1. Tasarruf mevduatı (Gerçek kişiler tarafından bu nam altında açılan ve ticari işlemlere konu olmayan mevduattır. Ancak, vadesiz tasarruf mevduatı hesapları üzerine münhasıran çek keşide edilmesi ticari işlem sayılmaz),
2. Resmi kuruluşlar mevduatı,
3. Ticari kuruluşlar mevduatı,
4. Bankalararası mevduat,
5. Diğer kuruluşlar mevduatı

Mevduat hesabı açılışında hesaba yatırılacak tutarı sınırlayan bir düzenleme bulunmamaktadır. Bankalar maliyetleri ile ilgili olarak belirleyecekleri bir tutardan düşük ortalaması bulunan vadesiz hesaplardan masraf talep edebilir, tespit edecekleri bakiyenin altında bulunan vadesiz mevduat hesaplarına faiz tahakkuk ettirmeyebilir, vadeli mevduat hesabı açılabilmesi için bir alt sınır getirebilir.

Yurtiçinde ve yurtdışında yerleşik gerçek ve tüzel kişiler adına hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın bankalarda vadeli veya vadesiz TL veya döviz tevdiat hesabı açılabilir. Döviz tevdiat hesapları, T.C.Merkez Bankası'nca alım satım konusu yapılan konvertibl dövizlerden müracaat edilen bankaca kabul edilenlerle açılır.

Bankalar mevduat hesabı açılışlarında ve hesap kullanılarak yapılacak diğer bankacılık işlemlerinde, vergi kimlik numarası, Türk uyruklu gerçek kişiler için nüfus hüviyet cüzdanı, sürücü belgesi veya pasaport, yabancı uyruklu kişiler için kendi ülke pasaportu veya ikamet tezkeresi, ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler için tescile dair belgelerinin bir örneği ile tüzel kişi adına hareket eden kişinin temsile yetkili olduğuna dair belge ve imza sirküleri fotokopisini talep ederler. Mevduat hesabı açılışında damga vergisine tabi sözleşme/taahhütname imzalanması, banka tarafından verilen hesap cüzdanlarında ise banka şube ismi ve genelde iki yetkili imzasının bulunması gereklidir. İmzalanan sözleşme veya taahütname ile banka hesap cüzdanlarında bulunan açıklamalardan bilgi edinilmesi yararlı olacaktır.

Müşterek Hesaplar

İki veya daha fazla gerçek veya tüzel kişinin ortak kullanması amacıyla bankalarda açtırdıkları hesaplara "müşterek hesap"adı verilir. Müşterek hesaplar vadeli veya vadesiz olabilir ve verilecek yazılı talimata göre müşterek imza ile veya münferiden kullanılabilir.

Mevduat Hesaplarında Tasarruf Yetkisi

Bankalarda işlem yapacak gerçek kişilerin tasarruf ehliyetine sahip olması (Reşit olması, mümeyyiz olması, mahcur olmaması) ile mümkündür. Reşit veya mümeyyiz olmayan ya da mahcur olan bir gerçek kişi ile yapılacak her türlü işlem kanuni temsilcisinin icazeti olmadıkça hukuki değildir. Bu kimseler, ancak kanuni temsilcileri olan veli, vasi veya kayyum aracılığı ile tasarrufta bulunabilirler. Bankalarda tüzel kişiler adına yapılacak işlemler ise tüzel kişiler adına hareket edebilecek iradi temsilci (vekil, ticari mümessil, ticari vekil) gerçek kişilerce yapılır.

Vade

Vadesiz Mevduat:

İstenildiği anda geri çekebilmek amacı ile açılmış hesaplardır.

Vadeli Mevduat:

Belirli bir süre sonunda geri çekilmek şartıyla açılmış, bir günden daha uzun vadeli mevduat hesaplarıdır. Vadeli mevduat süreleri TC Merkez Bankası'nca belirlenmektedir. Bankalarca 1 aya kadar (1 ay dahil), 3 aya kadar (3 ay dahil), 6 aya kadar (6 ay dahil) ve 1 yıla kadar vadeli ve 1 yıl ve daha uzun vadeli (1 ay, 3 ay, 6 ay ve yıllık faiz ödemeli) mevduat hesabı açılabilir.

