สมเด็จพระพุฒาจารย์ ( โต พรหมรังสี
) เดิมชื่อ โต เกิดวันพฤหัส ขึ้น 12 ค่ำ เดือน 5 ปีวอก
จ.ศ. 1150 ตรงกับวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2331 เวลาเช้าตอนพระออกบิณฑบาตในรัชกาลที่
1 ณ. บ้านไก่จ้น ต.ท่าหลวง อ.ท่าเรือ จ.พระนครศรีอยุธยา
บิดารับราชการใหญ่ในวังหลวง นามอะไรไม่ได้บันทึกไว้ มารดาชื่อ
เกสร บุตรนายชัยกับนางเกตุ เป็นชาวท่าอิฐ อ.โพธิ์ จ.อุตรดิตถ์
โดย เจ้าคุณธรรมเป็นผู้ตั้งชื่อ "โต" ให้
พ.ศ. 2343 บวชเณรที่วัดบางขุนพรหมนอก
( วัดอินทรวิหาร ) เมื่ออายุ 12 ปี
พ.ศ. 2350 อุปสมบทเป็นนาคหลวงที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
( วัดพระแก้ว ) โดยมีสมเด็จพระสังฆราช (สุก) วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฏิ์
เป็นพระอุปัฌาย์
มรณภาพ วันเสาร์ แรม 2 ค่ำ เดือน
8 ปีวอก จ.ศ. 1234 ตรงกับวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2415
อายุ 85 ปี บวชพระ 65 พรรษา บวชเณร 8 พรรษา
พระราชทานเพลิงพระศพ แรม 8 ค่ำ
เดือน 8 ปีระกา จ.ศ. 1235 ตรงกับวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ.
2416 พระอัฐิป่นกลายเป็นผงขี้เถ้าหมด
คาถาบูชาสมเด็จพระพุฒาจารย์โต
อิติปิ โส ภะคะวา ราชาโต ท้าวเวสสุวัณโณ
พะละสุขัง พรหมรังสี นามะโต อะระหัง พุทธะโต
นะโม พุทธายะ
คาถาชินบัญชร
คาถาสืบสร้างทางสวรรค์-นิพพาน