Yunan
Felsefesi
Yunan felsefesinin başlangıcında temel kabuller:
1. Mısır ve Mezopotamya’dan alınan bilgiler.
2. Homeros ve Hesiodos’dan alınan çokluğun ve çeşitliliğin tek bir maddeden meydana geldiği fikri.
3. Temel maddenin belirsiz, sınırsız, niteliksiz ve aynı zamanda canlı, hareketli, ilahi, ezeli ve ebedi olduğu görüşü.
4. Görünen dünyanın bir düzene sahip olduğu düşüncesi.
5. Doğada hakim olan bir yasa olduğu görüşü.
6. Temel maddenin zaman içinde oluştuğu, kendi ilk halinden başkalaştığı fikri.
Yunan felsefesinde 3 temel soru vardır.
1. Gördüğümüz nesnelerin kendisinden yapıldığı ana madde nedir?
2. Nesneler bu ana maddeden nasıl meydana gelmişlerdir?
3. Evrenin yapısı nedir?
İlk filozofların ana sorunu doğa (physis)dır. Doğa olaylardan kurulur. Sorun, doğadaki olayları belli bir biçimde açıklamaktır. Bu nedenle Thales, Anaximandros, Anaximenes gibi filozoflar Aristoteles’e göre doğa araştırmacılarıdır.
Thales ile birlikte Batı düşüncesinde Mithos’tan Logos’a doğru bir dönüşme başlar. Bu mitolojik açıklamalardan, rasyonel açıklamalara geçiştir. İnsanın, olayların açıklanmasında üç belirgin yönü vardır; Gözlem, gözlenen olayların açıklanması, temellendirilmesi ve kabuller; olaylar arasında bağ olduğuna inanç.
Temel açıklama modelleri:
a) Mitolojik; ağırlıklı olarak hayaldedir,
b) Bilimsel; deney aklı sınırlandırır,
c) Akılcı; sadece kendinin koyduğu kabullerle iş yapar,
d) Dini, dindeki akıl, vahyi kanıtlama çabasıdır,
e) Hissi.
Mitolojik açıklama biçimi: Mitolojik açıklamada doğa olayları kısmen akılcı unsurlar taşısalar da, temelde doğada bulunmayan unsurlarla açıklanırlar. Mitolojilerde de bir düzen vardır, sorun olaylar arasında kurulan bağlantılardadır. Mitolojik açıklamada akıl ve hayal birlikte çalışır.
Rasyonel açıklama biçimi: Her olay başka bir olayla açıklanmaya çalışılır. Doğadaki olaylar arasında sebep-sonuç ilişkisi kurmaya çalışılır. Açıklamaya girişilirken tartışmasız kabullerle yola çıkılır;
a) Doğadaki herşey kendi iç dinamiklerine göre gerçekleşir,
b) Yoktan hiçbir şey varolmaz, varolan bir şey yok olamaz.
Akılcı açıklama biçimi makul ve tutarlı bir açıklama biçimidir. Ancak her makul düşünce doğru değildir. Rasyonel açıklama deneyci olmadığı zaman, doğa olaylarının açıklanmasında güçlükler ortaya çıkar. Çünkü doğa olayları deneylere açıktır, bilimsel açıklama ise hem rasyonel hem de deneycidir. Rasyonel açıklama, bilimsel açıklama değildir ve doğru da olmayabilir. Yunan felsefesinin ana özelliği spekülatif ve akılcı olmasıdır; insan aklının gücüne inanır, deney yapmayı gerek görmez. Rasyonel açıklamanın önemli bir başka yönü düzeltmeye açık olmasıdır, mitolojik açıklama ise tartışılmaz, düzeltilmez.
|
|
