Πολλές φορές, εκκινώντας τον υπολογιστή μας πέφτουμε πάνω σε κάποιο πρόβλημα, άλλοτε μεγάλο, άλλοτε αμελητέο. Ας δούμε, όμως, όλα τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν κατά τη διάρκεια της εκκίνησης του υπολογιστή μας, αλλά και τις αντίστοιχες λύσεις τους.
Παρά τις αυτοματοποιήσεις και τα πρότυπα αναγνώρισης συσκευών που παρέχουν οι σημερινοί ηλεκτρονικοί υπολογιστές, πολλές φορές, ακόμη και κατά την εκκίνηση τους, παρουσιάζουν διάφορα προβλήματα. Βέβαια, αυτά συμβαίνουν λιγότερες φορές τώρα πια, καθώς η τεχνολογία προχωρεί και οι υπολογιστές έχουν καλύτερα προγράμματα πρόληψης προβλημάτων, αλλά και επίλυσης τους σε περίπτωση που αυτά τελικά παρουσιαστούν. Η πιο άσχημη στιγμή για να παρουσιαστεί πρόβλημα σε ένα σύστημα είναι, βέβαια, η εκκίνηση του. Αν παρουσιαστεί πρόβλημα στην εκκίνηση, λοιπόν, συνήθως σημαίνει ότι δεν μπορούμε να μπούμε στο λειτουργικό σύστημα του υπολογιστή μας, άρα δεν μπορούμε να τον λειτουργήσουμε καθόλου. Ευτυχώς, τα προβλήματα που μπορεί να μας προκύψουν αυτή τη χρονική στιγμή είναι συγκεκριμένα και μπορούν να αντιμετωπιστούν, αρκεί να είμαστε ψύχραιμοι. Εχετε υπ' όψιν σας ότι τα προβλήματα που θα δεύτε εδώ απαιτούν αρκετές φορές το άνοιγμα του κουτιού του υπολογιστή, προκειμένου να διορθωθεί η βλάβη. Μην ανησυχείτε, όμως: Οι όποιες επεμβάσεις χρειαστούν, είναι απλές και ακίνδυνες. Ξεκινώντας, λοιπόν:
Ο υπολογιστής δεν ξεκινά καθόλου .Υπάρχει μια πληθώρα προβλημάτων που μπορούν να αναγκάζουν τον υπολογιστή σας να αρνείται να ξεκινήσει. Προβλήματα με τη μνήμη, με το ρεύμα, με τον επεξεργαστή κ.τ.λ. οδηγούν όλους μας σε απόγνωση, πολλές φορές. Και όμως, το μόνο που χρειάζεται είναι ψυχραιμία (όσο δύσκολο και αν είναι αυτή να βρεθεί όταν εμείς καιγόμαστε και το ΡC δεν ξεκινά...). Μην ξεχνάτε ότι σε περίπτωση που το motherboard μας λειτουργεί κανονικά, ανάλογα με το πού εντοπίζεται το πρόβλημα, θα μας ειδοποιήσει με αντίστοιχα "μπιπ" του ηχείου που είναι ενσωματωμένο στο κουτί του υπολογιστή. Το τί σημαίνει ο ρυθμός των "μπιπ" και το μοτίβο τους μπορείτε να το βρείτε στο manual του motherboard. Ενα παράδειγμα: Οταν ανοίγοντας τον υπολογιστή ακούμε επαναλαμβανόμενα "μπιπ", τότε σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα με τη μνήμη. Ας δούμε, όμως, αναλυτικά τα προβλήματα που μπορεί να μας προκύψουν και τί μπορούμε να κάνουμε για να τα διορθώσουμε.
