Οσίου Σεραφείμ του Σαρώφ:

«’Οτε ελάλουν εκ του νοός μου συνέβαινον σφάλματα».

«Νηστεία δεν είναι μόνο να τρώη κανείς αραιά, αλλά και να τρώη λίγο. Δεν είναι φρόνιμο αυτός που νηστεύει, να περιμένη με ανυπομονησία την ώρα του γεύματος και να ρίχνεται με βουλημία – σωματική και πνευματική στο φαγητό. Η αληθινή νηστεία εξ άλλου δεν είναι μόνο στο να δαμάζη κανείς το σώμα του, αλλά και στο να στερήται, προκειμένου να δώση ψωμί σ’ εκείνον που δεν έχει.»

«Απόκτησε την εσωτερική ειρήνη και χιλιάδες θα βρούν κοντά σου τη σωτηρία».

«’Αν είσαι σωστός χριστιανός, χιλιάδες άνθρωποι γύρω σου – βλέποντάς σε θα σωθούν.»

«Ας μην ακολουθούμε το δρόμο της απογοητεύσεως, διακήρυττε, κτυπώντας χαρούμενα το πόδι του στο έδαφος. Ο Χριστός τα νίκησε όλα. Ανέστησε τον Αδάμ. ’Εδωσε πάλι στην Εύα την αξιοπρέπειά της. Εθανάτωσε τον θάνατο».

«Γιατί ζής χωρισμένος από την γυναίκα σου; Πήγαινε γρήγορα να την ξαναβρής. Πήγαινε.» (Σε άνδρα που ζούσε χωρισμένος από τη γυναίκα του).

«Η ζωή μας, μπορεί να συγκριθή με μια λαμπάδα καμωμένη από κερί και φυτίλι, που καίει με μια φλόγα που εμείς ανάψαμε. Το κερί – είναι η πίστη μας. Το φυτίλι η ελπίδα μας. Και η φλόγα – η αγάπη που ενώνει την πίστη μαζί με την ελπίδα, όπως το κερί και το φυτίλι καίνε μαζί με αποτέλεσμα τη φωτιά. ’Ενα κερί κακής ποιότητας βγάζει, όταν το ανάβης και όταν το σβήνης, μια άσχημη μυρωδιά. ’Ομοια είναι και η ζωή ενός αμαρτωλού...».

«Το πάν είναι ν’ αποφασίσεις κάτι. Η απόφαση είναι η αρχή.»

Αγίου Σιλουανού:

"Κράτα τον νου σου στον άδη και μή απελπίζου"

Ο Κύριος κελεύει ημάς να αγαπώμεν Αυτόν εξ’ όλης ψυχής, αλλά πως είναι δυνατόν να αγαπάς Εκείνον τον Οποίον ουδέποτε είδες, και πως να μάθεις αυτήν την αγάπην; Ο Κύριος γνωρίζεται εκ της ενεργείας Αυτού εις την ψυχήν. ‘Οταν ο Κύριος επισκεφθεί αυτήν, η ψυχή γνωρίζει ότι ήτο ο προσφιλής Επισκέπτης και ανεχώρησεν, η δε ψυχή επιθυμεί και αναζητεί Αυτόν μετά δακρύων: «Που εκρύβης, Φώς μου; Πού είσαι χαρά μου; Τα ίχνη Σου ευωδιάζουν εν τη ψυχή μου, αλλά Σύ απήλθες, και η ψυχή μου Σε ποθεί, και ηκηδίασεν η καρδία μου και θλίβεται, και ουδέν πλέον χαροποιεί εμέ, διότι επίκρανα τον Κύριον, και Αυτός εκρύβη απ’ εμού».

Εάν ήμεθα απλοί ως τα παιδία, ο Κύριος θα εδείκνυεν εις ημάς τον παράδεισον, θα εβλέπομεν Αυτόν εν τη δόξη των Χερουβίμ και των Σεραφίμ και πασών των επουρανίων δυνάμεων και των Αγίων. Αλλά δεν είμεθα ταπεινοί, και δια τούτο βασανίζομεν και εαυτούς και τους άλλους, όσοι ζούν μεθ’ ημών.

Εκ της αγάπης προς τον αδελφόν έρχεται η χάρις, και διά της αγάπης προς τον αδελφόν φυλάττεται. Εάν όμως δεν αγαπώμεν τον αδελφόν, τότε και η αγάπη του Θεού δεν έρχεται εις την ψυχήν, ένεκα της κατακρίσεως ή του μίσους προς τον αδελφόν.

‘Ω, πόσον πρέπει να ικετεύωμεν τον Κύριον, ίνα δώσει εις την ψυχήν το ταπεινόν ‘Αγιον Πνεύμα! Η ταπεινή ψυχή έχει μεγάλην ανάπαυσιν, η υπερήφανος όμως βασανίζει η ιδία εαυτήν. Ο υπερήφανος δεν γνωρίζει την αγάπην του Θεού και ευρίσκεται μακράν Αυτού. Υπερηφανεύεται ότι είναι πλούσιος ή επιστήμων ή ένδοξος, αλλά δεν γνωρίζει το έσχατον της πενίας και της απωλείας αυτού, διότι τον Θεόν δεν εγνώρισεν. ‘Οστις όμως αγωνίζεται κατά της υπερηφανίας, εις αυτόν ο Κύριος γίνεται βοηθός, ίνα νικήση τούτο το πάθος.

Φαίνεται εις πολλούς ότι οι Αγίοι είναι μακράν αφ’ ημών. Αλλά είναι μακράν εκείνων οίτινες φυλάττουν τας εντολάς του Χριστού και έχουν την χάριν του Αγίου Πνεύματος.

Επικαλείσθε μετά πίστεως την Θεοτόκον και τους Αγίους. Ούτοι ακούουν των προσευχών ημών και γνωρίζουν και τους διαλογισμούς ημών.

Οι ‘Αγιοι ακούουν των προσευχών ημών και έχουν από Θεού την δύναμιν, ίνα βοηθούν ημάς. Τούτο είναι γνωστό εις όλον το γένος των χριστιανών.

Εάν ζητής όπως ο νούς σου προσεύχηται ηνωμένος μετά της καρδίας, και δεν επιτυγχάνης τούτου, τότε λέγε την προσευχήν διά του στόματος και κράτει τον νούν εν ταις λέξεσι της προσευχής, ως διδάσκει η «Κλίμαξ». Εν καιρώ ο Κύριος θα δώση εις σε και την καρδιακήν προσευχήν, άνευ λογισμών, και θα προσεύχησαι αβιάστως.

Ο Κύριος έδωκεν εις ημάς την εντολήν να αγαπώμεν τον Θεόν εξ’ όλης της καρδίας και εξ όλης της διανοίας και εξ όλης της ψυχής. Αλλ’ άνευ προσευχής πως είναι δυνατόν να αγαπάς; Δια τούτο ο νούς και η καρδία του ανθρώπου οφείλουν πάντοτε να είναι ελεύθεροι διά προσευχήν.

1. Η γνώσις του θελήματος του Θεού είναι δυνατή δια διαφόρων οδών. Μία εξ αυτών είναι ο λόγος του Θεού, αι εντολαί του Χριστού. Αλλ’ εν ταις ευαγγελικαίς εντολαίς, παρά την τελειότηταν αυτών ή μάλον λόγω της τελειότητος αυτών, το θέλημα του Θεού αποκαλύπτεται εις την τελικήν γενικήν αυτού έννοιαν, και ο άνθρωπος εις την ζωήν αυτού, αντιμέτωπος προς ατελείωτον ποικιλίαν περιστάσεων, συχνάκις δεν γνωρίζει πως πρέπει να ενεργήση, ίνα ευρεθή η πράξις αυτού εντός του ρεύματος του Θείου θελήματος.

2. «Είναι καλόν πάντοτε να ζητής παρά του Θεού «σύνεσιν εν πάσι», τι και πως πρέπει να πράξης ή να είπης. ‘Αλλαις λέξεσιν, εις εκάστην περίπτωσιν δέον όπως ζητής την επίγνωσιν του θελήματος του Θεού και τας οδούς προς εκπλήρωσιν αυτού.

Η εκζήτησις του θελήματος του Θεού είναι το σπουδαιότερον έργον της ζωής ημών, διότι «οδεύοντες την οδόν» του θελήματος του θεού γινόμεθα μέτοχοι της αιωνίου θείας ζωής.

‘Οπου άφεσις αμαρτιών, εκεί ελευθερία συνειδήσεως και αγάπη, έστω και μικρά.

Εάν θέλεις να μάθεις πόσον αγαπά ημάς ο Κύριος, μίσησον τας αμαρτίας και τους κακούς λογισμούς, και προσεύχου ενθέρμως ημέρας και νυκτός, και τότε θα δώση εις σε ο Κύριος την χάριν Αυτού και θα γνωρίσης τον Κύριον δι’ Αγίου Πνεύματος. Μετά θάνατον δε, όταν θα έλθης εις τον παράδεισον, θα αναγνωρίσης και εκεί τον κύριον διά του Αγίου Πνεύματος, καθώς εγνώρισας Αυτόν επί της γής.

