Co nam daje las?

Najwięcej lasów naturalnych znajduje się w Ameryce Południowej. Nieco mniej jest w Ameryce Północnej. Jeszcze mniej w Europie i Rosji.

1.      Klimat, gleba i ochrona przed zanieczyszczeniami

Dzięki procesom fotosyntezy lasy odnawiają zapasy tlenu w atmosferze wiążąc dwutlenek węgla z powietrza i łagodzą efekt cieplarniany. Reakcja fotosyntezy przebiega według następującego schematu:

6CO2+6H2O=C6H12O6+6O2

Efektem fotosyntezy jest powstawanie cukru (co jest ważne dla rośliny) i tlenu (co jest ważne dla nas). Można z grubsza przyjąć, że pochłanianie tlenu zachodzi w procesie odwrotnym z wydzielaniem dwutlenku węgla. Kolejnym dowodem, że bilans pracy roślin leży po stronie tlenu i węgla jest powstawanie pokładów tego drugiego. Właśnie między innymi węgiel, tlen a nie tylko dwutlenek węgla i woda jest końcowym produktem rozkładu materii organicznej, gdyby było inaczej mielibyśmy ogromne ilości CO2 w powietrzu. Lasy tropikalne co roku mogą wchłonąć ok. 20% dwutlenku węgla wyprodukowanego przez człowieka w wyniku spalania paliw kopalnych. Lasy deszczowe produkują ogromne ilości tlenu w procesie fotosyntezy. W procesie rozkładu substancji organicznych pewna ilość tlenu jest zużywana. Lasy tropikalne w czasie wegetacji zatrzymują ogromne zasoby węgla. Poprzez niszczenie lasu, węgiel uwalnia się jako dwutlenek węgla co jest powodem efektu cieplarnianego.  Lasy te stanowią gigantyczny magazyn tlenu. Lasy pomagają regulować klimat w skali lokalnej i globalnej, wpływając na poziom tlenu i dwutlenku węgla w powietrzu.

W lasach tropikalnych spada rocznie 4 – 8 m deszczu rocznie, np. na lasy na Borneo spada każdego roku 5 m deszczu, czyli 5 razy więcej niż w Polsce. Lasy Amazonii chronią glebę i działają jak gąbka, wchłaniając wodę oraz uwalniając ją nieustannie przez liście. Dzięki regulującemu oddziaływaniu na spływy powierzchniowe wód, możliwościom retencyjnym (zatrzymywaniu wody), dzięki przeciwdziałaniu erozji gleb lasy stabilizują klimat i kształtują krajobraz. Lasy Amazońskie przechowują 2/3 światowego zapasu słodkiej wody.

Lasy działają jak termostat, łagodząc niskie i wysokie temperatury, tym samym tworząc mikroklimat sprzyjający rozwojowi roślin i zwierząt.

Lasy tłumią hałas, zmniejszają siłę wiatru, zatrzymują pyły i gazy, oczyszczają środowisko.

2.      Kolebka życia roślin, zwierząt i ludzi

Lasy deszczowe to 3,4 mln km kw. tropikalnego lasu położonego wokół równika. Lasy te pokrywają mniej niż 2% powierzchni Ziemi, jednak stanowią ponad połowę drzewostanu i są domem dla ponad 40% gatunków zwierząt i roślin. Lasy tropikalne dają schronienie 45 % zagrożonych gatunków roślin, 96 proc. gatunków stawonogów, 30 pro. ptaków i 45 proc. ssaków. Tropikalne lasy są kontynuatorami dawnych ekosystemów Ziemi. Skamieliny świadczą, że lasy południowo-wschodniej Azji i Indonezji egzystują w swej obecnej formie od 70 do 100 mln lat. Lasy te kryją około 30% nierozpoznanych i nieskatalogowanych gatunków roślin i zwierząt. 1/5 wszystkich gatunków ptaków i roślin znajduje się w delcie Amazonki. Kolumbia ma dwukrotnie więcej gatunków ptaków niż siedem razy większe Stany Zjednoczone. Lasy Indonezji to dziś 35% kurczących się w dramatycznym tempie lasów tropikalnych planety. W wilgotnych lasach równikowych, wśród drzew tekowych, hebanowców, kamforowców i wysokich traw schroniła się 1/3 ginących gatunków flory i fauny świata. Wiele z nich nie zostało jeszcze opisanych i zaklasyfikowanych. Co czwartego ptaka żyjącego na Ziemi możemy obserwować na tym archipelagu. Ponad 100 gatunków dużych kręgowców występuje już tylko tutaj. Na wyspie Komodo przy zachodnim wybrzeżu Papui Nowej Gwinei żyje dziko waran – największa jaszczurka świata zwana smokiem z Komodo. Dzięki ochronie terenów zamieszkałych przez warana przed ingerencją człowieka (turystyka), ostatni dinozaur ma zapewnione warunki do życia i rozrodu.

