|
M U S T A F A S U P H İ |
KAZIDIK
ONBEŞLERİN İSMİNİ 28/29 OCAK'I UNUTMAYACAĞIZ MUSTAFA
SUPHİ & ETHEM NEJAT VE 13 YOLDAŞI
28/29 OCAK GECESİ ŞOVEN VE GERİCİLERİN,
KARADENİZ'İN AÇIKLARINDA HAİNCE BOĞDURULMALARININ 81.YILI
TÜRKİYE VE DÜNYA İŞÇİ SINIFLARININ BELLEKLERİNDE
HALA TAZELİĞİNİ KORUYOR TÜRKİYE
KOMÜNİST PARTİSİ'NİN KURUCUSU 14
YOLDAŞI İLE HAİNCE BİR PUSUYLA KATLEDİLDİLER. |
|
E T H E M N E J A T |
||||||
|
|
TÜRKİYE İŞÇİ |
SINIFINA
SELAM |
|
|
|||||
|
|
TÜRKİYE İŞÇİ SINIFINA
SELAM ! TÜRKİYE İŞÇİ SINIFINA SELAM! DÜŞMANI YENECEK İŞÇİ
SINIFIMIZA TÜRKİYE İŞÇİ SINIFINA SELAM! |
KALBİM Göğsümde 15 yara var!.
Göğsümde 15 yara var! Saplandı göğsüme 15 kara saplı bıçak.
Göğsümde 15 yara var!. Yandı 15 yaramdam 15 alev, |
|
|
|||||
|
MUSTAFA SUPHİ VE TKPNİN KURLUŞU Mustafa
Suphi Fransa dan yurda döndükten sonra aktif bir sekilde çalismalara
basladi. 1912de Milli Anayasacilar adli bir gurup kurdu ve Ifham gazetesini
çikardi. Bu gazetede, Jön Türk hükümetlerinin gerçek yüzünü gösterdi. Balkan
savaslarini protesto etti. Bu nedenle M. Suphi 1913de tutuklandi. 15 yil
sürgün cezasi verildi. M.
Suphi, sürüldügü Sinop kalesinden 1914 yilinin basinda kaçti ve bir kayikla
Rusyaya geçti. I. Dünya Savasina Osmanli Devleti Almanyanin saflarinda
katilinca, M. Suphi, düsman devletin vatandasi olarak, Batumda tutuklandi.
Binlerce Türk savas tutsagi ile Urala gönderildi. Ural fabrikalarinda isçi
olarak çalisan M. Suphi, bazi arkadaslariyla birlikte ideolojik çalismalar
yapiyordu. Örgütlenme çalismalari yürütüyordu. Bu örgütlenme çalismalari,
ileride TKPnin kurulusunda önemli bir rol oynayacak ve TKPnin Rusya
parçasini olusturacaktir. Türkiye
topraklarinda ilk komünist guruplar, küçük örgütler olarak 1918de ortaya
çikti. O dönemde Osmanli, savasta yenik düsen saftaydi. Ordular dagildi,
istanbul hükümeti teslim oldu. Emperyalist ordular ülke topraklarini isgale
basladilar. Iste
tam o günlerde, Istanbulda komünist örgütlenmeler savasa girdi. Bu
örgütlerden birisi, o zamanki Halkali Ziraat Okulunda kurulmustu. Bu hücre,
ikisi usta 4 isçi tarafindan kurulmustur. Bunlardan biri, okulun demirci
ustasi olan, Bolsevik Ivandi. Savas sirasinda Rus ordusundan kaçmis. Okuldaki
ögrenciler tarafindan çok sevilirdi. Ikinci isçi, torna ustasi Ahmet ti.
