Menkul kıymetler borsasında işlem
yapan kişi ve kuruluşlar kendi algı ve planları eşliğinde (zaman itibarı ile
çok kesin olmasa dahi) belli bir vakitsel dönemi düşünerek davranırlar. Bu
zaman perspektifi gün içi , gün aşırı ve birkaç günlük, birkaç haftalık, birkaç
aylık veya yıllık olmak üzere ile farklı dönemlerin algılanması anlamına
gelmektedir. İşlem yapan kişiler de bu düşündükleri zaman aralıklarına göre
farklı isimlerle adlandırılırlar. Biz bu bölümde teknik analizde kısa vade
olarak adlanrılılan ve birkaç haftadan birkaç aya kadar süren bir dönemi ve bu
dönemde işlem yapan trader’ların (kısa vdeli alım/satım yapan kişilerin)
strateji ve davranışlarını inceleyeceğiz.
Bir
günden birkaç haftaya kadar geçen süre içinde ki fiyat dalgalanmaları anidir ve
birden ortaya çıkarlar ve yine birden kaybolurlar. Bu hareketlerin tahmin
edilmesi oldukça zordur. Kısa dönem içerisinde ortaya çıkan olumlu veya olumsuz
haberler piyasa dengesi üzerinde etkili olurlar.
Bu
nedenlerden dolayı, birkaç günden birkaç haftaya kadar gelişen fiyatların
izlenmesinde kapanış fiyatlarından hazırlanan grafikler yetersiz kalırlar. Kısa
vadeli teknik göstergelerinde ani hareketleri önceden gösterebilmeleri güçtür.
Bu tür hareketler için gün içindeki en düşük ve en yüksek gibi alıcı ve
satıcıların gücünü gösteren seviyeleri de yansıtan çubuk grafikler tercih
edilirler. Arz ve talebin buluştuğu günlük alanın doğru yorumlanması çok kısa
vadeli analizlerde yararlı olabilmektedir. Çok kısa vadeli dönemleri analiz
edebilmek için kullanılabilecek gösterge ve analiz enstrümanının sayısı daha
azdır. Bu tür yapılacak tahminlerde hata oranının yüksek olması kısa vadeye
yönelik grafik yorumlarının çok dikkatli yapılmasını gerektirmektedir.
Kısa
vadeli ani hareketler aşağı veya yukarı doğru olmak üzere farklı yönlerde
gelişirler. Bazen bir kaç gün sonra hareket durur, bazen iki üç hafta kadar
devam eder. Ani sıçramalarla fiyattaki değişim sıçramanın gücüne bağlı olarak
çok farklı oranlardaki fiyat seviyelerine ulaşabilir. Bu tür hareketleri üç bölümde
değerlendirebiliriz..
1.
Çıkış akımı içindeki ani
sıçramalar: Yükselen trend alıcılarının
üstünlüğünde geçen bir dönemdir. Bu dönemde gelebilecek olumlu bir haber, hisse
senedine talebi daha da artırır. Zaten doğası gereği çıkış akımlarında olumlu
haberlere verilen tepkiler daha kuvvetlidir. Yükselmekte olan hisse yukarı
doğru hız kazanır. Yükselen trend içindeki kısa vadeli sıkışmalardan
kurtulmakta olan bir hisse senedi, alçalan bir çizgiyi kırdıktan sonra hızlı
hareket edebilmektedir. Bir direnç
bölgesinden kurtulduktan sonra da hızlı hareket etme olasılığı vardır.Yükselen
trend içinde yapılabilecek alım hatalarının telafisi daha kolaydır. Hatalar
daha çok olası edinilebilecek kar verimini azaltan erken satımdan kaynaklanır.
Borsa için çıkış akımları en çok kar edilebilecek alanlar oldukları için çok
kıymetlidir. Aynı zamanda kısa vadeli
çıkışlar önceden tahmini zor olan tepkisel hareketler oldukları için
yakalanmaları da zordur.
2.
Düşen piyasada dengeler arz
tarafına bağlıdır: Çıkış akımının
sonlarında arada bir gelen olumlu haber alıcıları artırsa bile yükseliş kısa
sürer. Yükselişin ilk günlerinde işlem miktarı zayıftır. Takip eden günlerde
yükselişi satış fırsatı olarak değerlendirenlerin artması ile miktar artar.
Fiyat artışı çok kişinin dikkatini çeker, alım satımlar yoğunlaşır. Bu günlerde
sıçramayı sağlayan olumlu sebebinde etkisi azalmıştır. Satışlar yeniden artar.
Alçalan trend içinde yükselişler daha kısa ve serttir. Dönüşlerin ani olması
halinde hem alımda hem de satımda gecikmeler ortaya çıkabilir. Alçalan trendin
tehlikesi de devam ettiği için trend çizgisi alçalmakta olan hisse
senetlerindeki spekülasyon daha çok risk taşır.
3.
Yatay gelişmekte olan dönemde
genellikle işlem hacmi azalır:
Günlük çubuk boyları kısalır. İşlem miktarı düzensiz ve genellikle az olur. Bu
dönemde arada bir artan talep hisseye kısa süreli olarak hareket kazandırır. Bu
hareketlerin çoğu birkaç gün içinde kaybolur. Yatay seyretmekte olan hissenin
bir yöne doğru hızlanması bazen çok ani olabilir. Hareketsiz dönemde birkaç
kademe aşağı yada yukarı doğru salınırken talebin yada arzın yoğunlaşması ile
sıkıştığı bölgeden kurtularak hareket kazanır. Yukarı doğru hareketlerde işlem
miktarı hemen artar. İşlem miktarının artmadığı hallerde yapay piyasa oluşturma
çabaları da ihtimal olarak
düşünülmelidir. Yatay gelişmekte olan hisse senedinin aniden yükselmeye
başlaması bazen trend değişikliğinin işareti olabilir. Dikkatli olunmalıdır.
Hızlı hareketten sonra gerileyen hisse senedi önceki tabanın altına inemiyorsa
alıcıların kuvvetlenmeye başladığını düşündürür. Bu arada dikkat edilmesi
gereken diğer bir önemli konuda, genelde bir hisse üzerinde yapılacak fiyat
yükseltme oyunları için bu dönemler dikkat çekmeden hissenin toplanabileceği en
uygun ortamlardır.