Η προς τον Θεόν αγάπη υπάρχει εις διαφόρους βαθμούς: ‘Οστις ανθίσταται εις κακούς λογισμούς, ούτος αγαπά κατά το μέτρον αυτού τον Θεόν. ‘Οστις αγωνίζεται κατά της αμαρτίας, παρακαλεί τον θεόν όπως δίδη εις αυτόν δύναμιν, ίνα μη αμαρτάνη, αλλ’ εξ αδυναμίας προσκόπτει εισέτι προς την αμαρτίαν και θλίβεται δια τούτο και μετανοεί. Ούτος έχει την χάριν εν τω βάθει της ψυχής και του νού, αλλά τα πάθη δεν έχουν εισέτι ηττηθή. ‘Οστις δε υπερενίκησε τα πάθη, ούτος δεν έχει πλέον αγώνα, αλλά μόνον προσέχει εαυτώ εν παντί, όπως μη πέσει εις αμαρτίαν. Ο τοιούτος έχει την χάρην μεγάλην και αισθητήν. ‘Οστις αισθάνεται την χάριν και εν τη ψυχή και εν τω σώματι, ούτος είναι τέλειος ανήρ, και εάν διαφυλάξη την χάριν ταύτην, το σώμα αυτού αγιάζεται και αποβαίνει άγιον λείψανον.

‘Οστις ζή κατά τας εντολάς, ούτος καθ’ εκάστην ώραν και στιγμήν ακούει να ηχή εν τη ψυχή αυτού η χάρις. Υπάρχουν όμως και άνθρωποι οίτινες δεν κατανοούν την έλευσιν αυτής.

«’Οταν ο νούς είναι όλος εν τω Θεώ, τότε ο κόσμος λησμονείται εντελώς».

«Να προσεύχησαι υπέρ των ανθρώπων σημαίνει να χέης αίμα».

«Ποίος δεν θέλει ελευθερίαν; Πάντες θέλουν αυτήν, αλλά πρέπει να γνωρίζης εις τί συνίσταται και πως αποκτάται. Ο εφιέμενος ελευθερίας δεσμεύει εαυτόν. Καθ’ ό μέτρον δεσμεύεις σεαυτόν, το πνεύμα σου θα απολαύη ελευθερίας… Πρέπει να δεσμεύης τα πάθη εντός σου, ίνα μη κατακυριεύουν του πνεύματος σου. Πρέπει να δεσμεύης σεαυτόν, ίνα μη αδικήσης τον πλησίον σου… Συνήθως οι άνθρωποι ζητούν την ελευθερίαν, ίνα πράττουν «ότι θέλουν». Τούτο όμως δεν είναι ελευθερία, αλλ’ η εξουσία της αμαρτίας επί σε. Η ελευθερία να αμαρτάνης – να γαστριμαργής, να μεθύσκησαι, να μνησικακής, να εκβιάζης, να φονεύης, ή να πράττης τι παρόμοιον – ουδόλως είναι ελευθερία, αλλά δουλεία, ως ο Κύριος είπεν: «Πας ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιωάν. η’ 34). Είναι αναγκαίον να προσεύχησαι πολύ, όπως ελευθερωθής της φοβεράς αυτής δουλείας.

Ο εχέφρων υποτακτικός ή εξομολογούμενος ιδού πώς συμπεριφέρεται προς τον πνευματικό. Εκθέτει εν ολίγοις το πλέον ουσιώδες περί του λογισμού ή της καταστάσεως αυτού και κατόπιν αφήνει τον πνευματικόν ελεύθερον. Ο πνευματικός, προσευχόμενος από της πρώτης στιγμής της συναντήσεως, αναμένει φωτισμόν εκ του Θεού, και εάν αισθάνηται εν τη ψυχή αυτού «πληροφορίαν», τότε δίδει την απάντησιν, την οποίαν και δέχονται ως τελικήν. Διότι, εάν ο εξομολογούμενος παραβλέψη τον «πρώτον λόγον» του πνευματικού, τότε συγχρόνως θα μειωθή η ενέργεια του μυστηρίου και η εξομολόγησις δυνατόν να μεταβληθή εις απλήν ανθρωπίνην συζήτησιν.

Η οδός του Γέροντος ήτο τοιαύτη, ώστε ο πορευόμενος αυτήν (υπακοήν) να λαμβάνη ευκόλως το δώρον του μεγάλου ελέους του Θεού. Αλλά οι έχοντες ίδιον θέλημα και ίδιον νουν, όσον και αν είναι πολυμαθείς και ευφυείς, και εάν εισέτι φονεύσουν εαυτούς διά των πλέον αυστηρών ασκήσεων ή εργασιών πολυμαθείας θεολογικής, δεν θα επιτύχουν να περισυλλέξουν ει μη ψυχία πίπτοντα εκ του Θρόνου του Ελέους.

Ο Γέρων έλεγεν: «’Αλλο πράγμα είναι να πιστεύη τις εις τον Θεόν και άλλο να γνωρίζη Αυτόν».

Ο Θεός ουδεμίαν ασκεί βίαν επί του ανθρώπου, αλλ’ ίσταται μακροθυμών παρά την καρδίαν και ταπεινώς αναμένει πότε θα ανοιχθή αύτη εις Αυτόν. Ο ίδιος ο Θεός ζητεί τον άνθρωπον, πριν ή ο άνθρωπος εκζητήση Αυτόν. Και όταν, κατά την κατάλληλον στιγμήν, εμφανίζηται ο Κύριος εις τον άνθρωπον, τότε μόνον γνωρίζει ούτος τον Θεόν κατά το δοθέν εις αυτόν μέτρον και τότε μόνον άρχεται ούτος να εκζητή τον Θεόν, ’Οστις αποκρύπτεται από της καρδίας.

«Πως θα ζητής εκείνο, το οποίον δεν απώλεσας; Πως θα ζητής εκείνο, το οποίον ουδόλως γνωρίζεις; Αλλά η ψυχή γνωρίζει τον Κύριον και δια τούτο εκζητεί Αυτόν».

«Ούτω και εν τη ψυχή ημών, όταν επικαλώμεθα το άγιον όνομα του Κυρίου, γίνεται μεγάλη γαλήνη.

΄Ω Κύριε, δός ημίν ίνα σε αινώμεν έως της εσχάτης ημών πνοής».

«Πολλοί προσεύχονται προφορικώς ή αγαπούν να προσεύχωνται δια βιβλίων. Και τούτο είναι καλόν, και ο Κύριος δέχεται την προσευχήν και σπλαχνίζεται αυτούς. Εάν όμως προσεύχηται τις εις τον Κύριον και σκέπτηται άλλα τινά, τότε ο Κύριος δεν εισακούει της τοιαύτης προσευχής.

΄Οστις προσεύχεται εκ συνηθείας, δεν έχει αλλαγάς εις την προσευχήν, όστις όμως προσεύχεται θερμώς, υφίσταται πολλάς αλλαγάς κατά την προσευχήν: Διεξάγει μάχην προς τον εχθρόν, μάχην προς τον εαυτόν, προς τα πάθη, μάχην προς τους ανθρώπους, και εν παντί πρέπει να είναι ανδρείος».

«Πολλοί αγαπούν να αναγινώσκουν σοβαρά βιβλία, και τούτον είναι καλόν, αλλ’ ανωτέρα πάντων είναι η προσευχή».

«Εάν ζητής όπως ο νούς σου προσεύχηται ηνωμένος μετά της καρδίας, και δεν επιτυγχάνης τούτου, τότε λέγε την προσευχήν διά του στόματος και κράτει τον νούν εν ταις λέξεσι της προσευχής, ως διδάσκει η «Κλίμαξ». Εν καιρώ ο Κύριος θα δώση εις σε και την καρδιακήν προσευχήν, άνευ λογισμών, και θα προσεύχησαι αβιάστως».

«Διψά η ψυχή μου τον Κύριον και μετά δακρύων αναζητώ Αυτόν».

«’Ω η αγάπη του Κυρίου. Δεν έχω δυνάμεις να περιγράψω αυτήν, διότι είναι απείρως μεγάλη και θαυμαστή».

«Κύριε, δός μοι Σέ μόνον να αγαπώ.

Σύ έκτισας εμέ, Σύ εφώτισας εμέ διά του αγίου βαπτίσματος, Συ συγχωρείς τας αμαρτίας μου και δίδεις να κοινωνώ το τίμιον Σώμα Σου και Αίμα. Δός μοι την δύναμιν να μένω πάντοτε εν Σοί.

Κύριε, δός μοι αδαμιαίαν μετάνοιαν και την αγίαν Σου ταπείνωσιν».

«Διά τί οι ’Αγιοι Πατέρες έθεσαν την υπακοήν υπεράνω της νηστείας και της προσευχής;

Διότι εκ της ασκήσεως, χωρίς της υπακοής, γεννάται η κενοδοξία. Ο υπήκοος εργάζεται το πάν κατ’ εντολήν και δεν έχει πρόφασιν, ίνα υπερηφανεύηται. Εκτός δε τούτου ο υπήκοος απέκοψε το θέλημα αυτού εν πάσι, και διά τούτο ο νούς αυτού είναι ελεύθερος από πάσης μερίμνης και προσεύχεται καθαρώς. Ο νούς εκείνου, όστις φυλάττει την υπακοήν, κατέχεται μόνον υπό του Θεού και της εντολής του γέροντος, ο νούς όμως του ανυπηκόου είναι απησχολημένος εις διαφόρους υποθέσεις και κατακρίσεις του γέροντος, και διά τούτο ουδέποτε είναι καθαρός».