Η μνήμη δεν "πατάει" καλά. Ο υπολογιστής δεν ξεκινά, αλλά κάνει ένα επαναλαμβανόμενο "μπιπ"· Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει πρόβλημα με τη μνήμη μας. Μάλλον δεν έχει τοποθετηθεί καλά στην αντίστοιχη υποδοχή. Είναι ένα αρκετά κοινό πρόβλημα, ιδίως σε παλαιότερες μνήμες τύπου SΙΜΜ. Οι νεότερες μνήμες, τύπου DΙΜΜ, δεν παρουσιάζουν τόσο συχνά αυτό το πρόβλημα, μιας και ασφαλίζονται καλύτερα μέσα στην υποδοχή, ενώ έχουν και πιο εύκολη διαδικασία τοποθέτησης, γεγονός που ελαχιστοποιεί τα λάθη. Σε αυτή την περίπτωση, λοιπόν, πρέπει να τοποθετήσουμε σωστά τη μνήμη στη θέση της και να την ασφαλίσουμε. Αν τοποθετήσαμε νέα μνήμη στον υπολογιστή, τότε αυτό είναι το πρόβλημα που θα πρέπει να ελέγξουμε πρώτο.Αν βάλαμε επιπλέον μνήμη και ξεκινώντας ο υπολογιστής δεν τη μετρά, ελέγχουμε εάν τα νέα modules μνήμης που τοποθετήσαμε εφάπτονται καλά με τα αντίστοιχες υποδοχές. Κάτι άλλο που μπορεί να συμβαίνει, σε αυτή την περίπτωση, είναι το εξής: είτε το motherboard δεν μπορεί, σε μεγάλες ποσότητες μνήμης, να δεχθεί το επιπλέον ποσό μνήμης, ή δεν έχουμε κάνει το σωστό συνδυασμό στα modules μνήμης. Η μέγιστη μνήμη που μπορεί να δεχθεί το motherboard, αλλά και όλοι οι πιθανοί συνδυασμοί της (π.χ., DΙΜΜ μαζί με SΙΜΜ), αναγράφονται αναλυτικά στο manual του motherboard. Συμβουλευτείτε το πριν προβείτε σε αγορά μνήμης.
Η κάρτα γραφικών δεν είναι σωστά τοποθετημένη. Σε αυτήν την περίπτωση, ο υπολογιστής κάνει το χαρακτηριστικό "μπιπ" που σημαίνει ότι τα βασικά χαρακτηριστικά του λειτουργούν, και έπειτα ξεκινά ένα συνεχές "μπιπ". Ενδέχεται η κάρτα γραφικών μας να μην πατά σωστά στο ΡCΙ ή το ΑGP slot. Είναι κάτι που πρέπει να ελέγξουμε, ιδίως αν βάλαμε πρόσφατα μια νέα κάρτα γραφικών στο μηχάνημα. Ακόμη, ενδέχεται, αν μετακινήσαμε τον υπολογιστή και δεν ήταν καλά βιδωμένη η κάρτα στο σασί του, να έφυγε αυτή λίγο από τη θέση της, με αποτέλεσμα να μην πατάει καλά και να προξενεί αυτό το πρόβλημα. Η τοποθέτηση της κάρτας είναι απλή υπόθεση: Απλώς πιέζουμε ελαφρά την κάρτα μέχρι να έρθει σωστά στη θέση της. Μπορούμε να ελέγξουμε εάν είναι σωστά τοποθετημένη κοιτώντας προσεκτικά στις επαφές της κάρτας με το slot, οι οποίες πρέπει να έχουν "χαθεί" πλήρως μέσα του. Ενα άλλο πρόβλημα που μπορεί να μας τύχει είναι να έχει χαλαρώσει το βύσμα που συνδέει την οθόνη μας με την κάρτα VGΑ. Ενώ, λοιπόν, ο υπολογιστής ξεκινά, το μόνο που βλέπουμε είναι μια μαύρη οθόνη. Κοιτάμε εάν το βύσμα είναι καλά τοποθετημένο στην υποδοχή και, αν μπορούμε, το βιδώνουμε επάνω της με τις ειδικές βίδες που έχει.
