มะขามเป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ สูงถึง 20 เมตร ลำต้นนแตกกิ่งก้านสาขา เปลือกสีดำอมเทาแตกเป็นร่องใบประกอบแบบขนนก
มีใบย่อยขนาดเล็ก ดอกออกเป็นช่อ กลีบเลี้ยงสีชมพู กลีบดอกสีเขียวอ่อนแกมส้มอใน้ำตาล ผลเป็นฝักยาวโคค้งงอ ฝักอ่อนเนื้อแข็ง
สีเขียว เมื่อแก่เปลือกสีน้ำตาล
การขายพันฐ์
ส่วนมากนิยมเพาะเมล็ด ชอบดินร่วนปนทราย
สรรพคุณ
ยาภายนอก
แผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก
นำเอาเมล็ดที่ขั้วสุก กะเทาะเอาแต่เปลือกมาบดละเอียด คุกกับน้ำมันละหุ่งประคบที่แผล ควรเปลี่ยนยาวันละ 2 - 3 ครั้ง
รักษาฝี แผลเรื้อรัง
นำเอาเมล็ดที่ขั้วสุกแล้ว แกะเปลือกแช่น้ำพอนิ่ม ตำพอกฝี
แก้ผื่นคัน
เอาใบสดทั้งก้านประมาณ 1 กำมือ ต้มกับน้ำ 1 ปี๊บ ทิ้งไว้พออุ่นใช้แช่อาบ
ยาภายใน
แก้ท้องผูก
เอามะขามเปียก 1 ปั้นจจิ้มเกลือกิน แล้วดื่มน้ำตามมาก ๆ
ยาถ่ายพยาธิเส้นด้าย
เอาเมล็ดขั้วสุกแกะเปลือก แช่น้ำเย็นประมาณ 4 ชั่วโมง ใส่เกลือเล็กน้อย กินครั้งละ 20 - 30 เมล็ด ตอนท้องว่าง