«Ούτω πρέπει να βιάζωμεν εαυτούς πρός το καλόν καθ’ όλην την ζωήν ημών, και το κυριώτερον, να συγχωρώμεν εις τους άλλους τα πλημμελήματα αυτών, και τότε ο Κύριος δεν θα μνησθή των αμαρτιών ημών και θα δώση εις ημάς την χάριν του Αγίου Πνεύματος».

«Κύριε ελεήμων, δίδαξον πάντας ημάς διά του Πνεύματός Σου του Αγίου να ζώμεν κατά το θέλημά Σου, ώστε πάντες ημείς εν τω Φωτί Σου να γνωρίσωμεν Σέ τον αληθινόν Θεόν, διότι άνευ του Φωτός Σου δεν δυνάμεθα να κατανοήσωμεν το πλήρωμα της αγάπης Σου. Φώτισον ημάς διά της χάριτός Σου, και αύτη θα θερμάνη τάς καρδίας ημών, ίνα Σέ αγαπώμεν».

«Ο αδελφός μας είναι η ζωή μας».

«Να προσεύχεσαι για τον κόσμο είναι σαν να χύνης αίμα».

«Υπάρχουν πολλοί τρόποι να στερήται κανείς την πίστη. Ο χειρότερος είναι να έχη μια πίστη λογική και συλλογική. Βεβαίως δεν αποκλείεται να υπερασπίζη κανείς την πίστη του με τη βοήθεια της λογικής, χρειάζεται όμως γι’ αυτό μια διάνοια, σε κατάσταση χάριτος, να τρέφεται από «τα βάθη της θείας ζωής». ’Οταν στερεύη αυτή η πηγή, αρχίζει ο θρησκευτικός ορθολογισμός».

Κι εγώ όταν ήμουν στον κόσμο, σκεφτόμουν πως να ήταν η ευτυχία επί της γης: Είμαι υγιής, κομψός, πλούσιος, ο κόσμος με αγαπά – κι είχα αυτήν την κενοδοξία.

’Οταν όμως εγνώρισα με το ’Αγιο Πνεύμα τον Κύριο, άρχισα πια να θεωρώ όλη τη δόξα του κόσμου σαν καπνό, που τον διασκορπίζει ο άνεμος».

«Από τότε η ψυχή μου ελκύεται προς Αυτόν και τίποτε πια δεν με ευφραίνει στη γη, αλλά μοναδική μου αγαλλίαση είναι ο Θεός. Αυτό είναι ο Θεός. Αυτός είναι η χαρά μου, Αυτός η δύναμή μου, Αυτός η σοφία μου, Αυτός ο πλούτος μου».

«Η προσευχή δίνεται στον προσευχόμενο. Η προσευχή που γίνεται μόνο από συνήθεια, χωρίς καρδιά συντετριμμένη για την αμαρτία του, δεν είναι αρεστή στο Θεό».

Γέροντος Σωφρονίου Σαχάρωφ

«ο καθηγιασμένος γάμος, ο πειθαρχημένος, ο χωρίς διαστροφήν, διατηρεί τον άνθρωπον φυσικώς και ηθικώς, ενώ πάσα άλλη μορφή σαρκικής απολαύσεως, έστω και υπό ονειρώδη μόνον μορφήν, διαφθείρει ολόκληρον τον άνθρωπον, ήτοι την ψυχήν και το σώμα».

Αββάς Ναζάριος:

‘Οταν βρίσκεσαι μέσα στο ναό, να σκέφτεσαι ότι βρίσκεσαι στον ίδιο τον ουρανό, ότι στέκεσαι μπροστά στο Θεό και τις ουράνιες δυνάμεις και κάνε ότι κάνουν και εκείνες.

Προσπάθησε όσο μπορείς να μπαίνεις με όλη σου την καρδιά στην εκκλησία και όσα διαβάζεις και ψάλλεις να τα εντυπώνεις στον νού σου. (Συντριβή, δάκρυα, μετάνοια, Ευχή, αναπνοή.)

‘Οτι φανερώνεται είναι φώς, ενώ ότι κρύβεται είναι σκοτάδι. Γι’ αυτό ας αποκαλύψουμε στον πατέρα μας όχι μόνο αυτά που λέμε αλλά κι αυτά που σκεφτόμαστε. Θα έρθει καιρός που θα κριθούμε όχι σύμφωνα με το βιβλίο που καταγράφει τη γνώση και την αντίληψη, αλλά σύμφωνα με το βιβλίο που καταγράφει τη συνείδησή μας.

Προσπάθησε να μην κάνεις το θέλημά σου και να μην εμπιστεύεσαι στις γνώσεις σου.

Γέροντας Ιλαρίωνας: (Υποτακτικός του Αββά Ναζάριου)

Ελπίζω να προοδεύσετε σε αρετές. Κι αυτό θα συμβεί αν ζήσετε με προσοχή και δεν αμελείτε την προσευχή του Ιησού Γιατί είναι το κεφάλαιο και η αρχή όλων των αρετών. Τίποτα δεν μπορεί να προφυλάξει τόσο την ψυχή από την είσοδο του πονηρού δαίμονα όσο η νοερά προσευχή του Ιησού και η θερμή ικεσία.

Αν αρχίσεις να φροντίζεις με επιμέλεια ν’ αποκτήσεις ταπείνωση πρόσεξε, γιατί ο φθονερός δαίμονας δε θα το ανεχτεί και είτε θα εγείρει εναντίον σου πειρασμούς για να δοκιμάσει την ταπείνωση και τη σταθερότητα σου είτε θα ξεσηκώσει εναντίον σου τους υποκριτές και τους αμελείς… Πρέπει με όλη σου την καρδιά να ομολογήσεις ότι σου αξίζει να υποφέρεις πολύ περισσότερα.

Φρόντισε να έχεις καλή διάθεση και ζεστή αγάπη προς τους αδελφούς. Η καρδιά, τα μάτια και το πρόσωπό σου πρέπει να είναι χαρούμενα και γεμάτα σεβασμό.

Να εργάζεσαι προσευχόμενος, με αγάπη, με ζήλο και με μεγάλη προσοχή. Να εργάζεσαι όχι σα να βρίσκεσαι μπροστά σε ανθρώπους αλλά στον ίδιο το Θεό. Να έχεις στο νού σου ότι είναι «επικατάρατος ο ποιών τα έργα Κυρίου αμελώς» (Ιερ. λα’ 10). Φυλάξου όσο μπορείς απ’ την αμέλεια και την ανθρωπαρέσκεια.

Αγαπητέ, εξέτασε προσεχτικά τον εαυτό σου, τη συνείδηση σου, αν έχεις αμαρτήσει με οποιοδήποτε τρόπο, αν έχεις διαπράξει κάποια μεγάλη ή μια άλλη μικρή αμαρτία, αν είσαι ένοχος με έργα ή με λόγια ή με τη σκέψη σου. Εξομολογήσου (την ίδια ημέρα) όλα όσα έκανες ή σκέφτηκες ή είπες και γενικά ότι σε ελέγχει η συνείδηση σου, αν επέτρεψες να εισχωρήσουν μέσα σου υπερήφανες ή κενόδοξες σκέψεις, αν πρόσβαλες κανένα ή αν εναντιώθηκες στον αδελφό σου ή αν τον κατέκρινες.

«Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν».

Οι θλίψεις ακολουθούνται πάντα από χαρές. Η ενοχή επισύρει την τιμωρία.

Μην απελπίζεσαι μετά από μια πτώση, αλλά αγωνίζου. Μη λυπάσαι πολύ, ώστε ο εχθρός, που σε έχει ήδη πληγώσει αρκετά, να μη σε φέρει σε απελπισία, που είναι η χειρότερη απ’ όλες τις αμαρτίες, όπως λέει ο άγιος Ιωάννης της Κλίμακος.

Στάρετς Ζαχαρίας:

«Μετά που θα πη κανείς τις προσευχές με μεγάλη προσοχή, πρέπει να μείνη τουλάχιστον για λίγα λεπτά ήσυχος με τις σκέψεις και τα αισθήματα του, περιμένοντας μέσα στην καρδιά του μια πληροφορία ή μια απάντηση. Αυτά τα τρία λεπτά θα σας διδάξουν πολλά. Πρώτα, τρία λεπτά, ύστερα πέντε και έπειτα θα δείτε εσείς πόσα χρειάζονται για τον καθένα σας. Σας παρακαλώ να κάνετε αυτό και σας δίνω την ευλογία για χάρη του. Θα σας κάνη την προσευχή την αδιάλειπτο πιο έντονη, αλλά και θα φέρη την εκκοπή του θελήματος σας. Θα σας δώση δε και μια δίψα να αποκτήσετε το ‘Αγιο Πνεύμα μέσα στις καρδιές σας».

«Η προσευχή είναι η αρχή της αιωνίας ζωής, είναι η θύρα με την οποία μπαίνουμε στην Βασιλεία των Ουρανών, είναι η οδός που μας φέρνει στον Κύριο και μας ενώνει μαζί Του. Χωρίς προσευχή ο άνθρωπος δεν ζή, αλλά πεθαίνει συνεχώς, ακόμα κι άν δεν το καταλαβαίνει».