Το σύστημα δεν "βλέπει" το σκληρό μας δίσκο. Συχνά ο υπολογιστής μας δεν μπορεί να βρει το σκληρό μας δίσκο. Δεν χρειάζεται να πανικοβληθούμε σε αυτήν την περίπτωση, ούτε να υποθέσουμε ότι ο σκληρός μας καταστράφηκε. Απλώς το motherboard του υπολογιστή μας έχασε την ένδειξη του δίσκου μας, κάτι που μπορούμε εμείς να διορθώσουμε. Επανεκκινούμε το σύστημα μας και μόλις εμφανιστεί η ένδειξη μέτρησης της μνήμης πατάμε το πλήκτρο Del ή το F1. Με αυτόν τον τρόπο, ανάλογα και με τον κατασκευαστή του BΙΟS που διαθέτει το motherboard μας, θα μπούμε στο ΒΙΟS setup. Συνήθως είναι το πλήκτρο Del. Από εκεί, τώρα, μπορούμε να δούμε όλο το configuration του ΒΙΟS. Εμάς, στην περίπτωση μας, μας ενδιαφέρει το ΗDD ΕΙDΕ ΑUΤΟ DΕΤΕCΤΙΟΝ. Μόλις μπούμε σε αυτό το πάνελ, το ΒΙΟS θα ψάξει για το δίσκο μας, διαδικασία που εκκινεί αυτόματα. Μόλις τον βρει πατάμε το "Υ", ώστε το ΒΙΟS να αποθηκεύσει την επιλογή μας. Μην ξεχνάτε ότι οι δίσκοι άνω των 500ΜΒ χαρακτηρίζονται ως "LΒΑ", και έτσι πρέπει να τους ορίζουμε. Ομοίως πράττουμε και με τους υπολοίπους ΕΙDΕ σκληρούς δίσκους που ενδεχομένως έχουμε στο σύστημα μας. Το μόνο που μένει είναι να αποθηκεύσουμε τις επιλογές μας, εγκαταλείποντας το setup του ΒΙΟS. Αν ο δίσκος μας δεν εμφανιστεί στο ΒΙΟS, τότε υπάρχει πρόβλημα στη συγκεκριμένη συσκευή, το οποίο σημαίνει ότι το καλώδιο τροφοδοσίας ρεύματος δεν είναι καλά τοποθετημένο ή η καλωδιοταινία μεταφοράς δεδομένων από και προς το σκληρό δίσκο έχει τοποθετηθεί ανάποδα ή δεν "πατάει" καλά. Μην ξεχνάτε ότι όταν αγοράσουμε έναν καινούργιο δίσκο που δεν έχει ξαναχρησιμοποιηθεί θα πρέπει πρώτα να του κάνουμε Format. Αλλιώς, το ΒΙΟS θα βλέπει κανονικά το δίσκο, αλλά ο δίσκος θα είναι άφαντος για το λειtουργικό μας σύστημα. Κάνοντας Format στο δίσκο και Fdisk έπειτα, θα το ξεπεράσετε και αυτό.
Το σύστημα δεν βρίσκει το CD-RΟΜ. Αυτό το πρόβλημα έχει τη λύση του στα καλώδια που συνδέουν τη συσκευή με το motherboard. Εννοούμε, δηλαδή, ότι κάποιο καλώδιο δεν πατάει καλά στη θέση του και πρέπει να το επανατοποθετήσουμε. Ανοίγουμε το κουτί του υπολογιστή και ελέγχουμε εάν η καλωδιοταινία που συνδέει το CD-RΟΜ με το motherboard είναι σωστά τοποθετημένη και όχι ανάποδα, όπως επίσης ελέγχουμε εάν το καλώδιο τροφοδοσίας ρεύματος είναι στη θέση του και παίρνει ρεύμα η συσκευή. Ολα τα σύγχρονα motherboard αναγνωρίζουν αυτόματα το CD-RΟΜ και επιτρέπουν και εκκίνηση από αυτό, σαν να επρόκειτο για σκληρό δίσκο. Αυτό μπορεί να μας βοηθήσει και στην περίπτωση που θέλουμε να κάνουμε εγκατάσταση εκ του μηδενός, καθώς τα CD των Windows 98 και Windows ΝΤ εκκινούν την εγκατάσταση αυτόματα άμα έχουμε ορίσει στο ΒΙΟS να γίνεται εκκίνηση από το CD-RΟΜ.
