γεωργία, ο δαιμονικός κινητήρας του πολιτισμού

john zerzan

μετάφραση: ι.π.

δημοσιεύτηκε απ' τις εκδόσεις ύπουλο χτύπημα

Η γεωργία, η απαραίτητη βάση του πολιτισμού, πρωτοσυναντιέται καθώς κάνουν την εμφάνισή τους ο χρόνος, η γλώσσα και οι αριθμοί. Ως η υλοποίηση της αλλοτρίωσης, η γεωργία είναι ο θρίαμβος της αποξένωσης και του οριστικού διαχωρισμού της κουλτούρας από τη φύση και των ανθρώπων μεταξύ τους.
Η γεωργία είναι η γέννηση της παραγωγής, ολοκληρωμένης και με τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της και η παραμόρφωση της ζωής και της συνείδησης. Η ίδια η γη γίνεται ένα όργανο παραγωγής και τα είδη του πλανήτη τα αντικείμενά της. Άγρια ή ήμερα, αγριόχορτα ή καλλιεργημένα, όλα μιλάνε γι΄ αυτό το δυϊσμό που ακρωτηριάζει την ψυχή του είναι μας, εγκαινιάζοντας, σχετικά σύντομα, το δεσποτισμό, τον πόλεμο και την οικονομική ένδεια του υψηλού πολιτισμού, σε βάρος της μεγάλης διάρκειας εκείνης της πρωτύτερης ενότητας με τη φύση. Η βεβιασμένη πορεία του πολιτισμού, που ο Adorno αναγνώρισε στην "προϋπόθεση μιας παράλογης καταστροφής στην αρχή της ιστορίας", που ο Freud ένοιωσε σαν "κάτι που έχει επιβληθεί σε μια αντιστεκόμενη πλειοψηφία", στον οποίο ο Stanley Diamond βρήκε μόνο "επιστρατευμένους και όχι εθελοντές" καταδυναστεύτηκε από τη γεωργία. Και ο Mircea Eliade είχε δίκιο να εκτιμήσει ότι ο ερχομός της έχει "προκαλέσει αναστάτωση και πνευματικούς κλονισμούς" το μέγεθος των οποίων δε μπορεί να φανταστεί το σύγχρονο μυαλό.
"Να ισοπεδώσει, να κανονικοποιήσει το ανθρώπινο τοπίο, να εξαλείψει τις ανωμαλίες του και να εξορίσει τις εκπλήξεις του", αυτές οι λέξεις του E.M. Cioran εφαρμόζουν απόλυτα στη λογική της γεωργίας, το τέλος της ζωής ως κύρια αισθαντικής δραστηριότητας, η ενσάρκωση και η γεννήτρια της διαχωρισμένης ζωής. Το τεχνητό και η εργασία έχουν αυξηθεί σταθερά από την έναρξή της ως κουλτούρα: εξημερώνοντας ζώα και φυτά ο άνθρωπος εξημέρωσε εξ ανάγκης τον εαυτό του.
Ο ιστορικός χρόνος, όπως και η γεωργία, δεν είναι έμφυτος στην κοινωνική πραγματικότητα αλλά μια επιβολή πάνω της. Η διάσταση του χρόνου ή της ιστορίας είναι ένας κατασταλτικός παράγοντας, που η ίδρυσή του οφείλεται στην παραγωγή ή τη γεωργία. Η κυνηγετική-τροφοσυλλεκτική ζωή ήταν ενάντια στο χρόνο με την ταυτόχρονη και αυθόρμητη απλωσιά της. η αγροτική ζωή δημιουργεί μια έννοια του χρόνου με την στενότητα των διαδοχικών καθηκόντων, με την κατευθυνόμενη ρουτίνα της. Καθώς την ποικιλομορφία της Παλαιολιθικής ζωής διαδέχτηκε η χωρίς φαντασία περίφραξη της γεωργίας, ο χρόνος συγκέντρωσε δύναμη και κατέληξε να αποκτήσει το χαρακτήρα ενός φραγμένου χώρου. Τα εθιμοτυπικά χρονικά σημεία αναφοράς -τελετές με καθορισμένες ημερομηνίες, η ονομασία των ημερών κτλ- είναι απαραίτητα για την οργάνωση του κόσμου της παραγωγής. ως ένα σχέδιο της παραγωγής, το ημερολόγιο είναι αναπόσπαστο τμήμα του πολιτισμού. Αντιστρόφως, όχι μόνο η βιομηχανική κοινωνία θα ήταν αδύνατη χωρίς χρονικό προγραμματισμό, αλλά και το τέλος της γεωργίας (της βάσεως όλης της παραγωγής) θα ήταν το τέλος του ιστορικού χρόνου.