İhbarlı Mevduat:

Çekileceği tarihten 7 gün önce yazılı bir ihbar ile bankadan geri alınabilecek mevduattır.

Birikimli Mevduat:

Asgari 5 yıl vade ile açılan, sözleşme ile belirlenen aylık veya üç aylık sürelerde hesaba para yatırma imkanı veren mevduattır.

Vade Bitiminde Yenileme

Vadeli hesapların vadesi sonunda yenilenmesi (temdit edilmesi) müşterinin talimatı veya hesap cüzdanı ile müracat edilmesi halinde yapılır. Hesabın aynı veya farklı bir vade ile yeniden açılması anlamındaki yenilemede, yenileme tarihinde banka tarafından uygulanan faiz oranı geçerli olacaktır. Müşteri talimat veya talebinin bulunmaması halinde vadeli mevduat hesaplarının faizli bakiyelerine vade sonundan itibaren vadesiz mevduat faizi uygulanabilir.

Faiz

Resmi Mevduat hariç, mevduata uygulanacak faiz oranları banka ile müşteri arasında serbestçe belirlenir. Ancak, bankalar müşterilerine verebilecekleri azami faiz oranlarını ilan tarihinden önce TC Merkez Bankası'na bildirmek ve uygulayacakları azami mevduat faiz oranlarını tüm şubelerde müşterilerinin görebileceği şekilde ilan etmek zorundadırlar.

Faiz Tutarının Hesaplanması

Mevduat faizi hesaplamasında,

Valör:

Faiz hesabına esas teşkil eden tarihe valör tarihi denir. Paranın bankaya yatırıldığı günü takip eden ilk işgünüdür. Vadeli hesaplar, vadelerinde çekilmeden yenilendikleri takdirde önceki hesabın vade sonu tarihi yeni hesabın valör tarihi olmaktadır. Döviz tevdiat hesaplarında efektif teslimatı ile hesap açılırsa paranın bankaya yatırıldığı günü takip eden ilk işgünü valör olarak verilmekte, travellers, eurocheque ve banka çekleri ile açılacak hesaplarda ise valör tarihleri 7-15 gün arasında değişebilmektedir. Muhabirlerden alınan ödeme emirleri ve yurtdışı temsilcilikler vasıtasıyla gelen havalelerde valör tarihleri bankadan bankaya değişiklik göstermektedir.

Vade:

Hesap açılışında, valör tarihi ile hesabın kapatılması için tespit edilen tarih arasındaki süredir.Vade sonu hesabın kapatıldığı (paranın çekileceği) tarihtir. Vadenin ay veya yıl olarak belirlenmesi halinde vade sonu, vadenin son bulduğu ayda valör tarihine karşılık gelen gündür. O ayda valör tarihine karşılık gelen gün yoksa, ayın son günü vade sonudur.

Gün sayısı:

Faiz gün esasına göre hesaplanır. Faiz hesabına esas gün sayısına valör tarihi dahil edilirken vadenin son günü dahil edilmez.

Mevduat Faiz Formulü

Miktar x Gün Sayısı x Faiz Oranı

Faiz Tutarı =

100 x Bir Yılda Bulunan Gün Sayısı

Bankacılık uygulamasında "(Miktar x Gün)/100" adat olarak, "Yüzde olarak faiz oranı/Bir yıl içindeki gün sayısı" ise sabit çarpan olarak adlandırılmaktadır.

Faiz Tutarından Yapılan Yasal Kesintiler

Bankaların müşterilerine ödeyecekleri mevduat faizleri üzerinden Bakanlar Kurulu'nca tespit edilecek oranlar üzerinden Gelir Vergisi ve Fon kesintisi (stopaj) yapılır. Bu oranlar şube yetkililerinden öğrenilebilir.

Hesaptan Para Çekilmesi

Medeni Kanunun rehinlere ve Borçlar Kanunu'nun alacağın devir ve temlikine ilişkin hükümleri ile diğer kanunların verdiği yetkiler ve koyduğu yükümlülükler saklı kalmak şartıyla, mevduat sahiplerinin mevduatlarını geri alma hakları hiçbir surette sınırlandırılamaz. Mevduat sahibi ile banka arasında vade ve ihbar süresi hakkında kararlaştırılan şartlar saklıdır.