Βλάβη στο boot-sector του σκληρού δίσκου. Μια από τις πιο δύσκολες στιγμές είναι και η αδυναμία εκκίνησης του συστήματος, εξαιτίας βλάβης που υπάρχει στο boot sector του σκληρού μας δίσκου. Συνήθως αυτό συμβαίνει αν ο δίσκος είναι αρκετά παλαιός ή ελαττωματικός. Για αρχή, θα πρέπει να τοποθετήσετε μια bootable δισκέτα στο σύστημα και να κάνετε εκκίνηση με αυτήν. Για να φτιάξετε μια τέτοια δισκέτα μπείτε στον Πίνακα Ελέγχου των Windows και επιλέξτε το "Προσθαφαίρεση Προγραμμάτων". Στη συνέχεια, πατήστε την καρτέλα Windows και διατάξτε τα Windows να φτιάξουν δισκέτα εκκίνησης. Καλό είναι να υπάρχει μια τέτοια δισκέτα γενικά, μιας και ενδέχεται να μας βγάλει πολλές φορές από άσχημες καταστάσεις. Συνεχίζοντας από εκεί που είχαμε μείνει, θα πρέπει να ορίσετε στο ΒΙΟS ότι πρέπει να εκκινήσει από τον οδηγό Α, πράγμα που θα το κατορθώσετε αλλάζοντας το boot sequence το οποίο υπάρχει μέσα στον κατάλογο του ΒΙΟS που λέγεται ΒΙΟS Αjustments. Βάζετε τη δισκέτα στον οδηγό Α και έπειτα μπαίνετε στο σκληρό δίσκο πληκτρολογώντας C: και πατώντας Enter. Στη συνέχεια, θα πρέπει να πάτε στο φάκελο Command, που είναι στην εξής διεύθυνση: C:\Windows\ command. Πατήστε το Scandisk, για να γίνει έλεγχος του σκληρού δίσκου για λάθη και προσπάθεια διόρθωσης τους, όπου αυτά υπάρχουν. Αν όλα λήξουν καλώς, μια επανεκκίνηση θα επαναφέρει την τάξη στο σύστημα μας. Αν το πρόβλημα δεν λυθεί, τότε τα πράγματα είναι αρκετά πιο πολύπλοκα. Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα σε αυτήν την ευαίσθητη περιοχή του δίσκου μας, που παρέχει σημαντικές πληροφορίες για το σύστημα μας. Η λύση είναι μία: Πρέπει να γίνει Low-Level format οτο σκληρό δίσκο. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα δεδομένα που υπάρχουν στο δίσκο μας θα χαθούν, άρα πριν προβούμε σε αυτό θα πρέπει να εξαντλήσουμε όλα τα περιθώρια ανάκτησης των δεδομένων, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να δοκιμάσουμε να συνδέσουμε το δίσκο ως δεύτερο σε κάποιο άλλο ΡC. Αν συνδεθεί κανονικά, αντιγράφουμε προσωρινά σε κάποιο άλλο δίσκο τα δεδομένα που χρειαζόμαστε. Στη συνέχεια, προχωρούμε στο Low Level format, κάτι που γίνεται από την αντίστοιχη επιλογή που υπάρχει μέσα στο ΒΙΟS του υπολογστή μας. Γενικά, το Low Level format δεν πρέπει να γίνεται συχνά στο σκληρό μας δίσκο, γιατί στο τέλος θα τον αχρηστεύσει.