Η αναπαράσταση αρχίζει με τη γλώσσα, ένα μέσο χαλιναγώγησης της επιθυμίας. Με την αντικατάσταση αυτόνομων εικόνων με λεκτικά σύμβολα, η ζωή ελαχιστοποιείται και βρίσκεται υπό καθεστώς αυστηρού ελέγχου. 'Ολες οι άμεσες, χωρίς-μεσολαβητή εμπειρίες χωνεύονται απ΄ αυτή την υπέρτατη μορφή συμβολικής έκφρασης, τη γλώσσα. Η γλώσσα διαχωρίζει και οργανώνει την πραγματικότητα, όπως το έθεσε ο Benjamin Whorf, και αυτή η τμηματοποίηση της φύσης, μια όψη της γραμματικής, θέτει τις βάσεις για τη γεωργία. Η Julian Jaynes, στην πραγματικότητα, συμπέρανε ότι η νέα γλωσσική νοοτροπία οδήγησε πολύ άμεσα στην γεωργία. Αναμφίβολα, η κρυσταλλοποίηση της γλώσσας στη γραφή, που επιστρατεύθηκε κυρίως από την ανάγκη για την τήρηση αρχείων των αγροτικών συνδιαλλαγών, είναι το σημάδι ότι ο πολιτισμός άρχισε.
Στα μη-εμπορευματοποιημένα, ισόνομα τροφοσυλλεκτική ήθη, η βάση των οποίων (όπως αναφέρεται τόσο συχνά) ήταν το να μοιράζεσαι, ο αριθμός δεν ήταν επιθυμητός. Δεν υπήρχε χώρος για την ανάγκη να ποσοτικοποιήσεις, κανένας λόγος να διαιρέσεις ότι ήταν ενιαίο. Αυτή η πολιτισμική σύλληψη δεν αναδύθηκε πλήρως πριν την εξημέρωση των ζώων και των φυτών. Δυο από τις γονιμοποιείς φυσιογνωμίες των αριθμών καταθέτουν καθαρά για τη σχέση τους με το διαχωρισμό και την ιδιοκτησία: Ο Πυθαγόρας, κέντρο μιας ιδιαίτερα επιδραστικής θρησκευτικής δοξασίας αριθμών, και ο Ευκλείδης, πατέρας των μαθηματικών και της επιστήμης, του οποίου η γεωμετρία προοριζόταν για να μετρήσει χωράφια για λόγους ιδιοκτησίας, φόρων και εργασίας δούλων. Μια από τις πρώτες μορφές του πολιτισμού, η οργάνωση με βάση τους αρχηγούς, κληροδοτεί μια γραμμική οργάνωση τάξεων στην οποία σε κάθε μέλος εκχωρείται ένα ακριβές αριθμητικό μέρος. Σύντομα, ακολουθώντας την αφύσικη γραμμικότητα της γεωργίας, το άκαμπτο, 90 μοιρών γκρίντιρον* σχέδιο των πρώτων πόλεων κάνει την εμφάνισή του. Η επίμονη κανονικότητά τους συνθέτει από μόνη της μια κατασταλτική ιδεολογία. Η κουλτούρα, αριθμημένη πλέον, γίνεται πιο αυστηρά κατευθυνόμενη και άψυχη.
Η τέχνη επίσης, με τη σχέση της με την αγροκαλλιέργεια, τονίζει και τους δυο θεσμούς. Ξεκινά σαν ένα μέσο για να ερμηνευτεί και να καθυποταχτεί η πραγματικότητα, να εκλογικοποιηθεί η φύση, και συμμορφώνεται με το σημείο της μεγάλης αλλαγής που είναι η γεωργία με τα πλέον βασικά της χαρακτηριστικά. Οι προ-Νεολιθικές ζωγραφιές των σπηλαίων, για παράδειγμα, είναι ζωντανές και έντονες, ένα δυναμικό εγκώμιο της ζωικής χάρης και ελευθερίας. Η αγροτική και βουκολική τέχνη της Νεολιθικής εποχής, όμως, γίνεται άκαμπτη με τη χρήση στυλιζαρισμένων φορμών. ο Franz Borkenau όρισε την κεραμική του τέχνη σαν "μια στενόμυαλη, δειλή, κακότεχνη σύνθεση υλικών και μορφών". Με τη γεωργία, η τέχνη έχασε την ποικιλομορφία της και τυποποιήθηκε σε γεωμετρικά σχέδια που έτειναν να εκφυλίζονται σε άχρωμα, επαναληπτικά πρότυπα, μια τέλεια αντανάκλαση της τυποποιημένης, περιορισμένης, κυριαρχημένης από πρότυπα ζωής. Και στην Παλαιολιθική τέχνη δεν υπήρχε καμιά αναπαράσταση ανθρώπων να σκοτώνουν ανθρώπους, μια έμμονη ιδέα με απεικονιζόμενες αντιπαραθέσεις μεταξύ ανθρώπων που εξελίχθηκε στη Νεολιθική εποχή, με σκηνές μαχών να γίνονται κοινό φαινόμενο.

γεωργία και συμβολισμός

Ο χρόνος, η γλώσσα, οι αριθμοί, η τέχνη και τα υπόλοιπα στοιχεία του πολιτισμού, που προηγείται και οδηγεί στη γεωργία, στηρίζονται στο συμβολισμό. Όπως ακριβώς η αυτονομία προηγήθηκε της εξημέρωσης και της αυτο-εξημέρωσης, το ορθολογικό και το κοινωνικό προηγούνται του συμβολικού.
