AVONTUUR VOOR JEUGDWERKKINDEREN VANAF 8 JAAR Een kennismaking met het Land van de Esta (het Scoutingspelprogramma) DE PRIJSVRAAG. Iedereen in Nederland zit voor de televisie. Zo ook Barbara, Nancy, Anton en Sander. Vier Jeugdwerkkinderen uit Sweet Lake City. Ze zitten helemaal klaar voor de lang verwachte uitzending…. De bekende beginmelodie van de grote prijsvraag-show is al te horen... . "Welkom, bij onze laatste uitzending", roept de presentator opgewekt. "Vandaag kunt u de hoofdprijs winnen: een geheel verzorgde treinreis naar de Onbekende Heuvels. Winnaar is degene die het "probleem van de maand" oplost. Uit de vele brieven met problemen hebben we een hele speciale uitgezocht. Ingestuurd door de Burgemeester van Moppereiland". Er klinkt een spannend muziekje terwijl de presentator de brief pakt. Hij kan z'n lachen bijna niet inhouden. "Er is een geheimzinnige lachziekte uitgebroken op Moppereiland. Nou, dat lijkt me een lastig probleem om op te lossen". De vier kinderen kijken elkaar met grote ogen aan. "Moppereiland? Dat is hier vlakbij!" roept Barbara. "Als we de veerboot nemen, zijn we er binnen een half uur!" gilt Nancy opgewonden. Zo gezegd, zo gedaan. Snel trekken de vier vrienden hun jas aan en samen rennen ze naar buiten. Gelukkig zijn ze precies op tijd voor de veerboot naar Moppereiland. Maar het wordt nogal een vreemde zeereis. De kapitein, normaal gesproken een mopperpot eerste klas, heeft de hele reis tranen in z'n ogen van het lachen. Het schip slingert van links naar rechts. De kapitein is gewoon niet tot bedaren te brengen, zelfs niet als Barbara hem een heel zielig verhaal vertelt. Op Moppereiland aan gekomen is het een kabaal van jewelste. Allemaal giechelende en lachende mopperaars. De kinderen geloven hun ogen en oren niet. "Oh wat een rotweer, ik heb zo'n hekel aan zon", zegt een oude man terwijl hij zich van plezier op z'n knieën slaat. "Gatsie, hahaha, stap ik met m'n mooie schoenen in die vieze, hahahaha..., hondepoep", schater-lacht een vrouw. "Ik heb bijna zin om mee te gaan lachen", fluistert Nancy tegen Barbara. "Maar nu aan het werk, we moeten de prijs winnen". Ze besluiten naar het laboratorium van Moppereiland te gaan. Misschien kunnen ze daar een medicijn tegen het lachen vinden. Bij de ingang staat een grote groep giechelende professoren. "Het begint me nu toch wel op mijn zenuwen te werken hoor", moppert Anton. Snel lopen de kinderen het laboratorium binnen en trekken de deur achter zich dicht. Verbeten mixen de kinderen allerlei drankjes en steeds laten ze de één of andere arme professor proeven, maar die gaan alleen maar harder lachen. Het is om bedroefd van te worden! Dan ziet Sander een flesje apart staan. Er staat 'levertraan' op. "Gatsie", denkt hij bij zichzelf, "maar wacht eens... ". Snel loopt hij naar een professor toe die bijna in z'n 37e lachbui lijkt te stikken. "Probeer dit eens", zegt Sander tegen de professor, bij wie de tranen over de wangen lopen van het lachen. De professor neemt een flinke slok en houdt prompt op met lachen. "Nou, dat werd wel eens tijd zeg!" moppert hij onmiddelijk. "Het is gelukt!!!", juichen de kinderen. "Hoe wist je dat dit zou werken?", vragen de andere kinderen aan Sander. "Nou, simpel", zegt Sander, "ik dacht bij mezelf, levertraan is zo vies, daar kan je alleen maar van gaan huilen". Daar moeten de kinderen hartelijk om lachen. Opgelucht lopen ze door de als vanouds mopperende mensen weer naar buiten, richting veerboot. Thuisgekomen ploffen de kinderen op de bank voor de tv, juist op tijd voor de uitslag van de prijsvraag-show. Op het scherm verschijnt het gezicht van de presentator. "Beste kijkers, het probleem van de lachziekte is opgelost, de winnaars zijn bekend". In zijn handen houdt hij een levensgrote cheque omhoog, waarop met koeieletters staat geschreven: EEN REIS NAAR DE ONBEKENDE HEUVELS" "Dat hebben wij gewonnen", brult Barbara opgewonden. En ze danst rond de rafel met haar vrienden. "Onbekende Heuvels... we komen er aan!!!!!" DE REIS Het jeugdwerk van Sweet Lake City heeft zich verzameld op het overvolle Centraal Station. "Attentie! Attentie! De speciale trein in de richting Onbekende Heuvels komt nu binnen op spoor 2". "Dat is onze trein", roept Anton helemaal opgewonden. Het is nog een hele toer om met alle kinderen en hun bagage in de juiste trein te komen. Gelukkig lukt het op tijd. Met een snerpende gil van de fluit zet de trein zich in beweging. De kinderen hangen uit de raampjes om hun ouders uit te zwaaien. Net zolang totdat ze nog maar kleine stipjes in de verte zijn. De kring maakt het zich gemakkelijk in de coupé. Ze zingen een jeugdwerklied en doen een spelletje "ik zie, ik zie, wat jij niet ziet". Maar na een tijd beginnen ze zich toch wat te vervelen. Net als Barbara op haar horloge kijkt om te zien hoe lang ze al onderweg zijn, wordt het aardedonker in de trein. "Hoe kan dat nou?", vraagt Nancy, "er is toch helemaal geen tunnel op dit traject?" Iedereen gilt en roept door elkaar. Na een tijdje, niemand weet precies hoelang, wordt het weer licht in de