Πρόβλημα με τους οδηγούς δισκέτας. Αρκετές φορές το σύστημα μας δεν αναγνωρίζει τον οδηγό δισκέτας που έχουμε, ή βλέπει δύο οδηγούς, τον πραγματικό μας και έναν μη υπαρκτό. Μάλιστα, τον πραγματικό οδηγό τον βλέπει ως drive Β, εξοργίζοντας μας ακόμη περισσότερο. Το πρόβλημα εστιάζεται στη λανθασμένη τοποθέτηση του καλωδίου που συνδέει τη συσκευή με το motherboard. Αν προσέξουμε την καλωδιοταινία, θα δούμε σε αυτήν ότι δύο καλωδιάκια της αλλάζουν φορά. Ετσι το σύστημα μπορεί να ξεχωρίζει ποιος είναι ο οδηγός Α και ποιος ο Β. Αν εμείς ορίσουμε το ένα και μοναδικό μας drive ως Β, τοποθετώντας λανθασμένα την καλωδιοταινία, το σύστημα θα υποθέσει ότι υπάρχει και οδηγός Α. Βάζοντας εμείς τη σωστή άκρη του καλωδίου στον οδηγό, θα λυθεί αυτομάτως και το πρόβλημα μας. Αν αυτό είναι τοποθετημένο ανάποδα, ο οδηγός δισκέτας θα είναι συνέχεια αναμμένος και θα αρνείται να λάβει εντολές από τον υπολογιστή (και από εμάς, κατ' επέκταση). Στην περίπτωση που τα προβλήματα παραμένουν, ελέγξτε εάν είναι σωστά δηλωμένο το drive Α στο ΒΙΟS. Αν είναι δηλωμένο ως drive Β, τότε πρέπει να το αλλάξουμε και να το ορίσουμε ως drive Α, που είναι και η σωστή επιλογή. Αλλες φορές συμβαίνει το drive να ορίζεται από το ΒΙΟS ως 1,2 ΜΒ ή και 720ΚΒ. Αν αυτό συμβαίνει, ο οδηγός δισκέτας δεν θα μπορεί να διαβάσει δισκέτες που έχουν χωρητικότητα 1,44ΜΒ. Το πρόβλημα είναι πολύ απλό στη λύση του, που συνίσταται στο σωστό ορισμό του drive στο ΒΙΟS του συστήματος. Αφού, λοιπόν, μπούμε στο Setup του ΒΙΟS, πατάμε την πρώτη καρτέλα και έπειτα επιλέγουμε τον οδηγό δισκέτας Α και τον ορίζουμε ως drive χωρητικότητας 1,44ΜΒ. Βγαίνοντας από το ΒΙΟS setup, αποθηκεύουμε, ώστε να ενεργοποιηθούν οι αλλαγές που κάναμε.
"Keyboard Error". Το πιο ανώδυνο πρόβλημα που μπορείτε να συναντήσετε κατά την εκκίνηση του υπολογιστή σας είναι το να σταματά αυτή, με τη δικαιολογία "Keyboard Error". Οπως είναι εμφανές, το πρόβλημα επικεντρώνεται στο πληκτρολόγιο και στη λανθασμένη σύνδεση του με το motherboard. Κατά κανόνα (και εφόσον δεν ξεσπάμε στο πληκτρολόγιο ή δεν έχει πάθει το τελευταίο κανένα "ατύχημα"), μάλλον έχει κουνηθεί το βύσμα που το ενώνει με το motherboard Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να πάμε στην πίσω μεριά του υπολογιστή μας και να ξανασυνδέσουμε το βύσμα με πολλή προσοχή, ιδίως αν είναι PS/2, καθώς οι ακροδέκτες τους είναι πολύ λεπτοί, οπότε καταστρέφονται εύκολα. Μόλις σιγουρευτούμε ότι τοποθετήσαμε καλά το βύσμα στην αντίστοιχη υποδοχή (χωρίς, βέβαια, να ζορίσουμε καταστάσεις), επανεκκινούμε τον υπολογιστή μας. Αν το μήνυμα επιμένει, ελέγξτε άλλη μια φορά, για περίσσεια σιγουριά, την ένωση. Αν είναι εντάξει αλλά το πρόβλημα επιμένει, τότε υπάρχει βλάβη είτε στο πληκτρολόγιο είτε στο καλώδιο του πληκτρολογίου. Αν αυτό λειτουργεί σε κάποιο άλλο υπολογιστή, τότε υπάρχει πρόβλημα στην υποδοχή του motherboard, περίπτωση αρκετά δυσάρεστη, μιας και τις περισσότερες φορές χρειάζεται αλλαγή motherboard. Προσοχή, λοιπόν, στο χειρισμό αυτών των θυρών.
