T.C.
SAYI:
B.09.YDK.0-00.00.00/6-7234
KONU: Yapı
Denetimi
20 Mayıs
2002
.................. VALİLİĞİNE
13 Ağustos
2001 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında
Kanun’un uygulamasında meydana gelen tereddütlerin giderilmesi için aşağıdaki
açıklamalara ihtiyaç duyulmuştur.
Yapılan tespitler sonucunda,
yapının ruhsat müddeti içinde bitirilmediği veya bitirildiği halde ruhsat ve
eklerine uygun olmadığı ve kullanılmasında da fen bakımdan mahzur görüldüğünün
belirlenmesi halinde yeni ruhsat alınması ve ruhsat işlemlerinin 4708 sayılı
Yapı Denetimi hakkında da Kanun hükümlerine göre yürütülerek, yapının bitirilip
kullanma izni alınması gerekmektedir.
Çok bloklu
olupta tamamı bitirilmiş bloklar içinde bu madde hükümleri uygulanacaktır.
5. 3194 sayılı İmar Kanununa göre ruhsat almış ancak ruhsat ve eklerine aykırı yapılan yapılara öncelikle bu Kanununun 32 ve 42. Maddelerine göre işlem tesis edilmesi, ruhsat süresi dolmamış ise fenni mesullere de İmar Kanununun 42 ve 6235 sayılı Kanunun cezai işlemlerinin uygulaması ve ruhsat işlemlerinin 3194 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde sürdürülmesi, ruhsat süresi dolmuş ise fenni mesullerine imar kanununun 42 ve 6235 sayılı kanun kapsamında cezai işlem tesis edilerek yapı denetiminin 4708 sayılı kanuna uygun olarak yürütülmesi ve yapıya yeniden ruhsat düzenlenmesi gerekmektedir.
6. 4708 sayılı Yapı denetim kanunu gereğince denetime tabi yapılarda esaslı tadilattan (onarımdan) kat ilavesi, inşaat alanının değiştirilmesi, taşıyıcı sistemi güçlendirme, yapının veya bağımsız bölümünün karakterini, kullanım amacını değiştiren düzenlemeler anlaşılacağı 12.02.2002 tarih, 4-1135 sayılı genelgemizde açıklanmış olup, bu imalatlar dışında kalan imalatlar ruhsata tabi olmayan işler kapsamında değerlendirilecektir.
7. Yapı denetim kuruluşlarının kendi sorumlulukları altında inşaasına başlanan yeni yapılardaki denetim sorumluluğu ve/veya 3194 sayılı İmar Kanunu gereği gerekli presedür eksikliği nedeniyle, yeniden ruhsata bağlanılarak denetimi üstlenilen yapının, daha önce inşa edilmiş bölümlerini de kapsadığından, bu tür yapılarda her türlü incelemenin; gerekli tüm test ve deneylerin yapılarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. İlgili idarelerde; denetimlerin titizlikle yapılması konusunda takipçi olmak zorundadır.
8. Esaslı tadilat ve güçlendirme v.s. gibi keşif tanzim edilerek gerçekleştirilen işlemlerin de alan hesabı, yapının toplam bedeli ve toplam alanının esaslı tadilat ve/veya güçlendirme gibi iş için tanzim edilen keşfin orantısı (entorpolesi) yoluyla tespit edilecektir.
9.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları
Birliği ve bu birliğe bağlı Mimarlık ve Mühendislik meslek odaları; gerek iç
yönetmelik çalışmalarında ve gerekse mimarlık ve mühendislik hizmetlerinin
yürütülmesinde üyelerini uygulamaya yönelik talimatlandırmada, kanunlara ve bu
kanunlara ilişkin çıkarılan yönetmeliklere ve bunların uygulanmasına yardımcı
olmak üzere Bakanlıklarca yayımlanan genelgelere uymak zorundadırlar.