Döviz tevdiat hesaplarından Türk Lirası veya Döviz (efektif dahil) olmak üzere iki şekilde para çekilebilir. Banka tarafından döviz olarak yapılan ödemelerde hesap sahibi efektif, havale, seyahat çeki, banka çeki vb. ile kendisine veya yazılı talimatında belirtmiş olduğu üçüncü bir kişiye hesabından döviz ödenmesi talebinde bulunabilir. Hesap sahibi ilgili şubeden provizyon alınmak kaydıyla, hesabının bulunduğu bankaya ait farklı bir şubeden de para çekebilir.

Hesaptan Mudiin Vekiline Ödemede Bulunulması

Vekiller, usulüne göre düzenlenmiş vekaletnamelerle belirtilen yetkiye dayanarak müvekkilleri (vekalet veren kimse) adına mevduat hesabı açtırabilir ve açılan hesabı kullanabilir.

Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 63. maddesi hükmünce açıkça ahzu kabz (almak, kendine mal etmek) yetkisi verilmedikçe vekil dava sonunda hükmolunan şeyi ahz veya kabz edemeyecektir.

Diğer yandan sadece dava açılması amacıyla verilmiş olan umumi vekaletnamelerdeki "ahzu-kabz" yetkisi dava sonunda hükmolunan şeyin vekil tarafından ahzu-kabz edilebileceği anlamına gelmekte olup, mudiin dava konusu olmayan hesaplarından para çekme yetkisini kapsamamaktadır. Bu bakımdan, bu tür vekaletnamelerde "bankadan para çekme hususu" açıkça belirtilmemişse mudiin hesaplarından ödemede bulunulmamaktadır.

Zamanaşımı

En son talep, işlem veya hesap sahibinin herhangi bir şekilde yazılı talimatı tarihinden başlayarak 10 yıl içinde aranmayan mevduat hesapları zamanaşımına tabidir. Zamanaşımına uğrayan mevduat Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na gelir kaydedilir. Bununla ilgili esas ve usuller Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nca belirlenir.

Ölen Kişilere Ait Mevduat

Medeni Kanun'un 584/a, 629 ve 630. maddelerine göre, miras bırakanın ölümü ile miras mirasçılara geçmekte, miras üzerinde de iştirak halinde mülkiyet cereyan etmeye başlamaktadır. Bu nedenle, tüm mirasçıların ortak hareket etmediği, miras şirketine temsilci tayin ettirilmediği ya da iştirak halindeki mülkiyetin, müşterek mülkiyete çevrilmediği hallerde, bazı mirasçıların veraset ilamına dayanarak, mevduat hesabından mirasçılık payı elde edebilmeleri mümkün değildir.

Mevduat Sigortası

Türkiye'de faaliyet gösteren ve mevduat kabulüne yetkili bulunan bankaların yurtiçi şubelerinde gerçek kişiler tarafından açılmış olan Türk Lirası cinsinden tasarruf mevduatı ile tasarruf mevduatı niteliğini haiz altın depo ve döviz tevdiat hesaplarından

• 01.06.2000 tarihinden önce açılan veya yenilenenlerin vadesi ne olursa olsun vadeleri sonuna kadar tamamı,

• 01.06.2000-31.12.2000 tarihleri arasında açılan veya yenilenenlerin vadesi ne olursa olsun vadeleri sonuna kadar TL 100 milyarlık tutarı,

• 01.01.2001 tarihinden sonra açılan veya yenilenenlerin ise TL 50 milyarlık tutarı

Sigorta limitlerinin belirlenmesinde, bir gerçek kişinin Türkiye'de faaliyet gösteren ve mevduat kabulüne yetkili bulunan bir bankanın yurtiçi şubelerindeki Türklirası cinsinden tasarruf mevduatı ile tasarruf mevduatı niteliğini haiz altın depo ve döviz devdiat hesaplarının toplamı esas alınmaktadır.

