UTUSAN MALAYSIA : Sijil halal bertaraf global

Oleh Ghafani Awang Teh

INDUSTRI makanan halal satu lagi produk program penghayatan Islam dilaksanakan oleh negara Islam Malaysia. Kerajaan meningkatkan usaha suci ini selari dengan kehendak ajaran Islam.

Allah berfirman (yang bermaksud): Hai manusia, makanlah dari apa-apa yang ada di bumi ini yang halal dan baik (al-Baqarah: 168). Ketika menjelaskan lebih lanjut kepentingan makanan halal itu, Rasulullah bersabda, yang bermaksud: Memilih yang halal itu adalah wajib bagi setiap orang Islam kerana setiap daging yang tumbuh dari yang haram, maka api neraka lebih utama baginya. (Koleksi Hadis Imam Nawawi).

Islam memberi panduan jelas kepada umat Islam dalam pemilihan makanan halal. Menurut prinsip udang-undang Islam pada asalnya semua makanan yang dicipta Allah adalah halal dan harus dimakan kecuali jika terdapat dalil yang diharamkan Allah.

Ketika menjelaskan lanjut prinsip ini Rasulullah bersabda yang bermaksud: Sesungguhnya yang halal itu jelas dan yang haram itu juga jelas. Bagaimanapun di antara keduanya wujud perkara yang tidak jelas hukumnya (syubhah), maka lebih selamat kamu meninggalkannya. (Riwayat: Bukhari dan Muslim).

Jabatan Kemajuan Islam Malaysia (Jakim) telah menjalankan pengesahan halal bermula tahun 1974. Pada tahun 1975 kerajaan telah meminda Akta Perihal Dagangan 1972 dengan memasukkan Perintah Perihal Dagangan (penggunaan Perbahasaan Halal) 1975 dan perintah perihal Dagangan(penggunaan Tanda Halal) 1975.

Pada prinsipnya Perintah-Perintah Perihal Dagangan ini secara sukarela memberi peluang kepada pengusaha menggunakan logo halal atau apa-apa perkataan yang menunjukkan makanan itu halal. Bagaimanapun ia menjadi kesalahan jika berlaku penipuan dalam pengeluaran makanan halal itu.

Perkembangan menarik mengenai pensijilan halal ini ialah walaupun penandaan logo halal belum diwajibkan pada masa ini, tetapi didapati syarikat-syarikat industri makanan berlumba-lumba memohon sijil halal yang dikeluarkan kerajaan.

Jakim menerima kira-kira 40 permohonan sijil halal Malaysia setiap bulan untuk kegunaan pasaran eksport dan pasaran dalam negara. Bagaimanapun bagi pasaran tempatan, pihak industri boleh mendapatkan sijil halal yang dikeluarkan oleh Jabatan Agama Islam di negeri berkaitan (Jain).

Jakim menjangkakan pertambahan sebanyak 15 peratus setahun permohonan baru memandangkan keperluan makanan halal dunia semakin meningkat.

Berdasarkan statistik permohonan sijil halal, didapati 95 peratus permohonan sijil halal terdiri daripada syarikat bukan Islam. Tidak banyak syarikat kepunyaan orang Islam yang memohon sijil halal.

Kes yang sama juga berlaku dalam sistem perbankan Islam. Walaupun Kerajaan memperkenalkan pelbagai produk perbankan Islam tetapi amat sedikit umat Islam mengambil kesempatan menggunakannya.

Penemuan ini memberi kesedaran kepada kita bahawa umat Islam tidak mampu mengeluar dan membekalkan secukupnya keperluan makanan halal sendiri, mereka lebih suka menjadi pengguna makanan halal yang diusahakan oleh orang bukan Islam. Fenomena ini berlaku di seluruh dunia Islam.

Menurut beberapa penganalisis ekonomi dunia, nilai pasaran makanan halal dunia dianggarkan bernilai AS$50 bilion (RM190 bilion) setahun yang melibatkan 1.6 bilion pengguna umat Islam di seluruh dunia.

Berdasarkan perkembangan ini, maka negara bukan Islam berlumba-lumba mengambil kesempatan mengeluarkan produk makanan halal. Oleh sebab itu adalah satu kerugian besar dan malang jika negara Islam dan umatnya gagal mengeluarkan produk makanan halal seperti mana yang dituntut oleh Islam.

Sebagai sebuah negara Islam, Malaysia telah mencapai satu lagi kejayaan besar iaitu sijil halal Malaysia amat diyakini di peringkat antarabangsa. Pengiktirafan ini dibuat berdasarkan pandangan perwakilan diplomat asing di Kuala Lumpur, pelabur-pelabur asing, pengimport dan pengeksport makanan dan keyakinan umat Islam di luar negara.