trein. De monden van de kinderen hangen open van verbazing als ze naar buiten kijken. Waar zijn ze nu toch beland? De trein komt langzaam tot stilstand bij een volkomen vreemd en onbekend station. "Iedereen uitstappen", schalt een stem van buiten. Buitelend over elkaar rollen de kinderen de trein uit. Ze vallen voor de voeten van een vreemd uitgedoste meneer. "Wie zijn jullie en wat willen jullie?" De kinderen beginnen druk door elkaar te praten dat ze een prijsvraag hebben gewonnen, dat ze verdwaald zijn en of de meneer weet waar ze zijn. "Allemaal mond houden!", brult de meneer. "Niet allemaal tegelijk!". Om de beurt vertellen de kinderen wie ze zijn en waar ze vandaan komen. "Nou ehhh, welkom dan maar in het Land van Esta...", mompelt de meneer. Nu is het de beurt van de kinderen om verbaasd te kijken. Land van WAT? Land van Esta? Waar ligt dat en hoe zijn ze daar dan terecht gekomen? De meneer haalt zijn schouders op. "Ach weet je", zegt hij, "er zijn wel honderd manieren om in het Land van Esta te komen. De meeste kinderen worden gebracht door het kind met de Hoge Hoed, via de geheime Toegangspoort in het stadje Pals. Ieder kind dat zich behoorlijk voorstelt mag door de toegangspoort naar binnen. Er is maar één voorwaarde", zegt de meneer gewichtig. "Wat je draagt, dat ben je! En wacht eens... jullie hebben vreemde kleren aan, dus zijn jullie... vreemdelingen! PASPOORT alstublieft!", roept de meneer plotseling streng. Na wat heen en weer gezoek laat elke kind zijn paspoort zien. "Zie je wel", roept de man, "ik dacht het al. Jullie zijn illegale vreemdelingen. Hup, mars, naar de koning met jullie. Hij moet maar beslissen wat er met jullie moet gebeuren!" Voordat de angstige kinderen verder iets kunnen vragen, duwt hij ze in de richting van het grote paleis, pal achter het station. "Arme drommels", mompelt de vreemde meneer nog zachtjes. Vlak voor het paleis komt de koningin de groep tegemoet. Buigend als een knipmes draagt de kaartjescontroleur de kinderen aan haar over. "Wat leuk, vreemdelingen", glundert de koningin, "Ik ben Hilde Rozemarijn". Ik kom eigenlijk uit de stad Pals. Het kind met de Hoge Hoed heeft me naar de geheime toegangspoort tot het Land van Esta gebracht. Toen vond ik deze prachtige jurk en nu ben ik de koningin. Leuk he? Maar vertel eens, wie zijn jullie?" De kinderen vertellen haar alles over de prijsvraag, de treinreis, de donkere tunnel en hun onverwachte aankomst in het Land van Esta. "Goh", reageert de Hilde Rozemarijn verbaasd, "ik wist niet dat je zo ook in het Land van Esta kon komen. Wat leuk. Misschien kan ik dan ook wel eens naar jullie land. Maar goed, voorlopig zijn jullie nu hier." Ze kijkt om zich heen. "Jullie boffen niet", fluistert ze. "De koning is in een verschrikkelijk slecht humeur, maar ja, dat is hij meestal. Weten jullie wat? Ik smokkel jullie wel naar mijn slaapkamer. Daar kunnen jullie vannacht wel blijven slapen. Niemand mag de kinderen zien natuurlijk. Eerst moeten ze ongezien de schildwacht passeren en daarna stilletjes de gangen doorsluipen. Er is heel veel moois te zien in het paleis, maar toch zijn de kinderen blij wanneer ze ongedeerd en ongezien de slaapkamer van Hilde Rozemarijn bereiken. Middenin de kamer staat een levensgroot hemelbed. "Dit is mijn bed", lacht Hilde Rozemarijn, "zie je wel dat we er allemaal inpassen. Tenminste, als we een beetje inschikken". Jongens aan die kant, en de meiden aan deze kant. En zo vallen de kinderen in het prachtige hemelbed in een diepe slaap... . HET PALEIS "Kukelekuuuu", kraait de haan in de vroege morgen. Sander wrijft in zijn ogen. Waar is hij toch? Maar als ze de krullebol van Hilde Rozemarijn ziet weet hij het weer. Hij is in het paleis van de koning van Land van Esta. Liggend tussen de anderen in het grote hemelbed luistert Sander naar de vreemde geluiden die hij hoort. Maar dan is het gedaan met de rust. Als een wervelwind komt een jongen met een koksmuts op zijn hoofd de kamer binnenstormen en alle kinderen schrikken wakker. "Hilde", brult hij, "het is een ramp! Een regelrechte ramp! En ik krijg natuurlijk weer de schuld. Je moet me helpen, Hil... ". Midden in het laatste woord valt hij verbaasd stil. "Wie is hij?", vraagt Barbara benauwd. Ze weet nog heel goed dat niemand mag weten dat de kinderen in het paleis zijn. "O, dat is mijn vriendje Deng", lacht Hilde Rozemarijn. "Toen ik die mooie jurk vond op het toneel en koningin werd, heeft hij een koksmuts opgezet. Deng is nu hofkok in het paleis". "De postkoets van de Esta's is overvallen", zegt Deng treurig. "Daardoor zijn zij nog niet bij het paleis aangekomen en dat is een ramp! Er is namelijk een groot feest vanavond in het paleis en de Esta's moeten het paleis versieren, voor de hapjes en drankjes zorgen en een voorstelling geven om de koning te amuseren. En nu is er helemaal niemand! De koning is woest! Als hij ook nog hoort dat er vreemdelingen in het paleis zijn, nou berg je dan maar". "Dat is helemaal geen ramp Deng", roept Hilde Rozemarijn opgewekt. "Dat is juist prima!" Deng en de kinderen kijken