Un breve grammatica de Ido

Le alphabeto de ido es idèntic a lo de interlingua , sed le pronunciation es plus precisemente phonètic. Le litteras A, B, D, E, F, H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, T, V, X, pronuncia se como in interlingua (sed J nunquam como I semi-consonante). C se pronuncia semper TS, G semper como in “grotta”, S semper como in “stupor”, U es semper vocàlic, W pronuncia se como U semi-consonante, Y como I semi-consonante, Z como S in “rosa”. SH es como CH in “chocolate”, CH es como CH in “checo”, QU es semper pronunciate como KW. Le combinationes TH e PH non existe in ido.

Le accento tònic cade super le ùltime syllaba del infinitivo e super le syllaba penùltime de omne altere parolas. Le I e U ante un altere vocal non se considera como un syllaba complete, excepte quando le radice es monosyllabe: exemplos es amàr, àmo, akademio, tùa.

Le artìculo determinative es la invariàbile, empleate pro omne substantivos in le singular e plural. Le uso del artìculo special le se explica in le còrpore del dictionario. Non existe le articulo indeterminative in ido.

Le substantivo se termina in –o al singular, -i al plural. Le nòmines proprie conserva le orthographìa original.

Le adjectivo se termina invariabilemente in –a. Iste desinentia totevìa pote supprimer se pro rationes de euphonìa. In le comparation de adjectivos, plu es plus, maxim es le plus, min es mìnus, minim es le mìnus.

Le verbo es invariàbile de numero e de persona, un sol desinentia pro tote le personas singular e plural. Le infinitivo se termina in –ar (presente), -ir (passate), -or (futur). Le indicativo se termina in –as (presente), -is o –abas (passate), -os (futur), -abis (plusquamperfecto). Le conditional se termina in –us (presente), -abus (passate).
Le imperativo e volitivo se termina in –ez (presente), e –abez (passate). Le affixo –es-, intercalate ìnter le radice e le desinentia, indica le pasivo: p.ex. portar = portar, portesar = esser portate; laudez = lauda!, laudesez = sia laudate!. Le participio se termina in –anta (active presente), -inta (active passate), -ata (passive presente), -ita (passive passate); empleate con le verbo auxiliar esar (esser) le participios active o passive pote componer formas analytic alternative al formas synthètic presentate supra.
Le adverbio primitive ha nulle desinentias special; le adverbio derivate se forma del adjectivo per le cambio de –a in –e.
Le pronòmines e le adjectivos associate se forma secundo le tabellas inferior.

I - PERSONAL

Nùmero	Personas
	1.	2.	3.	Pro le tertie persona quando non importa distinguer le gèneres
Singular	me	tu	il (masculin)	lu
		vu	el (feminin)	lu
			ol (neutre)	lu
Plural	ni	vi	ili (masculin)	li
			eli (feminin)	li
			oli (neutre)	li

Le adjectives possessive se forma del pronòmines personal per le addition del desinentia –a. Mea = mi; la mea = le mie; tua = tu; la tua = le tue; vua = vostre (singular); la vua = le vostre (singular); ilua, elua, olua, lua, sua (le pronòmine reflexive = su) = su; la ilua, la elua, la olua, la lua, la sua = le sue; nia = nostre; la nia = le nostre; via = vostre; la via = le vostre; ilia, elia, olia, lia, sua (plural) = lor; la ilia etc. = le lore. Le plural del pronòmines possessive se forma per le cambio del artìculo in le; p. ex. le mea = le mies.

II - DEMONSTRATIVE

Adjective	Pròxime		Distante
	ica = iste		ita = ille
Pronòmine	Nominative	Accusative	Nominative	Accusative
(singular) 1. sin distinction de sexo	ica	ican	ita	itan
2. masculin	ilca = iste	ilcan = iste	ilta = ille	iltan = ille
3. feminin	elca = ista	elcan = ista	elta = illa	eltan = illa
4. neutre	olca = isto	olcan = isto	olta = illo	oltan = illo
(plural) 1. sin distinction de sexo	ici	icin	iti	itin
2. masculin	ilci = istes	ilcin = istes	ilti = illes	iltin = illes
3. feminin	elci = istas	elcin = istas	elti = illas	eltin = illas
4. neutre	olci = istos	olcin = istos	olti = illos	oltin = illos
(indefinite)	ico = isto	icon = isto	ito = illo	iton = illo

Notas: 1. Le forme accusative se emplea infrecuentemente. A propòsito de illos, consulta, per favor, le paràgrapho Le accusativo.

2. Le formas ico, ito, ica, ita, subinde se trova abbreviate a co, to, ca, ta, etc.

3. Le formas “sin distinction de sexo” ica e ita quasi semper son preferite a lor alternativos plus complete.

III - INTERROGATIVE E RELATIVE

Adjective	Interrogative		Relative
	qua? = qual?, que?		qua = qual
Pronòmine	Nominative	Accusative	Nominative	Accusative
(singular) 1. sin distinction de sexo			qua = que, le qual	quan = que, le qual
2. masculin	qua? = qui?	quan? = que?	ilqua = qui	ilquan = que
3. feminin	qua? = qui?	quan? = que?	elqua = qui	elquan = que
4. neutre	qua? = qui?	quan? = que?	olqua = que, le qual	olquan = que, le cual
(plural) 1. sin distinction de sexo			qui = le quales	quin = le quales
2. masculin	qui? = quales?	quin? = quales?	ilqui = le quales	ilquin = le quales
3. feminin	qui? = quales?	quin? = quales?	elqui = le quales	elquin = le quales
4. neutre	qui? = quales?	quin? = quales?	olqui = le quales	olquin = le quales
(indefinite) singular			quo = que	quon = que
plural			qui = le quales	quin = le quales