«Παιδιά μου, προσπαθήστε να αποκτήσετε ένα πνεύμα συνεχούς προσευχής. Ζητήσατέ το επιμόνως από την Μητέρα του Θεού, η οποία προσεύχεται ακοίμητα για μας, όπως σας έχω ξαναπεί πολλές φορές».

«Να είσθε θαρραλέοι κι όταν σας στέλνη ο Κύριος μεγάλες δοκιμασίες».

«Τα πάθη σας υπερδυναμώνουν, η προσευχή ασθενεί και ούτε κάν θέλει κανείς να προσεύχεται. Η προσοχή μας καταναλώνεται από διάφορες επιθυμίες και πάθη. Ακριβώς τότε, σαν επί σκοπού, συναντώνται τέτοιες εσωτερικές και εξωτερικές αποτυχίες, που κάνουν ένα αδύνατο άνθρωπο να πέση στην κατάθλιψη. Αυτό το πάθος, η κατάθλιψη, σκοτώνει κάθε τι το άγιο, κάθε τι το ζωντανό και ανθρώπινο».

«Πιο γρήγορα θα σταυρωθήτε επάνω στον σταυρό, όταν προσεύχεσθε όπως προσευχόντουσαν πολλοί από τους πνευματικούς μας ήρωες τον παλαιό καιρό. Να λέτε: «Αναστήτω ο Θεός και διασκορπισθήτωσαν οι εχθροί αυτού και φυγέτωσαν από προσώπου αυτού οι μισούντες αυτόν». Αν τον έχη κανείς, να τον διαβάζη τον κανόνα στον Τίμιο και Ζωοποιό Σταυρό του Χριστού, και τότε θα σταυρωθή ξανά επάνω στον σταυρό. Παρακαλέσατε τον Παρηγορητή των ψυχών και των σωμάτων μας, να σας μαλακώνη, να σας συγχωρή, να μπαίνει μέσα στην ψυχή σας και να διώχνη μακριά την φοβερή κατάθλιψη που σας πλακώνει».

«Ιδού, μερικά λόγια από τον κανόνα του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού:

Χαίρε, Σταυρέ, η ανάστασις πάντων,

Χαίρε, Σταυρέ, ανόρθωσις των πεπτωκότων,

Χαίρε, Σταυρέ, των παθών ο νεκρωτής,

Χαίρε, Σταυρέ, ανατρέπων ημών τας βουλάς.

Χαίρε, Σταυρέ, ισχύς μου, στερέωμα και δύναμις,

Χαίρε, Σταυρέ, ρύστης και προστάτις μου κατά των πολεμούντων.

Χαίρε, Σταυρέ, υπερασπιστά μου και αντιλήπτορ,

Χαίρε, Σταυρέ, δόξα μου και κραταίωμα,

Χαίρε, Σταυρέ, αένναος φύλαξ και προστάτης.

‘Εκτεινον τας χείρας σου, ευλογημένη Δέσποινα Θεοτόκε, εν είδει σταυρού, προ τον επί Σταυρού υψωθέντα και πρόσδεξαι σήμερον, Παρθένε, τας ικεσίας πάντων των δεομένων Σου».

Μια μέρα καθήμενος στο κελλί του, ο Στάρετς έτυχε να ρίξη μια ματιά στην αγία του γωνιά, όπου ήταν οι εικόνες του. ‘Ενα θέαμα όμως τον τρόμαξε. Μπροστά στις εικόνες στεκόταν ένας δαίμονας με ένα αηδιαστικό, φρικιαστικό κεφάλι, σαν κουκουνάρι. Στεκόταν εκεί και παραληρούσε τους Ψαλμούς του Δαβίδ.

«‘Ε! τι κάνεις; Σίγουρα δεν προσεύχεσαι;», ρώτησε ο Στάρετς.

«Εγώ; Εγώ βρίζω την προσευχή», τραύλισε ο δαίμονας και έγινε άφαντος.

Ο Στάρετς μας νουθετούσε να μη προσευχώμαστε όπως όπως, χωρίς να παρακολουθούμε τα λόγια της προσευχής μας, ενώ οι καρδιές μας θα είναι βυθισμένες σε συναισθήματα τελείως άσχετα με την προσευχή μας και οι σκέψεις μας θα περιπλανώνται εδώ και εκεί, όπου θέλουν.

Η προσευχή δεν είναι μιά λειτουργία μηχανική, αλλά μιά συνάντηση με τον Θεό, μιά συνομιλία μαζί του.

«Προσεύχεσθε ταπεινά, λοιπόν, με φόβο Θεού, με ευλάβεια, έτσι ώστε η προσευχή μας να μη γίνη μία ύβρις της προσευχής».

«Σας παρακαλώ ξανά και σας νουθετώ. Να φοβάσθε πάρα πολύ μήπως πέσετε στην αμαρτία. Μη σταυρώνετε τον Σωτήρα πάλι και πάλι με τις αμαρτίες. Να παίρνετε ευλογία από την Βασίλισσα των Ουρανών για κάθε τι και ο Θεός θα σας ανεβάση στην πρώτη βαθμίδα της Χάριτος: την αναγνώριση των αμαρτιών σας».

«Προσέξατε την συνείδησή σας, που είναι η φωνή του Θεού και η φωνή του Αγγέλου φύλακά σας. Μη αμελήσετε να φροντίζετε για την συνείδησή σας, διότι μπορεί να την χάσετε. μπορεί να καταφρονηθή και να γίνει άχρηστη, και τότε πια δεν θα είναι η φωνή του Θεού.»

«Αποκτήστε αρετές, διότι αντιστρατεύονται στην αμαρτία».

«Μή καταθλίβεσθε σε καμιά περίπτωση ή κάτω από οποιαδήποτε περίσταση. Η κατάθλιψη είναι ο δήμιος που σκοτώνει την ενέργεια, απαραίτητη για την υποδοχή του Αγίου Πνεύματος μέσα στην καρδιά. ‘Ενας καταθλιμμένος άνθρωπος χάνει την δυνατότητα να προσεύχεται και είναι νεκρός όσον αφορά τους πνευματικούς αγώνας».

«Πρέπει να ξέρη κανείς πως να διακρίνει τα όνειρα. ’Ονειρα που είναι από τον Θεό, δίνουν στην ψυχή γαλήνη και χαρά, κινούν την καρδιά σε μετάνοια, διώχνουν λογισμούς υπερηφανείας και κενοδοξίας, εγείρουν τον άνθρωπο να παλέψη με την αμαρτία».

«Ούτε τρίχα δεν θα πέση από κάποιο κεφάλι , εάν δεν είναι θέλημα Θεού». ’Ελεγε ότι πρέπει να είμαστε χαρούμενοι και ότι μεγάλως προσβάλλουμε το θέλημα του Θεού, όταν λόγω των θλίψεων και των στενοχωριών που μας έρχονται, πέφτουμε στην κατήφεια, στον γογγυσμό, στην απελπισία, στην άμετρη λύπη και στην σκληρή αναισθησία. Αυτά τα φρικτά αμαρτήματα είναι τα πρόθυρα της κολάσεως του πυρός. Η καταθλιμμένη ψυχή είναι ήδη εγκλωβισμένη μέσα σε μια φλογερή φωτιά, χειρότερη από εκείνην της κολάσεως. Δεν υπάρχει πια καμιά αίσθηση στην ψυχή αυτή, εκτός από ένα οξύτατο, οδυνηρό συναίσθημα, το οποίο σκοτώνει και καίει τα πάντα. Τις δυστυχίες και τις θλίψεις μας τις στέλνει η θεία Πρόνοια για να μας δοκιμάση και να μας ενδυναμώση για την ζωή του πνευματικού ηρωϊσμού. Η μεγαλύτερη άσκηση είναι να υπομένωμε αγόγγυστα, ως το τέλος των ημερών μας, όλα όσα έρχονται επάνω μας μέσα στην κοιλάδα αυτή του κλαυθμώνος. Ο δε υπομείνας εις τέλος, ούτος σωθήσεται».

«Δεν πρέπει να αποδώσης στον εαυτό σου τα οδυνηρά γεγονότα τα οποία είτε εσύ, είτε ο πλησίον σου δοκιμάζουν. ’Οχι, όλα αυτά δεν προέρχονται από σένα, αλλά παραχωρούνται σε σένα σαν ένας σταυρός για να τον βαστάζης. Βάσταζε τον, λοιπόν, με χαρά, ενδυναμωμένος από την λαμπρά ελπίδα και την στερεά πίστη, πως εκεί «ένθα ουκ έστιν οδύνη, ου λύπη, ου στεναγμός, αλλά ζωή ατελεύτητος», η θλίψη που έχεις υποφέρει εδώ με ελπίδα και υπομονή θα δώση και σε σένα και στους πλησίον σου τέτοια χαρά και τέτοια εγγύτητα στην τέλεια Αγάπη και Αλήθεια, όση ο άνθρωπος δεν μπορεί καν να αρχίση να φαντάζεται. Εάν υπομένης την θλίψη με μακροθυμία, μαρτυρείς έτσι την πιστότητα σου στον Χριστό, την αφοσίωσή σου στον Σωτήρα και την αγάπη σου σ’ Αυτόν, ο οποίος αναστήθηκε εκ των νεκρών και σας προσκαλεί κοντά Του».