Hilde Rozemarijn aan alsof er een steekje bij haar los zit. "Het feest gaat gewoon door en de kinderen gaan in plaats van de Esta's. Die ouwe brompot zal dat heus niet merken hoor. Hier geldt immers: wat je draagt dat ben je. En weet je wat nou zo super is aan mijn idee? Het is meteen de oplossing om de kinderen zonder problemen weer het paleis uit te krijgen". En zo dwalen onze kinderen een half uurtje later als lakeien door het paleis. Overal worden de vloeren grondig gesopt en de zalen versierd. In de keuken heerst een koortsachtige activiteit. De lekkerste geuren stijgen op uit de pannen en schalen. Terwijl Barbara met een emmer sop door de gangen draaft, bekijkt ze zich in een grote spiegel. "Ik zie er wel lollig uit, zo met dat strikje om", vindt ze. "En niemand die in de gaten heeft dat ik eigenlijk een kind ben. Door dat strikje ben ik écht een lakei geworden in het Land van Esta." Ze zwaait even naar Nancy die net met een grote schaal lekkers de eetzaal binnen gaat. Die witte koksmuts staat haar prachtig. Tussen de middag bedenken de kinderen wat ze 's avonds met de voorstelling willen gaan doen. Anton kan een beetje jongleren en de andere kinderen kunnen samen een levende pyramide bouwen. Ze besluiten verder om samen een lied te zingen en te eindigen met een toneelstuk. "En ik kondig jullie dan aan", zegt Deng. Als het plan klaar is, worden alle spullen bij elkaar gezocht en gaan de kinderen in groepjes oefenen, er mag vanavond natuurlijk niets fout gaan. Deftig gezeten op z'n gigantisch grote troon zit de koning humeurig aan het hoofd van een meterslange tafel. "Vrouw, waar blijf je toch?", brult hij. Hilde Rozemarijn komt snel aangerend en gaat aan het andere eind van de tafel zitten. "Hofkok!", brult de koning weer, "waar blij je met het eten, verdr...!" De deuren zwaaien open en de "esta's" brengen schalen met hoog opgestapelde lekkernijen de eetzaal binnen. Eerst moppert de koning op alles wat hij krijgt. Het eten is te koud, of te zout of juist te flauw. Maar langzamerhand zwijgt hij en zit met grote happen te schrokken. "Hofkok, je hebt jezelf ditmaal overtroffen man. Ik heb nog nooit zo lekker gegeten", bromt hij goedkeurend. Deng krijgt een kleur van plezier. Na het eten schrijdt het koningspaar naar de balzaal. Zenuwachtig staan de kinderen achter de gordijnen van het toneel. Nu gaat het gebeuren... . Maar ze hoeven zich geen zorgen te maken, de voorstelling gaat perfect. De acrobatiek, lied en het toneelstuk, alles wordt een groot succes. De koning geeft ze zelfs een buidel met Florijnen als beloning. Later die avond zitten de kinderen weer bij elkaar op het grote hemelbed. Tsjongejonge", zucht Hilde Rozemarijn, "ik ben helemaal uitgeblust, we bedenken morgen wel hoe jullie weer thuiskomen". Met een tevreden gevoel kruipen alle kinderen onder de wol. TERPO Het is nog midden in de nacht. Het is doodstil. Of toch niet? In de paleistuin klinkt geritsel. Het is nauwelijks te zien, maar er sluipen mensen door de paleistuin. Het zijn onze kinderen. Zij zijn vanmorgen verschrikkelijk vroeg opgestaan. Het was een hele toer voordat iedereen z'n kleren had gevonden in het donker en was aangekleed. Barbara kijkt op haar horloge. "Het is nog geen zes uur". fluistert ze. "Zo vroeg vertrekt er vast nog geen trein, maar we kunnen hier ook niet al die tijd blijven wachten, dat valt veels te veel op". Deng staat even stil om diep na te denken. "Ik weet wat", zegt hij, "laten we over de rivier naar Terpo gaan. Daar is ook een station. Laten we spullen verzamelen en een vlot bouwen." Zachtjes verspreiden de kinderen zich en al snel komt Barbara terug met enkele houten palen, Anton vindt een bol touw en Deng haalt 2 grote lege tonnen uit de keuken. Zo bouwen ze samen het vlot. Ze kunnen er precies allemaal op. Voorzichtig dragen de kinderen het vlot naar de rivier. Met een lange paal duwen ze om beurten het vlot vooruit. Op sommige plaatsen stroomt het water erg hard en passeren ze grote rotsen. "Kijk daar!", gilt Sander plotseling, "een waterval!" De kinderen grijpen zich aan elkaar vast, terwijl ze met een donderend geraas naar beneden suizen, vlak langs gevaarlijk uitziende puntige rotsen en draaikolken. Geschrokken en doorweekt van het water kijken de kinderen elkaar aan. "Oefff", zucht Barbara, "dat was op het nippertje." Gelukkig verloopt de rest van de tocht rustig en wanneer ze in Terpo aankomen, zijn zelfs hun kleren al weer gedroogd in de ochtendzon. In Terpo is het nog rustig. De winkeliers halen net de luiken van de ramen en stallen hun koopwaren uit. Bij de bakker geurt het zalig naar vers gebakken broodjes. Voor drie Florijnen kopen ze voor iedereen een gevulde koek, nét uit de oven. De kinderen hebben nog even tijd voordat de trein vertrekt en besluiten gezellig een glaasje prik te drinken in herberg 'De Gouden Aal'. Natuurlijk kopen ze ook nog wat souvenirs voor thuis. Aan het einde van de tocht door Terpo komen de kinderen bij het station aan. De trein naar Sweet Lake City staat al te wachten, naast een andere trein. "Goh", zegt Barbara, "waar