4.1 สาระสำคัญ

        การจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาสังคมและชุมชน เป็นการจัดการศึกษาที่บูรณาการความรู้และทักษะจาก
การศึกษาที่ผู้เรียนมีอยู่หรือได้รับจากการเข้าร่วมกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนโดยมีรูปแบบการเรียนรู้ที่หลากหลาย
ใช้ชุมชนเป็นฐานในการพัฒนาการเรียนรู้และทุนทางสังคมเป็นเครื่องมือในการจัดการเรียนรู้ เพื่อพัฒนาสังคมและ
ชุมชนให้มีความเข้มแข็งสามารถพึ่งพาตนเองได้ตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง และประชาชนอยู่ร่วมกันอย่างมี
ความสุขตามวิถีทางการปกครองในระบอบประชาธิปไตย ตลอดจนอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดี มีการพัฒนาที่ยั่งยืน

4.2 นโยบาย

        เร่งรัดจัดการศึกษานอกโรงเรียนเพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคม โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน
บูรณาการความรู้และทักษะการดำรงชีวิต เพื่อให้เกิดสังคมแห่งการเรียนรู้ นำไปสู่สังคมที่เข้มแข็ง มีความเอื้ออาทร
ต่อกัน และพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน

4.3 เป้าหมายสาธารณะ

        การจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาสังคมและชุมชนเป็นการจัดการศึกษาที่มุ่งใช้กระบวนการศึกษาเป็นเครื่องมือ
ในการพัฒนาสังคมและชุมชนให้มีความเข้มแข็ง พึ่งตนเองได้ตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง มีความเอื้ออาทร มี
คุณธรรม จริยธรรม สืบทอดวัฒนธรรมและภูมิปัญญา ประชาชนมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติและ
สิ่งแวดล้อม และกำหนดทิศทางการพัฒนาของสังคมและชุมชนตามแนวทางในระบอบประชาธิปไตย
โดยมีเป้าหมาย ดังนี้
        (1) ให้มีกิจกรรมการพัฒนาสังคมและชุมชน 1 โครงการ
        (2) ให้บริการนิทรรศการการศึกษา
        (3) จัดค่ายเยาวชนประชาธิปไตย /ค่ายประชาชนประชาธิปไตย
        (4) จัดกิจกรรมธรรมะเพื่อพัฒนาสังคมและชุมชน

4.4 แนวทางและมาตรการ

        (1) พัฒนาศักยภาพการทำงานของบุคลากร กศน. โดยปรับบทบาทการทำงานให้สอดคล้องกับหน้าที่ สร้าง
ความรู้ความเข้าใจในการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนตามนโยบาย และกำหนดให้ครู กศน. รับผิดชอบการจัด
กิจกรรมระดับตำบลในลักษณะ Project Approach
        (2) ดำเนินการในรูปโครงการที่ให้ความสำคัญกับประเด็นหลักของการพัฒนา 4 ด้าน กล่าวคือ เศรษฐกิจ
(วิสาหกิจชุมชน) การเมืองการปกครอง(ประชาธิปไตย) สังคม(วัฒนธรรมและภูมิปัญญาชุมชน) และสิ่งแวดล้อม
ตลอดจนการสั่งสอนอบรมเผยแผ่ธรรมะและคุณธรรม จริยธรรม ตามหลักของศาสนาในแต่ละท้องถิ่น โดยบูรณาการ
การเรียนรู้เข้ากับสภาพจริงของชุมชน
        (3) ส่งเสริมให้ประชาชน ชุมชน และกลไกทุกภาคส่วนของสังคม เป็นผู้รับผิดชอบหลัก(เจ้าภาพ) ในการจัด
กิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนที่สอดคล้องกับศักยภาพของพื้นที่ โดยเฉพาะการจัดอบรมความรู้ให้กับประชาชน
กลุ่มเป้าหมายในเรื่องการจัดการ การตลาด และบรรจุภัณฑ์
        (4) ใช้ทุนทางสังคมสนับสนุนการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนในชุมชน
        (5) ส่งเสริมให้มีการจัดทำเวทีชาวบ้านเพื่อให้ชุมชนเรียนรู้สภาพปัญหาและความต้องการของชุมชนและ
จัดทำแผนแม่บทชุมชน
        (6) ส่งเสริมให้เกิดกิจกรรมการพัฒนาสังคมและชุมชน 1 โครงการ

