โรคผิวหนังอักเสบ (Eczema หรือ Dermatitis)

คือ โรคที่เกิดจากการอักเสบของผิวหนัง ซึ่งแสดงออกมาได้หลายรูปแบบ แล้วแต่ระยะของโรค สามารถแบ่งตามสาเหตุที่เกิดขึ้น ได้ดังนี้

สาเหตุจากภายนอกร่างกาย (Exogenous หรือ Contact dermatitis)

สาเหตุจากภายในร่างกาย (Endogenous eczema)

เกิดจากปฏิกิริยาระหว่างผิวหนังกับสารเคมีที่สัมผัสกับผิวหนัง สามารถแบ่งออกเป็น ผื่นระคายสัมผัส (Irritant contact dermatitis) พบได้ประมาณ 70-80% ผื่นแพ้สัมผัส (Allergic contact dermatitis) พบได้ประมาณ 20-30% การวินิจฉัยอาศัยการทดสอบภูมิแพ้ โดยวิธี Patch Test      ผื่นสัมผัสนับว่าเป็นปัญหาที่สำคัญมาก เพราะสารที่เป็นสาเหตุ อาจมาจากการประกอบอาชีพ (เช่น โลหะ, ผลิตภัณฑ์ยาง, กาว) เครื่องสำอาง (เช่น น้ำหอม, สารกันบูด, น้ำยาย้อม หรือดัดผม) ซึ่งทำให้เกิดโอกาสที่จะสัมผัสง่าย และหลีกเลี่ยงได้ลำบาก

เกิดเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย อาจเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม โรคในกลุ่มนี้ เรียกชื่อตามลักษณะผื่น สาเหตุ และบริเวณที่เป็น เช่น Atopic dermatitis, Seborrheic dermatitis, Discoid หรือ Number dermatitis เป็นต้น

อาการ
          ผู้ป่วยมักมีลักษณะของผื่นที่สามารถแบ่งได้เป็น 3 ระยะ คือ

ระยะเฉียบพลัน (Acute stage) เป็นตุ่มแดง, ตุ่มน้ำ อาจมีอาการบวมแดง และมีน้ำเหลืองด้วย ระยะปานกลาง (subacute stage) อาการบวมแดงจะลดลง และมีสะเก็ดหรือขุยร่วมด้วย ระยะเรื้อรัง (Chronic stage) ผื่นจะมีลักษณะหนา, แข็ง และมีลายเส้นของผิวหนังชัดเจนขึ้น (Lichenification)

          นอกจากนี้ ผู้ป่วยมักมีอาการคันร่วมด้วย ซึ่งถ้าผู้ป่วยเกาก็จะยิ่งทำให้เกิดผิวหนังอักเสบมากขึ้น และเวลาหายอาจมีรอยด่างดำได้

การรักษา
1.   รักษาตามระยะของผิวหนังที่เกิดการอักเสบ
    1.1 ระยะเฉียบพลัน : ประคบผื่นด้วยน้ำเกลือ หรือน้ำยา Burrow  1:40 หรือ Boric Acid 3% วันละ 3-4 ครั้ง เมื่อผื่นแห้งดีแล้วต้องหยุดประคบ มิฉะนั้น จะแห้งเกินไป ทำให้ตึงและแตก
    1.2 ระยะปานกลาง :  ใช้ยาทาสตีรอยด์ ตามลักษณะและตำแหน่งที่เป็นผื่น
    1.3 ระยะเรื้อรัง :  ใช้ยาทาสตีรอยด์ อาจผสมพวก Salicylic Acid หรือในรายที่เป็นผื่นหนาแข็ง อาจจำเป็นต้องฉีดยาที่บริเวณผื่น

2.   การใช้ยารับประทาน
    ผู้ป่วยบางรายมีอาการคันมาก อาจต้องได้ยารับประทานชนิด Antihistamine ส่วนยาทาภายนอกที่มี Antihistamine ไม่ควรใช้ เพราะยาทาภายนอกชนิดนี้มีโอกาสแพ้ได้มาก ในกรณีที่เป็นระยะเฉียบพลัน ที่รุนแรงมาก ผู้ป่วยอาจต้องได้รับยารับประทานชนิด Steroid ร่วมด้วย

3.   การค้นหาสาเหตุ
     การแบ่งระยะโรคผิวหนังอักเสบนั้น เป็นประโยชน์ในแง่การรักษาชั่วคราวเท่านั้น ผู้ป่วยควรพบแพทย์ผิวหนัง เพื่อจะได้รับการวินิจฉัยว่า เป็นโรคผิวหนังอักเสบชนิดใด และมีการดำเนินของโรคเป็นอย่างไร ควรจะปฏิบัติตนเช่นไร เพราะโรคผิวหนังอักเสบส่วนมาก มักจะเป็นค่อนข้างเรื้อรัง และถ้าผู้ป่วยไม่เข้าใจก็อาจจะทำให้เกิดความเครียด ซึ่งเป็นสาเหตุที่สำคัญอันหนึ่ง ที่ทำให้โรคผิวหนังอักเสบเป็น ๆ หาย ๆ และอาจนำไปสู่การอักเสบเรื้อรังได้