zal die andere trein naar toe gaan?" "Misschien kunnen we dat wel een andere keer uitzoeken", oppert Anton, "maar laten we maar snel naar onze trein gaan, voordat hij vertrekt". Snel lopen de kinderen naar het goede perron en kijk, daar is ook die vreemd uitgedoste meneer weer, die ze op de heenreis tegenkwamen. "Kijk nou eens", zegt de man verbaasd wanneer hij Hilde Rozemarijn ziet. "De Koningin. Wat een eer u te mogen ontmoeten. En jullie ken ik ook", zegt de meneer tegen de kinderen. "Jullie zijn de vreemdelingen uit Sweet eh... dinges, toch?" "Sweet Lake City bedoelt u", schatert Sander. "Ja, daar komen we vandaan en daar gaan we ook weer naar terug. Onze vakantie zit er op". Vlug zegt Hilde Rozemarijn: "Ja, mijn man de Koning vond het heel gezellig met deze vreemdelingen. Voortaan zijn alle jeugdwerkinderen welkom in het Land van Esta". Daar kijkt de meneer van op. Daar had de koning helemaal niets van gezegd. En net als hij zich afvraagt of hij dat moeten navragen, gilt de fluit van de trein. Het is tijd om te vertrekken. Terwijl de trein langzaam het station uit rijdt, zwaaien Deng en Hilde Rozemarijn de kinderen na. Hilde Rozemarijn zwaait met een wit, kanten zakdoekje, zoals het een koningin betaamt. Door alle vermoeienissen vallen de kinderen één voor één in de trein in slaap. Totdat Anton opschrikt wanneer de trein uit de tunnel rijdt. "Wordt wakker!", roept hij tegen de andere kinderen. "We zijn weer in thuis". Nancy pakt de kaart. "Eén ding begrijp ik niet", peinst ze, "die tunnel staat echt niet op de kaart". Aangekomen staat er een hele menigte op de kinderen te wachten. Wanneer ze uitstappen dringt een verslaggever van de Krant naar voren. "Kunt u ons vertellen waar u bent geweest?", vraagt hij. "Even lachen naar de camera, kids", roept een ander. "Deze foto komt vandaag nog in de Krant" De kinderen zijn in één klap beroemd geworden en natuurlijk vertellen ze aan iedereen die het horen wil wat ze in het Land van Esta hebben beleefd... Speltips: DE PRIJSVRAAG. INLEIDING: de televisie "Dan begint de lang verwachte uitzending ... De bekende beginmelodie van de PRIJSVRAAG-SHOW is al te horen." De leiding verzorgt de uitzending van de TV. AKTIESPEL: de veerboot "De kapitein heeft de hele reis tranen in zijn ogen van het lachen. Het schip slingert van links naar rechts." De kapitein van de veerboot wordt stiekem aangewezen. Dan "varen" alle kinderen als schepen door het speelveld. De kapitein vaart ongezien tegen de andere schepen aan. Kom je met de veerboot van de kapitein in aanvaring dan zink je en mag je niet meer verder varen. Eén kind is aangewezen als waterpolitie-agente. Zodra zij ontdekt heeft wie de kapitein is meldt zij dit bij de alarmcentrale (leiding). PROGRAMMA: het probleem van de maand "Verbeten mixen de kinderen allerlei drankjes en steeds laten ze één of andere arme professor proeven, maar die gaat alleen maar harder lachen." suggestie 1 In subgroepjes, wagen de kinderen zich aan eenvoudige scheikundige proefjes. Als laatste proef wordt een "spoetnik" geprobeerd. Hierbij doe je een schepje suiker in een glas, gevolgd door een laagje magere melk of koffiemelk. Schenk hierbij al roerend limonadegazeuze. Er ontstaat een schuimende drank dat een stuk beter smaakt dan levertraan! suggestie 2 Op de bovenste plank vindt Sander een dik receptenboek dat helemaal uit elkaar gevallen is van ouderdom. Een deel van de vellen zijn beschreven in het Bambiliaans, andere vellen zijn in een andere taal geschreven. Wie weet of het juiste recept er tussen zit.... De kinderen lossen geheimschriften en puzzeltjes op. De oplossingen vormen samen de opdracht een "spoetnik" te maken. AKTIESPEL: de mopperaars kunnen weer mopperen "de kinderen lopen door de als vanouds mopperende mensen naar buiten." Alle mopperaars staan in een kring. Natuurlijk lachen ze niet, glimlachen zelfs niet. Eén kind wil controleren of ze wel echt genezen zijn. Ze tracht iemand uit de kring aan het lachen te maken, bijvoorbeeld door gekke gezichten te trekken. Wie lacht, wisselt met de controleur van plaats. AFSLUITING: de hoofdprijs "Thuisgekomen ploffen de kinderen op de bank voor de TV, juist op tijd voor de uitslag van de prijsvraag-show. Op het scherm verschijnt het gezicht van de presentator." Sluit af met nog een aflevering van de show. Toon tenslotte een levensgrote cheque met de tekst: EEN REIS VAN DRIE WEKEN NAAR DE ONBEKENDE HEUVELS GEWONNEN DOOR DE KINDEREN VAN DE ......... KRING." ACHTERGRONDINFORMATIE de televisie Natuurlijk is het mogelijk van te voren een programma op video te zetten en dit op een echte televisie af te spelen. Je kunt ook een televisie maken door uit de onderkant van een grote doos een kijkvenster uit te snijden en er dan zelf achter te gaan zitten. Let er op dat er een lap hangt over de tafel waarop de "televisie" staat zodat de kinderen je benen niet kunnen zien. Ook met een poppenkast-voorstelling kun je een televisieprogramma maken. Denk dan aan bijvoorbeeld de decors die bij een echte spelshow horen. voorbeelden van eenvoudige scheikundige