ΑΓΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

Ρ

Ι

Ζ

Α

Ν

Ο

Ρ

Ι

Ζ

Α

Ν

Ο

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

 Η Μονή βρίσκεται μόλις 300 μέτρα από το Γριζάνο. Είναι μετόχι της μονής Βαρλαάμ των Μετεώρων, το οποίο επισκευάστηκε στις αρχές του 19°^ν αιώνα (1710) από τον γερο-Λίτσιο Μιχαλάκη¹²⁴. Οι Τούρκοι προσπάθησαν να εμποδί­σουν τις εργασίες, όμως ο Άγιος Δημήτριος έδειξε το θαύμα του: Όλα τα άλογα των Τούρκων έπεσαν στο γκρεμό, χωρίς όμως να πάθουν τίποτε. Το 1894 προσαρτήθηκαν στο μοναστήρι ως μετόχια τρία άλλα γειτονικά μοναστήρια, ήτοι της Ζωοδόχου Πηγής Παναγίτσας, του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Ζάρκου και της Γέννησης της Θεοτόκου Ορφανού Οιχαλίας. Το 1901 το μοναστήρι προσαρτήθηκε στη μονή Αγίου Ζάρκου μαζί με τα μοναστήρια Παναγίτσας και Οιχα­λίας. Στην Κατοχή λεηλατήθηκε. Το Μοναστήρι είχε πολλά κτήματα και κυρίως αμπέλια. Στον περίβολο υπήρχε βρύση αστείρευτη. Πότε ακριβώς κτίστηκε, δεν είναι γνωστό.

Η τοξωτή είαοδοζ του περιβόλου της Μονής βρίσκεται προς Δυτικά πάνω δε από αυτή ανοίγεται τοξωτή κόγχη με φθαρμεχη τοιχογραφία τον Αγίου Δημήτριου στο τύμπανό της και των Αγίων Γεωργίου και Νέστορα στα εσωρράχια και με αφαριωματική επιγραφή.Αριστερά της εισόδου υπάρχει πύργος με ξεματΐστρα. Τα κελιά καταλαμβάνουν την ΒΔ και την Α, πλευρά της μονής.

Το καθολικό είναι μονόκλιτο με πρόστωο στη νότια πλευρά. Έχει δύο εισόδους,μια στη δυτική και μια στην νότια πλευρά στο υπέρθυρο της οποίας είναι χαραγμένη η χρονολογία Ι710. Ψηλότερα ανοίγεται τυφλή κόγχη με τόξο διπλής καμπυλότητας και τοιχογραφία τον Αγίον Δημητρίου. Αριστερά της νότιας ειοόδου υπάρχει κρήνη αποτελούμενη από τυφλό αψίδωμα. στο τύμπανο του οποίου ανοίγεται τυφλή οξυκόρυφη κόγχη.Στην κόγχη τον Αγίου Βήματος υπάρχει χαμηλά κτιστό πεζούλι. Πάνω από την κόγχη ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Στο τεταρτοσφαίριο της κόγχης η Πλα­τυτέρα με 4 προφήτες και πιο κάτω μικρογράμματη επιγραφή.

Όλα τη τοιχώματα στον κυρίως ναό είναι καλυμμένα με τοιχογραφίες. Σ' αυτές εικονίζονται Οι θεσσαλοί Ιεράρχες - άγιος Οικουμένιος Τρίκκης, Αχίλλειος Λαρίσης. Βησσαρίων Λαρίσης και Σεραφείμ Φαναρίου και Νεοχωρίου. Στο ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι τοποθετημένες 5 εικόνες. Σε μια απ' αυτές ο Πρόδρομος με μικρογράμματη αφιερωματική επιγραφή την 1820 και σ' άλλη ο Προφήτης Ηλίας με μικρογράμματη επιγραφή και πίσω από την εικόνα η χρονολογία 1820. Το ίδιο παρατηρείται και στο παραπέτασμα της Ωραίας Πύλης.