Bu
kapsamda gerek 4708 sayılı “Yapı Denetim Hakkında Kanun” ve kanuna ilişkin
çıkarılan “Yapı Denetimi Uygulama Usul ve Esasları Yönetmeliği” ile genelgelere
aykırı işlemlere ve başka kurallar koymaya tevessül edilmemesi hususunda
gerekli hassasiyeti göstermeleri gerekmektedir.
10. 4708 sayılı Yapı
Denetim Hakkında Kanun; 3194 sayılı İmar Kanununun 26.ncı maddesinde belirtilen
kamuya ait yapı ve tesisler ile 27.nci maddesinde belirtilen ruhsata tabi
olmayan yapılar hariç belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında
kalan yerlerde yapılacak yapıların denetimini kapsar. Bu kanunda hüküm
bulunmayan hallerde 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri
uygulanır.
Ancak bazı
ilgili idarelerin; 4708 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik yürürlükte olduğu
halde, öncelikle 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine göre
uygulama yapma çabası içinde olduğu, Encümen ve/veya yönetim kurulu kararları
ile imar mevzuatlarında 4708 sayılı Kanuna aykırı değişiklikler sağlamaya
çalıştıkları tespit edilmiştir.
İlgili İdareler kanunlara, bu
kanunlara ilişkin çıkarılan Yönetmeliklere ve bunların uygulanmasına yardımcı
olmak üzere Bakanlıklarca yayımlanan genelgelere uymak zorundadır.
Bu kapsamda gerek 4708 sayılı
Kanun gerekse kanuna ilişkin çıkarılan yönetmelik ve genelgelerimize aykırı
işlem yapan ilgili idareler hakkında Bakanlıklarına yasal işlem başlatması
hususunda, suç duyurusunda bulunulacaktır.
11. Kamu idaresinin
denetiminde yapılan kalıcı afet konutları, EYY metodu ile yapılan yapılar, 4708
sayılı yasa hükümlerine tabi değildir.
12. Yapının kısmen
kullanılması mümkün olan kısımlarına kısmi kullanma izin belgesi
düzenlenebilmesi için bu bölümlere hizmet veren ortak kullanım alanlarının tamamlanmış
ve kullanılabilir olması ve imar mevzuatına aykırılığı olmaması şarttır. Yapı
tamamen bittiğinde, kısmi kullanma izni alınmış bölümleri de olsa, yapının
tamamı incelenerek yapı kullanma izin belgesi düzenlenmesi zorunludur. Kısmi
kullanma izin belgesi verilmesi ruhsat süresini etkilememektedir.
13. Proje müellifleri
ve/veya firmaları, mimarlık ve mühendislik hizmetlerini, Bayındırlık ve İskan
Bakanlığının, yayınlamış olduğu Mimarı, İnşaat Mühendisliği, Makine
Mühendisliği ve Elektrik Mühendisliği Proje düzenleme esasları şartnamelerine
göre yapmak ve proje üzerinde lejant bilgilerini tam olarak vermek
mecburiyetindedir. Yapı denetim kuruluşları, proje denetimlerini bu esaslar
doğrultusunda tetkik ve tasdik edecek ve yapılan işlemler belgelendirilerek
muhafaza edilecektir.
İlgili idarelerin talepleri
halinde ve Bakanlığımız ilgili birimlerinin denetimlerinde bu belgelerin ibraz
edilmesi şarttır.
14. Yapı denetim
kuruluşlarının, 4708 sayılı Kanun ve Kanuna dayalı olarak çıkartılan
yönetmelikte belirtilen görevleri dışında proje ve mimarlık/mühendislik
hizmetlerini karşılamaya yönelik girişimleri ve/veya yönetmeliğin 14.maddesinde
belirtilen asgari hizmet bedeli oranlarından daha düşük bedellerle (tenzilatla)
denetim görevlerini üstlendikleri anlaşılmaktadır.