Η παραγωγή της τροφής, γίνεται αιωνίως και μ΄ ευγνωμοσύνη γνωστό, "επέτρεψε στην πολιτισμική δυνατότητα του ανθρώπινου είδους να αναπτυχθεί". Αλλά τι είναι αυτή η τάση για την επεξεργασία και την επιβολή αυθαίρετων μορφών; Είναι μια αναπτυσσόμενη ικανότητα για αντικειμενικοποίηση, με την οποία ότι είναι ζωντανό πραγμοποιείται, σα να είναι αντικείμενο. Τα σύμβολα είναι κάτι παραπάνω από τις βασικές μονάδες του πολιτισμού. Είναι συγκαλυπτικές συσκευές για να μας απομακρύνουν από τις εμπειρίες μας. Ταξινομούν και αφαιρούν, "για να ξεμπερδεύουμε", στη σημαντική φράση των Leakey και Lewin, "με το ειδάλλως σχεδόν αβάσταχτο βάρος του να συνδέουμε τη μια εμπειρία με μια άλλη".
Έτσι η κουλτούρα κυριαρχείται από την προσταγή της αναμόρφωσης και καθυποταγής της φύσης. Το τεχνητό περιβάλλον της γεωργίας συμπλήρωσε αυτή την κεντρική μεσολάβηση, με το συμβολισμό των αντικειμένων να χρησιμοποιείται στην κατασκευή σχέσεων κυριαρχίας. Γιατί δεν είναι μόνο η εξωτερική φύση που καθυποτάσσεται: η ίδια η πρόσωπο-με-πρόσωπο ποιότητα της ζωής πριν την γεωργία περιόριζε αυστηρά την κυριαρχία, ενώ η καλλιέργεια την επεκτείνει και νομιμοποιεί.
Είναι πιθανό ότι ήδη κατά τη διάρκεια της Παλαιολιθικής εποχής κάποιες μορφές ή ονόματα ήταν συνδεδεμένα με αντικείμενα ή ιδέες, μ΄ ένα συμβολικό τρόπο αλλά με μια εναλλασσόμενη, προσωρινή, παιχνιδίζουσα έννοια. Η επιθυμία για ομοιομορφία και ασφάλεια που βρίσκεται στη γεωργία σημαίνει ότι τα σύμβολα έγιναν τόσο στατικά και μόνιμα όσο και η αγροτική ζωή. Η κανονικοποίηση, η τυποποίηση των κανόνων και η τεχνολογική διαφοροποίηση, κάτω από το έμβλημα του διαχωρισμού της δουλειάς, αλληλεπιδρούν για να θεμελιώσουν και να προωθήσουν το συμβολισμό. Η αγροκαλλιέργεια εκπληρώνει τη συμβολική μετατόπιση και ο ιός της αποξένωσης έχει ξεπεράσει την αυθεντική, ελεύθερη ζωή. Είναι ο θρίαμβος του πολιτισμικού ελέγχου. Όπως το θέτει ο ανθρωπολόγος Marsall Sahlins, "Το ποσό της κατά κεφαλήν εργασίας αυξάνεται με την εξέλιξη του πολιτισμού και το ποσό του κατά κεφαλήν ελεύθερου χρόνου μειώνεται".
Σήμερα, οι λίγοι επιβιώσαντες τροφοσυλλέκτες-κυνηγοί καταλαμβάνουν τις λιγότερο "οικονομικά ενδιαφέρουσες" περιοχές του κόσμου, όπου η γεωργία δεν έχει διεισδύσει, τέτοιες όπως τα χιόνια των Inuit ("Εσκιμώοι") ή οι έρημοι των Αυστραλών ιθαγενών. Παρόλα αυτά η άρνηση της γεωργικής σκλαβιάς, ακόμα και σε δυσμενείς συνθήκες, προσφέρει τις ανταμοιβές της. Οι Χάζντα της Τανζανίας, Οι Τασαντέϋ των Φιλλιπίνων, οι Κ'ουνγκ της Βotswana, ή οι Κ'ουνγκ Σαν (άνθρωποι των θάμνων) της έρημου Καλαχάρι -τους οποίους είδε ο Richard Lee να επιβιώνουν εύκολα από μια σοβαρή, πολυετή ξηρασία ενώ οι γείτονες γεωργοί λιμοκτονούσαν- συνηγορούν κι αυτοί στην συνοπτική δήλωση των Hole και Flannery, ότι "Καμιά ομάδα ανθρώπων στη γη δεν έχει περισσότερο ελεύθερο χρόνο απ΄ ότι οι κυνηγοί και τροφοσυλλέκτες, οι οποίοι τον ξοδεύουν κυρίως σε παιχνίδια, συζήτηση και ξεκούραση". Ο Service απέδωσε σωστά αυτή την κατάσταση "στην ίδια την απλότητα της τεχνολογίας και έλλειψη ελέγχου πάνω στο περιβάλλον" τέτοιων ομάδων. Και όμως απλές Παλαιολιθικές μέθοδοι ήταν, με τον τρόπο τους, "προχωρημένες". Πάρτε για παράδειγμα μια βασική τεχνική μαγειρέματος όπως το να μαγειρεύεις στον ατμό ζεσταίνοντας πέτρες σ΄ ένα σκεπασμένο λάκκο. Είναι απίστευτα παλιότερο από οποιαδήποτε κατσαρόλα, χύτρα ή καλάθι (στην πραγματικότητα, δε χρειάζεται καν σκεύη, καθώς δεν αφήνει υπολείμματα) και είναι ο πιο θρεπτικά σωστός τρόπος για να μαγειρεύει κανείς, πολύ πιο υγιεινός από το να βράζεις φαγητό σε νερό, για παράδειγμα. Ή σκεφτείτε την κατασκευή τέτοιων πέτρινων εργαλείων όπως τα μακριά και εξαιρετικά λεπτά "μαχαίρια δάφνης", λεπτεπίλεπτα πελεκημένα αλλά δυνατά, τα οποία δε μπορούν να αναπαράγουν οι σύγχρονες βιομηχανικές τεχνικές.
