Ekuipmentet qé fusin té dhéna né kompjuter pranojné informacione nga jashté sistemit té kompjuterit dhe i transferojne ato né CPU. Sot ekzistojné shumé ményra pér té futur iformacione brenda né kompjuter. Disa nga mé té popullarizuarat jané: tastiera, mauzé, lajt pen, gjojstik, skanér, taq sensativé skrin.
Keyboard (kibord) - Tastiera: Tastiera éshté njé
metod komunikacioni me kompjuterin, shumé e popullarizuar
dhe gjersisht e pérdorur. Pérdoret pér té kthyer shkronjat,
numrat edhe shenjat e tjera autografike né njé form té
koduar qé kompjuteri i kupton.
Shumica e tastierave té kompjutérit kané pesé kategori butonash:
2. Butonat Kursor - Pérdorén pér té lévizur kursorin reth e qark ekranit (duke pérfshiré Page Up, Page Down).
3. Butonat Numerik - Kéto gjendén né anén e djathté té tastierés. Pérdoren pér té fuftur té dhéna né kompjuter né ményré mé té shpejté dhe funksonojné kur Numlock buton éshté i shtypur pérndryshe ato luajné rolin e kursorve.
4. Butonat Kontrollues - Ctrl & Alt - kéto butona mund té shtypen njékohésisht me ndonjé tjetér buton (pérfshiré butonat e funksheve) qé té kryejné ndonjé specifik veprim. Ky lloj bashkpunim i butonave duhet té programohet né pakegj né kohén e prodhimit edhe jané me tepér réndesi pér sa i pérket kursimit té kohés.
5. Butonat e Fankshéve - Ato mund té jené 10 o 12 duke marré parasyesh çfar lloj tastierje ju keni. Ato jané butona numerik me shkronjén F pérpara. Ato mund té programohen qé té kryejné njé detyré té caktuar me njé té shtypur té butonit. Pér shembull: F1 = Ndihmé, F10 = Ruaj.
Mouse (Mauz): Mauz éshté njé ekuipment i vogél, e cila leviz
né njé sipérfaqe té rrafshét dhe kontrollon levizjet e kursorit
rreth e rrotull ekranit. Ajo ka njé o mé shumé butona qé té
ndalojé lévizjen e kursorit né pozicionin e deshiruar.
Ato mund té pérdoren gjithashtu né programe qé merren me vizatime.
Joystick (Gjoistik): Gjoistik éshté njé ekuipment i cili mbahet né doré dhe sherben pér té lévizur kursorin pér rreth ekranit té kompjuterit. Éshté si njé shkop i vogél i montuar né njé bazament i cili mund té lévizje né kénde té ndryshme pér té prodhuar lévizje né ekranin shfaqés. Ai zakonisht ka disa butona té cilét pérdoren pér té béré zgjedhje té ndryshme né ekran. Né té shumten e rastéve ato pérdoren me lojrat elektronike.
Tablet Grafike: Kjo éshté gjithashtu i njohur si "digjister". Kjo éshté njé ekuipment me sipérfaqe té rrafshét qé mund té vendoset mbi tavoline. Éshté e perdorur sébashku me njé ekuipment tjetér (e ngjashme me njé laps) qé té fusé té dhéna né kompjuter me sistem grafik. Pérdoruesi mund té vizatojé mbi kété digjister, vizatimi i cili transferohet né kompjuter dhe shfaqet né ekran. Kjo mund té pérdoret edhe pér té kthyer ndonjé figur né form digitale (psh: njé hart té qytetit) dhe transferuar até né kompjuter.
Data Pad: Éshté si njé kompjuter dore, ekuipment i vogel qé mbahet né doré i pérbéré prej disa butonash qé pérdorén pér té futur informacione. Organaizér éshté njé shembull i daté pad. Kéto jané makina llogoritse té sofistikuar té cilat gjithashtu kané njé sistem te quajtur databeis qé pérdoret pér té mbajtur té regjistruar emrat dhe adresat. Informacionet qé mbahen né té mund té transferohen né kompjuter me anén e njé interfeize té pérshtatshme. Kéto lloj ekuipmentesh jané mé sé shumti té pérdorura népér magazina té ndryshme, pér té rregjistruar mallin qé transportojné o furnizojne. Né mbarim té dités, informacionet hidhen nga ky ekuipment direkt né kompjuter.