Εάν ένας άνθρωπος παρακούη την συνείδηση μια φορά, δύο φορές ή περισσότερο, τότε δεν την ακούει πιά.

«Δεν πρέπει κανείς να ξεχνάει ποτέ την πανταχού παρουσία του Θεού. Το να ξεχνάη κανείς, αυτό είναι αμαρτία».

«Αποκτήστε την συνήθεια να μη αρχίζετε καμιά υπόθεση χωρίς προσευχή. Εάν δουλεύετε στην εργασία σας, πριν τίποτε άλλο, πάρτε την ευλογία της βασιλίσσης των Ουρανών. Λέγετε την ευχή του Ιησού ενώπιόν Της. Νοιώστε την παρουσία του Κυρίου στην καρδιά σας ενώ δουλεύετε. Αυτός τα βλέπει όλα και τις σκέψεις σας και τα αισθήματά σας. Προσπαθήστε να ενώσετε την προσευχή με κάθε κίνησή σας, με κάθε πλησίασμα σας με οποιοδήποτε πράγμα. Η προσευχή γεννά την ταπείνωση και χωρίς ταπείνωση δεν υπάρχει σωτηρία. ’Οταν τελειώσετε την δουλειά σας, να ευχαριστήσετε τον Κύριο και την Κυρία Θεοτόκο».

«Να κάνετε το σημείο του σταυρού επάνω στον εαυτό σας πιο συχνά. Και αν θυμάστε πώς, όταν υψώνεται ο σταυρός, τα τάγματα των αερίων πνευμάτων πίπτουν. «Κύριε, έδωκας τον Σταυρόν Σου ως όπλον κατά του διαβόλου»…».

Στάρετς Αντωνίου της ’Οπτινα

«’Αν δεν θεραπεύτηκες ακόμα δε σημαίνει πως ο Θεός δεν άκουσε τις προσευχές που γίνονται για σένα, αλλά πως δε θεραπεύει αμέσως μερικούς ανθρώπους, για να ωφεληθούν περισσότερο. Με τα πρόσκαιρα βάσανα ο αμαρτωλός άνθρωπος απαλλάσσεται από τα αιώνια βάσανα και ταυτόχρονα κερδίζει τη σωτηρία του, γίνεται κληρονόμος της βασιλείας των ουρανών.

Ο Κύριος και Θεός με την άπειρη σοφία Του τα ρυθμίζει όλα σύμφωνα με την αγάπη Του για το ανθρώπινο γένος και χαρίζει σε όλους αυτό που τους ωφελεί. Εμάς δεν πρέπει να μας απασχολεί γιατί το ένα γίνεται έτσι και το άλλο αλλιώς, αλλά ν’ αφοσιωνόμαστε με παιδική υποταγή στο θέλημα του ουρανίου πατέρα μας και να λέμε από τα βάθη της ψυχής μας: «Πάτερ ημών… γεννηθήτω τό θέλημά Σου».

«’Αν θέλεις να δεις καλύτερες μέρες, ν’ αγαπήσεις την αγία ταπείνωση μ’ όλη σου την ψυχή και θα βρείς την ειρήνη του Χριστού».

«Ο Θεός επιτρέπει τόσο τις καλές όσο και τις σκληρές εξουσίες για μας. Τις πρώτες για να μας παρηγορούν, τις δεύτερες για να μας προκαλέσουν συντριβή και ταπείνωση.»

«Την ψυχική σου ωφέλεια θα τη βρείς εκεί που δέ γίνεται το θέλημά σου».

Οδηγίες για καθημερινή ενασχόληση:

Στην αγάπητή δόκιμη Ν.Ν.

1. ’Οταν σηκώνεσαι από τον ύπνο η πρώτη σου σκέψη πρέπει να στραφεί στο Θεό, ο πρώτος σου λόγος πρέπει να’ ναι προσευχή στο Θεό – τον Πατέρα και Δημιουργό σου.
2. Να μετανοείς και να δοξολογείς το Θεό που δεν επέτρεψε ν’ απωλεστείς από τις αδυναμίες σου.
3. Βάλε αρχή να κάνεις ό,τι είναι άριστο. Κανένας δε θα ολοκληρώσει την πορεία προς τον ουρανό, εκτός από κείνον που ξεκινάει την ημέρα του καλά.
4. Να ξεκινάς την ημέρα σου σαν σεραφείμ στην προσευχή, σαν χερουβίμ στις πράξεις και σαν άγγελος στη συμπεριφορά σου.
5. Μην περνάς τον καιρό σου αργή.
6. Σε όλες τις πράξεις, τα λόγια και τις σκέψεις σου ο νούς σου νά’ ναι στο Θεό.
7. Ο λόγος σου νά’ ναι ήρεμος, ταπεινός, σοβαρός κι ωφέλιμος. Η σιωπή θα σε βοηθήσει να λές μόνο τ’ απαραίτητα λόγια, με διάκριση. «Λόγος σαθρός εκ του στόματος υμών μή εκπορευέσθω» (Εφεσ. δ’29).
8. Μη γελάς με θόρυβο, αλλά μόνο να χαμογελάς. Κι αυτό όχι συχνά.
9. Ν’ αποφεύγεις την αντιλογία και τη φιλονικία.
10. Ν’ αγαπάς πάντα την ταπείνωση και ν’αποφεύγεις πάντα την υπερηφάνεια.
11. Μη μισήσεις κανένα, για οποιοδήποτε λόγο.
12. Νά’ σαι εγκρατής στο φαγητό, το ποτό και τα γλυκά.
13. Νά’ σαι καταδεχτική με όλους. έτσι ο Θεός θα σ’ευλογεί κι οι καλοί άνθρωποι θα σ’ επαινούν.
14. Ο θάνατος δίνει τέλος σ’ όλα τα πράγματα. Αυτό πρέπει να τό’ χει πάντα στο νού του ο άνθρωπος.

Πράξεις σαν κι αυτές είναι ευάρεστες στο θεό, ως «οσμή ευωδίας πνευματικής».

15. Σε παρακαλώ να μνημονεύεις στις προσευχές σου τον ανάξιο μοναχό Αντώνιο πού’ χει αμαρτήσει πολύ σέ όλους και σε σένα, κι ο Θεός να σου μνησθεί στη βασιλεία Του.

«Σε παρακαλώ να ματαιώσεις προς το παρόν το ταξίδι σου. Τη βασιλεία του Θεού δεν πρέπει να την αναζητήσουμε κάπου αλλού αλλά μέσα μας, στην καρδιά μας. Θα με ρωτήσεις: Τί είναι η βασιλεία του Θεού; Σού απαντώ: Η βασιλεία του Θεού είναι η ενάρετη εν Χριστώ ζωή. Το νά’ χει η ψυχή σου ταπείνωση και υπομονή, ειρήνη. Αν ζείς έτσι, θα δείς την ειρήνη (δηλ. Τη βασιλεία του Θεού) μέσα σου όσο ζείς και, μετά την κοίμησή σου, θα ζείς πάλι μαζί της».

Στάρετς Βαρσανούφιος

Την προσευχή του Ιησού πρέπει να την λέμε ολόκληρη. Χωρίς να την περικόπτωμε. Αυτήν την παρακαταθήκη μας έδωσαν οι άγιοι Γέροντες. Και ο τόνος να πέφτη στην τελευταία λέξη: «τον αμαρτωλόν». Σκοπός της προσευχής αυτής είναι πάντοτε ένας: η μνήμη του Θεού».

Το πρώτο σας έργο, μόλις ξυπνήσετε, να είναι το σημείο του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού. Και τα πρώτα σας λόγια της ευχής του Ιησού.

’Οταν σας έρχωνται λογισμοί, μη προσπαθήτε να τους διώξετε ανοίγοντας ένα λογικό διάλογο μαζί τους. Χτυπάτε τους επάνω στην Πέτρα. Πέτρα είναι ο Χριστός. Το ’Ονομά Του. Η προσευχή του Ιησού. Δεν είναι στο χέρι σας, να μη τους δεχθήτε. Τους λογισμούς τους διώχνει μόνο το ’Ονομα του Ιησού.

’Οταν η προσευχή – συμβαίνει μερικές φορές – γίνεται χωρίς προσοχή και μηχανικά, μην απογοητεύεσθε. Την ώρα της προσευχής με το όνομα του Κυρίου Ιησού Χριστού αγιάζεται ακόμη και το στόμα μας.

Κάθε ημέρα, το βράδυ, να ελέγχετε τον εαυτό σας. Και να μετανοήτε για τις αμαρτίες σας. Ο έλεγχος της ζωής μας μας οδηγεί σε επίγνωση της αδυναμίας μας και σε μετάνοια.

Είναι δυνατό να προσεύχεται ο άνθρωπος, που έχει νού διασκορπισμένο;

Η ζωή της νήψης και προσοχής διευκολύνει την προσευχή και μας φέρνει κοντά στο Θεό.

Στην αγία γραφή βλέπομε ότι. Ο Θεός δεν τους αγαπάει τους δειλούς.