4.5 ตัวชี้วัด

        (1) เชิงปริมาณ
            (1.1) จำนวนประชาชนกลุ่มเป้าหมายที่เข้าร่วมกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียน
            (1.2) จัดกิจกรรม 1 โครงการ
            (1.3) จำนวนและปริมาณทุนทางสังคมที่ใช้ในการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียน
        (2) เชิงคุณภาพ
            (2.1) ความพึงพอใจของผู้รับบริการ
            (2.2) ประโยชน์ที่ผู้รับบริการได้รับ

5.1 สาระสำคัญ

        เพื่อให้การดำเนินงานตามพันธกิจบรรลุผลตามเป้าหมาย จึงจำเป็นที่จะต้องพัฒนาระบบบริหารจัดการเพื่อ
เป็นกลไกในการผลักดันการดำเนินงานให้บรรลุผล กล่าวคือ
        (1) พัฒนาระบบและกลไกการบริหารจัดการภายในขององค์กรทุกระดับ โดยยึดหลักการกระจายอำนาจ
และความรับผิดชอบ เพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการปฏิบัติงาน
        (2) ใช้หลักการวางแผนและการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียน
แบบองค์รวม โดยอาศัยข้อมูลเกี่ยวกับบริบทต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างถ้วนทั่วจากฐานข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการ
(MIS) และฐานข้อมูลเพื่อการวางแผนการจัดกิจกรรม ได้แก่ โปรแกรมข้อมูลการศึกษาประชาชน (L&C Base)
แผนชุมชน สารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS) ฯลฯ และองค์ความรู้ในศาสตร์แขนงต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง
        (3) พัฒนาสถานศึกษาให้มีมาตรฐาน ทั้งในด้านการบริหาร วิชาการ และการทำงานที่สามารถตอบสนอง
ต่อความต้องการของประชาชน ตลอดจนการบริหารภาครัฐแนวใหม่
        (4) พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางการศึกษานอกโรงเรียนเพื่อรองรับการให้บริการการศึกษาที่มีประสิทธิภาพ
ในทุกระดับ
        (5) พัฒนาบุคลากรทุกประเภท ทุกระดับให้มีความรู้ความสามารถ และศักยภาพการทำงานสอดคล้องกับ
ภารกิจ ระบบ และโครงสร้างกระทรวงศึกษาธิการใหม่

5.2 นโยบาย

        เร่งพัฒนาระบบการบริหารจัดการให้สามารถขับเคลื่อนงานการศึกษานอกโรงเรียนไปสู่กลุ่มเป้าหมายได้
อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยยึดหลักการกระจายอำนาจและความรับผิดชอบ