Μετά από μια εκκινηση με "Previous version of MS-DOS" το συστημα δεν μπαίνει στα Windows 95. Ένα απο τα πιο ύπουλα bugs των Windows 95 0SR2 είναι και η αδυναμία τους να επανεκκινήσουν το σύστημα χωρίς δισκέτα εκκίνησης μετά από μια εκκίνηση που έγινε σε περιβάλλον "Previous Version of MS-DOS". Ο υπολογιστής, παρ' όλο που ξεκινά κανονικά, κολλάει μόλις εμφανιστεί το μήνυμα "Starting Windows". Η λύση είναι να προχωρήσουμε σε εκκίνηση από δισκέτα bootable και να αντιγράψουμε τα αρχεία συστήματος από αυτήν τη δισκέτα στο σκληρό μας δίσκο, κάνοντας overwrite. Δεν φταίει τίποτε άλλο παρά το πρόβλημα των windows 95 (και μόνον 95), το οποίο είναι αρκετό για να μας εκνευρίσει (ιδίως αν δεν έχουμε πρόχειρη μια δισκέτα εκκίνησης). Περιττό, βέβαια, να σας πούμε ότι στη συγκεκριμένη έκδοση των Windows 95 πρέπει να αποφύγετε το "Starting at Previous Version of MS-DOS".
Το σύστημα "κολλάει" ενώ διαβάζονται από τα αρχεία συστήματος οι οδηγοί κάθε συσκευής. Πολλές φορές, αφού περάσει η διαδικασία εκκίνησης από το Starting Windows", τα Windows "κολλάνε" ενόσω βλέπουμε το logo τους. Το εάν κόλλησε η όχι το σύστη μα μας θα το καταλάβουμε από την μπάρα που υπάρχει στο κάτω μέρος της οθόνης. Αν αυτή κινείται αριστερά - δεξιά, μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Αντιθέτως, αν κολλήσει, αυτό σημαίνει ότι κόλλησαν και τα Windows. Αν και το φαινόμενο αυτό σπανίζει στα Windows 98, στα παλαιότερα Windows 95 είναι αρκετά συχνό. Υπάρχουν διάφορες αιτίες για τις οποίες μπορεί να συμβαίνει αυτό. Συνήθως είναι κάποιο conflict που λαμβάνει χώρα μεταξύ των οδηγών των συσκευών που υπάρχουν στο σύστημα μας. Αλλες φορές μπορεί να φταίει ένα πρόβλημα που υπάρχει σε κάποια συγκεκριμένη συσκευή, προκαλώντας ένα crash στα Windows. Αν αυτό γίνεται συνεχώς και έχουμε πρόβλημα κάθε φορά που εκκινούμε το σύστημα μας, τότε πρέπει να διατάξουμε τα Windows να φορτώσουν μία - μία τις συσκευές, προκειμένου να αντιληφθούμε πού υπάρχει σφάλμα. Κατά την εκκίνηση του υπολογιστή μας, μετά από τη μέτρηση της μνήμης και την ανάδειξη της σχετικής καρτέλας με το confliguration του υπολογιστή μας και πριν την εκκίνηση των Windows (πλέον), πρέπει να πατήσουμε το Ρ8. Μετά επιλέγουμε το "Step by step Confirmation". Με αυτόν τον τρόπο τα Windows θα φορτώσουν μία - μία τις συσκευές, με αποτέλεσμα εμείς να καταλάβουμε ποιος driver προκαλεί το crash στο λειτουργικό. Επειτα, μπαίνοντας στα Windows από το safe mode, αφαιρούμε τον προβληματικό driver και προχωρούμε σε επανεκκίνηση. Αν όλα πάνε καλά, σημαίνει ότι έχουμε εντοπίσει τη συσκευή που προκαλεί προβλήματα στον υπολογιστή μας. Αν ο driver που αφαιρέσαμε είναι απαραίτητος για τη λειτουργία κάποιας συσκευής (για παράδειγμα, ο driver του CD-RΟΜ δεν χρειάζεται στα Windows, διότι τα τελευταία "βλέπουν" αυτομάτως τα CD-ROM drives), τότε θα πρέπει να εντοπίσουμε κάποιο conflict που ενδεχομένως να υφίσταται μέσα στο λειτουργικό. Μπορούμε να δούμε εάν υπάρχει conflict μέσω του device manager (της διαχείρισης συστήματος, δηλαδή) και να το διορθώσουμε επιλέγοντας άλλα Resources για τις συσκευές που έχουν πρόβλημα.