Tersane ve Tophane fabrikalarinda çalismis, savas sirasinda Almanya ya usta
isçilik için gönderilmis. Orada devrimci isçilerle birlikte çalismis, dostluk
kurmustur. Bu gurubun yöneticisi okul ögretmenlerinden biriydi. Bu
gurup, Ahmet ustanin Kadirgadaki evinde 30 Ekim 1918de toplandi. Toplantida
alinan kararla, halka, isçilere, emekçilere çagri mahiyetinde bir duyuru
çikartildi. Halki birlik olmaya, emperyalist ordulara karsi savasmaya
çagirdilar. Rusyada basariya ulasan sosyalist devrimi kutladilar. Bu
gurup uzun süre devam edemedi. Bu örgütün bazi üyeleri polis tarafindan
tutuklandi. Digerleri de Anadoluya geçip cepheye gittiler. Bunun
ardindan, Istanbulda birçok yerde komünist örgütler olusturuldu. Bunlar
Kumkapi-Kadirga, Galata-Yagkapani, Haliç-Kasimpasa semtlerindeydi. 1919da
kuruculari arasinda Ethem Nejatin da bulundugu Isçi Çiftçi Sosyalist
Partisi kuruldu. Bu partinin kurulusunda, Almanyadan dönen isçilerin
aktif rolü vardir. I. Dünya Savasi sirasinda Almanyaya 3 bin civarinda isçi
gönderilmisti. Bu isçilerin çogu Almanyada ayaklanan Spartakistlere
katilmislar, Hamburgda, Berlinde barikatlarda, ellerinde silahla
dövüsmüslerdir. Istanbul
örgütünün yani sira Anadoluda da komünistlerin çalismalari sonucunda
örgütler olusturuldu. Zonguldak, Eregli, Trabzon, Rize örgütleri bunlar
arasindadir. 1919-1920 yillarinda Eskisehir, Samsun, Sivas, Erzurum örgütleri
iyice gelisti. 14
Temmuz 1920de Ankarada Türkiye Halk Komünist Partisi resmen kuruldu.
Kurucularin basinda Salih Hacioglu, Affan Hikmet yoldaslar vardi. Emek ve
Yeni Hayat isimli parti yayin organlari çikartilmaktaydi. O
dönemde burjuvazi, halk arasinda hizla yayilan komünizm ülküsünü engellemek,
isçi sinifini aldatmak, kendisinin Sovyet dostu oldugunu göstermek
çabasiyla sahte bir komünist partisi kurdu. Parti kuruculugunda, Yunus
Nadi, Tevfik Rüstü Aras gibi birtakim burjuva politikacilarindan yararlandi. M. Kemal
de bu partinin üyesi oldu. Salih
Hacioglularin kurduklari partiye Halk Komünist Partisi adinin verilmesi
rastgele olmamistir. Buradaki halk sözcügü, M.Kemallerin kurdugu partiden
ayirdedilmesi için bilinçli olarak eklenmistir. Sahte
komünist partisi tarafindan, Tevfik Rüstü Aras ve birkaç kisi daha, delege
olarak Moskova ya, Kominternin kongresine gönderildiler. Fakat, Komintern
bu oyunu kabul etmedi, bu delegeleri kongreye almadi. Türkiye
Halk Komünist Partisi, Anadoludaki 12 komünist örgütünün birligi ile
olusturuldu. Sivas, Ankara, Kayseri, Eskisehir, Kastamonu, Bolu, Konya,
Samsun ve digerleri. istanbul örgütü, isgal güçlerinin agir baskisi altinda
çalisiyordu. Isgal güçlerinin denetimini atlatip Ankaraya gelemedi. Ankarada
Komünist Partisi açik, legal olarak kuruldu. Halk Komünist Partisi
kurulduktan hemen sonra, isçilere, köylülere, askerlere, sehir halkina bir
çagrida bulundu. Bu amaçla çikarilan duyuruda, komünist partisinin programi,
görevleri, amaci halka anlatiliyordu. Ülkeyi isgal eden emperyalistlere,
onlarin kiraladigi Yunan kralinin ordularina karsi, düsmanlarla isbirligi
yapan hainlere karsi, halife ordusuna, Anzavurculara karsi Türkiye halkinin
yigit ogullari, kizlari savasa çagriliyorlardi. Parti, ilk kez, tek cephe
düsüncesini ortaya atiyor, bir halk ordusu kurulmasini istiyor, ulusal
kurtulus savasini sinif açisindan degerlendiriyor ve bu savasi elde silah
desteklemek gerektigini söylüyordu. TKPnin
Merkez Komitesi Ankarada, Karaoglan çarsisinda, tahta bir yapinin üst katina
yerlesmisti. Halka
yapilan çagrida partinin yakin ve uzak amaçlari siralanmisti. Yurdu
düsmanlardan temizlemek, gündemin en basinda yer aliyordu. Bunun yani sira,
gerçek demokratik bir düzen, gerçek bir halk hükümeti, bagimsiz bir devlet,
devrimci bir rejim kurulmasi isteniyordu. Çagri, kesin ve net bir belgiyle
bitiyordu:THKPnin hedefi Türkiyede sosyalizmi kurmaktir. Partinin
kuruldugu gün, TKP nin yalnizca Anadoluda, aktif 500 üyesi vardi.