5.3 เป้าหมายสาธารณะ

        สามารถจัดและพัฒนาระบบและกลไกการบริหารจัดการภายในองค์กร มีการวางแผนการจัดกิจกรรม
การศึกษานอกโรงเรียนแบบองค์รวมโดยใช้ระบบข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการและข้อมูลเพื่อการจัดกิจกรรมที่มี
ประสิทธิภาพ ทั้งนี้โดยให้ทุกตำบลเป็นเจ้าภาพในการจัดให้มีโครงสร้างพื้นฐานการเรียนรู้ที่หลากหลายและทั่วถึง
เพื่อบริการการศึกษาตลอดชีวิตผ่านสื่อต่าง ๆ ให้ประชาชนทั่วไปได้รับโอกาสทางการศึกษาอย่างทั่วถึง ได้รับความรู้
ข่าวสารข้อมูล และความบันเทิง ตามอัธยาศัย ในหลายลักษณะ โดยมีเป้าหมายในการจัดบริการ ดังนี้
        (1) จัดบริการโครงสร้างพื้นฐานการเรียนรู้ของชุมชน
            (1.1) ให้บริการที่ห้องสมุดประชาชน จำนวน 1 แห่ง  เป็นศูนย์รวม/แหล่ง วิทยาการสำหรับประชาชน
ทั่วไป ที่ต้องการค้นคว้าหาความรู้และข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ
            (1.2) ให้บริการที่ที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้าน  เป็นที่อ่านหนังสือที่จัดตั้งขึ้นในหมู่บ้าน โดยมีชาวบ้านใน
ท้องถิ่นเป็นผู้สร้างและดูแลรักษา  ที่อ่านหนังสือประจำหมู่บ้านแต่ละแห่งได้รับการสนับสนุนหนังสือพิมพ์ทุกวัน
            (1.3) จัดทำทำเนียบและพัฒนาแหล่งการเรียนรู้ทั่วอำเภอ
            (1.4) พัฒนาศูนย์การเรียนชุมชนที่เข้มแข็งให้เป็นห้องสมุดประชาชนตำบลอย่างน้อยตำบลละ 1 แห่ง
                  ศูนย์การเรียนชุมชนเป็นศูนย์กลางการจัดกิจกรรมการศึกษาเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับ
ประชาชนในชุมชน ตั้งอยู่ในชุมชน กำกับดูแลโดยชุมชน และจัดกิจกรรมการศึกษาเพื่อทุกคนในชุมชน ในรูปแบบ
ต่าง ๆ เช่น จัดการศึกษาสายสามัญและสายอาชีพ บริการการให้ข่าวสารข้อมูล และการจัดกิจกรรมพัฒนาคุณภาพ-
ชีวิต  อำเภอผักไห่มีศูนย์การเรียนชุมชนจำนวน 16 แห่ง โดยเป็นศูนย์การเรียนชุมชนเฉลิมพระเกียรติจำนวน 4 แห่ง
        (2) พัฒนาสถานศึกษา โดยนำหลักการวางแผนและการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนมาใช้ โดยอาศัย
ฐานข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการ (MIS) และโปรแกรมข้อมูลการศึกษาประชาชน (L&C Base) แผนชุมชน
สารสนเทศ ทางภูมิศาสตร์ (GIS)
        (3) พัฒนาระบบบริหารจัดการ โดยนำระบบการบริหารงานแบบมุ่งผลสัมฤทธิ์ การจัดทำงบประมาณแบบ
มุ่งเน้นผลงานมาใช้
        (4) พัฒนาผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา อย่างน้อยปีละ 1 หลักสูตร

