Anaximenes
Anaximandos’tan sonra gelen Miletoslu. Anaximenes, Anaximandros’un sorununu kendine temel alıyor. Ona göre herşeyin başlangıcı havadır. Havanın anlamı;
1. Bildiğimiz, soluduğumuz hava;
2. Kutsal karanlık, sis.
Hava ile iki şeyi açıklamaya çalışıyor;
a) Anaximandros’un yarattığı ikilik
b) Thales’in açıklayamadığı oluş ilkesi
Havayı sonsuz hareket olarak görüyor. Bu öyle bir madde ki, hem hareketin kaynağı, hemde hareketin içinde. Hava ezeli, ebedi ve ölümsüzdür.
Hava iki türlü hareket eder:
1.Yoğunlaşır, katılaşır, sıkışır ve soğur;
2. Seyrelir, buharlaşır, genleşir ve ısınır.
Anaximenes, modelini fizikten alıyor. Ona göre hava soğursa ilk elden sis olur, biraz daha soğursa su olur. Su soğuduğunda toprak haline gelir. Hava eğer ısınırsa buhar olur ve ateş meydana gelir.
Anaximenes’in akıl yürütmesi gözlem verilerine uygun düşmemekle birlikte, bu akıl yürütme ile başardığı iki şey vardır: 1- Ana maddenin hepsinde aynı olması; töz ilenek ilişkisi ortaya çıkıyor, yani özellik değişiyor ama ana madde değişmiyor. 2- Tam bir monist ilke ortaya koyması; herşeyin meydana geldiği tek bir malzeme var.
İlk kez nitelikleri niceliklerle açıklıyor, bu da modern bir fizik görüşüdür. Anaximenes’in tek problemi nicelikleri sayıya dökememesidir, nicelikleri değişimin miktarıyla açıklıyor.
Anaximenes’e göre, havanın sıkışmasıyla oluşan toprak, ağır olduğu için evrenin merkezine çöker ve burada ısınır. Isınan havadan yanan parçacıklar kopar ve bunlardan gök cisimleri meydana gelir. Gök cisimleri hava ve topraktan oluşmuştur. Bu parçalar belirli bir yörüngede, merkazdeki toprak parçasının (dünya) çevresinde daireler çizerek dönerler. Merkezdeki toprak parçası ise bir desteğini yani yoğun havanın üzerinde durur.
Bu evren tablosunda dünyanın çevresinde ay, güneş dönemez, dünyanın altından geçemez. O zaman güneşin batışı yüksek dağlarla açıklanır; dünyanın batısında bulunan yüksek dağlar güneşe ve aya engel olurlar, güneş bu dağların ardına saklandığı için karanlık olur.
|
|