Στο ναό φυλάγονται και:

1. Λειψανοθήκη με την κεφαλαιογράμματη επιγραφή: «Κιβώτιον της ιεράς μονής του αγίου μεγα(λο)μάρτυρος Δημητρίου Γριζάνου δια συνδρομής συν τον πανοσιωτάτον ηγουμένου Προκοπίου 1866 Αύγουστος 20 δια χειρός Αθ(ανασίου} και Παύλου ΝΒΡ Χ(ωρίον) Καλαρρίτις»

2. Παλιό ξυλόγλυπτο βημόθυρο Ωραίας Πύλης.

3. Αντιμήνσιο με μικρογράμματη επιγραφή.

4. Τόμος με ακο­λουθίες των αγίων Χαραλάμπους (Ενετίηοιν 1774), Νικάνορος (Ενετίσιν 1774).Σπυρίδωνος (Ενετίηοιν 1775) και Βησσαρίωνος (εν Κωνσταντινούπολη 1800),

5. Μηναίο Φεβρουαρίου. Ενετίησιν 1732, που ανήκε στη μονή Παναγίας Ορφανού,

6. Μηναίο Απριλίου, Ενετίησιν 1732. της μονής Ζωοδόχου Πηγής Παναγίτσας.

7. Μηναίο Μαρτίου. Ενετίηοιν 1740.

8. Μηναίο Σεπτεμβρίου. Ενετίησιν 1740,

9. Πεντηκοστάριο. Ενετίησιν 1769. της μονής Ζωοδόχου Πηγής Παναγίτσας.

10. Μηναίο Ιανουαρίου. Ενετίησιν 1795.

11. Ευαγγέλιο, Ενετίησιν 1799.

12- Μηναίο Δεκεμβρίου. Ενετίησιν 1805,

13. Ακέφαλα. Μηνιαία Οκτωβρίου 18ου αιώνα και Ωρολόγιο το Μέγα 19ου αιώνα και

14. Ακέφαλα και κολοβά: Δυο Πεντηκοστάρια 18ου αιώνα και Μηναίο Μαΐου.»

Ο τελευταίος καλόγερος του Μοναστηρίου αποχώρηοε το 1946.

Η αυλη του Μοναστηριου ειναι αρκετα ευρυχωρη ,εκτεινεται κυριως Νοτια απο το Ναο ,αλλα και Ανατολικα και Δυτικα του,γεματη και αυτη με δενδρα (πευκα,κυπαρισσια,απο μια :καρυδια ,κυδωνια,ροδια,αμυγδαλια,κ.τ.λ ).

Το νερο ,θαυμασιο και αφθονο ,απο μια φυσικη βρυση,που περναει κατω απο τον Κυριως Ναο και σχηματιζει μικρη τεχνητη λιμνουλα ,γεματη ψαρια ,που δεν τα τρωνε ομως οι κατοικοι  "για να μην θυμωσει ο Αγιος (Δημητρης)".

Ψηλη πετρινη μανδρα περιβαλλει την αυλη ,εδω και εκει πολεμιστρες και στις δυο γωνιες ( Βορειοδυτικα και Βορειανατολικα ) υψωνεται απο ενας πυργος.Στην πρωτη υπαρχει το πλινθινο καμπαναριο,σκεπασμενο με τσιμεντο και στην κορυφη Σταυρος ,επισης τσιμεντενιος και τελος στην καμπανα υπαρχουν οι αναγλυφες επιγραφες .

Η αυλη εχει δυο εισοδους .Η δυτικη διατηρει την παλια ξυλινη πορτα με το χωνευτο στον τοιχο ξυλινο μανταλο.Προστατευται ισχυρα απο πολεμιστρες και απο καταχυστρα.
Στην αλλη εισοδο ,Ανατολικα,υπαρχει τωρα σιδερενια πορτα.Εξωτερικα στο τοξωτο κογχαριο πανω απο την πορτα ζωγραφιζονται στα εσωραχια του οι Αγιοι Γεωργιος και Νεστορας και στο βαθος ο Αγιος Δημητριος με την επιγραφη .
 

Ρ

Ι

Ζ

Α

Ν

Ο

Ρ

Ι

Ζ

Α

Ν

Ο

at.