazýmý) ya da kýsaca ZBR adý verilir. ZBR sürücüler gerekli hallerde her izde sabit bir sektör sayýsýna sahipmiþ gibi davranýrlar ve yazýlýmlarý mutlu etmesini bilirler. CD-ROM lar ZBR disk türlerinden biridir. Disk bilgisinin taþýndýðý biröok katman vardýr.
Disk----à Disk arabirimi---à BIOS----à DOS
Birinci engel disk arabirimidir. Fakat günümüzde modern arabirimler sadece toplam sektor sayýsýyla ilgilenir. Ve bir sürücü üzerinde 4 milyar sektörün bulunmasýna müsaade edbilirler. Bu her sektördeki 0.5KB lýk miktarla çarpýlýrsa 2 TB lýk bir sürücü anlamýna gelir.
Ýkinci engel PC nin BIOS udur. Ýlk olarak disketler için tanýmlanan BIOS disk arabirimi kendisi ne eriþmek için kullanýlan programlama komutunun ardýndan INT 13 þeklinde çaðrýlýr olmuþtur. Bu BIOS arabiriminde CL ismini taþýyan 8 bitlik bir register sektör sayýsýný , CH isimli olan bir baþka register ise iz sayýsýný ve DH ismini taþýyan bir diðeride kafa sayýsýný tutuyordu. 8 bitlik bir kayýta azami 256 deðer saklanabilir. Yani BIOS en fazla 256 kafayý, 256 silindiri, 256 sektörü destekleyebiliyordu.(256*256*265*512=8,4GB)
Pek çok sürücünün en fazla 16 kafasý vardý ve sürücülerin büyük bölümünde silindir sayýsý 256 nýn üzerindeydi . Bunun üzerine INT 13 tanýmýnda sabit disklere özel birtakým yeni düzenlemelere gidildi. CH ve CL tanýmlarý deðiþti. CL yine sektör sayýsýný saklýyor ancak bunun için sadece alttaki 6 bit kullanýlýyor.CL nin üstteki 2 biti ise CH nin 8 bit i ile birleþtiriliyor. Böylece sektör sayýsý 6 adet , silindir sayýsý ise 10 adet bit kullanarak temsil ediliyor. 6 bit le temsil edilebilecek maximum deðer 63,10 bitle temsil edilebilecek maksimum deðer ise 1023 tür. Yani hiç bir silindirin 1023 ten ve hiç bir sektörün de 63 ten daha büyük bir numaraya sahip olamayacaðýný belirten bir BIOS kýsýtlamasý vardýr. Kafa sayýsýndaki sýnýrlama çok katý deðildir.
Bir bilgisayara yeni bir sabit disk kurarken bilgisayara yeni sürücüde kaç silindir , kaç kafa ve kaç sektor bulunduðunu söylemelisiniz. Girdiðimiz bu bilgiler CMOS çipinde saklanýr. Bazý BIOS lar 1024 ten daha büyük bir deðer girilmesine müsaade etmeyecektirler. Böyle bir sisteme büyük silindirli sabit disk nasýl tanýtýlacak? Sürücü sistemleri PC ye yalan söyler. 1600 silindir ve 4 kafa deðil 800 silindir ve 8 kafa gib bir disk barýndýrdýklarýný belirterek BIOS u mutlu ederler. Böylece BIOS örnekteki gibi “ 800 silindir /8 kafa “ düzeninde “sanal” bir koordinant sistemi için komut veriyor olacaktýr. Bu sanal koordinantlar sürücü alt sistemi tarafýndan “1600 silindir/4 kafa” düzenindeki gerçek koordinantlara dönüþtürülmesi iþlemine sektör dönüþümü adý verilir.
Bazý SCSI ve EIDE sistemler , sadece toplam sektör sayýsý ile ilgilenerek sektör dönüþümü iþlemine yeni bir boyut getirirler. Normalde sistem yazýlýmý disk arabirimine “ bana silindir 100, kafa 3’teki 20 numaralý sektörü getirin “ gibi bir þeyler söyler. Bu “ üç boyutlu “ bir sektör adresidir. Sözünü ettiðimiz SCSI ve EIDE sistemlerde ise sistem yazýlýmýnýn “ bana 143,292’inci sektörü getirin “ demesi yeterlidir. Tüm sektörler birbirlerine peþisýra numaralandýrýlýr. Hangi silindirde yada hangi kafanýn altýnda bulunduklarýnýn bir önemi yoktur. Sektörlerin bu þekilde dizilmesi , doðrusal adresleme düzeni olarak adlandýrýlýr.
Sektör dönüþümü büyük sürücüler söz konusu olduðunda daha farklýdýr.
Diskin üzerinde yazan teknik spefikasyon bilgileri ile, CMOS unuz da gördüðünüz bilginin farklý olacaðýný göreceksiniz. Yine 2,5 cm yüksekliðindeki bir sürücüde 64 kafa (32 disk eder) olduðu söylenmeside sizi düþündürecektir. Bilinen bir þey varki sürücünüz pek çok modern sürcüde olduðu gibi ZBR kodlama kullanýyor yani iz baþýna düþen sektor saysýsý sabit deðil deðiþken.
Neyseki sürücünün elektronik dizayný , yapmacýk da olsa uygun tutarlý bir sektör sayýsý belirterek PC yi mutlu edecek kadar akýllý. Silindir sayýsý ise LBA (Logical Block Addressing, mantýksal blok adresleme) adý verilen bir çeþit sektör dönüþümü sayesinde giderilir. LBA , diskin görünen geometrisini yeniden düzenler ve sürücünün geçekte olduðundan daha az sayýda silindire daha çok kafaya sahip olduðu izlenimini verir.
LBA genellikle disk arabirimi tarafýndan saðlanan bir özelliktir. Ancak LBA nýn çalýþmasý için bazen sürücü üzerinde jumper ayarlarýnýn yapýlmasý gerekebilir.
Kaynaklar:
-PC upgrade & maintenance guide ,Sybex ,Mark Mimasi (çeviri: Alfa yayýnlarý)
-Mikroiþlemciler ve bilgisayarlar, Haluk Gümüþkaya,Alfa yayýnlarý
-Türkçe bilgisayar dergileri(Chip,Pc Magazin,Pc World)
-Donaným sorunlarý ve çözümleri,Mehmet Eðitmen,Seçkin yayýnlarý
-www.award.com
-www.phoneix.com
-www.ami.com