Ο κυνηγετικός και τροφοσυλλεκτικός τρόπος ζωής αποτελεί την πιο επιτυχή και ανθεκτική στο χρόνο προσαρμογή, που έχει επιτύχει ποτέ το ανθρώπινο είδος. Σε περιστασιακά προ-γεωργικά φαινόμενα όπως η εντατική συλλογή τροφής ή το συστηματικό κυνήγι ενός μόνο είδους μπορούν να παρατηρηθούν σημάδια επικείμενης κατάρρευσης ενός ευχάριστου τρόπου ζωής που παρέμενε τόσο στάσιμος ακριβώς γιατί ήταν ευχάριστος. H "φτώχεια και ολοήμερη σκληρή εργασία" της γεωργίας, με τα λόγια του Clark, είναι το όχημα του πολιτισμού, "έλλογο" μόνο στην αέναη ανισορροπία του και με τη λογική πρόοδο προς ολοένα μεγαλύτερη καταστροφή, όπως θα δείξουμε παρακάτω.
Παρόλο που ο όρος κυνηγός-συλλέκτης θα έπρεπε να αναστραφεί (και έχει από όχι λίγους σύγχρονους ανθρωπολόγους) γιατί είναι αναγνωρισμένο ότι η συλλογή τροφής αποτελεί μακράν την κυριότερη επιβιωσιακή συνιστώσα, η φύση του κυνηγιού παρέχει εντυπωσιακή αντίθεση στην εξημέρωση. Η σχέση του κυνηγού με το θήραμα, που είναι κυρίαρχο, ελεύθερο και θεωρείται ακόμα και ίσο, είναι φανερά ποιοτικά διαφορετική από αυτή του κτηνοτρόφου ή του δήμιου στη σκλαβωμένη ιδιοκτησία του πάνω στην οποία κυριαρχεί απόλυτα.

η θρησκεία αναδύεται να νομιμοποιήσει την καλλιέργεια

Στοιχεία για την ανάγκη επιβολής τάξης ή υποταγής βρίσκονται στις εξαναγκαστικές τελετές ή τα ταμπού της ακαθαρσίας της πρώιμης θρησκείας. Η σταδιακή εξημέρωση του κόσμου που είναι η γεωργία έχει τουλάχιστον κάποιες από τις βάσεις της εκεί όπου καθορίζεται με κανόνες η συγκεχυμένη συμπεριφορά, και όπου καθορίζονται και επιβάλλονται η αγνότητα και η βεβήλωση.
Οι Levi-Strauss όρισαν τη θρησκεία ως τον ανθρωπομορφισμό της φύσης. η πρώιμη θρησκευτικότητα ήταν συμμετοχική με τη φύση, χωρίς να της επιβάλλει πολιτισμικές αξίες ή χαρακτηριστικά γνωρίσματα. To ιερό σημαίνει αυτό που είναι διαχωρισμένο, και η ιεροτελεστία και τυποποίηση, ολοένα και περισσότερο αποσπώμενες από τις τρέχουσες δραστηριότητες της καθημερινής ζωής και υπό τον έλεγχο τέτοιων ειδικών όπως οι σαμάνοι και οι ιερείς, είναι στενά συνδεδεμένες με την ιεραρχία και την θεσμοποιημένη εξουσία. Η θρησκεία αναδύεται για να θεμελιώσει και να νομιμοποιήσει την καλλιέργεια, μέσω μιας πραγματικότητας "υψηλότερης" τάξης. είναι αναγκαία ειδικά, σ΄ αυτή τη λειτουργία της διατήρησης της κοινωνικής αλληλεγγύης, από τις αφύσικες απαιτήσεις της γεωργίας.
Στο Νεολιθικό χωριό του Catal Huytuk στην Τούρκικη Ανατολία, ένα στα τρία δωμάτια κάθε σπιτιού χρησιμοποιούταν για τελετουργίες. Το όργωμα και η σπορά μπορούν να ιδωθούν ως θρησκευτική αυταπάρνηση, σύμφωνα με τον Burket, μια μορφή συστηματικής καταπίεσης συνοδευόμενη από ένα στοιχείο θυσίας. Μιλώντας για θυσία, που είναι ο φόνος εξημερωμένων ζώων (ή ακόμα και ανθρώπων) για τελετουργικούς σκοπούς, πρέπει να σημειωθεί ότι είναι ευρέως διαδεδομένη στις αγροτικές κοινωνίες και βρίσκεται μόνο εκεί.