Bakanlığımızca gerekli
denetimler başlatılmış olup, İlgili İdarelerce de Mal sahibi ile yapı denetim
kuruluşu arasında aktedilen “Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi”nin 3. Ve 4.
Maddesi hükümlerinin, yönetmeliğin
14.maddesi şartları ile uyumunu denetlemeleri gerekmektedir.
Ayrıca vergi, Sosyal güvence
(Sigorta-Bağ-Kur) yapı ve malzeme standarttı ile ilgili gerekli denetim ve
kontrollerin yapılması için ilgili Bakanlıklarla yazışmalar yapılacaktır.
15. 12.02.2002 tarih,
4-1135 sayılı genelgemizin 16.ncı maddesinde; Yapı denetim kuruluşlarının,
yapıda kullanılan malzeme ve imalatın teknik şartname ve standartlara aykırı
olduklarını belirledikleri takdirde durumu bir rapor ile ilgili idareye ve İl
Sanayi ve/veya Ticaret Müdürlüklerine bildirmek mecburiyetinde olduğu,
12.02.2002 tarih, 4-1136 sayılı genelgemizde de standartlara uygun yapı
malzemesi kullanılması, proje ve şartnamelere uyulmasının zorunlu olduğu
talimatlandırılmıştı.
Ancak proje ve uygulama
aşamasında standart ve normlara uygun olmayan düşük kalite ve yoğunlukta
malzeme kullanıldığı, şartnamelere ve yönetmeliklere yeterince uyulmadığı
anlaşılmaktadır.
İlgili idarelerin kanun ve
yönetmeliğin amir hükümleri gereği yetki ve sorumluluklarını kullanarak gerekli
işlemleri yapması gerekmektedir.
16. 4708 sayılı
Kanunun uygulandığı 19 pilot ilde yer alan organize sanayi bölgeleri ile
serbest bölgelerde inşa edilecek yapılar 4708 sayılı Kanun hükümlerine göre
yapı denetimine tabidir.
Bu bölgeler, planlama
ve alt yapı işleri bakamından Yapı yaklaşık maliyetine esas Tebliğ’de dördüncü
sınıfa dahil edilmiştir. Dolayısıyla bu bölgelerde inşa edilecek yapılar,
karakteri itibarıyla hangi sınıfa giriyor ise (idare binası, depo, ticari büro
v.s.) o sınıftan değerlendirilecektir. Bu bölgelerde inşa edilecek tek katlı
çelik kontriksiyon ve/veya betonarme ağır prefabrike binalar, Tebliğin üçüncü
sınıfında bulunan endüstri yapıları kapsamında değerlendirilecek ve bu tür
yapılarda yüksekliğe dayalı alan artırımı yapılmayacaktır.
17. YİBF belgelerinde
denetçilik görevi yüklenen Denetçi mimar/mühendislerin istifa veya diğer
nedenlerle işten ayrılması durumlarında, ilgili idarelerce ayrılma tarihi
itibariyle yapı durum tespit tutanağının tanzim edilerek Yapı Denetim Komisyonu
Başkanlığına göndermeleri gerekmektedir. Bu tutanaklar Bakanlığımıza intikal
edene kadar, yapıların denetimsiz kalmaması ve kuruluşların yeni YİBF
taleplerinin karşılanabilmesi, yapı denetim kuruluşları tarafından ekli forma
göre düzenlenen tutanakların Bakanlığımıza intikali ile gerçekleştirilecektir.
