[Dos Komutları]

          

SÜRÜCÜ DEĞİŞTİRME

DOS’ta ger sürücü bir harf ile temsil edilir. A, ve B harfleri disket sürücü diğerleri de hard disk ve diğer sürücüler için kullanılır. Sürücü harflerinden sonra “:“ kullanılarak o sürücüye geçilebilir.

A: ile disket sürücüye

C: ile de hard diske geçilebilir.

Bir sürücüye geçildikten sonra uygulanan komutlar o sürücü üzerinde etkili olur. Örneğin bir disketin içeriğini görmek için

C:\>A:

A:\>Dır yazabilirsiniz. Veya kısaca C:\> DIR A:

 

COPY, XCOPY, DISKCOPY (KOPYALAMA)

COPY komutu ile dosyayı diskete, disketten hard diske, yazıcıya veya ekrana kopyalayabilirsiniz.

Copy Kaynak Hedef Şeklinde, çoğunlukla iki parametre ile kullanılır. Birincisi kopyalanacak olan, ikincisi kopyalanılacak olan yeri belirler.

Copy okul.doc a: Aktif dizindeki okul.doc isimli dosyayı diskete kopyalar.

Copy a:okul.doc c: Disketteki okul.doc isimli dosyayı hard diske kopyalar.

Copy okul.doc liste.doc Okul.doc isimli dosyayı aynı yere liste.doc adıyla kopyalar.

Copy a:okul.doc Disketteki okul.doc isimli dosyayı komutun yazıldığı yere kopyalar.

Copy *.* a: İçinde bulunulan dizindeki tüm dosyaları diskete kopyalar.

Copy a:*.* c: Disketteki bütün dosyaları hard diske kopyalar.

Copy Autoexec.bat con Autoexec.bat dosyasını ekrana kopyalar. (Con ekran için kullanılan isimdir. Ekrana kopyalamak içini göstermek anlamındadır.)

Copy *.bat con Bat uzantılı tüm dosyaları ekrana kopyalar.

Copy Con a.ekr Burada kaynak ekran, hedef ise bir dosyadır. Yani ekranı a.ekr dosyasına kopyalamasını istiyoruz. Bu durum copy komutu için özel bir durumdur ve bir dosyaya yazı yazmak için kullanılır. Bu komutu yazdıktan sonra F6 tuşuna basana kadar yazdığınız bütün harfler a.ekr dosyasına yazılacaktır. Örnek olarak aşağıdaki satırları yazarak bir bat dosyası hazırlayalım.

 

Copy con a.bat

@echo off

echo elveda dos

echo merhaba Windows

Bu satırları dikkatli bir şekilde yazın, çünkü bir satırı yazdıktan sonra o satıra tekrar geri dönme şansınız yok. F6 tuşuna ve Enter’e basın ve kaydedin. Ve oluşturduğunuz dosyanın adını yazarak çalıştırın.

Copy a.bat prn Bu satır a.bat dosyasını yazıcıya gönderecektir. (Pr n kelimesi yazıcı için kullanılır. Yazıcınızın bağlı olduğu porta göre LPT1, LPT2, COM1, COM2 de kullanabilirsiniz. ) ekrandaki görüntüyü yazıcıya göndermek için Print Screen tutuna basabilirsiniz.

Copy komutu ile bir dosyayı kopyalarken hata testi de yapılmasını sağlayabilirsiniz. Özellikle diskete kopyalarken bu testi yaptırmanız iyi olur. Hata testi yapması için /V parametresi kullanılır.

Copy okul.doc a: /v Okul.doc dosyasını diskete hata testi yaparak kopyalamasını istiyoruz. Bu işlem dosyayı diskete kopyalarken aynı zamanda yazdığını da okuyarak doğru okunup okunmadığını kontrol eder. Diskette bozuk kesimler varsa yazdığını okuyamayacak ve hata verecektir. İşlemi iptal ederek sağlam bir disket kullanın veya disketin içinde önemli bilgiler yoksa disketi formatlayın ve hatalı kısımların işaretlenmesini sağladıktan sonra tekrar kopyalayın.

Kopyalama yaparken kopyalanılan yerde aynı isimli bir dosya varsa onun üzerine yazılıp yazılmayacağı sorulur.

C:\a.bat üstüne yazılsın mı (Evet/Hayır/tümü)? E harfi Evet, H harfi Hayır veya M harfi ile bütün dosyaların tek tek sorulmadan yazılması sağlanabilir.

XCOPY komutu da kopyalamak için kullanılır. Copy komutunda farklı olarak daha hızlıdır ve alt dizinleriyle birlikte kopyalayabilir. Copy komutu bir iç komut olmasına rağmen Xcopy komutu dış komuttur ve XCOPY.EXE dosyasının bulunması gerekir.

Xcopy komutunun kullanımı da copy komutu gibidir. Farklı olarak /S parametresi ile alt dizinlerin kopyalanması da sağlanabilir.

Xcopy a:*.* /s c: Disketteki bütün dosyaları alt dizinlerdekilerle beraber c: sürücüsüne kopyalar. Xcopy’nin avantajı daha hızlı kopyalayabilmesi ve alt dizinlerle birlikte kopyalayabilmesidir.