Δεν κάνει να θυμώνωμε εναντίον εκείνων, που μας προκαλούν λύπη. Είναι οι καλύτεροι ευεργέτες μας.

Γιατί δεν λέγει η Γραφή, ότι ο Θεός αντιπαθεί τους πόρνους, ή άλλους αμαρτωλούς, αλλά τους υπερηφάνους, Επειδή η υπερηφάνεια είναι ιδιότητα των δαιμόνων. Επειδή ο υπερήφανος είναι κατά κάποιο τρόπο συγγενής του διαβόλου.

Θανάσιμη είναι η αμαρτία, όταν ο άνθρωπος δεν μετανοή γι’ αυτήν…. Το ίδιο συμβαίνει και με την ψυχή, που έχει νεκρωθή από την αμαρτία και είναι ανίκανη να ιδή την αιώνια μακαριότητα.

Η γυναίκα δεν ζή χωρίς πίστη. Η απιστία για την γυναίκα είναι πρόσκαιρη. Και ξαναγυρίζει στην πίστη, στο Θεό. Διαφορετικά γρήγορα διαλύεται.

Δεν μπορούμε να εισδύσωμε με την δική μας δύναμη στο εσωτερικό νόημα των γεγονότων. Αυτό είναι δώρημα άνωθεν. Αν όμως βαδίζετε αυτό τον δρόμο, τότε θα μπορέσετε να εισδύσετε στο νόημα των γεγονότων, μόνο με την προσευχή του Ιησού. Τότε θα ιδήτε και κάτι περισσότερο από αυτά, όπως είπε ο Κύριος στον Ναθαναήλ. ’Οταν ο άνθρωπος αρχίζη να βλέπη κάτι, που πρώτα δεν το διέκρινε, και άλλοι δεν το διακρίνουν ούτε τώρα, έχει ήδη αρχίσει η κάθαρση του νού του.

Απερίγραπτα βάσανα περιμένουν τους αμαρτωλούς στον άδη. ’Οπως και απερίγραπτη μακαριότητα περιμένει τους δικαίους.

’Ολοι ψάχνουν για τον Θεό. Σκοπός δικός μας είναι να τον βρούμε τον Θεό…. Με την τήρηση των εντολών του Θεού.

Οι άγιοι πατέρες μάς λένε, πως μια πρόγευσις της γεέννης γίνεται εδώ στην γή, όπως ακριβώς και της αιώνιας μακαριότητας. Οι αμαρτωλοί αρχίζουν να αισθάνονται την τιμωρία του άδη, και οι δίκαιοι την χαρά. Με μια διαφορά: ότι και οι δυό στην μέλλουσα ζωή θα είναι ασύγκριτα μεγαλύτερα. Αναμφισβήτητα. ….

Χωρίς αγάπη στον Κύριο, ούτε μακαριότητα μπορούμε να αποκτήσωμε, ούτε παράδεισο….

Το φως βρίσκεται στον παράδεισο. Και ευφραίνει τους δικαίους ενώ το πύρ, χωρίς φώς στην κόλαση καίει τους αμαρτωλούς…

Η φρίκη των κολάσεων του άδη είναι συνεχώς στην σκέψη μου. Την χρησιμοποιώ για να ταπεινώνομαι… ’Ας σηκωθούμε να κάνωμε μια προσευχή να μας απαλλάξει ο Κύριος από το πυρ της κόλασης.

Είναι φανερό, πως όποιος διαβάζει την Αποκάλυψη, όταν φθάση το τέλος του κόσμου, θα είναι πραγματικά μακάριος. Γιατί θα καταλαβαίνει κάτι από αυτά, που θα γίνονται τότε. Και θα αρχίσει να ετοιμάζεται.

Η οδός της υπακοής είναι η πιο σύντομη. Και η πιο σωστή. Η υπακοή είναι κάτι, που ξεπερνάει τις φυσικές δυνάμεις του ανθρώπου. Γι’ αυτό, για την τήρησή της ο Κύριος δίνει την δύναμη.

«Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστι». Εκ πρώτης όψεως φαίνεται, πως στα λόγια αυτά υπάρχει μία αντίφαση. … Στενή και τεθλιμμένη είναι μόνο για κείνους, που μπαίνουν σ’ αυτήν με το ζόρι. Κατ’ ανάγκη. Χωρίς δική τους εσωτερική διάθεση. Για κάποιον άλλο λόγο. Οχι για την σωτηρία της ψυχής τους.»

«’Αμα υπάρχει ταπείνωση, υπάρχουν όλα. Και όταν ταπείνωση δεν υπάρχει, δεν υπάρχει τίποτε. ’Εστω κι άν ο άνθρωπος κάνει θαύματα».

«Η θρησκευτικότητα μεταδίδεται κληρονομικά».

«Ο εχθρός το φθονεί, όταν μας βλέπη να έχουμε μεταξύ μας επικοινωνία με ειλικρίνεια και αγάπη εν Χριστώ. Και προσπαθεί να σπείρη έχθρα και διχόνοια επειδή μισεί το καλό… Η καλή μας πράξη να φανερώνωμε τους λογισμούς μας ο ένας στον άλλο, θα διαλύση την κακία του».

«Οι θλίψεις, που μας έρχονται η μία επάνω στην άλλη, σταλμένες από το Θεό, είναι σημείο της αγάπης του Θεού για μας. Ο σκοπός της κάθε μιας είναι διαφορετικός. Μας τις στέλνει, ή για να μας κόψη κάτι κακό. Η για να μας φρονηματίση ή για να μας δοξάση στην μέλλουσα ζωή πιο πολύ. ή για να μας τιμωρήση για παλαιότερες αμαρτίες μας. ’Ολοι βαστάζουν το σταυρό τους. Και σεις τον δικό σας… Βαστάζετέ τον! Τουλάχιστον με το ένα σας δακτυλάκι!… Βαστάτε τον.. Είναι απαραίτητο για την σωτηρία όλων…

«Το κύριο στοιχείο στην προσευχή είναι η υπομονή. Ο εχθρός προσπαθεί με κάθε τρόπο να αποσπάση τον μοναχό από την ευχή. Η επιτυχία έγκειται στην συνέχιση της ευχής με υπομονή».

Αρχιμανδρίτης Νικόλαος Πεκατώρος

«Ο κάθε άνθρωπος, σηκώνει το σταυρό του. ’Ενας άνθρωπος, μη μπορώντας ή μη θέλοντας να κάνει υπομονή στη άρση του σταυρού του, παρακάλεσε τον Θεό να του δώσει άλλο σταυρό, πιο κατάλληλο γι’ αυτόν. Του εμφανίζεται λοιπόν άγγελος Κυρίου και του δείχει ένα απέραντο κάμπο με τους σταυρούς των ανθρώπων και με το δικαίωμα να διαλέξει ένα. Διαλέγει πρώτα ένα μικρό, αλλά καθώς τον έβαλε στην πλάτη του τον ενοχλούσε, διαλέγει δεύτερο, που φαινόταν ελαφρύς και ωραίος, αλλά και αυτός δεν τον ευκόλυνε, τέλος βρίσκει κάποιο που μπορούσε να τον βαστάξει και ο άγγελος του δηλώνει ότι αυτός είναι ο ίδιος, ο δικός του, που είχε από την αρχή, αφού έφερε τ’ όνομά του. Ο Γέροντας ευχαριστώντας και δοξολογώντας τον άγιο Θεό σήκωνε από τη νεότητά του τον σταυρό του».

«Προσευχή από καρδίας, όχι προσευχή με χασμουρητά»…. «Προσευχή όπως ο Πέτρος, όταν βυθιζόταν στη θάλασσα…»…. «Η προσευχή που γίνεται νυσταλέα δεν είναι ευάρεστη στον Θεό».

«Ο Κύριος βλέπει τη διάθεση του ανθρώπου και δεν αγαπά να κάνουμε κάτι από «αγγαρεία»…»

Αναφέροντας την παραβολή του πρώτου και τελευταίου εργάτη, έλεγε: «Ο Θεός είναι ο νοικοκύρης, μη ανακατεύεστε στις δουλειές του Θεού».

«Ο Κύριος θέλει τη σωτηρία μας, έχυσε το αίμα Του δι’ αυτήν. Γι’αυτό δεν πρέπει να διστάζουμε να ζητούμε την βοήθειά Του, ούτε ν’αδιαφορούμε».

«Να είσθε σύμφωνοι με τις εντολές του Θεού».

«Ο σπείρων εν τη σαρκί εκ της σαρκός θερίσει φθοράν, ο σπείρων εν τω πνεύματι εκ του πνεύματος θερίζει ζωήν αιώνιον».

Η μεγάλη μοναξιά της ζωής τα τελευταία χρόνια, με τις παντός είδους φοβερές ασθένειες και δυσκολίες, αποτελούν τη μεγάλη προετοιμασία του ανθρώπου για την έξοδό του από αυτή τη ζωή προς συνάντηση του Δεσπότου Χριστού. Οι δυσκολίες και οι ασθένειες αποτελούν «λουτρόν παλιγγενεσίας» και αποτελούν ένα «ηλεκτροσόκ», για να φύγουν και οι τελευταίες αμαρτίες.