Μερικές από τις μεγαλύτερες Νεολιθικές θρησκείες επιχείρησαν συχνά μια συμβολική θεραπεία της αγροτικής ρήξης με τη φύση, μέσω της μυθολογίας της μητέρας γης, η οποία είναι περιττό να ειπωθεί ότι δεν κάνει τίποτε για να επαναφέρει τη χαμένη ενότητα. Η μύθοι της γονιμότητας είναι επίσης κεντρικές : Η Αιγύπτια Όσιρις, η ελληνίδα Περσεφόνη, ο Μπάαλ των Καανίτων και ο Ιησούς της Καινής Διαθήκης, θεοί των οποίων ο θάνατος και η ανάσταση μαρτυρούν τη συντήρηση του χώματος, για να μην αναφέρουμε και την ανθρώπινη ψυχή. Οι πρώτοι ναοί σηματοδότησαν την άνοδο της κοσμολογίας βασισμένης σ΄ ένα μοντέλο του σύμπαντος ως μια αρένα για εξημέρωση ή μια σιταποθήκη, η οποία με τη σειρά της εξυπηρετεί στο να δικαιολογεί την καταπίεση της ανθρώπινης αυτονομίας. Εκεί όπου η προ-πολιτισμένη κοινωνία, όπως το έθεσε ο Redfield, "συγκρατιόταν μαζί με ακήρυχτες αλλά συνεχώς συνειδητοποιούμενες ηθικές αντιλήψεις", η θρησκεία αναπτύχθηκε ως ένας τρόπος δημιουργίας πολιτών, τοποθετώντας την ηθική τάξη κάτω από δημόσια διαχείριση.
Η εξημέρωση συμπεριέλαβε την εισαγωγή της παραγωγής, ευρέως αυξημένη "κατακερματισμένη εργασία", και τα ολοκληρωμένα θεμέλια της κοινωνικής διάρθρωσης σε τάξεις. Αυτό ισοδυναμούσε με ένα κοσμοϊστορικό ακρωτηριασμό τόσο στο χαρακτήρα της ανθρώπινης ύπαρξης όσο και στην εξέλιξή της, σπιλώνοντας την τελευταία με ακόμη περισσότερη βία και δουλειά. Σε αντίθεση με το μύθο που θέλει τους τροφοσυλλέκτες-κυνηγούς ως βίαιους και επιθετικούς, μια που το αναφέραμε, τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι οι υπάρχοντες μη-αγρότες, όπως οι Μ΄πούτι ("πυγμαίοι") που μελετήθηκαν από τον Turnbull, σκοτώνουν ότι σκοτώνουν χωρίς κανένα βίαιο πνεύμα, ακόμα και με ένα είδος λύπης. Ο πόλεμος και ο σχηματισμός οπουδήποτε πολιτισμού ή κράτους, από την άλλη, είναι αδιαχώριστα συνδεδεμένα.
Oι πρωτόγονοι άνθρωποι δεν πολεμούσαν για περιοχές στις οποίες ξεχωριστές ομάδες μπορούσαν να συγκλίνουν στη συλλογή τροφής και το κυνήγι τους. Τουλάχιστον οι μάχες για τη γη δεν αποτελούν μέρος της εθνογραφικής λογοτεχνίας και θα ήταν ακόμα πιο απίθανο να έχουν εμφανισθεί στην προϊστορία όταν οι πόροι ήταν περισσότεροι και η επαφή με τον πολιτισμό ανύπαρκτη.
Στην πραγματικότητα, η ιδιωτική ιδιοκτησία δεν ήταν στην αντίληψη αυτών των ανθρώπων, και η συμβολική κρίση του Rousseau, ότι η διαχωρισμένη κοινωνία ιδρύθηκε από τον άνθρωπο που πρώτος όργωσε ένα κομμάτι γης, λέγοντας "Αυτή η γη είναι δική μου", και βρήκε και άλλους να τον πιστέψουν, είναι απόλυτα σωστή. "Το δικό μου και το δικό σου, οι σπόροι όλων των δυστυχιών, δεν έχουν θέση ανάμεσά τους", γράφει η μελέτη του Pietro στα 1511 των ιθαγενών που βρέθηκαν στο δεύτερο ταξίδι του Κολόμβου. Αιώνες αργότερα, οι επιβιώσαντες Γηγενείς αμερικάνοι ρωτούσαν, "Να πουλήσουμε τη γη; Γιατί να μην πουλήσουμε και τον αέρα, τα σύννεφα και τη μεγάλη θάλασσα;" Η γεωργία δημιουργεί και εξυψώνει την κατοχή. Σκεφτείτε τη δίψα για πράγματα που ανήκουν, λες και μπορούν ποτέ να ξεπληρώσουν αυτά που έχουν χαθεί.

στατική και δουλοπρεπής ύπαρξη

Η δουλειά, ως μια συγκεκριμένη κατηγορία της ζωής, ομοίως δεν υπήρχε πριν τη γεωργία. Η ικανότητα του ανθρώπου να εξαρτάται από τις σοδιές και τα κοπάδια, περιήλθε μάλλον γρήγορα. Η παραγωγή τροφής υπερνίκησε την κοινή απουσία ή σπανιότητα του τελετουργικού και της ιεραρχίας στην κοινωνία και εισήγαγε τις πολιτισμένες δραστηριότητες όπως η εξαναγκαστική δουλειά της κατασκευής ναών. Εδώ βρίσκεται το πραγματικό "Καρτεσιανό ρήγμα" μεταξύ της εσώτερης και της εξωτερικής πραγματικότητας, ο διαχωρισμός με τον οποίο η φύση έγινε στην πραγματικότητα κάτι το οποίο είναι για να "δουλευτεί". Σ΄ αυτή την ικανότητα για στατική και δουλοπρεπή ύπαρξη έγκειται όλη η υπερδομή του πολιτισμού με το ολοένα και αυξανόμενο βάρος της καταπίεσής του.
