8-a Leciono

-Vi jam scias kalkuli la fingrojn de viaj du manoj.

-Chu vi povas nun kalkuli la fingrojn de la du manoj kaj de la du piedoj?

-Mi ne scias... Chu vi povas helpi min?

-Jes, amiko: dek unu, dek du, dek tri, dek kvar, dek kvin, dek ses, dek sep, dek ok, dek nau, dudek.

-Kiom da fingroj vi havas?

-Mi havas dudek fingrojn.

-Kiom da lernatoj estas en la klaso?

-En la klaso estas dudek unu (21) lernantoj.

22 dudek du	80 okdek
23 dudek tri	90 naudek
29 dudek nau	100 cent
30 tridek	101 cent unu
40 kvardek	199 cent naudek nau
50 kvindek	200 ducent
60 sesdek	1.000 mil
70 sepdek	1.000.000 miliono

Kaj nun chu vi povas kalkuli de unu ghis miliono?

Ni vivas en la jaro mil naucent naudek nau (1999).

Kiom da haroj vi havas sur la kapo?

Chu vi povas kalkuli ilin?

Kiom da pordoj, fenestroj, muroj estas en la chambro?

Chu vi povas lerni Esperanton en unu tago?

Sep tagoj faras unu semajnon. En unu monato estas kvar semajnoj.

Dek du monatoj faras unu jaron.

En la jaro estas tricent sesdek kvin (365) tagoj.

Chu vi parolos en Esperanto post tri monatoj?

Chu vi parolis Esperanton antau du monatoj?

Lundo estas la unua (1-a) tago de la semajno; mardo estas la dua (2-a), merkredo estas la tria (3-a), jhaudo estas la kvara (4-a), vendredo estas la kvina (5-a), sabato estas la sesa (6-a), kaj dimancho estas la lasta tago de la semajno.

Ni lernas la okan (8-an) lecionon.

Kiom da tagoj estas en unu semajno, en unu monato, en unu jaro?

Kion da horoj estas en unu tago? Kiom da monatoj estas en unu jaro?

-Kiom da dentoj vi havas en la busho?

-Mi ne havas dentojn en la busho.

Kie estas viaj dentoj?

-Che la dentisto.

CU VI KONAS MIN? Mi estas tre grava aparato. Mi estas la mastro de la moderna homo.

Mi ordonas: laboru, manghu, iru, venu, dormu, kaj la homo obeas. Mi estas la horlogho. Chiuj rigardas min. Chiuj auskultas min. Tre ofte en la tago oni audas la demandon:

KIOMA HORO ESTAS?

Estas la deka horo.		Estas la deka kaj tridek.
Estas la deka horo kaj dek kvin minutoj.		Estas la deka kaj kvardek kvin. Estas dek kvin antau la dek unua.

Cu vi havas horloghon? Chu vi ofte rigardas ghin? Kioma horo estas en via horlogho?

La horlogho havas montrilon (ilojn por montri la horon). Estas unu longa montrilo por montri la minutojn, kaj unu mallonga por montri la horojn.

Kelkaj horloghoj havas ankau montrilon por montri la sekundojn.

Estas diversaj horloghoj. Poshhorlogho estas horlogho por la posho. Murhorlogho estas horlogho, kiu pendas sur al muro. Che la brako oni portas brakhorloghon.

La koro de la horlogho batas: tik, tak, tik, tak... la tempo flugas. Kaj miaj amikoj demandas:

KIOM AGHA VI ESTAS?

Mi estas tre juna; mi estas unujara.

Mi trinkas nur la patrinan lakton.

Mi estas grandagha (multjara) homo, mi estas naudekjara.

Mi trinkas nur bovinan lakton. Kiom agha vi estas? Kiom agha estas via patro? Kiom agha estas la elefanto de la zoologia parko? Cu vi ofte respondas "mi ne scias"?

Jen bona konsilo:

Kalkulu en Esperanto. Kalkulu la domojn, la pordojn, la fenestrojn, la arbojn, la librojn. Praktiko kaj ripetado, en la sekreto.

AGHO	EDAD	BATI	BATIR, GOLPEAR
APARATO	APARATO	DEMANDI	PREGUNTAR
BRAKO	BRAZO	KONI	CONOCER
BUSHO	BOCA	MONTRI	MOSTRAR
DENTO	DIENTE	OBEI	OBEDECER
HORLOGHO	RELOJ	PORTI	LLEVAR
HORO	HORA	SCII	SABER
JARO	AÑO	VENI	VENIR
KAPO	CABEZA	KIOM	CUANTO
KLASO	CLASE	NUR	SOLAMENTE
LAKTO	LECHE	JAM	YA
MASTRO	AMO, PATRÓN	DEK UNU	11
MINUTO	MINUTO	DEK DU	12
MURO	MURO	DEK TRI	13
MONATO	MES	DEK KVAR	14
PIEDO	PIE	DEK KVIN	15
SEKUNDO	SEGUNDO	DEK SES	16
SEMAJNO	SEMANA	DEK SEP	17
TEMPO	TIEMPO	DEK OK	18
DIVERSA	DIVERSO	DEK NAU	19
AUDI	OIR	DUDEK	20
AUSKULTI	ESCUCHAR	DUDEK UNU	21

DA traduce a de después de una expresión de cantidad o medida: kilogramo da pano - un kilo de pan, 10 litroj da vino - 10 litros de vino. Li trinkas tason da kafo (él no bebe la tasa misma, sino la cantidad de café contenida en la tasa).

Dudek du = 10 + 2 = 12

Dedek = 2 X 10 = 20

Dudek du = 2X10 + 2 = 22

Cuando los números se suman, se escriben separados; cuando éstos ser multiplican, se escriben juntos.

CHE - en ese lugar, en lo de, en casa de, cabe: Hierau mi manghis che Petro, sidi che tablo - sentarse a la mesa, cheesti - asistir, estar presente, mi cheestis la batalon - yo asistí a la batalla.

ONI es el pronombre indefinido se, uno: oni ofte audas la demandon... - a menudo se oye la pregunta..., oni diras - se dice, oni ne scias kion fari - uno no sabe qué hacer.

KIOM AGHA VI ESTAS? - ¿Qué edad tiene usted? (literalmente, ¿de cuanta edad es usted?) También se suele preguntar Kiom jara vi estas? - ¿Cuántos años tiene usted? (¿de cuántos años es usted?) Mi estas dudek-ses-jara - tengo veintiséis años (soy de veintiséis años). Porque los años es difícil tenerlos y detenerlos.

MI NE SCIAS. Si tiene dificultad para pronunciar la sc, tratwe de acostumbrarse uniendo la s a la vocal anterior: mi nes-cias.

KIOMA HORO ESTAS? Para preguntar la hora añadimos al terminación a del adjetivo a kiom - "cuánta" hora es? - Estas la tria horo kaj dek minutoj - son las tres horas (es la tercera hora) y diez minutos. En el lenguaje corriente, suele suprimirse, como en castellano, horo y minuto: estas la tria kaj dek.

ADJETIVOS ORDINALES son los que expresan el orden en que están colocadas las cosas; primero, segundo, etc., que se forman agregando la terminación a a los numerales simples, y los usamos siempre al referirnos a cosas que siguen en orden: las horas del día, los días del mes, las páginas del libro, etc.: la 1-a de majo - el 1° de mayo, la dua (2-a) pagho - la segunda página, la dudek-sepa pagho... Aquí en castellano abandonamos el uso lógico del ordinal y decimos "la página veintisiete", en lugar de la "página vigésima séptima", por resultar pesado el uso de los ordinales en castellano.