Τόνιζε πολύ και συχνά να μη είναι οι άνθρωποι ποτέ αχάριστοι. Τελικά στη ζωή πρέπει ν’αφήνουμε να γίνεται το θέλημα του Θεού. ’Ερχονται τα πράγματα έτσι που δεν έχουμε μερικές φορές άλλη επιλογή και αυτό γίνεται από υπόδειξη και αγαθότητα του Θεού, για να ταπεινωθούμε στο κραταιό θέλημά Του, για το δικό μας καλό.

«“Οι πράξεις των ανθρώπων έχουν αξία ενώπιον του Θεού, όταν είναι αποτέλεσμα υπομονής, όταν γίνονται με καθαρά κι ανιδιοτελή κίνητρα. Ο Κύριος βλέπει την καρδιά του ανθρώπου και τη διάθεσή ου, άν κάτι το κάνει από “υποχρέωση” και καθήκον με βαρειά καρδιά ή από αγάπη και φιλότιμο και ελευθερία».

«Ο Θεός μου έδωσε μία μακροχρόνια αρρώστεια για να σκεφθώ τις αμαρτίες μου».

Πάτερ Αρσένιος

«Κάθε άνθρωπος, φεύγοντας από τη ζωή, πρέπει κάτι να σφήσει πίσω του: Το σπίτι που έχτισε, το δέντρο που φύτεψε, το βιβλίο που έγραψε… Και αυτά όχι για τον εαυτό του, αλλά για το συνάνθρωπό του. Ακόμα και μετά το θάνατό σου, θα εξακολουθήσει να υπάρχει κάτι από σένα σ’ όλα όσα άγγιξαν τα χέρια σου. Οι άθρωποι θα σε θυμούνται, όταν θα βλέπουν με χαρά αυτά που τους άφησες και θα δοξάζουν τον Κύριο. Δεν έχει σημασία το τι έκανες, φτάνει να το έκανες στο όνομα του Θεού και από αγάπη στον άνθρωπο…».

«Η πιο σπουδαία, η πιο μεγάλη, η πιο θεάρεστη αρετή είναι η αγάπη. Ν’ αγαπάς τους αδελφούς σου, που είναι εικόνες του Θεού, να τους βοηθάς στην ανάγκη τους, να τους συμπαραστέκεσαι στον πόνο τους, να προσεύχεσαι για τη σωτηρία τους…».

«Κάθε άνθρωπος που σε πλησιάζει με αγαθή προαίρεση και εμπιστοσύνη, καθώς είναι εικόνα ζωντανή του Θεού, σου μεταδίδει φώς και χαρά. Μπορεί να σου φορτώνει τα βάσανα και τους καημούς του, αλλά εσύ διακρίνεις πίσω απ’ όλα το θέλημα του Κυρίου. ’Αν μάλιστα τον βοηθήσεις, με τη χάρη του Πανάγαθου, να ξεπεράσει τα όποια προβλήματά του, τότε η ευφροσύνη σου είναι απερίγραπτη. Ανάμεσα στα πνευματικά μου παιδιά υπάρχουν μερικοί, που κυριολεκτικά με ανακαινίζουν όποτε επικοινωνώ μαζί τους. Αυτοί είναι για μένα το πιο λαμπρό φως, η πιο μεγάλη χαρά!».

«Κάθε άνθρωπος έχει, θα λέγαμε, διαφορετική δύναμη πίστεως. Γιατί η πίστη δίνεται από τον Κύριο ανάλογα με την προαίρεση, τις εσωτερικές δυνάμεις, τον πνευματικό αγώνα αλλά και τις ευκαιρείες που είχε ο καθένας στη ζωή του. ’Ετσι λ.χ. σ’ ένα ιερέα, σ’ ένα μοναχό, σ’ ένα θεολόγο, σ’ έναν άνθρωπο, τέλος πάντων, που μπόρεσε και να μελετήσει τα ιερά βιβλία και να διδαχθεί από φωτισμένους γεροντάδες ή δάσκαλους, δόθηκαν πολλά. Γι’ αυτό και θα του ζητηθούν πολλά από το Θεό. Θα του ζητηθεί θερμή πίστη, θα του ζητηθούν και οι ανάλογοι καρποί της πίστεως. Ενώ σε άλλους… Να, πάρτε για παράδειγμα τον Παύλο (αστυν. στα χρόνια των διωγμών στη Ρωσσία που πίστεψε στο Θεό) και τη Ζίνα. Σ’ αυτούς τι δόθηκε; Σχεδόν τίποτα. Στην ψυχή τους όμως υπήρχε μια θεϊκή σπίθα. Και αυτή τη σπίθα τη διατήρησε η μητέρα του Παύλου., ώσπου οι περιστάσεις επέτρεψαν να φουντώσει, να γίνει φωτιά μεγάλη και άσβεστη. Μα και τον καιρό που ζούσαν μέσα στην άγνοια, μέσα στην άγνοια, μέσα στο σκοτάδι της απιστίας, πόσα καλά κάνανε! Πόσους ανθρώπους βοήθησαν. Γιατί; Γιατί είναι ψυχές άδολες. Γιατί έχουν καρδιές καθαρές, προαίρεση αγαθή. Και δεν είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που συναντώ τέτοιους ανθρώπους…».

Στάρετς Σαμψών Σίβερς

Στην εξομολόγηση έλεγε: Φανταστήτε ότι μπροστά σας δεν είμαι εγώ, ο μάρτυρας, αλλά ο μέγας Δικαστής. Τι θα του πούμε;

Είμαστε στο ναό μόνο σωματικά. Η λειτουργία δεν μας απασχολεί καθόλου. Κι όταν τελειώσει, βγαίνουμε χωρίς να είμαστε ανανεωμένοι. Χωρίς να είμαστε πλημμυρισμένοι από χαρά. Δεν αγαπούμε το ναό του θεού. Αργούμε στις ακολουθίες, φεύγουμε ότι ώρα θέλουμε, είμαστε αδιάφοροι και αμέτοχοι.

Η αμαρτία είναι το αποτέλεσμα. Η αιτία είναι τα πάθη.

’Οταν πρόκειται να πας κάπου, κόρη μου, να προσεύχεσαι πολύ, πριν. Πριν το φαγητό επίσης, πρέπει να προσευχόμαστε. Να ευχαριστούμε αδιάκοπα το θεό που έχουμε την υγεία μας. Δώρο δικό Του είναι. Πρέπει να είμαστε ταπεινόφρωνες. Να ξερριζώνουμε την υπερηφάνεια από την καρδιά μας. Πολλές φορές έρχεται μια αρρώστια και μας ταπεινώνει. Γι’ αυτό την επιτρέπει ο Θεός. Πρώτα ο Θεός, μετά ο συνάνθρωπος και μετά ο εαυτός μας. Ποτέ μην υπόσχεσαι ασυλλόγιστα. Ο υπερήφανος υπόσχεται αβασάνιστα, από εγωισμό. Ο ταπεινός λέει «θα προσπαθήσω».

Ακόμη κι άν έχει πρόσωπο αλόγου μια κοπέλα που σκέπτεται το Θεό, είναι όμορφη.

’Οταν βρεθούμε σε τραπέζι με άθεους, θα τους πούμε: «Δεν μπορώ να φάω, γιατί απλούστατα δεν θέλω να προσβάλω τον Θεό».

Ερώτηση: Πάτερ, δεν μπορώ να πείσω τον πατέρα μου να πηγαίνει στην εκκλησία. ’Αν πεθάνει δίχως να κοινωνήσει, τι γίνεται;

Απ.: Καλό είναι να του δίνεις πνευματικά βιβλία να διαβάζει και να προσεύχεσαι γι’ αυτόν…

Ερώτηση: Ο πατέρας μου αισθάνεται πολύ αμαρτωλός κι ότι γι’ αυτό δεν έχει δικαίωμα να πηγαίνει στην εκκλησία.

Απάντηση: Οι δαίμονες του βάζουν αυτή τη σκέψη, για να τον κρατούν μακριά από τη σωτηρία. Αυτό είναι υπερηφάνεια.

Ερώτηση: Πάτερ, ο πατέρας μου είναι ανάπηρος. ’Εχει το ένα του χέρι. Αυτό όπως είναι φυσικό, τον γεμίζει με θλίψη.

Απάντηση: Με την υπομονή, μπορεί να καλύψει πολλές αμαρτίες. Ο Θεός και βλέπει και ακούει… Κάθε πρωί που λές καλημέρα στους γύρω σου, πρέπει να πείς και στον Θεό. Να προσευχηθείς δηλαδή. Το βράδυ επίσης. Αυτά πες και στον πατέρα σου. Πάντα υπάρχει η παρουσία του Θεού στη ζωή μας. Μη μαλώνεις τον πατέρα σου, άν σε κουράζει. Χρειάζεται λεπτότητα και ευαισθησία για να τον βοηθήσεις. Εμείς που γνωρίζουμε, δεν πρέπει να κάνουμε τους δικαστές στους άλλους και να τους κατηγορούμε. Με αγάπη και υπομονή να τους βοηθούμε να πλησιάσουν τον Θεό. Ο Θεός ζητά ευθύνες περισσότερες απ’ αυτούς που γνωρίζουν…

Ερώτηση: Δηλαδή στάρετς, είναι σε καλύτερη θέση αυτοί που δεν γνωρίζουν και δεν πιστεύουν;

Απάντηση: Δεν είν’ έτσι, γιατί απλούστατα όλοι γνωρίζουμε τι θέλει ο Θεός. Κάνουμε όμως ότι δεν ακούμε. Είμαστε ηδονοθήρες. Σκεπτόμαστε μόνο την απόλαυση, γι’ αυτό και δεν μπορούμε να δικαιωθούμε. Ο σατανάς καραδοκεί δίπλα μας. Ο άνθρωπος που αγωνίζεται πνευματικά, έχει μεγαλύτερο πόλεμο από το διάβολο. Ο φύλακας άγγελος είν ένας. Τα δαιμόνια γύρω μας, πολλά. Συνεχώς. Φοβούνται το σταυρό. Είναι δύναμη μεγάλη. Οι δαίμονες δεν τολμούν να πλησιάσουν τους ανθρώπους και τα σπίτια που προστατεύονται από το σταυρό.