Ankarada, yalnizca silah fabrikalarinda 85 üyeli bir örgütü, komitesi vardi.
Buraya
kadar özetledigimiz gelismelerden de izlendigi gibi, TKPnin gelismesi üç
koldan olmustur: istanbul örgütü, Ankara örgütü ve basinda Mustafa Suphinin
oldugu, Rusyadaki siyasal göçmenlerden kurulan örgüt. Bu örgütleri tek çati altinda toplamak, tek merkeze
baglamak gerekiyordu. Parti, kongresini Ankarada yapmak istiyordu. Ankara
hükümeti buna izin vermedi, kongrenin yapilmasina engel oldu. Bunun üzerine,
Azerbeycan Sovyet Cumhuriyeti hükümeti kongrenin Baküde toplanmasini, büyük
bir konukseverlikle kabul etti. |
TKP
1. Kongresi çok kritik bir dönemde toplaniyordu. Ülke savas içindeydi. Her
yanda isgalci emperyalist güçlere karsi kiran kirana savas sürüyordu. Bu
ortamda kongrenin sorumlulugu büyüktü. Parti, halki uyandirmak, gericilige ve
emperyalizme karsi savasa yöneltmek durumundaydi. Kendiliginden olusan
hareketleri, emperyalizme karsi bilinçli ve örgütlü savasa yöneltmek
gerekiyordu. Mustafa
Suphi, kongre açilis konusmasinda söyle diyordu: Türkiye Komünist Partisi nin kurulusu yalniz Türkiye
için degil, bütün dogu halklari için önem tasiyor. Düsmana karsi zafer
kazanmak için komünist hareketin saflarinin birligi sarttir. Dünyanin bütün
komünist hareketlerinin tek bir merkeze baglanmasi zorunludur. Bizce bu merkez Rusya Komünist Partisidir. TKPnin yapmasi gereken ilk görev, memleketimizde
komünizm ülküsünü isçi sinifi ve yoksul köylüler arasinda hizla yaymaktir.