Bukti nyata penggunaan sijil halal Malaysia diyakini dunia ialah Jakim banyak menerima permohonan dan pertanyaan ahli perniagaan asing untuk menggunakan sijil halal Malaysia bagi memasarkan produk mereka di negara lain walaupun di negara mereka telah ada badan Islam yang mengeluarkan sijil halal.

Selain daripada itu banyak negara bukan Islam yang mahu menjadikan Malaysia sebagai pintu masuk untuk mengeksport semula produk halal ke negara lain.

Faktor penting yang turut membantu menjadikan sijil halal Malaysia popular ialah kemasyhuran Malaysia sebagai sebuah negara Islam contoh.

Berdasarkan kemasyhuran Malaysia sebagai negara Islam dan keyakinan tinggi terhadap sijil halal Malaysia, maka kerajaan telah berusaha menjadikan Malaysia sebagai pusat pengeluar makanan halal utama di rantau ini.

Langkah kerajaan menjadikan Malaysia sebagai pembekal makanan halal adalah untuk menguasai perniagaan makanan halal dan memulihkan imej negara-negara Islam yang sebahagian besarnya miskin tidak mampu memperoleh bekalan makanan halal sendiri.

Kementerian Perdagangan Antarabangsa dan Industri (MITI) telah diberi amanah oleh kerajaan untuk mengambil inisiatif mencapai matlamat itu. MITI telah menubuhkan sebuah jawatankuasa induk yang terdiri dari pelbagai agensi kerajaan bagi membantu menjadikan Malaysia sebagai pusat pengeluar makanan halal serantau.

Kerajaan amat memberi perhatian berat mengenai isu makanan halal di negara ini. Bagi membantu pihak industri mengeluarkan makanan halal, Jakim telah mengeluarkan buku Panduan Penyembelihan Dan Penyediaan Makanan Halal. Jakim sedang bekerjasama dengan Sirim dan beberapa pihak lain untuk menjadikan panduan itu sebagai Standard Halal Malaysia.

Jakim menjangkakan Standard Halal Malaysia itu menjadi rujukan utama syarikat pengeluar makanan halal di dalam dan luar negara. Penerapan nilai-nilai Islam dalam perdagangan makanan halal dunia ini menyedarkan orang bukan Islam bahawa konsep makanan halal bertujuan memberi kesejahteraan hidup kepada semua manusia.

Penekanan utama dalam panduan itu ialah tentang kaedah penyediaan makanan halal yang meliputi metod penyembelihan, sumber bahan mentah, sumber ingeridian, pemerosesan, pembungkusan, kebersihan dan keselamatan makanan, pembungkusan, penyimpanan, persekitaran dan sebagainya. Malah semasa mengemukakan permohonan pihak industri perlu mengemukakan Sijil Amalan Kebersihan dan Keselamatan Makanan seperti mana yang ditetapkan oleh Kementerian Kesihatan atau Pihak Berkuasa Tempatan (PBT).

Kemajuan sains dan teknologi dalam industri makanan telah memberi cabaran besar untuk mengenal pasti status halal sesuatu makanan.

Pada masa ini kita lihat pelbagai campuran ingeridian, flavor dan lain-lain bahan penstabil yang diambil dari pelbagai sumber sama ada dari tumbuhan, haiwan dan proses kimia sebagai usaha meningkatkan kualiti makanan.

Jakim dan Jain mengeluarkan sijil halal setelah pemeriksaan teliti dijalankan oleh Pegawai Hal Ehwal Islam dan Pegawai Teknologi Makanan. Sebarang ingeridian yang meragukan akan dirujuk kepada Jabatan Kimia Malaysia, Institut Penyelidikan dan Pembangunan Pertanian Malaysia (MARDI) atau Kementerian Kesihatan untuk dianalisis mengesan sumber yang tidak halal.

Hasil pemeriksaan akan dibentangkan dalam mesyuarat Jawatankuasa Pengesahan Halal untuk membuat keputusan. Pasukan pemantauan dan Penguatkuasaan Jakim, Jain dan Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna (KPDNHEP) sentiasa membuat pemeriksaan susulan secara mengejut ke premis-premis pemegang sijil halal untuk menentukan mereka sentiasa mematuhi piawaian halal yang ditetapkan.

Selain daripada itu Jakim juga telah menerbitkan buku Halal Directory dan mewujudkan E-Halal dalam laman web Jakim untuk memudahkan pihak industri dan pengguna mendapatkan maklumat dan perkembangan semasa berkaitan isu-isu makanan halal.

Jakim dan Jain akan terus bekerja keras bersama-sama dengan agensi kerajaan yang lain bagi menentukan impian Malaysia menjadi pembekal makanan halal utama dunia selari dengan kemampuan Malaysia sebagai sebuah negara Islam yang berjaya.

- GHAFANI AWANG TEH ialah Penolong Pegawai Dakwah, Bahagian Dakwah, Jabatan Kebajikan Islam Malaysia (Jakim).