proefjes: proeven met kleuren Knip een filterzakje in smalle stroken. Zet dan op elke strook, onderaan, een dikke stip met viltstift. Gebruik steeds een andere kleur. Houdt één voor één de strookjes in water op een schoteltje. Het onderste stukje moet nét in het water komen, maar de stip zelf niet. Wacht een tijdje, dan zie je de kleuren omhoog kruipen. Plak de opgedroogde strookjes op een vel papier en schrijf er bij welke kleur viltstift je hebt gebruikt. Zo zie je uit welke kleuren de stip is samengesteld. geheime boodschap Schrijf een zin op papier met een penseel, gedoopt in citroensap. Wacht even tot het sap droog is. Het papier lijkt nog onbeschreven te zijn. Houdt de brief dan 5 centimeter boven een vlam. Beweeg de brief langzaam heen en weer. Na een tijdje zie je langzaam de tekst verschijnen. van "afstotelijke" zeep tot "aantrekkelijke" suiker (Uit: 101 verbazingwekkende natuurkundeproeven. Uitgeverij: Bruna & Zn.) Leg wat lucifers in een krans in een kom water en houdt in het midden een stukje zeep. Het zal de lucifers afstoten, zodat deze naar de rand van de kom drijven. Maar dompel je in het midden van de krans het klontje suiker dan drijven de lucifers in de richting van de klont. Doordat de suiker het water opzuigt, ontstaat een kleine, naar het midden gerichte stroming. De olie van de zeep is lichter dan water en drijft van het stukje zeep af. De lucifers drijven dan mee. rebussen en puzzels Een (aantal) woord(en) van een kort verhaal kunnen op meerdere, aparte vellen worden geschreven, "verpakt" in een rebus of een puzzel. Zo kun je rekening houden met jonge en oudere kinderen die elk op hun eigen niveau kunnen helpen aan het oplossen van een geheime boodschap. geheimschriften voorbeelden van geheimschriften: - ieder letter van het alfabet is een getal (a=1, b=2) - de letters van het alfabet achterstevoren (a=z, z=a) - steeds na een goede letter een B schrijven: hbablblbob (hallo) - ieder derde woord is goed, de rest is onzin - een alfabet in tekens (zie Bamboek of Esta-Handboek pag. 208) Speltips: DE REIS. De kinderen verzamelen zich op het station van Filidam. Overal staan pakken en dozen. Een stem roept door een luidspreker allerlei berichten. INLEIDING: de cheque "De kring heeft zich verzameld rond de presentator van de BARATEV. Met een plechtige buiging overhandigt deze de grote cheque aan de kinderen." De presentator heeft de grote cheque meegenomen die hij in de uitzending heeft laten zien. Dit is het bewijs dat de kinderen echt hebben gewonnen. Mogelijk is er een filmploeg van het BARATEV JOURNAAL die het vertrek van de kinderen opneemt voor de volgende nieuwsuitzending. AKTIESPEL: bagage veroveren "Het is nog een hele toer om met alle kinderen en hun bagage in de juiste trein te komen." Twee partijen proberen zonder getikt te worden het achtervak van de andere partij te bereiken: partij A kan getikt worden door iemand van partij B en andersom. In het achtervak liggen de spullen die je nodig hebt om op reis te gaan. Wanneer je het achtervak bereikt hebt, mag je met het attribuut uit het speelveld stappen en terug gaan naar je eigen partij, om het weer opnieuw te proberen. Let op: de andere partij doet hetzelfde. Wie heeft na ongeveer 10 minuten de meeste spullen? tip: De attributen in het spel "bagage veroveren" kunnen echte voorwerpen zijn, zoals een kleine koffer of een doos. Daar heb je echter wel de ruimte voor nodig. Kinderen hebben gelukkig voldoende fantasie om het spel te spelen met voorwerpen getekend op kaartjes. Let bij dit spel wel op de veiligheid. Leg de kaartjes niet op de grond maar bevestig ze bijvoorbeeld met een plakbandje aan de muur. FANTASIESPEL: de reis "De kring maakt het zich gemakkelijk in de coupé. Ze zingen een kindlied en doen een spelletje "ik zie, ik zie wat jij niet ziet". Net als Barbara op haar horloge kijkt om te zien hoe lang ze al onderweg zijn, wordt het aardedonker in de trein. "Hoe kan dat nou", brult Nancy, "er is toch helemaal geen tunnel op dit traject?" De trein kan bestaan uit een aantal stoelen of krukjes die naast en achter elkaar worden geplaatst. In een groter lokaal is er zelfs ruimte voor een gangpad. Als je op de vloer de rails tekent met krijt waar je de stoelen op zet, is de trein gereed. De kinderen kunnen zelf suggesties geven voor spelletjes die geschikt zijn om onderweg te spelen en liedjes die leuk zijn om te zingen. Om het nog "echter" te maken kun je het hotsen in de trein nabootsen en bijvoorbeeld wat eten en drinken in de trein. Misschien wil één van de kinderen wel de kaartjes knippen of rondgaan met een wagentje met etenswaren. PROGRAMMA: het paleis van de koning "Jullie boffen niet" fluistert Hilde Rozemarijn, "de koning is in een verschrikkelijk slecht humeur. Weten jullie wat? Ik smokkel jullie wel naar mijn slaapkamer." Dan volgt een sluipgang door allerlei vertrekken in het paleis. Natuurlijk mag niemand de kinderen opmerken. Een aantal suggesties: suggestie 1: het wachtershuisje (zoekspel) De kinderen zitten in twee rijen tegenover elkaar. Eén partij is de zoekpartij. De