DISKCOPY komutu ise daha farklıdır. Bir disketin aynısını bir başka diskete kopyalamak için kullanılır. Diskcopy ile çoğaltılan disketler tamamen birbirinin aynısıdır.

Diskcopy a: a: Komutu ile a sürücüsünde bulunan disket çoğaltılabilir. Bu işlem sırasında önce orijinal disket okunur, daha sonra diğer disketin takılması istenerek bu diskete yazılır. Okuma işlemi tek seferde bitmemişse tekrar ilk disket istenerek kalan kısım da okunarak diğer diskete yazılır.

Diskcopy işleminde hedef disket içindeki tüm dosyalar kopyalama işleminden önce bilgisayar tarafından silinir.

Bu programın ismi DISKCOPY.COM’dur. işlemleri hızlandırabilirsiniz.  

REN(DOSYA ADI DEĞİŞTİRME)

Dosyaların isimlerini Ren komutu ile değiştirebilirsiniz.

Ren Dosya adı Yeni ad şeklinde kullanılır. Örneğin gerekli.doc isimli dosyanın adını gereksiz.doc olarak değiştirmek için Ren Gerekli.doc gereksiz.doc şeklinde yazılır. İsim değiştirirken yeni isimle aynı isme sahip bir dosya varsa değiştirme yapılmaz. Ren komutu ile dizin isimleri değiştirilemez. Dizin isimlerini değiştirmek için Move komutu kullanılır.

 

MOVE(TAŞIMA VEYA DİZİN İSMİ DEĞİŞTİRME)

Bu programın ismi MOVE.EXE’dir. Dosyaları bir yerden başka bir dizine veya sürücüye taşımak için ve dizinlerin isimlerini değiştirmek için kullanılır.

Örneğin Genel dizinindeki bütün dosyaları Özel dizinine taşımak için

Move c:\genel\*.* özel\ PW dizinindeki tüm dosyaları diskete taşımak için

Move c:\pw\*.* a: Move komutu ile dizin ismi değiştirmek Ren ile dosya ismi değiştirmek gibidir. Örneğin PW dizinini WRITE olarak değiştirmek için

Move PW WRITE şeklinde kullanılır.

 

TYPE (DOSYA İÇERİĞİ)

DOS’ta bir dosyanın içeriğini görmek için kullanılır.

Type Dosya adı Şeklinde kullanılır. Örneğin autoexec.bat dosyasının içeriğini görmek için Type autoexec.bat

şeklinde yazılır. Dosya üzerinde değişiklik yapabilmek için EDIT komutu kullanılmalıdır.

 

MORE(SAYFALAMA)

Bazı DOS komutlarının sonuçları ekrana sığmıyorsa komutun sonucunun sayfa sayfa gösterilmesini More komutunu | karakteri ile birlikte kullanarak sağlayabiliriz.

Örneğin;

Type autoexec.bat Komutu ile autoexec.bat dosyasının içeriğine bakabilirsiniz. Ancak dosya ekrana sığmayacak kadar uzun ise dosyadaki üst satırlar ekranda görülemeyecektir. Bunu More komutu ile birlikte kullanarak atabiliriz.

Type autoexec.bat | More şeklinde kullanılırsa, dosyanın içeriği ekranı doldurduğunda bir tuşa basmanız istenecek ve ondan sonra diğer sayfa gösterilecektir.

More komutu tek başın değil diğer komutların arkasında | karakteri ile birlikte kullanılır.

 

EDIT

DOS’ta dosyaları düzenleme ve oluşturma için Edit programını kullanabilirsiniz. Bu program vasıtası ile dosyalarınızı açıp değişiklikler yapabilirsiniz. Bu programın ismi EDIT.COM ‘dur.

Edit Autoexec.bat Yazarak autoexec.bat dosyasında değişiklikler yapabilirsiniz.

 

ATTRIB (DOSYA ÖZELLİKLERİ)

Del komutu ile silemediğiniz dosyalar oldu mu? Bir dosya sadece okunabilir, sistem veya gizli dosya olarak belirlenmişse normal yollarla silinemezler. Eğer sizde bazı dosyaların kolayca silinebilmesini istemiyor veya silmek isteyip de silemediğiniz dosyalar bulunuyorsa Attrib komutu ile o dosyanın özelliklerini değiştirmelisiniz. Bu dosyanın ismi ATTRIB.EXE’dir.

Attrib dosya adı özellikler Şeklinde kullanılır. Dosya adı olarak bir dosya verebileceğiniz gibi ? ve * karakterlerini kullanarak birden fazla dosyanın özelliklerini de değiştirebilirsiniz. Dosyaların özellikleri ise üçüncü parametre ile değiştirilir. Üçüncü parametre verilmezse sadece özellikler görüntülenir, herhangi bir işlem yapılmaz.

Bir özelliği kaldırmak için aşağıdaki parametreleri – işareti ile , o özelliği vermek için ise + işareti kullanmalısınız.

R Sadece okunabilir dosya. Normal yollarla değiştirilemez ve silinemezler.