Η αρσενική βιαιότητα ενάντια στις γυναίκες έχει τις ρίζες του στη γεωργία, η οποία εξαλλοίωσε τις γυναίκες σε υποζύγια και γεννήτριες παιδιών. Πριν την αγροτική ζωή, η ισονομία της τροφοσυλλεκτικής ζωής "εφαρμοζόταν το ίδιο και σε άνδρες και σε γυναίκες", έκρινε η Eleanor Leacock, οφειλόμενη στην αυτονομία των καθηκόντων και στο γεγονός ότι οι αποφάσεις παιρνόντουσαν από αυτούς που τα εκτελούσαν. Με την απουσία παραγωγής και χωρίς καμία μονότονη δουλειά κατάλληλη για εργασία παιδιών, όπως το ξεχορτάριασμα, οι γυναίκες δεν προορίζονταν για επαχθείς αγγαρείες ή για την μόνιμη παροχή μωρών.
Μαζί με την κατάρα της αέναης δουλειάς , μέσω της γεωργίας, στον εκδιωγμό από την Εδέμ, ο Θεός είπε στη γυναίκα, "Πληθύνων πληθυνώ ταις λύπαις σου και το στεναγμό σου. εν λύπαις τέξη τέκνα και προς τον άνδρα σου η αποστροφή σου, και αυτός σου κυριεύσει". Παρομοίως οι πρώτοι γνωστοί κωδικοποιημένοι νόμοι, αυτοί του Σουμμέριου αυτοκράτορα, Οθρ-Νάμου, προδιέγραφαν το θάνατο των γυναικών που ικανοποιούσαν επιθυμίες εκτός γάμου. Έτσι ο Whyte αναφερόταν στις γυναίκες ως "ο χαμένος συγγενής του άνδρα από τότε που οι άνθρωποι εγκατέλειψαν για πρώτη φορά έναν απλό κυνηγετικό και τροφοσυλλεκτικό τρόπο ζωής", και ο Simone de Beauvoir είδε στην πολιτιστική εξίσωση του άροτρου και του φαλλού, ένα κατάλληλο σύμβολο της καταπίεσης της γυναίκας.
Όπως τα άγρια ζώα μετατρέπονται σε αργόστροφες κρεατοπαραγωγικές μηχανές, η έννοια του να "καλλιεργηθεί" κανείς είναι ένα προσόν που επιβάλλεται στους ανθρώπους, σημαίνοντας την εξυγίανση από την ελευθερία της φύσης κάποιου, στην υπηρεσία της εξημέρωσης και εκμετάλλευσης. Όπως σημειώνει ο Rice, στη Σουμμερία, στον πρώτο πολιτισμό, οι πρώιμες πόλεις είχαν εργοστάσια με τη χαρακτηριστική υψηλή τους οργάνωση και διάθλαση των ικανοτήτων. Ο πολιτισμός από αυτό το σημείο εξαναγκάζει στην ανθρώπινη εργασία και μαζική παραγωγή τροφής, κτιρίων, πολέμου και εξουσίας. Για τους Έλληνες, η δουλειά ήταν μια κατάρα και τίποτε παραπάνω. Το όνομα για αυτήν - πόνος- έχει την ίδια ρίζα όπως το Λατινικό poena, οδύνη. Η διάσημη κατάρα της γεωργίας στην Παλαιά Διαθήκη ως ο εξορισμός από τον Παράδεισο (Γέννεσις 317-18) μας θυμίζει την προέλευση της δουλειάς. Όπως το έθεσε ο Mumford "H ομοιομορφία, η επανάληψη, η υπομονή, ήταν τα κλειδιά για αυτό το (Νεολιθικό) πολιτισμό...την υπομονετική ικανότητα για δουλειά". Σ΄ αυτή τη μονοτονία και παθητικότητα του να επιμελείσαι και να περιμένεις, γεννιούνται, σύμφωνα με τον Paul Shepard, οι "βαθιές και λανθάνουσες δυσφορίες και εχθρότητες, ακατέργαστες μίξεις χρηστότητας και βαρύτητας και ελλείψεως χιούμορ". Κάποιος θα μπορούσε επίσης να προσθέσει μια στωική έλλειψη ευαισθησίας και φαντασίας αδιαχώριστα από την θρησκευτική πίστη, τη βαρυθυμία, και καχυποψία, ανάμεσα σε χαρακτηριστικά που αποδίδονται ευρέως στην εξημερωμένη ζωή της αγροκαλλιέργειας.
Παρόλο που η παραγωγή της τροφής από τη φύση της περικλείει μια υποβόσκουσα ετοιμότητα για πολιτική κυριαρχία, και παρόλο που η κουλτούρα του πολιτισμού ήταν από την αρχή η ίδια η μηχανή προπαγάνδας του, η αλλαγή περιέκλειε ένα μνημειακό αγώνα. Το Against His-Story, Against Leviathan! του Fredy Perlman, είναι απαράμιλλο σ΄ αυτό, εμπλουτίζοντας σε μεγάλο βαθμό την προσοχή του Toynbee στους "εσωτερικούς" και "εξωτερικούς προλετάριους", δυσαρεστημένους μέσα και έξω από τον πολιτισμό. Μολοταύτα, κατά μήκος του άξονα από το σκάψιμο της γης για να μπουν πάσσαλοι για το όργωμα, μέχρι τα πλήρως διαφοροποιημένα αρδευτικά συστήματα, προκλήθηκε κατ΄ ανάγκη μια σχεδόν ολοκληρωτική γενοκτονία των κυνηγών και τροφοσυλλεκτών.
