Il-bniedem tal-Bibbja jћares lejn id-dinja bћala maћluqa u bћala univers, ‘kosmos’ bil-grieg, id-dinja mfassla minn Alla u minnu maћluqa b’kelma, fejn kollox hu ordnat f’armonija perfetta. Hi viżjoni ottimista skond ir-rakkont saċerdotali ta’ Ġenesi kap 1.

U mhux dan il-lat materjali, fiżiku u spazjali biss, hu opra ta’ Alla, imma wkoll l-istorja, il-ġrajjiet sbieћ u koroh tal-bniedem Adam u Iżrael, huma minsuġin f’affresk waћdieni, li jinbena bil-mod il-mod u jagћmel ћaġa waћda, kapolavur.

Isir gћalhekk innu lill-providenza ta’ Alla li tmexxi kollox lejn is-salvazzjoni, l-iskop tal-bniedem maћluq biex jgћix f’din id-dinja. Hu innu lill-Kelma ta’ Alla (9), kollox gћamel b’fedeltа (4) u jmexxi bil-ġustizzja u bit-tjieba (hesed) b’riżq il-poplu tiegћu, Iżrael (12). Hu innu lill-ferћ, lil Alla li kollox imexxi skond il-Providenza tiegћu salvifika: ћolqien u storja minsuġin ћaġa waћda, kwadru wieћed.

Stedina gћat-tifћir (vv. 1-5) Jitћabbru ż-żewġ mottivi. Il-ћolqien u l-istorja. Sitt imperattivi: gћannu , faћћru, doqqulu, gћannulu, eċċ. Gћaliex? Ħolqien u storja huma minsuġa fi kwadru wieћed, l-imћabba fidila ta’ Alla (hesed).

“Hieni l-ġens…” gћax min jista’ jifhem moћћ Alla? Il-bniedem ma jifhimhomx, imma Alla wriehom lill-ġens li gћażel b’wirtu. U gћalhekk hu hieni. Alla kellem lill-poplu li Hu gћażel u l-kelma taqdi missjoni fl-istorja.

Il-kelma fl-isfond storiku u eskatoloġiku, jew rebbieћa fuq il-mewt, fuq l-istorja mwegћra tal-bniedem, (il-ġuћ) v 19. Alla hu l-Mulej tal-ћajja u tal-mewt, l-aћћar fruntiera tal-ћajja fejn il-bniedem ma jista’ jagћmel xejn, hu tellief; imma Alla jirbaћ.

It-tifћir li jitla’ ’l fuq lejn is-sema hu t-tweġiba gћall-ћidma ta’ Alla Ħallieq u Mulej ta’ l-istorja. Alla jistenna t-tifћir tal-bniedem u jbierek lil min ifaћћru.

Il-Kelma fis-sens teoloġiku tagћha u dak bibbliku. Hu fl-istess ћsieb tar-rakkont saċerdotali ta’ Ġenesi 1, “U qal Alla ”, ir-rabta bejn il-kelma u l-ћolqien, tipika tat-tieni Isaija kif ukoll tal-Ġdid Testment (Ġw. 1, 3; Lh. 1.3; 2 Kor. 4, 6). Il-Kelma turi t-traxxendenza ta’ Alla, Alla ’l fuq mill-maћluq, kif ukoll li m’gћandux x’jaqsam mal-materja, kien qabel saret u kien Hu li gћamilha.

Ruah, nifs fommu: ifakkrek fil-vers, "fuq wiċċ l-ibћra kien jittajjar l-ispirtu ta’ Alla” (Ġen. 1, 2). Hemm ћsieb ieћor aktar qrib; Alla jaћlaq bil-qawwa ta’ kelmtu bћala nifs li jeqred il-forzi moћbija u negattivi, (kaos, serpent, baћћ) u jaћlaq l-eżerċtu tas-sema li hu jmexxi bћal ġeneral kbir u qawwi. Ma ninsewx li l-poplu ta’ Alla kien jgћix fost popli bi twemmin pagan, allat gћal kull ћaġa.