Halkin kendi yazgisini kendisinin belirlemesi için gerekli durumu hazirlamak
gerekiyor. Bugün nesnel durumun da gösterdigi, ilk yapilmasi gereken,
emperyalistleri ve isgalci güçleri yurttan kovmaktir. Amacimiz, halki
sömürerek onun sirtindan geçinen hazir yiyicileri yok etmektedir. Yine M. Suphi, kongre açilis konusmasinda, Rusyada gerçeklesen Büyük
Ekim Devriminin tarihsel önemini vurguladi. Bu devrimin, dogu halklarinin
kurtulus mücadelesine moral gücü kattigini söyledi. Soyulup, sömürülen
Türkiye halklari için tek kurtulus yolunun komünizm oldugunu defalarca
vurguladi. Kongre, Lenine ve Komin-terne telgraflar gönderdi. Lenine giden
telgrafta sunlar yaziliydi: Türkiye isçilerinin ve köylülerinin 1. Kongresi,
dünya proletaryasina katildiklarini, devrim için mücadele yolunda olduklarini
göstermektedir. III. Enternasyonalin çatisi altinda yetisen Türkiye komünist
örgütleri, bundan böyle halkin partisi oluyorlar. Komünist Partisi, devrim
yolunda zafere ulasmak için büyük fedekarliklara hazir durumdadir. Bu yolda,
üstüne düsen tarihsel görevi gururla yerine getirecektir. 1. Kongre, parti programini ve tüzügü hazirlayarak, strateji ve taktigi
belirledi. Kongre gündemi söyleydi: a. Geçici Merkez Komitesinin çalisma raporu b. Ulusal kurutulus ve sömürge sorunlari c. Köylü sorunu d. Kadin sorunu e. illerin durumu f. Günün konulari g. Programi onaylamak h. Merkez Kom itesi seçimi Illerdeki örgütlerin çalisma raporlariyla birlikte Merkez
Komitesinin raporu tamamlandi ve oybirligi ile onaylandi. Ayrica
kongrede su noktalara deginildi: Rusyada gerçeklesen devrimin etki alani gittikçe
genisliyor. Dünyanin her tarafindan isçiler Rusyada dalgalanan komünist
bayrak altinda toplaniyor. Gelecek güzel günleri ondan bekliyorlar.
Insanligin komünizm çagina ulasmasi, devrimlerin basarili olmasi, komünist
kuvvetlerin bir amaca dogru gitmesi için, bütün dünyada komünist kuvvetlerin
bir merkeze bagli olmasi gerekir. Rusya bugün, bu merkez konumundadir. Bu
merkez rolünü, gerçeklesen sosyalist devrimiyle, tarihiyle, kizil ordusuyla
saglamistir. Moskovada kurulan III. Enternasyonal, dünyadaki
komünist güçlerin yöneticiligi rolünü, merkez genel kurmayligi rolünü en iyi
görebilir. Bundan dolayi Türkiyeli komünistler, III. Enternasyonalin ikinci
kongresince alinan kararlarin yasama, olaylara, yasamin isteklerine ve sosyal
hareketin temel ilkelerine uygun oldugunu kabul ediyorlar. TKP,
1. Kongresinde alinan kararlara bakinca, Marksist-Leninist temellere dayanan
bir parti olarak doguyor. Bu kongrede Büyük Ekim Sosyalist Devriminin
tarihsel önemi açik biçimde vurgulaniyor. Dünyadaki komünist hareketin
merkezinin Sovyetler Birligi oldugu da alti çizilerek belirtiliyor. TKP
1. Kongresi ayrica, ulusal kurtulus savasina ve sömürge sorunlarina devrimci
çözüm yollari getirmistir. Bunun için TKP, tek cephede birlik olusturmaya
çalismistir. Emperyalizme ve sömürgecilige karsi, ülkede bunlarla isbirligi
yapan gerici çevreler ve siniflara karsi, ulus düsmanlarina karsi devrimci
genis bir halk hareketi olusturmak için isçileri, köylüleri, ilerici
aydinlari, yurtseverleri tek bir cephede savasmaya çagirmistir. GELİR GÜNLER GELİR YARAM SARILIR BİR GÜNOLURELBET HESAP SORULUR |
||||||||
|
EĞİTİM HAKKINDA
GÖRÜŞLERİ: Mustafa Suphi ve Etham Nejat Fransada
eğitim görmüş ülkemizin yetiştirdiği nadide
aydınlarıdırlar. Onlar Türkiyeye döndüklerinde eğitim
hakkında bir proje üzerinde çalıştılar. Ülkemizin
eğitimli olmasını ve gerekliliğini ta 1914-15 lerde
kaleme alıp uygulamalarını planlıyorlardı. Ki özetlemek gerekirse ileriki yıllarda
onların eğitim üzerine projeleri Köy Enstitüleri olarak yaşama
geçirilmeye başlandı. Kısmen de olsa ülkemize nice
eğitimli insaların kazanılmasını
sağladılar.( İlgili yazı konusu Türk Eğitim
Tarihi-Prof.Dr. Yahya Akyüz) |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|