Buna göre;

1. Müşterek hesap sahibi gerçek kişilerin sigorta limiti dahilindeki payları (müşterek hesap sahibi gerçek kişilerin, aynı bankada başka hesapları da bulunmakta ise, bu hesaplar ile müşterek hesap veya hesaplardaki paylarının toplamı),
2. Bir gerçek kişinin birden fazla bankada hesabı bulunsa bile, her bir bankadakihesap veya hesaplarının,yukarıda belirtilen limitekadar olan kısımları,
3. Bir gerçek kişinin, velisi bulunduğu kişilerin (bu kişiler, velisinden ayrı olarak sigorta limitinden yararlanmaktadır) hesapları hariç, bir bankadaki hesap veya hesapları toplamının yukarıda belirtilen limitekadar olan kısmı

Bir bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabulizninin 4389sayılı Bankalar Kanunu çerçevesinde kaldırılması halinde, yukarıdaki esaslara göre mudilerine Fon'dan ödeme yapılacak bankanın izninin kaldırıldığı tarih itibariyle mevduat hesaplarına tahakkuk ettirdiği faizlerin, herhalükarda;

• Bankaca kamuya ilan edilen ve Merkez Bankası'na bildirilen azami faiz oranları üzerinden hesaplanacak tutarı aşan kısmı ile

• Mevduat toplamları en yüksek beş bankava uygulanan faizoranlarının ortalamasını aşan kısmı

Sigorta limiti içerisinde kalsa dahi sigorta kapsamında değildir.

Sigorta kapsamına Türk lirası olarak yapılacak ödemelerde, bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabulizninin kaldırıldığı tarihteki Merkez Bankası döviz alış kurları esas alınır. Altın depo hesaplarının Türk lirası karşılıkları ise, bankanın bankacılık işlemleri yapma ve mevduat kabul izninin kaldırıldığı tarihteki İstanbul Altın Borsası seans kapanış fiyatına göre belirlenir.

Türkiye'de münhasıran kıyı bankacılığı faaliyeti göstermek üzere kurulan bankalarda bulunan mevduat hesapları mevduat sigortasına tabi değildir. Türkiye'de kurulu bankaların yurtdışı şubelerinde (Off-shore şubeler dahil) ve yurtdışında kurdukları veya iştirak ettikleri bankalarda (Off-shore bankalar dahil) açılan tasarruf mevduatı hesapları mevduat sigortası durumu aşağıda izah edilmiştir.

1. Türkiye'de kurulu bankaların yurtdışı şubelerinde (off-shore şubeler dahil) açılan tasarruf mevduatı hesapları açısından;

a) Türkiye'de kurulu bankaların yurtdışındaki şubelerinde açılan tasarruf mevduatı hesapları, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu garantisi dışındadır.

b) Buna karşılık Türkiye'de kurulu bankaların -Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na yönetim ve denetimi devredilmiş bankalar dahil- faaliyetleri süresince Türkiye'deki herhangi bir şubesinden farksız olarak yurtdışındaki şubeleri ile ilgili tüm yükümlülükleri aynen devam etmekte, bu bankalar yurtdışı şubelerindeki tasarruf mevduatlarını ödeme yükümlülüğü altında bulunmaktadırlar.

2. Türkiye'de kurulu bankaların yurtdışında kurdukları veya iştirak ettikleri bankalarda (off-shore bankalar dahil) açılan tasarruf mevduatı hesapları açısından;

a) Türkiye'de kurulu bankaların yurtdışında kurdukları veya iştirak ettikleri bankalarda -Türkiye'de kurulu banka aracılığı ile gönderilen paralar dahil- açılan tasarruf mevduatı hesapları, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu garantisi dışındadır.

b) Türkiye'de kurulu bankaların yurtdışında kurdukları veya iştirak ettikleri bankalara karşı yükümlülükleri bu bankalara tahsis ettikleri sermayeleri ile sınırlıdır. Bankalar bu sermaye taahhütlerini yerine getirdiklerinde, herhangi bir yükümlülükleri kalmamakta, bu bankalarda açılan -Türkiye'de kurulu banka aracılığı ile gönderilen paralar dahil- tasarruf mevduatı sahiplerinin sadece yurtdışındaki bankalara başvuru hakkı bulunmaktadır.

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu kapsamında bulunacak mevduat, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nca hazırlanacak Yönetmelik ile değiştirilebilir.

Mevduatın Gizliliği

4389 sayılı Bankalar Kanunu'nun 22'ncimaddesinin (8) numaralı fıkrası, sıfat ve görevleri dolayısıyla öğrendikleri bankalara veya müşterilerine ait sırları bu konuda kanunen açıkça yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayan banka mensupları, diğer görevliler ve üçüncü kişiler hakkında ceza uygulanacağını öngörmektedir.