H Gizli dosya. Normal yollarla silinemezler ve Dır komutu parametresiz kullanıldığında listelenmezler.

S System dosyası. Bu sadece bazı özel dosyalar için verilen bir özelliktir. Bu özelliğe sahip dosyaları silmeniz, değiştirmeniz veya taşımanız problemlere sebep olur. Bu dosyalarda normal yollarla silinemezler ve görünmezler.

Örneğin A.doc dosyasına sadece okunabilir özelliği vermek için

Attrib A.doc +r Cokgizli.doc dosyasını gizlemek için

Attrib cokgizli +h Cokgizli.doc dosyasını gizlemek ve sadece okunabilir yapmak için

Attrib cokgizli +h +r Sadece okunabilir olduğu için silemediğiniz bir dosyanın bu özelliğini kaldırmak için

Attrib a.doc –r Ayrıca sadece dosyaları değil dizinleri de gizleyebilirsiniz

Attrib Windows +h Komutu ile Windows dizini gizlenmiş olur. Dır yazarsanız bu dizini göremezsiniz.

 

CHKDSK(DISK TESTİ)

Bu program (CHKDSK.EXE) herhangi bir parametre olmadan kullanılırsa sürücü hakkında istatistiki bilgiler verir. (Boş alan, toplam alan, dosya sayısı gibi)

C:\>chkdsk

Birim Seri Numarası 0B26-13D9

1.048.395.776 bayt toplam disk alanı

25.182.208 bayt 231 gizli dosyada

9.601.024 bayt 575 dizinde

884.178.944 bayt 9.956 kullanıcı dosyasında

16.384 bayt bozuk sektörlerde

129.417.216 bayt disk üzerinde kullanılabilir

16.384 bayt her ayırma biriminde

63.989 toplam ayırma birimi disk üstünde

7.899 ayırma birimi disk üstünde kullanılabilir

655.360 bayt toplam bellek

578.240 bayt bot

Chkdsk/F Diskteki hataları tespit ederek düzeltir. Diski (Disket veya hard diski ) hızlı bir şekilde test etmek için kullanılır.

Chkdsk /V Diskteki bütün dosyaları yol ismiyle birlikte ekrana listeler. Binlerce dosyayı ekrana listelemenin bir anlamı yoktur. Ancak ekrana listelemek yerine bir dosyaya yazması istenirse bu dosya daha rahat incelenebilir.

Chkdsk /V > Dosyalar Diskteki bütün dosyalar yolları ile birlikte Dosyalar isimli dosyaya yazılır. Edit programı ile bu dosyanın içeriği incelenebilir.

Chkdsk /V > LPT1 Bütün dosyalar yazıcıya gönderilir.

 

SCANDISK( DİSK PROBLEMLERİ ÇÖZÜMÜ)

Scandisk programını kullanarak diskinizdeki problemleri gidermesini sağlayabilirsiniz. Chkdsk’den daha gelişmiş bir programdır. Diskteki birçok problemi bulup giderebilir. Bu programın ismi SCANDISK.EXE ‘dir.

 

EDIT

DOS’ta dosyaları düzenleme ve oluşturma için Edit programını kullanabilirsiniz. Bu program vasıtası ile dosyalarınızı açıp değişiklikler yapabilirsiniz. Bu programın ismi EDIT.COM ‘dur.

Edit Autoexec.bat Yazarak autoexec.bat dosyasında değişiklikler yapabilirsiniz.

 

MSCDEX(DOSYA YÖNETİCİSİ)

DOS altında CD-ROM sürücünüzü kullanabilmek için Cd-romunuzun sürücü programını Config.sys dosyasında Device satırı ile yükledikten sonra Mscdex programını da Autoexec.bat programından aktif hale getirerek Cd-rom sürücünüzü kullanabilirsiniz.

Örneğin Cd-rom sürücünüzün dosyası CDDRV.SYS olsun. Bunu Config.sys dosyasında aşağıdaki gibi yazdıktan sonra

Device=c:\cddrv.sys /d:hasan Autuexec.bat dosyasında da C:\windows\command\mscdex /d:hasan şeklinde kullanmanız gerekir.

 

TÜRKÇE EKRAN VE TÜRKÇE KLAVYE

F veya Q Türkçe klavye kullanabilmek için aşağıdaki satırlardan birini Autoexec.bat dosyasına yazmanız gerekir.

 

F Türkçe klavye ve Türkçe Ekran için

Mode con codepage prepare=((857) c:\windows\command\ega2.cpi)

Mode con codepage select=857

Keyb tr,, c:\windows\command\keybrd2.sys /id:440

 

Q Türkçe klavye ve Türkçe Ekran için

Mode con codepage prepare=((857) c:\windows\command\ega2.cpi)

Mode con codepage select=857

Keyb tr,, c:\windows\command\keybrd2.sys /id:179

 

Config.sys dosyasında ise aşağıdaki ayarlamaları yapmanız gerekir

Devıce=C:\Windows\Command\Display.Sys Con=(Ega,,1)

Country=090,857,C:\Windows\Command\Country.Sys