Ο σχηματισμός και η αποθήκευση των πλεονασμάτων, είναι τμήμα της εξημερωτικής θέλησης για έλεγχο και δημιουργία στατικών πραγμάτων, μια όψη της τάσης για συμβολισμό. Προπύργιο ενάντια στη ροή της φύσης, το πλεόνασμα παίρνει τη μορφή κοπαδιών εξημερωμένων ζώων και σιταποθηκών. Το αποθηκευμένο σιτάρι ήταν το πρωτύτερο μέσο συναλλαγής, η αρχαιότερη μορφή κεφαλαίου. Μόνο με την εμφάνιση του πλούτου με τη μορφή αποθηκευμένου σιταριού προχωράνε οι διαβαθμίσεις της εργασίας και των κοινωνικών τάξεων. Ενώ σίγουρα υπήρχαν άγρια σιτάρια πριν από όλα αυτά (και το άγριο σιτάρι, μια που το ΄φερε ο λόγος, έχει 24% πρωτείνες αντί για το 12% του καλλιεργήσιμου σταριού) η προτίμηση για την καλλιέργεια δημιουργεί όλες τις διαφορές. Ο πολιτισμός και οι πόλεις τους στηρίζονταν τόσο στις σιταποθήκες όσο και στο συμβολισμό.

η προέλευση της γεωργίας

Το μυστήριο της προέλευσης της γεωργίας δείχνει ακόμη πιο ανεξιχνίαστο υπό το φως της πρόσφατης ανατροπής των χρόνιων ισχυρισμών ότι η πρωτύτερη εποχή ήταν εποχή εχθρότητας προς τη φύση και ελλείψεως ελεύθερου χρόνου. "Κανείς δε μπορούσε πλέον να συμπεράνει", έγραψε ο Orme, "ότι ο πρωτόγονος άνθρωπος εξημέρωσε τα ζώα και τα φυτά για να αποφύγει το μόχθο και την πείνα. Αν μη τι άλλο, το αντίθετο έδειξε να είναι αλήθεια, και η έλευση της γεωργίας έδειξε το τέλος της αθωότητας". Για πολύ καρό, η ερώτηση ήταν, "γιατί δεν υιοθετήθηκε νωρίτερα στην ανθρώπινη εξέλιξη η γεωργία;". Πιο πρόσφατα, ξέρουμε ότι η γεωργία, με τα λόγια του Cohen, "δεν είναι ευκολότερη από το κυνήγι και τη συλλογή τροφής και δεν παρέχει μια γευστικότερη, υψηλότερης ποιότητας ή ασφαλέστερη βάση τροφής". Έτσι η ομόφωνη ερώτηση τώρα είναι, "γιατί υιοθετήθηκε;"
Πολλές θεωρίες προωθήθηκαν, καμιά με πειστικό τρόπο. Ο Childe και άλλοι υποστηρίζουν ότι η πληθυσμιακή αύξηση ώθησε τις ανθρώπινες κοινωνίες σε πιο οικεία επαφή με άλλα είδη, οδηγώντας στην εξημέρωση και στην ανάγκη για παραγωγή για να τραφούν οι παραπάνω άνθρωποι. Αλλά έχει δειχθεί αρκετά πειστικά ότι η πληθυσμιακή αύξηση δεν προηγήθηκε της γεωργίας αλλά μάλλον προκλήθηκε από αυτή. "Δε βλέπω καμιά απόδειξη πουθενά στον κόσμο", συμπέρανε ο Flannery, "που να δείχνει ότι η πληθυσμιακή πίεση ήταν υπεύθυνη για το ξεκίνημα της γεωργίας". Μια άλλη θεωρία υποστηρίζει ότι μεγάλες κλιματικές αλλαγές συνέβησαν στο τέλος της Πλειστόκαινου, περίπου πριν 11.000 χρόνια, που διατάραξε τον παλιό τροφοσυλλεκτικό-κυνηγετικό τρόπο ζωής και οδήγησε απευθείας στην καλλιέργεια ορισμένων ειδών πρώτης ανάγκης για την επιβίωση. Οι πρόσφατες μέθοδοι χρονολόγησης κατέρριψαν αυτή την προσέγγιση. καμιά τέτοια κλιματική αλλαγή δε συνέβη που να μπορούσε να επιβάλλει το νέο τρόπο ζωής. Εκτός αυτού, υπάρχουν πολλά παραδείγματα γεωργίας που έχει υιοθετηθεί -ή απορριφθεί- σε κάθε είδος κλίματος. Άλλη μια μείζων υπόθεση είναι ότι η γεωργία εισήχθηκε μέσω τυχαίας ανακάλυψης ή εφεύρεσης σα να μην είχε ποτέ πριν από κάποια συγκεκριμένη στιγμή περάσει από το μυαλό κάποιου ότι, για παράδειγμα, από πεταμένους σπόρους φυτρώνει φαγητό. Η Παλαιολιθική ανθρωπότητα δείχνει να είχε μία πραγματικά ανεξάντλητη γνώση της χλωρίδας και της πανίδας για πολλές δεκάδες χιλιάδες χρόνια πριν αρχίσει η καλλιέργεια των φυτών, κάτι που καθιστά αυτή τη θεωρία εξαιρετικά αδύναμη.
