---

---

วัดพระปฐมเจดีย์ เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิด ราชวรมหาวิหาร แต่ ชาวบ้านมักจะเรียกกันว่า "วัดใหญ่" ตั้งอยู่ตลอดแนวถนนขวาพระ   ตำบลพระปฐมเจดีย์ อำเภอเมืองนครปฐม   จังหวัดนครปฐม สังกัดในคณะสงฆ์ ภาค ๑๔ ประเภทมหานิกาย   วัดพระปฐมเจดีย์ในปัจจุบัน แบ่งออกเป็น  ๒  เขต  คือ   เขตพุทธาวาส   ซึ่งเป็นที่ตั้งองค์ พระปฐมเจดีย์  และเขตสังฆาวาส ซึ่งเป็นที่จำพรรษาของ พระภิกษุสามเณร

แต่เดิมมาวัดนี้ในสมัยโบราณมีชื่อว่า "วัดพระประธม" บ้างมีชื่อว่า "วัดพระบรรทม" บ้างมี ชื่อว่า "วัดพุทธปรมธาตุ" บ้างครั้นมาถึงในสมัยรัชกาลที่ ๔ ในยุคที่ทรงเริ่ม ปฏิสังขรณ์องค์พระปฐมเจดีย์ครั้งใหญ่ตั้งแต่ปี พ. ศ.๒๓๙๖ เป็นต้นมา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า เจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๔ ได้ทรงพิจารณาลักษณะการ ก่อสร้างและสภาพโดยทั่วไป ทรงพิเคราะห์เห็นว่า น่าจะเป็นพระสถูปเจดีย์ที่สร้างขึ้นในสมัย พระเจ้าอโศกมหาราชแห่งประเทศอินเดียยุคโบราณที่ได้ มีการส่งพระสมณทูตมีพระโสณะและพระ อุตตระเป็นต้นเดินทางมาเผยแผ่พระพุทธ ศาสนาในพื้นที่แถบนี้ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของดิน แดนสุวรรณภูมิสมัยนั้นประมาณพ.ศ.๒๓๕- ๓๐๐และมีการสร้างพระสถูปเจดีย์ไว้บรรจุพระ บรมสารีริกธาตุเป็นหลักฐานรูปทรงพระ สถูปเจดีย์ในยุคแรกที่สร้างนั้นทรงเห็นว่ามีรูปทรงเหมือนเป็นอย่างเดียวกับพระสถูปา รามเจดีย์ในอนุราธบุรีในเกาะสิงหลทวีปหรือ ประเทศลังกาในบัดนี้ทรงเชื่อมั่นว่าเป็นพระ เจดีย์ที่สร้างขึ้นเป็นแห่งแรกในพื้นที่แถบนี้และเป็นวัดแรกด้วยพระองค์จึงได้ทรงพระราช ทานนามพระสถูปเจดีย์แห่งนี้ว่าพระปฐมเจดีย์และพระราชทานนามวัดว่า"วัดพระปฐม เจดีย์"

องค์พระมหาสถูปปูชนียสถานที่สำคัญของวัดบรรจุพระบรมสารีริกธาตุองค์เดิมเมื่อแรกสร้างมี ลักษณะเป็นแบบพระสถูปเจดีย์ในประเทศศรีลังการูป ทรงแบบโอสำหรับตักน้ำหรือบาตรคว่ำมีส่วน สูง ๑๘ วา ๒ ศอก (๔๕.๑๔เมตร) ต่อมาได้มีผู้ศรัทธาปฏิสังขรณ์เพิ่มเติมเป็นระยะๆจนกลายเป็นพุทธเจดีย์ขนาดใหญ่ รูปทรง บาตร คว่ำยอดปรางค์สูง ๔๐ วา ๒ ศอก( ๙๙. ๐๐ เมตร)และมีการบุดีบุกหุ้มองค์พระ สถูปไว้บรรจบถึงยอดพระสถูปมีลักษณะแบบศิลป สมัยกรุงศรีอยุธยา

เมื่อกาลเวลาผ่านล่วงเลยมาจน ถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๔ ได้มีพระราชศรัทธาทรงเริ่มการ บูรณะปฏิสังจรณ์องค์พระปฐมเจดีย์ครั้งใหญ่เริ่มตั้งแต่ ปี พ.ศ.๒๓๙๖ เป็นต้นมาจนถึง ปีที่เสด็จสวรรคต พ.ศ.๒๔๑๑ ได้เปลี่ยน รูปทรงใหม่เป็นพระเจดีย์แบบสถาปัตยกรรมไทยรูประฆัง คว่ำยอดแหลมก่ออิฐถือปูนประดับกระเบื้องเคลือบสูง ๓ เส้น ๑ คืบ ๖ นิ้ว(๑๒๐.๔๕ เมตร )ครอบพระมหาสถูปรูปทรงบาตรคว่ำยอดปรางค์องค์เดิมไว้ ภายในมีพระวิหาร ๔ ทิศและ พระวิหารคตระเบียงจารึกคาถาธรรม(ธรรมเจดีย์ )ล้อมรอบองค์พระมหาสถูป "พระปฐมเจดีย์ " พร้อมด้วยซุ้มระฆังจำนวน ๒๔ หลังและทรงโปรด เกล้าฯให้สร้างพระอุโบสถพระวิหารโรงธรรมพร้อม ด้วยกุฏิสงฆ์ประจำวัดอีกจำนวน ๒๔ หลัง

พระบาท สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕ ก็ ได้ทรงรับเป็นพระราชภาระในการที่จะ ปฏิสังขรณ์ต่อไปให้แล้วเสร็จได้ทรงโปรดเกล้าฯให้สร้างพระวิหารคตพระระเบียงชั้นนอกล้อมรอบ องค์พระปฐมเจดีย์ไว้อีกชั้นหนึ่งเพื่อเป็นที่พักแรมแก่ผู้ที่เดินทางมานมัสการองค์พระ ปฐมเจดีย์ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธียก ยอดมงกุฏพระปฐมเจดีย์เมื่อวันพุธที่ ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๑๓ และในปลายรัชกาลได้ ทรงโปรดเกล้าฯให้ย้ายหมู่กุฏิสงฆ์ทั้งหมดออกจากบริเวณองค์พระปฐมเจดีย์ด้านทิศเหนือไป ตั้งอยู่ด้านทิศใต้หรือที่เป็นบริเวณแถบถนน ขวาพระในปัจจุบันวัดพระปฐมเจดีย์มี พระราชสุธรรมเมธี (สุเทพ ผุสฺสธมฺโมป .ธ.๙ พธ.ม.)เป็นเจ้าอาวาส

---