andere partij zit met de handen op de rug en geeft een klein voorwerp door of doet alsof. De zoekpartij probeert in de gaten te houden wie het voorwerp heeft en roept op een bepaald moment "stop". De andere partij houdt dan de handen voor zich met de vuisten naar boven. Degene met het voorwerp moet worden aangewezen. Als dit juist is worden de partijen gewisseld. suggestie 2: de hal (het papegaaienspel) In de hal hangen kooien met fraaie papegaaien. Iedere papegaai is weer anders gekleurd. Bij een bepaald signaal vertoont ieder papegaai altijd dezelfde reactie. Van stevig karton zijn een aantal, verschillend gekleurde, papegaaien gemaakt. De spelleider houdt steeds één van de papegaaien op. Bij iedere kleur is van te voren een bepaalde reactie afgesproken, bijvoorbeeld: rood = opstaan blauw = in je handen klappen groen = een rondje draaien Je kunt met een paar kleuren beginnen en de moeilijkheidsgraad opvoeren door meer kleuren in het spel te brengen. Je kunt ook het tempo opvoeren. suggestie 3: de balzaal (het schoenenspel) Hilde Rozemarijn draagt roze schoentjes om mee te dansen. Er is ook ander schoeisel: bijvoorbeeld een laars, een voetbalschoen, een klomp. Ieder kind kiest een schoen en laat deze optreden. Hierbij praat en beweegt een balletschoen eleganter dan een voetbalschoen. suggestie 4: de zolder (de kist van Pandora) Op zolder staat de geheimzinnige kist van Pandora. Je kunt er van alles uit halen, zelfs dingen die er niet eens in lijken te passen. Ieder kind beeldt een voorwerp uit dat ze uit de kist halen. De anderen raden wat het kind uitbeeldt. suggestie 5: de keuken (serveerestafette) Je hebt nodig: een hindernisparcours, bijvoorbeeld een groepje tafels en stoelen, een trapje op en af. Onbreekbaar servies en een paar ping-pongballen als fruit. Wie brengt alles "heel" over? AFSLUITING: de slaapkamer van Hilde Rozemarijn "Dit is mijn bed" lacht Hilde Rozemarijn. "Zie je wel dat we er allemaal inpassen?" In het lokaal wordt met lappen en kussens een levensgroot bed gemaakt. Alle kinderen zoeken een plekje in het bed. Met een beetje passen en meten, passen ze er vast allemaal wel in. Misschien kent iemand nog wel een verhaal voor het slapen gaan. ACHTERGRONDINFORMATIE het centraal station Met eenvoudige middelen is een lokaal gemakkelijk om te toveren in een station. Bijvoorbeeld door langs de muren een aantal kisten, koffers en dozen te zetten. Met krijt teken je de rails op de vloer. Aan de muur hang je een tijdtabel of een verwijzing naar de perrons. Van te voren kun je op een cassettebandje geluiden opnemen van het geroezemoes van een menigte, de aankomst van een trein of het "muziekje" dat vooraf gaat aan een boodschap via de luidsprekers waarna je uiteraard zelf een tekst inspreekt. Door de kinderen bij het begin van de opkomst meteen in het station te ontvangen is het zingen van het openingslied niet noodzakelijk, ze zijn meteen in de sfeer van de reis die ze gaan maken. De leiding kan bijvoorbeeld een loket openen waar alle kinderen bij aankomst in het groepshuis een treinkaartje kunnen kopen. De grote cheque van vorige week kan bij de opening van de opkomst gebruikt worden. Later is dit een leuke herinnering voor aan de wegwijzer. de tunnel Een stuk landbouwplastic of grondzeil kan de tunnel zijn. Gevouwen rond een aantal bogen kan dat over de stoelen heen gezet worden om zo een tunnel te maken. Misschien is het donker maken van het lokaal voldoende om de indruk te wekken dat de trein door de tunnel rijdt. Natuurlijk kunnen de kinderen ook zelf de trein zijn. Zij pakken elkaar in een lange rij bij de ellebogen en maken samen een ronddraaiende beweging met de armen. Zo ontstaat een ouderwetse trein. Deze trein kan zich vrij door het lokaal bewegen en bijvoorbeeld onder een rij achter elkaar geplaatste tafels door kruipen: de tunnel. het zoekspel Het spel kan spannender worden gemaakt als de zoekpartij haar vermoeden kan controleren door na het "stop" nog een opdracht te geven. Bijvoorbeeld: "duimen los": alle kinderen van de andere partij moeten hun duim losmaken uit de vuist met het risico dat het voorwerp op de grond valt of zichtbaar wordt. "handen plat": op tafel of op de grond. Dit moet natuurlijk zo vlug mogelijk gebeuren anders rolt het voorwerp voor de voeten van de zoekpartij. schoenenspel Het schoenenspel wordt extra leuk als je de schoenen laat verkleden. Zorg voor een heleboel materiaal zoals oude lappen, brilletjes (ijzerdraad), wol voor pruiken/snorren, karton, enzovoort. Bovendien nog een poppenkast of een ander "toneel". Speltips: HET PALEIS. De opkomst begint in het grote hemelbed waarin de kinderen de vorige week zijn geëindigd. De kinderen noemen geluiden uit hun omgeving op waarvan je wakker kunt worden: het druppen van een kraan, sirenes, traplopen, het toilet doortrekken, enzovoort. INLEIDING: Deng Poe Ha "Als een wervelwind komt een jongen met een koksmuts op zijn hoofd de kamer binnenstormen. "Hilde", brult hij, "het is een ramp. De postkoets is overvallen". "Dat is helemaal geen ramp, Deng" roept Hilde Rozemarijn