Borsada trend kelimesi derin anlamlar içermektedir.
Peki ama nedir bu trend, nasıl oluşmaktadır altında yatan mantık nedir, gelin biraz
bunlara göz gezdirelim ve yükseliş halinde olan fiyatların nasıl başladığını ve
bittiğini görelim (Elbette tüm yükselişler tamamen bu örnekte olduğu gibi
olmayacaktır, fakat gelişmeler hemen hemen aynıdır).
Esas olarak, trendler yükselen ve
alçalan olmak üzere ikiye ayrılırlar. Borsa yükselen trende girdiğinde toplum
gelecek için olumlu düşüncelerden bahsetmeye başlar. Borsa ile ilgilenenler her
türlü gelişmeyi olumlu değerlendirir hale gelirler. Bu durum yükselen trendin
başladığına işaret eder. Zaman geçip
trend ilerledikçe heyecan artar. Derinliği olan daha güçlü be bilindik hisseler
değerlenmiştir. O güne kadar işlem bile görmeyen hisse senetleri keşfedilmeye
başlanır. Ne kadar ucuz kaldıkları konuşulur. Düşük fiyatlı hisse senetleri
büyük sıçramalarla yükselmeye başlarlar. Uzun bir yükselişten sonra borsa tepe
yapmaya hazırlandığında insanlar gelecekten hala umutludurlar. Yükselen trend
süresinde yaşananlar çoğunluğun olumlu düşünmesini sağlamaktadır.Trendin
başlarındaki hedefler aşılmış olmasına rağmen fiyatların hala düşük olduğu
düşüncesi yaygındır. Hisse senedini satanla, yükselişin devam ettiğini görünce
şüpheye düşerler. Yükselen fiyatlardan pay alamadıkları için aralarında
pişmanlık duyanlar vardır. Tekrar alım dalgası gelir.
Borsadaki yüksek kazançlar medyanın
ilgisini çeker. Büyük kazançların ön sayfalara çıkması ve borsanın her gün
konuşulur olması dikkatleri daha çok çeker. Borsaya gelip gelmemekte tereddüt
edenler de ikna olmaya başlar. Borsaya gelenlerin sayısı hızla artar. Bu dönemde
borsaya kanalize olan parasal büyüklük yeni rekorlara ulaşır.
Aylar süren yükselişe rağmen
haberlerin hala olumlu algılanması, fiyatlara kısa sürelerde yeni sıçramalar
yaptırır. Ardından başlayan kısa süreli trend düzeltmelerinde satışlar azalır.
Kısa süreli gerilemeler önemsenmez. Fiyatın gerilemesi alım için bekleyenleri
harekete geçirir. Her yönden alım yönünde tavsiyeler gelmektedir. Bunun en iyi
göstergesi ise bindiğiniz taksinin sürücüsünün bile size adıyla hisse öneriyor
olmasıdır. Herkesin borsada alım için yarıştığı bir dönemde satış yapmaya karar
vermek psikolojik olarak oldukça zordur.
Bazıları (profesyoneller), daha önce
düşük fiyatlardan topladıkları hisse senetlerini dağıtmaya başlamıştır. Zaman
zaman çok yoğun satışlara rağmen fiyat hemen toparlanabilmektedir. Alım gücü
son aşamaya geldiği için trend değişikliği hemen hissedilmez. Fiyatların, biraz
gerilemesi alım için uyarıcı olmaya devam etmektedir. Hisse senetleri arasında
farklılaşma başlar. Bazı hisse senetlerinde tepeler belirginleşmeye başlamıştır.
Alımlar satışlara oranla daha zayıf kaldığı için yükselişler trendin devam
etmesine yetmez. Bazı hisse senetleri yükselirken bazı hisse senetlerinde yoğun
satışlar görülür.
Hisse senetlerinin farklı yönlere
gitmeye başlaması toplumda görüş ayrılığının işaretidir. Piyasa dengelenmeye
başlar. O güne kadar yükselen trendi devam ettiren alıcılarım üstünlüğü
azaldıkça düşüş trendine dönen hisselerin sayısında artış görülür.
Satış zamanının geldiğini düşünenlerin
sayısı artmaya başlar. Elde edilmiş kazançlar geciktirilmiş diğer ihtiyaçlar
için harcanmaya başlanır. Para, borsadan çıkmaya başlamıştır. Düşen hisselere
gelen yeni alıcıların gücü artık önceki fiyat düzeyini aşmaya yetmez. Zararlar
başladığı için tedirginlik artar. Gelen haberlerden olumsuz algılananların
sayısında artış vardır. Yükselen trendin tepesi tamamlanır. Yükselişe sonradan
katılmış hisselerden kaçış hızlandığı için önemli gerilemeler yaşarlar. Borsa
tepe yapmış ve dönüş başlamıştır.
Düşüş trendi başlar. Kar
realizasyonları arttıkça gerileyen fiyatlar, zaman zaman gelen iyi haberlerle
alıcıları harekete geçirir. Ama artık alım eğiliminde olanların sayısı fazla
değildir. Yükselişler tepkiden öteye geçmez.
İşlem hacmi yetersiz kalır. Kısa süren yükselişlerden sonra satışlar
yine artar.
Zararda olanlar fiyatın aldıkları
seviyeye gelmesini beklemektedirler. Pişmanlık arttığı için yükselen fiyatlarda
satıcılar acelecidir. Arada bir gelen olumsuz haberlerin fiyatlar üzerindeki
etkisi artmaya başlar. Toplumda karamsarlık yaygınlaşmaya başlamıştır. Zaman
zaman panik satışları görülmeye başlanır. Satış baskısı ağırlaşmaya
başladığında elinde hisse senedi olanlar, iyi haberlere rağmen alıcıların niye
gelmediklerini merak etmeye başlarlar. Şüpheler artar. Bazıları hisse senedinin
gelecekte çok yükseleceğine inanmaya devam eder. Zararına satmayı düşünmez.
Hayal kırıklığı içinde uzun vadeli yatırım yaptığını düşünmeye başlar. Borsadan
uzaklaşır.