2.BÖLÜM
ÇEVRE KAVRAMI :
Çevre; bireyin,işletmenin yaşamını etkileyen ekonomik,sosyal,kültürel,teknolojik,siyasal,fiziksel vb. koşulların toplamıdır. Çevre “Durağan” ya da “dinamik “ olabilir.
Durağan Çevre : Faaliyetlerin,görevlerin,süreçlerin tanımlanabildiği ve yavaş değişen bir çevredir. Durağan çevrede Mekanistik Örgüt yapıları etkili olabilir.
Dinamik Çevre : Hızlı değişim ve gelişmelerin olduğu çevredir. Bu çevre bir takım fırsatlar sunduğu kadar da risklidir. Böyle çevrelerde sorunların çözümü için pek çok kişinin bilgisine ve uzmanlığına ihtiyaç vardır. Bu nedenle dinamik çevrelerde Organik örgüt yapıları daha etkin olabilecektir.
DIŞ ÇEVRE FAKTÖRLERİ :
1- Yasa ve Mevzuat :
Hukuk ile iş hayatı arasında ilişkiler vardır. Hukuk işletmelerin faaliyetlerini sürdürme konusundaki esasları belirlemektedir.
Özgürlüğün geniş olduğu Pazar Ekonomilerinde Siyasal Özgürlük alanı geniştir. Ancak bu ekonomilerde bile devlet yasalarla “Oyunun Kurallarını” belirler. Asgari ücret,tüketiciyi Koruma,engelli çalıştırma zorunluluğu vb.
2- Toplum : İşletmeler bir toplum içinde yaşarlar ve içinde faaliyette bulundukları toplumun ihtiyaçlarını karşılamak üzere mal/hizmet üretirler. Bu süreçte hiçbir işletme toplumun yapı ve kültürünü göz ardı edemez. Toplumsal sorumluluk kavramının önemi günümüzde giderek artmaktadır. İşletme yöneticileri toplumun kültürünü bilmek durumundadır. Drucker'in belirttiği gibi ; “ Yönetim faaliyetleri,insanları ortak bir teşebbüste birleştirmekle uğraştığı için kültür ve sosyal yapı ile derinden ilintilidir.
3- Sendikalar : Mavi yakalılar haklarını elde edebilmek ve işveren karşısında güçlü olabilmek için örgütlenme gereği duymuşlardır. Bunun sonucunda sendikaların sayısı artmıştır. İşçi sendikaları güçlerini her şeyden önce işverenlere karşı kullanırlar. Bu arada ortaya çıkacak Grev,toplu pazarlık,Lokavt gibi uygulamalar işletmenin rekabet gücünü etkiler.
4- Teknoloji : Genel çevrenin en hızlı değişen unsurudur.Teknolojiler işletmeye büyük imkanlar sunduğu gibi aynı zamanda bir tehlike de olabilir.Teknolojideki gelişmeler işletmedeki niteliksiz işgücünü ortaya çıkarabilmekte ve işçi sayısını azaltabilmektedir. Dolayısıyla yeni teknolojinin işletmeye aktarımı önemli bir süreçtir.
5- Ekonomi : İşletmeler ve dolayısıyla İnsan Kaynakları Yönetim faaliyetleri,içinde bulundukları ekonomik koşullardan büyük ölçüde etkilenirler. Faiz oranları,GSMH,Para Politikaları, vb. uygulamalarda değişiklikler İK faaliyetlerini etkiler. Örneğin; Kredi faizlerindeki düşüş ,işletmeleri daha çok üretmeye teşvik eder.Bu durum ise daha fazla istihdamı gerektirir.
6- İş Gücü Piyasası : Bu piyasa, özellikle aday toplama ve ücret düzeylerinin oluşması faaliyetlerinde etkiye sahiptir.
7- Müşteriler: İnsan Kaynakları yönetimini etkileyen önemli Dış Faktörlerden biri de müşterilerdir. Müşteriler ortaya koydukları taleple ürün,fiyat,marka kalite belirlenmesinde etkili olurlar.
8- Pay Sahipleri : Pay sahipleri işletmeye koymuş oldukları sermaye oranında karlarının artmasını isterler.Pay sahipleri oylarıyla işletmedeki kararların alınmasında etkili olurlar.
9- Rakip Firmalar : Enformasyon teknolojisindeki gelişmelerin de etkisiyle artık firmalar dünyanın bütününü bir Pazar olarak kabul etmektedirler. Buna paralel olarak Pazarlama kavramı da değişmiş bulunmaktadır. Çağdaş Pazarlama kavramında hedef “Müşteri”dir. Bu bağlamda işletmeler arası yoğun bir rekabet yaşanmaktadır. Bu bakımdan rakip firmaların analiz edilerek stratejiler geliştirilmesi önem taşır.

İÇ ÇEVRE FAKTÖRLERİ :
1- Vizyon,Misyon,Amaçlar :
Vizyon ; Mevcut gerçekler,umutlar,hayaller,tehlike ve fırsatların bir araya gelmesiyle oluşan ,örgütün geleceğinin tanımlanması için bir bakıştır. İşletmenin potansiyel geleceğini gösteren bir fotoğraftır. İlk 500 içinde yer almayan bir işletmenin gelecek 5 yıl içinde ilk 20 arasında yer almak istemesi o firmanın Vizyonudur.
Misyon ; Bir firmanın var olma nedenidir. Vizyona ulaşılmasında önemli bir araçtır.Vizyon peşine düşülmüş bir hayal,misyon ise bu hayale ulaşmak için özelleştirilmiş bir amaçtır.
Bu bağlamda işletmenin vizyon,misyon ve amaç açıklamaları; işletmenin diğer faaliyetlerinde olduğu gibi İK Yönetimi faaliyetlerinde de rehber olur.
2- Politikalar :
Politika ; yöneticilere karar vermelerinde yardımcı olan ve rehberlik eden ilke dizisidir. Bu bağlamda İK yöneticisinin faaliyetlerini etkileyebilecekleri bazı politikalar şöyledir:
Personele emin ve güvenli iş ortamı sağlanması
Personelin teşvikini sağlayacak sistemler geliştirmek
Boş kadroların öncelikli olarak iç kaynaklardan doldurulması

3- Yönetim Anlayışı :
Küreselleşmeyle birlikte işletme yönetimi düşünce ve uygulamalarında önemli değişimler olmuştur.Günümüzde yönetici olma formasyonunda da önemli değişimler yaşanmaktadır.Dolayısıyla bu konulardaki tüm gelişmeler işletmelerde Personele bakış açısını ve İKY uygulamalarını etkileyecektir.
4- Örgüt Kültürü :
Örgüt Kültürü; bir örgütün temel değerler ve inançlarını çalışanlara ileten simge,seremoni ve mitolojilerin toplamıdır.Örgütte paylaşılan değerdir. Bu arada Örgüt Kültürü ; içinde faaliyette bulunulan kültürün bir alt kültürüdür. Tüm işletme faaliyetlerine yön vermede etkili olan örgüt kültürü,İKY çalışmalarını da etkiler.
5- Çalışma Hayatının Kalitesi:
Çalışma hayatının kalitesinin yükseltilmesi,demokratik bir örgüt yapısını,daha iyi iş güvenliğini,iyi bir ödül sistemini,bireylerin gelişme ve uyum şartlarına imkan veren iş ortamını ön gören bir süreçtir. Çalışma hayatının kalitesi işletmede İKY uygulama ve faaliyetlerini etkileyen bir diğer iç faktördür.