opgewekt. "De kinderen gaan in de plaats van de esta's." AKTIESPEL: zwabberspel "En zo dwalen onze kinderen een half uurtje later als lakeien door het paleis. Overal worden de vloeren grondig gesopt." De kinderen worden verdeeld in twee partijen. Elke kind krijgt een nummer. Elke partij staat in een rij achter een streep aan een (andere) kant van het lokaal, zodanig dat de nummer één van de ene partij tegenover de nummer laatst staat van de andere partij. In het midden ligt een dweil en achter de eindstreep aan elke kant een bezem. Op een signaal roept Deng een nummer. De twee kinderen met dit nummer rennen elk naar hun eigen bezem, vervolgens naar de dweil die ze over de eindstreep van de tegenstander proberen te duwen. Welk volkje is het schoonst? Een variatie maak je door voor beide groepjes een ander nummer te noemen. Deng roept het nummer voor groep 1 en Hilde Rozemarijn het nummer voor groep 2. Zo moeten de kinderen extra goed opletten. PROGRAMMA: het feest "Tussen de middag bedenken de kinderen wat ze 's avonds willen gaan doen. Als het plan klaar is, worden alle spullen bij elkaar gezocht en gaan de kinderen oefenen. Na het eten schrijdt het gezelschap naar de balzaal. Zenuwachtig staan de kinderen achter de gordijnen van het toneel te trappelen. Nu gaat het gebeuren... . De kinderen kunnen zelf kiezen wat hun bijdrage zal zijn aan het feest. De leiding kan suggesties doen en helpen met het maken van een logische volgorde in de presentatie. Denk bijvoorbeeld aan: suggestie 1: het diner - het maken van een mini-maaltijd - een maaltijd van karton maken - tafels dekken en versieren met bloemen, servetjes suggestie 2: artiesten - acrobatiek of clownact opvoeren - stok- of vingerpop maken en hiermee optreden - "inspring" toneelstukje suggestie 3: muziek - muziekinstrumenten maken en een liedje spelen - verkleden en een dansje bedenken Natuurlijk is de koning aanwezig tijdens het feest. De kinderen kunnen hem zien genieten. De koning heeft niet in de gaten dat de kinderen het feest hebben verzorgd in plaats van de esta's die nooit zijn gekomen. Precies zoals Hilde Rozemarijn heeft voorspeld. Na afloop betaalt de koning aan alle kinderen een aantal florijnen. AKTIESPEL: in de danszaal In de balzaal is dansen verplicht. Twee dansers zijn tikkers. Degene die getikt is, sluit aan bij de dansers. Zo gauw nummer vier aansluit wordt de dansgroep gesplitst. Nu heb je dus twee tikkende dansparen die beide weer opsplitsen zo gauw ze uit vier personen bestaan. AFSLUITING: het hemelbed van Hilde Rozemarijn De kinderen zitten weer bij elkaar op het grote hemelbed van Hilde Rozemarijn. Op het kussen ligt een grote stapel florijnen. Ze praten nog even lekker na over het feest en bedenken vast wat manieren om uit het paleis te ontsnappen. Met een tevreden gevoel kruipen de kinderen onder de wol. ACHTERGRONDINFORMATIE mini-maaltijd * 1 koekje (in kleine stukjes breken) * hagelslag * klein blik erwtjes * rijst * knakworstje (in schijfjes) * appelpartjes * blikje spa (allemaal een vingerhoedje of medicijnbekertje) zo vouw je een servet tot een pauw "inspring" toneelstukje Er wordt een verhaal voorgelezen waarin van alles gebeurt. Je kunt een bestaand verhaal nemen en dit herschrijven, zodat je een spel krijgt met een aantal gelijkwaardige rollen. Deze rollen deel je op kaartjes uit aan de kinderen. Zodra in het voorgelezen verhaal de naam voorkomt die een kind op haar kaartje heeft staan, staat ze op en speelt na wat er verteld wordt. poppenkastpoppen Er zijn verschillende manieren om poppen voor poppenkasten te maken. Zorg altijd voor een voorbeeld dat je de kinderen kunt laten zien. 1. sokpoppen Een oude sok is met enige aanpassing een prima pop. Je trekt de sok over je hand aan. Duim in de hak, vingers in de tenen. In de holte van de duim een rode lap als tong. Waar je knokkels zitten, maak je een paar ogen. Een cape om je pols. Van een groene sok kun je een kikker maken door halve ping-pongballetjes als ogen te gebruiken. 2. lepelpoppen De bolle kant van een houten pollepel wordt het gezicht, plak er ogen, een neus en een mond op. Haren van touw of wol. Kleed de steel aan met een ruim vallende lap stof. Zet met een paar steken even af waar je je vingers in moet stoppen om armen te laten bewegen. Je bespeelt de pop met twee handen, een aan de steel en een onder de jas of jurk van de pop. 3. vingerpoppen Met de vingers van je hand kun je wel 5 poppen tegelijk maken. Teken op het bovenste kootje een gezicht. Verberg de rest van je vinger(s) onder een jas of jurk van stof. Om de aankleding compleet te maken vouw je van een stuk papier een hoedje dat je op het topje van je vinger zet. kinderen die niet durven... Het kan voorkomen dat kinderen -nog- niet durven meedoen aan een optreden. Toch kunnen ze best meedoen in het geheel van een optreden. Er zijn altijd wel karweitjes "achter de coulissen" die net zo belangrijk zijn als het werk van de acteurs. Ze kunnen bijvoorbeeld de toneelstukjes aankondigen of misschien willen ze wel in de pauze rondgaan met snoep en limonade zoals