Taq Sensetive Skrin: Pérkéthimi i ketij ekuipmenti né gjuhén
shqipe éshté (ekran i ndjehshém nga prekja). Veté nga emri qé ka
né kuptojmé qé ky ekuipment éshté i ndjeshém nga prekjet.
Kéto ekuipmente lejojné té dhéna té futen né kompjuter duke
thjesht shtypur né ménju qé shfaqet né ekran. Shume makina
automatike treguese pérdorin taq sensetivé skrins. Mundésit e
informacioneve qé mund té merrén nga kéto makina automatike jané
té treguara né ekran né ményré té pérmbledhur mé anén e njé menjuje.
Pérdoruesi lexon informacionin e duhur duke prekur né munju né
té cilin éshté i interesuar.
Kéto lloj makinash (ekuipmente) mund té pérdoren né informacione
publike, psh: né banké pér té treguar kostumerve pér serviset e
ndryshme o né kohet e sotme ato jané té pérdorshme pér té bleré
bileta transporti. Kéto lloj sistemesh jané shumé té dobishme
pér njerzit invalid.
Lait Pen (Pen me rreze): Lait pen éshté njé ekuipment qé mbahet né doré dhe ka formen e njé pene (lapsi). Pérdorét (bashké me ekranin) pér té lezuar dhe transferuar té dhéna né kompjuter. Mund té pérdoret pér té vizatuar forma té ndryshme né ekran. Por qellimi kryesor i késaj pene éshté qé ta pércaktosh né vende té vogéla té ekranit, psh: tek njé shkronjé e vetme, o qé té lexoj informacione, zakonisht né formen e njé bar kodi. Ky lloj sistemi éshté gjersisht i perdorshem népér libraria dhe dyqane té ndryshme.
Bar Kode: Éshté njé nga format me té pérshtatshme té makines lexuese e transferuese, duke u pérbéré nga njé seri vizash té drejta e té zeza me trashsi e largési té ndryshme ndermjet tyre, té cilat prodhojné kode té lexueshém pér equipmentet elektronike. Kéto viza té drejta prezantojné té dhéna si pér shembull, emrin, numrin kodues té mallit, cmimin dhe datén e shitjes. Kéto té dhéna lexohen duke kaluar njé pen me rreze mbi bar kodé. Ky sistem éshté i pérdorshém né supermarkete dhe bibloteka qé té rregjistrojé cmimet e mallrave, o informacione pér personat qé marrin libra me drejtkthim.
MICR: Magnetik Ink Karakter Rekognieshén (Njohje e shkronjave me
ngjyré magnetike), éshté ményra e shtypjes sé shkronjave me ngjyré
magnetike qé lejon ato té lexohen nga njé ekuipment i vogel qé prodhon
fushé magnetike. Sasia e bojés né cdo shkronjé ndryshon dhe po késhtu
ndryshon sasia e fushés magnetike e prodhuar duke lejuar ekuipmentin
lexues té njohé kéto shkronja. Né pérgjithési éshté pérdorur nga
bankat pér té shtypur numrat e llogorisé bankare edhe ceqet bankare.
Njé makin speciale dekoduese éshté pérdorur pér té lexuar kéto té
dhéna né ceqet e léshuara nga bankat.
OMR: Optikal Mark Rekognieshen (Njohje e notés né ményré opticale). Kjo éshté njé metodé qé pérdoret té regjistrojé informacione nga njé form ku né té cilén njé shénim mungon apo jo nga vendi i caktuar. Né disa shkolla dhe universitete pérdorin kété metodé qé té regjistrojné pérgjigjet e studentave né provime ku pytja ka njé numér té mundshém pergjigjesh dhe vetém njera nga ato éshté e sakté. Studenti ngjyros me laps o pene katrorin e vogél qé ndodhet né fillim té cdo pergjigje, dhe kompjuteri lexon dhe nxjerr rezultatin e notave té studentit.