Ο πόρνος, ο αλκοολικός, ο μοιχός, άν μετανοιώσουν θα σωθούν. Αυτός όμως που έχει κακή καρδιά και δεν συγχωρεί, δεν θ’ απολαύσει τη ζεστασιά του Θεού.

«Δίδαξέ με Κύριε, να προσεύχομαι. Δεν ξέρω να προσεύχομαι…

Μερικές φορές, το μυστικό αυτό μας αποκαλύπτεται στη θεία λειτουργία όταν κοινωνάμε».

Στάρετς Μπόρις Χόλτσεφ (29 Οκτωβρίου)

Φόβος Θεού είναι η συνείδηση της υπευθυνότητας για τη σωτηρία μας. ’Εχουμε μέγιστη ευθύνη για το πως ζούμε τη στιγμή που τη ζωή μας την έδωσε ο Θεός για να τη χρησιμοποιήσουμε για τη σωτηρία μας… Φόβος Θεού είναι το πρώτο σκαλοπάτι . η αρχή της σοφίας. Ακολουθεί η δοξολογία – από μέρους του παιδιού στον ουράνιο Πατέρα του.

’Οσο αμαρτωλός κι αν είναι ο άνθρωπος, μένει πάντα μέσα η σπίθα του Θεού. Αυτή η σπίθα είναι ικανή να θεριέψει, να γίνει πυρκαϊά και να κάψει την αμαρτωλότητα, λευκαίνοντας τον άνθρωπο. Η σπίθα του Θεού, είναι η συνείδηση. ’Ανθρωπος ασυνείδητος δεν υπάρχει. Να φυλάγετε καλά, ως θησαυρό ατίμητο, τη συνείδησή σας. Συνεχώς να βρίσκεστε σε εγρήγορση. Μερικοί νομίζουν ότι χάνει κανείς την ψυχή του, μόνον από μεγάλα αμαρτήματα, παραθεωρώντας τα μικρά. ’Ερχεται ο θάνατος και τους βρίσκει ακάθαρτους! Αποφασίζοντας να ζήτε εν Χριστώ, να γνωρίζετε ότι θα σας ταλαιπωρούν πολυποίκιλοι πειρασμοί! ’Οταν μάθετε να προσεύχεστε, θα βρήτε τη δύναμη να τους νικάτε, να κυριαρχήτε στα πάθη.

Αποφθέγματα άλλων Ρώσσων Γερόντων:

Επίσκοπος Βαρνάβας Μπελιάγιεφ, ο διά Χριστόν σαλός

Ο κόπος στην προσευχή και γενικότερα στην πνευματική προσπάθεια είναι ωφέλιμος, διότι έτσι ο άνθρωπος εκτιμάει αυτό που αποκτά με μεγάλη προσπάθεια. Αυτό που ζητάμε από το Θεό, θα μπορούσε να μας το ικανοποιήσει αμέσως, δίχως κανένα κόπο δικό μας. ’Ομως πολλές φορές αργεί να μας δώσει. Κι αυτό, για το καλό μας είναι. Μας βοηθεί να αυξάνει η πίστη και να εντείνονται οι πνευματικές προσπάθειές μας. Ακόμα κι άν η προσευχή μας είναι ψυχρή και βαριά και νοιώθουμε ότι απογοητευόμαστε, δεν πρέπει να σταματάμε. Πρέπει να πολεμάμε, να εντείνουμε τις προσευχές μας και ο φιλεύσπλαχνος Κύριος θα δεί την αδυναμία μας και θα μας ελεήσει.

Μέγας Φιλάρετος της Μόσχας:

«Οι ορατές αλλά μη πραγματικές αρετές μας μάς εμποδίζουν να δούμε τις αόρατες, μα πραγματικές αμαρτίες μας».

Στάρετς Μακάριος της ’Οπτινα.

Ποτέ δεν είναι δυνατό να πάρουν τα πράγματα καλύτερη εξέλιξη, παρά μόνο έτσι όπως το επιτρέπει ο Θεός μέσα στο έλεός Του. Γι αυτό δόξασέ Τον για όλα.

Στάρετς Αλέξιος Μετσώφ

«Στην ψυχή του αγοριού ή του κοριτσιού που έχει λαβει ευλογημένη αγωγή από τους γονείς του, ποτέ δεν θα θριαμβεύσει το κακό. Μπορεί προς στιγμήν, ο άνθρωπος ν’ απομακρυνθεί από το σωστό δρόμο. ’Ομως οι ιεροί σπόροι που έχουν φυτευθεί από τους γονείς και τον πνευματικό μέσα του, θα τον αφυπνίσουν από την αμαρτωλότητα και θα τον επαναφέρουν στον παράδεισο που έχασε».

«Ο γάμος είναι σταυρός. Η αγάπη πρέπει ν’ αγκαλιάζει και την ψυχική και τη βιολογική ζωή των συζύγων. Και ολοκληρωμένη να παρέχεται στο παιδί.»

«Αν κάνετε κάτι καλό και στην πορεία αντιμετωπίζετε δυσκολίες, οπωσδήποτε πρέπει να συνεχίσετε. Η σωτηρία της ψυχής πρέπει να επιτευχθεί κάτω απ’ τις οποιεσδήποτε συνθήκες».

«… Δεν προσεύχεσαι, δεν ζητάς το έλεος του Θεού, γι’ αυτό έχεις αυτό τον εκνευρισμό. ’Ετσι πλέον, αμαρτάνεις συνεχώς και δυσκολεύεις τη σχέση σου με το Θεό».

Ιερομάρτυς Σέργιος Μετσώφ

«Να εκτιμάτε πολύ το ότι έχετε τη δυνατότητα να πηγαίνετε σε εκκλησία και να συμμετέχετε σε ακολουθίες…Να χαίρεστε, διότι μέσα στις δοκιμασίες, φαίνεται εντονότερη η βοήθεια του Θεού… Δόξα τω Θεώ, πάντων ένεκεν (φυλακισμένος) ».

«’Οσο βαρύς κι άν είναι ο σταυρός της δοκιμασίας, το ξύλο από το οποίο κατασκευάσθηκε, πάντοτε φυτρώνει στο έδαφος της καρδιάς! Μη φοβάστε. Κι άν γκεμίζονται όλα γύρω σας, κι άν ισοπεδώνονται οι ναοί και τα μοναστήρια, μην αποκαρδιώνεστε! Μένει και θα μένει όρθιος ο ναός της ψυχής μας, τον οποίο κανείς δεν μπορεί να καταστρέψει, παρά μόνον εμείς οι ίδιοι! Θυσιαστήριο είναι η καρδιά μας. Πάνω της, με δάκρυα προσφέρουμε το μέγα μυστήριο της μετανοίας!».

«Σκοπός της Εκκλησίας, δεν είναι να μας διασκεδάσει, να έχουμε κάποιες συγκινήσεις, για να μπορέσουμε μετά να προσευχηθούμε. Αδιάκοπα πρέπει να προσευχόμαστε. Η προσευχή μας εξαρτάται από το πώς ζούμε. Στην προσευχή μας αντανακλά αυτό με το οποίο απασχολούμαστε πριν προσευχηθούμε. ’Αρα, πρέπει πριν προσευχηθούμε, να προσευχόμαστε».

’Αγιος επίσκοπος Ιγνάτιος Μπρεντσιανίνωφ

«Εμάς μπορεί να μας τραβήξει οτιδήποτε. Και η ομορφιά της Θ. Λειτουργίας και το να υπηρετούμε έναν υψηλό σκοπό. Μ’ αυτά όμως όλα, υπάρχει κίνδυνος να χάσουμε το πιο βασικό. Ο Κύριος δεν μας άφησε κάποιο σύστημα, εκτός από τις εντολές Του. Και η κυριότερη εντολή, είναι της αγάπης προς όλους και ιδιαιτέρως προς τους εχθρούς. ’Οσο πιο κοντά θα είμαστε στο τέλος, οι άνθρωποι θα γίνονται πιο ψυχροί και σκληροί. Με την άνθιση της ανομίας, ψύχεται η αγάπη. Το βασικό για τον χριστιανό είναι η αγάπη. Γι’ αυτό εμείς πρέπει ν’ απαντούμε με αγάπη στην ψυχρότητα και σκληρότητα του κόσμου αυτού».

Home