18. Denetçi
mimar/mühendis olduğu halde, YİBF belgelerinde proje müellifliği üstlenmiş
olduğu tespit edilen elemanların;
A)Şirket ortağı denetçi
mimar/mühendis ise: Hisse devrini gerçekleştirmesi ve T.Tic.Sicil Gazetesinde
ilanı, Denetçi mimar/mühendis noter
kanalıyla istifası,
B)Denetçi mimar/mühendis ise:
Denetçi mimar/mühendisin noter kanalıyla istifası,
C)Şirket
ortağı ise: Hisse devrini gerçekleştirmesi ve T.Tic.Sicil Gazetesinde ilanı,
D)Müellifliği
üstlenilen projenin geri çekildiğinin ilgili idarece yazılı teyidinin
yapılması,
(A-B-C-D) maddelerinden
ilgilinin durumuna uyan husus gerçekleştirilmeden görevli olduğu Yapı denetim firmasına
YİBF verilmeyeceği,
E)Denetçi mimar/mühendislerin
proje müellifliğini geri çekmesi ve ilgili idarelerce teyidinin yapılması
durumunda, eski YİBF belgesi iptal edilerek, yeni belge verilecektir.
19. Yapı denetim
kuruluşunun, denetçi mimar/mühendisin, yardımcı kontrolun denetledikleri inşaat
alanı toplamından,
a) Yapı için; Hizmet sözleşmesi 9 ncu madde birinci paragrafında belirtilen raporun idare tarafından onayı. Veya yapı ile ilişiğinin kesildiği tarihten itibaren; ilgili idarece düzenlenen sicil raporunun (yardımcı kontrol için sicil düzenlemeyecektir.)
b) Mal sahibi (yapı sahibi) ile Yapı Denetim Kuruluşunun aralarında akdettikleri sözleşmenin feshinin
c) İlgili
idaresince yapının kanun, yönetmelik ve teknik şartnamelere uygun olarak bitirildiğini
teyit eden yazının,
herhangi birisinin Yapı Denetim
Komisyon Başkanlığına gönderilmesi halinde düşüş sağlanacaktır. Denetçi veya yardımcı
kontrol elemanlarının istifa veya ilişkileri kesilerek başka YD Kuruluşunda
görev almaları halinde Denetim yetkileri (O) dan başlayacaktır.
20. İlgili idarelerin
sicil raporunu düzenlerken Bakanlığımız tarafından onaylanıp, İdarelere Yapı
Denetim Kuruluşu tarafından ulaştırılan Yapı izin belgesi formlarının (YİBF)
sağ üst köşesinde bulunan (tarih kısmının hemen altında) YİBF numarasını ilgili
sicil raporlarına ilave etmeleri gerekmektedir.
21. İmar Kanunu ve
buna dayalı yönetmeliğe göre alınan ruhsatlarla ilgili olarak fenni mesuliyet
görevi alan mimar ve mühendislerin, denetçi mimar/mühendis olarak, hizmet
sözleşmesi düzenleyerek denetim hizmetine başlamış bir kuruluşta görev
aldıkları tarihten, henüz hizmet sözleşmesi yapmamış bir kuruluşta görev
almaları halinde ise kuruluşun yaptığı ilk hizmet sözleşmesini mütakiben
düzenlenen YİBF belgesi onay tarihinden itibaren fenni mesuliyet görevlerini
bırakmaları gerekmektedir.
4708 sayılı
yasanın ve ilgili yönetmeliğin Denetçi mimar ve/veya mühendislerin yasak ve
taahhüt hükümleri; görev aldıkları YD Kuruluşunun yaptığı ilk hizmet
sözleşmesini mutakıben düzenlenen YİBF onay tarihinden itibaren başlıyacaktır.
Bu tarihe kadar geçen süre içinde denetçilerin mesleki ve inşaat işleri ile
ilgili ticari faaliyetlerde bulunmaları istifa en veya ilişik kesme yolu ile YD
Kuruluşundan ayrılmaları halinde (3) aylık yasaklama süresinin uygulanmaması,
yapım faaliyeti bulunmadığından tespitlerinde bu süre içinde yapılmaması
gerekmektedir.