Id-dehra li jara Alla mill-gћoli tas-smewwiet. V 13. L-axis sema-art juri t-traxxendenza ta’ Alla li jara u jaf kollox x’isir fuq l-art. Hekk joћroġ ċar ћsieb Alla, li hu perfett u ћsieb il-bniedem li hu imperfett; il-bniedem ma jasalx biex jagћarfu.

Il-Kosmoloġija. “Ħa tibża’ mill-Mulej l-art kollha” v 8. L-art u l-bnedmin huma sudditi, maћluq mill-Ħallieq. “Bћal f’ġarra l-ilmijiet ġabar” v 7. L-ilmijiet dejjem beżżgћu lill-bniedem bil-mewt u l-qerda tad-dilluvju. Alla jikkontrolla l-ilmijiet ta’ taћt u ta’ fuq: hu mhux biss ћalaq imma jżomm fl-eżistenza il-maћluq.

Salm 33 jinseġ flimkien tlett realtajiet: Alla, id-dinja u l-bniedem. Alla hu fiċ-ċentru u l-bniedem u l-maћluq huma marbutin b’mod li Alla jmexxi biex il-bniedem ikun marbut ma’ ћuh u mal-ћolqien. Jikteb Santucci “It-tifћir li jfawwar bla jaqta’ mis-salmi hu l-okkażjoni biex wieћed jiltaqa’ ma’ sieћbu fl-istess hena li tinsab fit-tifћir. Gћalhekk fl-Hallelujah jingћaqdu ћaġa waћda l-imћabba ta’ Alla u tal-proxxmu.”

Jgћid ir-rabbi Aha’ bar Bizna’ f’isem ir-rabbi Xmun il-Piju :”Kien hemm arpa mdendla fuq is-sodda ta’ David u meta kien jasal nofs il-lejl ir-riћ fuq kien jaqa’ fuqha u ddoqq weћidha . Hu kien dlonk iqum u jaћseb fuq it-Torah sakemm ifeġġ iż-żernieq”. Il-kant liturġiku hu gћanja ta’ mћabba ferrieћa u talb lil Alla.

Il-ġusti (saddiqim) u wara dawk li huma ‘dritti’ (jasar), jew aћjar dawk li huma mogћtija biex jimxu fuq il-preċetti tat-Torah, huma mistiedna biex jgћannu bil-ferћ lill-Mulej. Anke l-kelma ta’ Alla hi dritta (jasar) u ma’ dawn jingћaqad terminu ieћor ta’ l-alleanza, emunah , fedeltа. L-gћemil ta’ Alla hu msejjes fuq l-imћabba fidila lejn il-bniedem (S 19, 9; 104; 148) u fuq id-dritt li ma jafx tagћwiġ u ingann. Gћalhekk v 4 waqt li jkanta l-qawwa tal-kelma jkanta wkoll l-alleanza bejn il-ћallieq u l-maћluq. U f’vers 5 iżid raġuni oћra li gћaliha jixraqlu t-tifћir, l-istorja eżistenzali tal-poplu, ta’ Iżrael. Tlett kelmiet ta’ l-alleanza, sedeqah (ġustizzja li ssalva) mispat (dritt) u hesed (imћabba fidila) ta’ Alla li timla’ l-art v.5.

Id-dinja mhix enerġija dinamika frott ta’ splużjoni li gћaqqdet flimkien dak li naraw u li gћadna ma nifhmux gћal kollox, imma proġett kbir ta’ mћabba fidila ta’ Alla li ћalaqha u jmexxiha lejn skop gћoli u aћћari, S 19.

V 7 ġarra u mћażen li fihom Alla ġabar l-ilmijiet, sinjal tal-kaos primordjali, jeћduna fit-tieni u t-tielet jum. Alla mhux biss gћamel il-limiti sa fejn jasal l-ilma tal-baћar, talli jikkontrolla kif dan jinżel, f’dilluvju qerried jew xita fejjieda.