5.4 แนวทางและมาตรการ

        (1) จัดบริการโครงสร้างพื้นฐานการเรียนรู้ของชุมชน
            (1.1) ส่งเสริมให้มีการสร้างห้องสมุดประชาชนตำบลตามความพร้อมของแต่ละชุมชน
            (1.2) พัฒนาศูนย์การเรียนชุมชนที่เข้มแข็งให้เป็นห้องสมุดประชาชนตำบล โดย
กรมการศึกษานอกโรงเรียนสนับสนุนงบประมาณสมทบบางส่วน
            (1.3) จัดทำทำเนียบแหล่งการเรียนรู้ในประเภทต่างๆ ได้แก่ สถานประกอบการ แหล่งธรรมชาติ
ศาสนสถาน ชุมชน องค์กรเอกชน หน่วยงานภาครัฐ พิพิธภัณฑ์ และโบราณสถาน โดยจำแนกตามองค์ความรู้
การตอบสนองผู้เรียน การให้บริการและสถานที่ตั้ง ทั้งนี้ให้มีการจัดหมวดหมู่แยกเป็นแหล่งการเรียนรู้ที่ใช้ประโยชน์
ได้ทันทีและแหล่งการเรียนรู้ที่ต้องพัฒนาเพิ่มเติม
            (1.4) ดำเนินการจัดหา รวบรวม ส่งเสริม และพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการบริหารจัดการ ให้สามารถ
ดำเนินงานการศึกษานอกโรงเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยมีแนวทางการดำเนินงาน ดังนี้
                  - สำรวจและจัดทำทำเนียบแหล่งการเรียนรู้ในชุมชนที่รับผิดชอบ เพื่อพัฒนาเป็นโครงสร้างพื้นฐาน
ทางการศึกษา
                  - ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ชุมชนและองค์กรต่างๆ ในสังคม ในการจัดให้มีโครงสร้าง
พื้นฐานการเรียนรู้ของชุมชนที่หลากหลายและทั่วถึง
                  - นิเทศ ติดตามและประเมินผลการเป็นเจ้าภาพ จัดหา ส่งเสริม และพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการ-
เรียนรู้ของชุมชน
                  - แสวงหา พัฒนา สร้าง และรักษาเครือข่ายประชาชน ชุมชนและกลไกทุกภาคส่วนในสังคม ในการ
จัดหา ส่งเสริมและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการเรียนรู้ของชุมชนในรูปแบบต่างๆ เช่น ศูนย์การเรียนรู้ ห้องสมุด-
ประชาชน สถานประกอบการ ศาสนสถาน เพื่อให้เป็นแหล่งแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างชุมชน และเชื่อมโยงเป็นระบบ-
เครือข่าย ตามความต้องการและความพร้อมของชุมชนและทุนทางสังคม
        (2) พัฒนาสถานศึกษา
            (2.1) ใช้หลักการวางแผนและการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียน โดยอาศัยข้อมูลเกี่ยวกับบริบท
ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างถ้วนทั่ว จากฐานข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการ (MIS) และฐานข้อมูลเพื่อการวางแผนการจัด
กิจกรรม ได้แก่ โปรแกรมข้อมูลการศึกษาประชาชน (L&C Base) แผนชุมชน สารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS)
ฯลฯ และองค์ความรู้ในศาสตร์แขนงต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องโดยเฉพาะการวางแผนกลยุทธ์ มีแนวทางการดำเนินงาน
ดังนี้
                  - วางแผนจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนและออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ทั้งระดับปัจเจก-
บุคคล กลุ่มบุคคล และชุมชน โดยพิจารณาถึงข้อมูลเกี่ยวกับบริบทต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างถ้วนทั่วและองค์ความรู้
ในศาสตร์แขนงต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในลักษณะสหวิทยาการ ตลอดจนความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย
                  - พัฒนาระบบข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการและการวางแผนการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียน
ให้สามารถนำมาใช้ในการบริหารจัดการและวางแผน การจัดกิจกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ
                  - จัดหาอุปกรณ์ที่มีคุณภาพและเพียงพอต่อการใช้งานทั้งระบบการบริหารจัดการและการวางแผน
การจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียน โดยให้ความสำคัญกับการใช้ทุนทางสังคม
                  - พัฒนาบุคลากรให้มีความรู้ความสามารถและทักษะในการใช้โปรแกรมระบบงานฐานข้อมูล
ทั้งระบบการบริหารจัดการและการวางแผนการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
                  - พัฒนาระบบการรายงาน การติดตามประเมินผลการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนที่มี
ประสิทธิภาพ
            (2.2) ยกระดับคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา โดยปรับปรุงคุณภาพและประสิทธิภาพในการบริหาร
หลักสูตรและงานวิชาการ ให้สอดคล้องกับความต้องการของประชาชน รวมทั้งการสร้างเครือข่ายทางวิชาการและ
การใช้ทรัพยากรร่วมกัน
            (2.3) ปรับปรุงประสิทธิภาพในการบริหารสถานศึกษา เพื่อดำเนินการปฏิรูปการเรียนรู้ที่เน้นการ