To tutaj, w lasach równikowych żyje ogniwo pośrednie ewolucji człowieka, ssaki naczelne.

Lasy klimatu umiarkowanego zawierają również bogate zasoby roślin i zwierząt. Chociażby w polskich Pieninach występuje ogromna bioróżnorodność na małej powierzchni. Występuje tam około 3300 gatunków roślin i 6500 gatunków zwierząt.

Lasy Amazońskie są domem dla ponad 100 tysięcy Indian, były one dla nich warunkiem przetrwania od stuleci. Afrykańscy Pigmeje znaleźli schronienie w lasach Kotliny Kongo. Do dziś prowadzą tam koczowniczy tryb życia.  Mieszkańcy tundry – Eskimosi, Nieńcy i Lapończycy spędzają zimę pod osłoną utrzymujących ciepło lasów tajgi.

3.      Źródło pokarmu

Duża część żywności spożywanej dzisiaj pochodzi z lasów tropikalnych. Najbardziej znane to: awokado, banany, czarny pieprz, maniok, czekolada, kakao, cynamon, kawa, kola, figi, kiwi, słodka papryka, orzeszki brazylijskie, orzeszki ziemne, orzechy kokosowe, ryż, goździki, imbir, oberżyna, herbata, papaja, ananasy, pataty, trzcina cukrowa, wanilia, pomidory itp.

Lasy deszczowe są źródłem do 40% światowych leków farmaceutycznych, ponad 2 tys. roślin pochodzących z lasu deszczowego ma własności antyrakowe. Wiele dostępnych lekarstw jest wytwarzana na bazie roślin, a 70% tych roślin rośnie tylko w lasach tropikalnych. Lekarstwa stosowane są do leczenia: raka, chorób serca, nadciśnienia, artretyzmu oraz jako środki antykoncepcyjne. Ok. 1% roślin nie został zbadany pod względem chemicznego składu i działania. W Polsce bazą do wytwarzania leków ziołowych są zbierane w lesie zioła, owoce drzew i krzewów oraz grzyby np.: skrzyp, borówka, żurawina, wilcze jagody, piołun, sosna, jodła, jałowiec, brzoza, huba itp.

W Europie wschodniej i centralnej bardzo popularne jest zbieranie grzybów i runa leśnego. Jest to jedno ze źródeł dochodu ludności wiejskiej.

Tereny leśne Europy, w tym Polski są obszarem polowań na dzikie zwierzęta. Polowania te są płatne i przynoszą dodatkowe dochody leśnictwom. W Azji południowej większość polowań ma na celu zdobycie skór i mięsa zwierzęcego.

4.      Przemysł

Lasy są odnawialnym źródłem surowców (głównie drewna) oraz innych produktów, których nie sposób wyeliminować z codziennego życia człowieka ani z gospodarki państwa. Drewno współtworzy środowisko człowieka i przyjazne otoczenie drewnianych sprzętów.  Zapotrzebowanie na drewno tropikalne (głównie heban, palisander, mahoń) w Japonii, Stanach Zjednoczonych i na Bliskim Wschodzie wzrosło w ciągu ostatnich lat kilkakrotnie. Z niego powstają parkiety, konstrukcje budowlane, opakowania.

Rośnie zapotrzebowanie na pulpę drzewną do produkcji papieru, który do tej pory jest niezastąpionym materiałem codziennego użytku.

Żywica i karpiny drzew iglastych znajdują zastosowanie do produkcji takich materiałów chemicznych kalafonia (lutowanie), terpentyna (rozpuszczalnik) itp.

Produktem pochodzącym z lasów tropikalnych jest kauczuk, pozyskiwany wyłącznie ze zdrowych i dorodnych drzew w sposób zapewniający dalszy ich rozwój. Obecnie drzewa kauczukowe są hodowane na plantacjach.

Cenną pozostałością po lasach karbońskich są niezastąpione źródła energii ropa naftowa, węgiel i gaz ziemny.

5.      Turystyka

Lasy tworzą warunki do wypoczynku, rekreacji, poprawy zdrowia.

Karkonosze, Beskid Śląski są miejscami najliczniej odwiedzanymi w Polsce. Budowane są tu trasy turystyczne, wyciągi i trasy narciarskie.

6.      Źródło dochodu gospodarki narodowej

Zasoby leśne są źródłem dochodu wielu gospodarek narodowych. Największe zyski czerpią Brazylia, Ekwador, Wenezuela, Kanada, Rosja i kraje skandynawskie.

 

 

Powrót na Stronę Główną

Powrót na stronę Prace