in een echt theater gebeurt. Speltips: TERPO. De kinderen ontwaken nogmaals in het grote hemelbed van Hilde Rozemarijn. Ze bedenken allerlei plannen om het paleis te ontvluchten. INLEIDING: aankleden in het donker "Het was een hele toer voordat iedereen haar kleren had gevonden in het donker en was aangekleed. Alle schoenen van de kinderen liggen op een hoop. Eén voor één zoeken de kinderen eerst hun linker- en dan hun rechterschoen uit de grote stapel schoenen. Welk volkje is het eerst klaar om te vertrekken? AKTIESPEL: het vlot "Barbara kijkt op haar horloge. "Het is nog geen zes uur." fluistert ze. "Zo vroeg vertrekt er vast nog geen trein." Deng staat even stil om diep na te denken. "Ik weet wat. Laten we over de rivier naar Terpo gaan. Daar is ook een station. Laten we spullen verzamelen en een vlot bouwen." Met materiaal dat voorhanden is in het groepshuis kan door de kinderen een soort van vlot worden gemaakt waarmee in een fantasiespel de rivier wordt afgevaren. PROGRAMMA: Terpo "In Terpo is het nog rustig. De winkeliers halen de luiken van de ramen en stallen hun waren uit......" suggestie 1: speurtocht met opdrachten De gevolgde route kan worden opgetekend met behulp van: Speurtekens: klassiek zijn de draadjes wol. Er zijn echter veel leukere manieren. Bijvoorbeeld: geschilderde stenen uitzetten op de route. Plaats de teken altijd aan de rechterzijde van de weg. Kruispuntentocht: ieder kruispunt wordt genummerd. In de tekening van het kruispunt staat duidelijk aangegeven waar je vandaan komt en waar je naar toe moet. Routebeschrijving: je beschrijft wat er op de route te zien is, waar de kinderen op moeten letten en natuurlijk wat ze bij een kruispunt moeten doen. Geef ook tussendoor enige houvast. Bijvoorbeeld: na 100 passen staat een paddestoel (ANWB). Kralentouwtjes: een touwtje met kralen kan ook aangeven welke kant je uit moet. Rood is de beginkraal. Groen staat voor links, blauw voor rechts en bruin voor rechtdoor. suggestie 2: het florijnenspel Je hebt nodig: een bord van ± 1 meter doorsnede. Het bord wordt verdeeld in vijf gelijke vakken die allemaal een eigen kleur hebben. In ieder vak staat een plek in Terpo beschreven die de kinderen kunnen bezoeken. Bijvoorbeeld: de Gouden Aal, het griezelmuseum, de bakker, etc. Verder is in het midden een wijzer bevestigd. Bij iedere kleur van het bord hoort een stapel opdrachtenkaartjes in dezelfde kleur. Door de wijzer te draaien kiest een volkje een vak uit. Ze nemen de bovenste kaart van het bijbehorende stapeltje opdrachten en voeren deze uit. Zorg voor afwisselende opdrachten, actieve en meer passieve activiteiten houden de spanning er in. De florijnen die de kinderen van de koning hebben gekregen zijn het startkapitaal. Een opdracht kan florijnen opleveren of er moeten florijnen worden betaald. mogelijke opdrachten: Liedje (leren) zingen in de Gouden Aal. Daarna met de pet rondgaan en florijnen verdienen. Zorg dat je de melodie en de tekst zo goed kent dat je geen spiekbriefje meer nodig hebt. Dan kun je iedereen aankijken zodat alle kinderen zich betrokken voelen. Zing het eerste couplet en refrein helemaal. Aan de manier waarop de kinderen zingen kun je horen of ze het lied beheersen. Naarmate ze de tekst beter kennen gaan ze ook harder zingen. Leer de volgende coupletten pas aan als de melodie probleemloos wordt gezongen. * Reclame maken voor een bepaald produkt van een winkelier of marktkoopman en hiermee florijnen verdienen. * Kisten sjouwen voor een schip in de haven en hiermee florijnen verdienen * Souvenirs knutselen en hiervoor florijnen betalen. * Voelkim met voeldozen in het griezelmuseum en hiervoor florijnen betalen. * Voeldozen kun je maken door aan de zijkant een rond gat te maken waarin je van plastic een soort slurf maakt. De kinderen steken hun hand in de slurf zodat ze niets kunnen zien van het voorwerp in de doos. * In het griezelmuseum bewegen op (enge) muziek. Stilstaan als de muziek stopt en florijnen betalen. * Iets eten bij de bakker of iets drinken in de herberg kan ook een opdracht zijn. Uiteraard moet hiervoor worden betaald. AFSLUITING: terug naar huis "Terwijl de trein langzaam het station uit rijdt, zwaaien Deng en Hilde Rozemarijn de kinderen na. Door alle vermoeienissen vallen de kinderen één voor één in slaap. Totdat Anton opschrikt wanneer de trein uit de tunnel rijdt. Aangekomen in Filidam staat er een hele menigte op de kinderen te wachten. Een verslaggever van de Krant dringt naar voren." Vergeet niet met de trein weer door de tunnel te rijden. Het is voldoende wanneer je de kinderen onder een rij tafels laat kruipen als overgang naar huis. Een verslag van de reis kan in het logboek geschreven worden of worden gepubliceerd in het groepsblad. Tip: De leiding kan uiteindelijk alle stukjes bundelen die de kinderen hebben geschreven over hun belevenis in het Land van Esta. Samen met alle tekeningen en eventuele foto's die er zijn gemaakt kunnen ze in een "echte" krant worden afgedrukt. De krant kan bijvoorbeeld door een koerier bij de kinderen worden thuisbezorgd.