22. Şirket ortağı
ve/veya şirket ortağı denetçi mimar/mühendisin istifa veya diğer gerekçelerle
Yapı denetim kuruluşundan ayrılmaları halinde hisse devirlerini yönetmelikte
belirlenen mimar/mühendis statüsündeki kişi ve/veya kişilere yapması ve bu
işlemin Sanayi ve Ticaret Bakanlığının 18.12.1988 tarih ve 10507 sayılı talimat
yazısı çerçevesinde Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilanının sağlanması ve
Ticaret Sicil Gazetesinin Bakanlığımıza verilmesi gerekmektedir.
23. 4708 sayılı Kanun
ve ilgili yönetmelik çerçevesinde; “Yapı denetim kuruluşu, ayrılan denetçi
mimar veya mühendislerin yerine 30 gün içinde yeni denetçi mimar ve mühendisi
görevlendirmediği takdirde ilgili idarece yapı tatil tutanağı düzenlenir.”
Hükmüne amirdir.
İlgili Yapı denetim
kuruluşlarınca belirlenen süre içinde gerekli eleman takviyesi yapılmadığı takdirde
kanun ve yönetmelik hükümlerin uygulanacağı, bu sürede yapının denetimsiz
kalmaması için, özellikle yapı denetçisi kontrol elemanının istifa ve/veya
ayrılması halinde kesinlikle kuruluştaki diğer yapı denetçisi elemanın geçici
olarak görevlendirilmesi, gerekmektedir. Yönetmeliğini 5.maddesi gereği sistemi
oluşturan eleman eksikliği nedeniyle istifa veya ayrılma nedeniyle eleman
takviyesi gerçekleştirilmeden Yapı denetim kuruluşlarına yeni işleri ile ilgili
(YİBF) yapı izin belge formu verilmeyecektir.
24. TS 10970 Yapı Kullanma İzin Belgesinin açıklamalar bölümünde
belirtilen hüküm çerçevesinde; ilgili idareler tarafından Yapı Ruhsatlarının
onaylı bir örneği ilgili meslek odasına gönderilecektir.
Talep halinde Yapı Denetim Kuruluşları tarafından da Yapı
Ruhsatlarının birer sureti ilgili meslek odasına verilebilecektir.
25. Proje müelliflerince yapılan projeler Yapı Denetim Kuruluşu
tarafından kontrol edilip mesuliyeti üstlenildiğinden, bu projeler, Kanunun
2.nci maddesi (a) bendi gereği, ayrıca Mühendis ve Mimar Odaları vize ve
onayına tabi tutulmayacaktır.
26. Yapı Denetim Kuruluşları, ilgili meslek odasınca her yıl için
yenilenmiş büro tescil belgesi bulunmayan proje müelliflerinin projelerini
kabul etmeyecektir. İlgili idarelerde bu kontrolu yapılacaktır.
27. 13.07.2000 tarihinde yayımlanan “Tip İmar Yönetmeliği”nin
57.nci maddesi 5.nci bendi gereğince Yapı denetim kuruluşları; proje
müelliflerinden; yasal mevzuata aykırı uygulamaları nedeniyle süreli olarak
hakları kısıtlanan müelliflerin bu durumunu denetlemek üzere ilgili meslek
odasınca düzenlenen, meslek adamının O
andaki durumunu gösterir, her proje için işin adı yazılı belgeyi ayrıca
isteyecektir. Bu mesleki denetim hizmeti için proje müellifleri ve/veya yapı
denetim kuruluşları yapı sahibinden bir bedel talebinde bulunmayacaktır.
28. 4708 sayılı Yapı
Denetim Kanunu ve bu kanuna dayalı olarak çıkartılan Yapı Denetimi Uygulama
Usul ve Esasları Yönetmeliğinin ilgili hükümleri gereği yapı sorumluluğunu
üstlenen Yapı Denetim Kuruluşları ve denetçi mimar ile denetçi mühendislerin
belgeleri gerekli denetim ve kontrol sonucu Bakanlığımızca verilmektedir.