พัฒนาศักยภาพของผู้เรียนให้สอดคล้องกับสังคม
            (2.4) มีระบบประกันคุณภาพภายใน เพื่อนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา และเพื่อ
รองรับการประเมินภายนอกตามแผนที่กำหนด มีวัสดุ อุปกรณ์ สื่อ เป็นไปตามมาตรฐาน และสามารถระดม
ทรัพยากรเพื่อให้สามารถจัดการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพเป็นไปตามมาตรฐาน ผู้สำเร็จการศึกษามีความรู้ ความ
สามารถ พัฒนาเต็มตามศักยภาพ และมีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ตามที่หลักสูตรกำหนดและต้องการ
            (2.5) ดำเนินการป้องกันปัญหายาเสพติดในสถานศึกษา โดยมีการตรวจเข้ม และให้มีการตรวจสอบ
มีการป้องกัน แก้ไข บำบัดรักษา โดยควบคุมจำนวนผู้เกี่ยวข้องกับยาเสพติดไม่ให้เกินร้อยละ 3 ของจำนวนผู้รับ
บริการ
        (3) พัฒนาระบบบริหารจัดการ
            (3.1) พัฒนาระบบและกลไกการบริหารจัดการภายในองค์กรทุกระดับ โดยยึดหลักการกระจายอำนาจ
เพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน มีแนวทางการดำเนินงาน ดังนี้
                  - ปรับบทบาทภารกิจและโครงสร้างให้สอดคล้องกับงานการศึกษานอกโรงเรียน คือ การศึกษา
พื้นฐาน การพัฒนาอาชีพ การพัฒนาทักษะชีวิต การพัฒนาสังคมและชุมชน
                  - นำวิธีการบริหารเชิงกลยุทธ์การบริหารงานแบบมุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์ และการบริหารงบประมาณ
แบบมุ่งเน้นผลงานมาดำเนินการ
                  - พัฒนาระบบการบริหารงานบุคคล โดยนำระบบคุณธรรม ประสิทธิภาพ ประสิทธิผลและความ
โปร่งใส มาใช้
                  - ปรับแก้ไข จัดทำ กฎ ระเบียบ คำสั่งและกฎหมายให้เอื้อต่อการปฏิบัติงานด้านการบริหาร
จัดการและการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียน
            (3.2) พัฒนาระบบงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงานให้สอดคล้องกับงานการศึกษานอกโรงเรียน โดยปรับ
ระบบการบริหารงานด้านต่างๆ ได้แก่ การวางแผนงบประมาณ การคำนวณต้นทุนผลผลิต การจัดระบบการจัดซื้อ
จัดจ้าง การบริหารทางการเงินและการควบคุมงบประมาณ การรายงานทางการเงินและผลการดำเนินงาน การบริหาร
สินทรัพย์ และการตรวจสอบภายใน ให้ตอบสนองการปฏิบัติงานที่มุ่งเน้นผลงานเป็นสำคัญ
        (4) พัฒนาผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา
            (4.1) พัฒนาครู และบุคลากรทางการศึกษาให้มีความพร้อมตามู่โครงสร้างกระทรวงศึกษาธิการใหม่
และมาตรฐานวิชาชีพชั้นสูง ตลอดจนสร้างความเข้มแข็งในด้านวิชาการและวิชาชีพ รวมทั้งให้มีความรู้พื้นฐาน
ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารโทรคมนาคม (Information Communications Technology)
            (4.2) พัฒนาผู้บริหารและบุคลากรให้มีความรู้ความเข้าใจ และมีความพร้อมที่จะปฏิบัติงานตามแนวทาง
การปฏิรูประบบราชการภาครัฐแนวใหม่ ได้แก่ การจัดทำแผนกลยุทธ์ การบริหารงานมุ่งผลสัมฤทธิ์ การกระจาย
อำนาจ การจัดทำงบประมาณแบบมุ่งเน้นผลงาน การสร้างระบบบริหารกิจการบ้านเมืองและสังคมที่ดี การพัฒนาระบบ
ราชการไทยใสสะอาด
            (4.3) ปรับระบบบริหารงานบุคคลให้สอดคล้องกับกรอบแนวทางที่องค์กรกลางบริหารงานบุคคลกำหนด
สร้างระบบการประเมินผลการปฏิบัติงาน ส่งเสริมการวิจัยที่เกี่ยวข้อง จัดทำฐานข้อมูลครู และสร้างกลไกการติดตาม
การบริหารงานบุคคลให้เป็นไปตามระบบคุณธรรม กฎหมาย ระเบียบ หลักเกณฑ์ และวิธีการในการบริหาร
งานบุคคล
            (4.4) ปรับปรุงสถานภาพของครูจ้างสอนประเภทต่างๆ ของกรมการศึกษานอกโรงเรียนที่มีความ
หลากหลายให้เป็นระบบเดียวกัน มีสถานะเป็นครูการศึกษานอกโรงเรียนทำหน้าที่หลักด้านการสอนในหลักสูตรต่างๆ
ตามที่ได้รับมอบหมาย

5.5 ตัวชี้วัด

        (1) เชิงปริมาณ
            (1.1) จำนวนแหล่งการเรียนรู้ที่ขึ้นทะเบียน
            (1.2) มีการวางแผนกลยุทธ์และการจัดกิจกรรมการศึกษานอกโรงเรียนแบบองค์รวม

            (1.3) จำนวนอุปกรณ์ที่มีคุณภาพและเพียงพอต่อการใช้งาน
            (1.4) จำนวนเครือข่ายในการจัดการศึกษานอกโรงเรียนแต่ละตำบล
            (1.5) จำนวนผู้บริหาร ครู บุคลากร และลูกจ้างที่ได้รับการพัฒนา
        (2) เชิงคุณภาพ
            (2.1) ความพึงพอใจของผู้รับบริการภายในองค์กรซึ่งได้รับผลกระทบจากการบริหารงานของ
ศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียนอำเภอผักไห่
            (2.2) ความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกับการจัดการศึกษาของศูนย์บริการการศึกษานอกโรงเรียน
อำเภอผักไห่