V 8. Jidher il-Pantokrator tad-dinja u tal-bniedem li jitbaxxa b’sinjal ta’ qima. U dan gћaliex Alla tkellem v 9 jew it-tema fundamentali. “Isamma’ kelmtu , u jinћall is-silġ, jonfoћ ir-riћ tiegћu u jiġri l-ilma.” (S 147, 18) Fis-Salm 33 jirreferi li permezz tal-Kelma, bin-nifs ta’ fommu sar kollox.

Vv 10-15. Il-Kelma gћandha konnotazzjoni storiko-eżistenzjali; l-istorja kollha ta’ Iżrael hi gћemil tiegћu, jew ir-raison d’etre.

V 12. Il-proġett ta’ Alla jitwettaq f’poplu li hu hieni gћax l-gћażla gћamlitu l-poplu tal-wirt tiegћu. Il-bażi tat-teoloġija tal-patt tas-Sinaj: “Issa jekk tisimgћu leћni u żżommu l-patt tiegћi, intom tkunu l-wirt tiegћi minn fost il-popli kollha, gћax l-art kollha tiegћi. Intom tkunu gћalija saltna ta’ qassisin u ġens qaddis.” (Eż. 19, 5-6)

V 15, jsawwar u jagћraf. Xi whud jifhmu li Alla jafna wieћed wieћed. Hekk Ġesu’ jgћid: “…u hu jsejjaћ in-nagћaġ tiegћu waћda waћda b’isimhom” (Ġw. 10, 3). Oћrajn jfissru jahad ‘waћdu” jew li, Alla biss jista’ jsawwar u jifhem il-qalb tal-bniedem. Hu x’inhu, s-salmista jiskanta b’din ir-relazzjoni intima mal-Mulej tiegћu.

Mill-plural jaqleb gћas-singular, protagonista is-Sultan. Il-pjan ta’ Alla hu stabbli u gћal dejjem waqt li dawk tal-bniedem huma destinati biex jiġu fix-xejn, hekk kif is-sultan kemm-il darba qiegћed it-tama tiegћu fuq l-armi, fuq is-saћћa taż-żiemel. Hawn niftakru dak li jgћid Bossuet, predikatur famuż Franċiż, “L-idejn merfugћa ’l fuq fit-talb, jirbћu aktar battalji minn ponnijiet jitfgћu d-daqqiet.”

Isaija jeћodha kontra dawk li riedu assoċjazzjoni ma’ l-Eġittu: “L-Eġizzjani bnedmin huma, m’humiex Alla, u ż-żwiemel tagћhom laћam, u mhux ruћ.” (Is. 31, 3). Il-kwadru ta’ David bl-iżbandola u f’isem Il-Mulej ta’ l-eżerċti u Gulija, ġgant armat sa snienu , jibqa’ l-aqwa xhieda ta’ bniedem li jserraћ fuq kollox u mhux fuq Alla.

Imma kif inhu l-veru re jew Iżrael? (Vv 18-19). ‘Gћajnejn il-Mulej’ simbolu tal-provvidenza ta’ Alla, li hu Sultan kbir u qawwi, gћajnejn ta’ ћallieq fuq kull bniedem imma wkoll gћajnejn ta’ missier li jeћles mill-mewt, jaћji fi żmien il-ġuћ. v 19. Gћajnejn dawk li jittamaw fit-tjieba tiegћu jiltaqgћu ma’ gћajnejn il-Mulej.

Il-mewt u l-ġuћ huma l-antikamra tax-Xeol, u gћalhekk ibeżżgћu mhux ftit. In-nisrani li jitlob bis-salm jittama li bis-saћћa tal-fidi tiegћu fi Kristu Rxoxt jeћles mill-mewt ta’ dejjem u jkun dejjem mal-Mulej. (1 Tess. 4, 17)

Din il-fiduċja tibni pont bejn Alla u min jemmen, gћax gћandu ‘qalbu mimlija ferћ’ hu li jistkenn fl-isem tal-Mulej bћal ġo ‘blata’. Hi t-teloġija Dewteronomika:

Mill-Kitbiet ta’ Dun Ġorġ – Nisġa