Ayrıca,
Denetlenecek yapıya ilişkin teknik bilgiler ile yapının denetimini üstlenecek
denetçi mimar/mühendis ve yardımcı kontrolün kişisel bilgileri ve imzalarını
taşıyan yapı denetim kuruluşunca imzalı form Bakanlığımızca tasdikli “Yapıya
İlişkin Bilgi Formu” ekinde idarelere intikal ettirilmektedir.
Bu nedenle ilgili idarelerce TS
8737 Yapı Ruhsat Formu’nun “80, 81, 82, 83, 84 ve 85” bölümü ile TS 10970 Yapı Kullanma
İzin Belgesinin “81, 82, 83, 84, 85 ve 86” bölümü doldurulmayacaktır.
29. Hizmet
bedellerinin ödenmesi ile ilgili 11.02.2002 tarih, 4-1135 sayılı genelgemizin
12. Ve 13.ncü maddelerinde gerekli açıklamalar yapılmıştı. Ancak iş bitimi
aşamasındaki hizmet bedelinin ödenmesinde bazı sorunlar yaşandığı
belirtilmektedir. İş bitimi akabinde, yapı denetim kuruluşu yapının tamamen
bitirildiğini belirten ve denetçi mimar ve mühendisler tarafından imzalı raporu
ilgili idareye verecek. İlgili idare tarafından da inşaatın tamamlandığına dair
tutanak tutularak Yapı Kullanma İzni beklenmeden hakediş ödemesi yapılacaktır.
Uygulamada yukarıda belirtilen
esaslara uyulması, konu ile ilgili çalışma ve denetimlerin bu yaklaşımla
yürütülmesi, Genelgemizin İliniz dahilindeki tüm kaymakamlıklara, belediyelere,
Bayındırlık ve İskan Müdürlüğüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlüğüne ve varsa
Serbest Bölge Müdürlüğüne duyurulmasını bilgilerinize arz gereğini rica ederim.
Prof.Dr.Abdülkadir
AKCAN
Bakan
DAĞITIM: Bilgi:
Gereği: İçişleri
Bakanlığına
Pilot
19 İl Valiliği Sanayi
Ticaret Bakanlığına
TMMOB Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına
Teftiş
Kurulu Başkanlığına
Yüksek
Fen Kuruluna
TAU
Genel Müdürlüğüne
YD.Kuruluşlarına
(WEB Sayfamızdan alacaklar)
TESPİT TUTANAĞI
İlgili İdare (Belediye/Valilik) :
Yapı Ruhsat Tarihi ve Nosu :
Yapının Adresi :
Pafta/Ada/Parsel Noları :
Yapı İnşaat Alanı (m2) ve Cinsi :
Yapı Sahibi :
Yapı Denetim Kuruluşunun Unvanı :
Tespit Tarihi :
....../....../2002 tarihi itibariyle
İşin Tanımı (Yapı Bölümü) Gerçekleşme Oranı %
a)
a)
a) Subasman (20)
b)
b)
b) Taşıyıcı sistem (40)
c)
c)
c) Sıvaya hazır durum (20)
d)
d)
d) Kalan bölüm (20)
Yapının Gerçekleşme Durumu İle İlgili Açıklama:
...../..../......... tarihi
itibariyle yukarıda özellikleri belirtilen yapının gerçekleşme oran yüzde
..................’dur.
İş bu tutanak ....../......./............ tarihinde yapının
sorumlularındaki değişiklik sebebiyle üç nüsha olarak düzenlenmiştir.
DÜZENLEYENLER
Denetçi görevinden ayrılan: Denetçi görevi alan :
Adı Soyadı : Adı Soyadı :
Denetçi Mim./Müh. Denetçi Mim./Müh.
İmza İmza
Yapı Denetim Kuruluşu
Firma İsmi :
İmza
Kaşe
..................................
tarih ve ................... sayılı yazımız ile ilgili İdareye tespit talebi
yapılmıştır. Yazı fotokopisi ektedir.