Η συμφωνία με τη σύνοψη του Carl Sauer ότι, "Η γεωργία δεν άρχισε από μια αυξάνουσα ή χρόνια έλλειψη τροφής", αρκεί, στην πραγματικότητα, για να καταρρίψει όλες τις πρωτύτερες θεωρίες που προωθήθηκαν. Μια ακόμη ιδέα, παρουσιασμένη από τους Hahn, Isaac και άλλους, υποστηρίζει ότι η παραγωγή τροφής ξεκίνησε κατά βάση για θρησκευτικές δραστηριότητες. Αυτή η υπόθεση πλησιάζει πιο πολύ την αληθοφάνεια.
Τα πρόβατα και οι γίδες, τα πρώτα ζώα που εξημερώθηκαν, είναι γνωστό ότι χρησιμοποιόντουσαν ευρέως σε θρησκευτικές τελετές, και ότι μεγάλωναν σε περιφραγμένα λιβάδια με σκοπό τη θυσία. Επιπλέον, πριν εξημερωθούν, τα πρόβατα δεν είχαν μαλλί κατάλληλο για υφαντουργική. Η κύρια χρήση της κότας στη Νοτιοανατολική Ασία και στην Ανατολική Μεσόγειο -τα πρώτα κέντρα του πολιτισμού- "δείχνει να ήταν", σύμφωνα με το Darby, "για θυσίες και για μαντεία μάλλον παρά για διατροφή". Ο Sauer προσθέτει ότι, "η παραγωγή αυγών και κρέατος" των εξημερωμένων πτηνών, "είναι μάλλον μεταγενέστερες συνέπειες της εξημέρωσής τους". Τα άγρια γελάδια ήταν βίαια και επικίνδυνα. Ούτε η πειθηνιότητα των βοδιών ούτε η μεταποιημένη υφή του κρέατος τέτοιων ευνουχισμένων ζώων μπορούσε να έχει προβλεφθεί. Οι αγελάδες δεν αρμεγόντουσαν παρά αιώνες μετά την αρχική τους αιχμαλωσία, και αναπαραστάσεις δείχνουν ότι το πρώτο γνωστό τους ζεύξιμο ήταν σε βαγόνια σε θρησκευτικές πομπές.
Τα φυτά, τα επόμενα που τέθηκαν υπό έλεγχο, επιδεικνύουν παρόμοια ιστορία όσο είναι γνωστό. Ας πάρουμε τα παραδείγματα των κολοκύθων της Νέας Υόρκης, που χρησιμοποιόντουσαν αρχικά ως κουδουνίστρες για τελετές. Ο Johannessen συζήτησε τα θρησκευτικά και μυστικιστικά κίνητρα που συνδέονταν με την εξημέρωση του αραβοσίτου, την πιο σημαντική σοδειά του Μεξικού και κέντρου της τοπικής Νεολιθικής του θρησκείας. Ομοίως, ο Anderson ερεύνησε την επιλογή και ανάπτυξη διακεκριμένων ειδών διαφόρων καλλιεργούμενων, εξαιτίας της μαγικής τους σημασίας, φυτών. Οι σαμάνοι, θα έπρεπε να προσθέσω, ήταν καλά τοποθετημένοι σε θέσεις δύναμης ώστε να εισάγουν τη γεωργία μέσω της εξημέρωσης και καλλιέργειας φυτών αναμειγμένων στις τελετές και τη θρησκεία, κάτι που αναφέρεται περιγραμματικά παραπάνω.
Παρόλο που η θρησκευτική εξήγηση της προελεύσεως της γεωργίας έχει κατά κάποιο τρόπο παραβλεφθεί, μας φέρνει, κατά την άποψή μου, στο κεφαλόσκαλο της πραγματικής εξήγησης της γέννησης της παραγωγής: αυτή τη μη-λογική, πολιτισμική δύναμη της αποξένωσης που μεταδόθηκε, με τη μορφή του χρόνου, της γλώσσας, των αριθμών και της τέχνης, για να αποικιοποιήσει σε έσχατο σημείο την υλική και ψυχική ζωή στη γεωργία. Η "θρησκεία" είναι πολύ στενή αντίληψη αυτής της μόλυνσης και της επέκτασής της. Η κυριαρχία είναι πολύ βαριά, υπερβολικά πανταχού παρούσα, για να έχει μεταφερθεί μόνο από την παθολογία που είναι η θρησκεία.
Αλλά οι πολιτισμικές αξίες του ελέγχου και της ομοιομορφίας που είναι τμήμα της θρησκείας είναι βεβαίως και τμήμα της γεωργίας, και μάλιστα από την αρχή. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ποικιλίες καλαμποκιού διασταυρώνονται μεταξύ τους πολύ εύκολα, ο Anderson μελέτησε τους πρωτόγονους γεωργούς του Assam, τη φυλή των Naga, και την ποικιλία καλαμποκιού τους που δεν παρουσίαζε διαφοροποιήσεις από φυτό σε φυτό. Συνεπείς στην καλλιέργεια, δείχνοντας ότι είναι συμπληρωμένη από την αρχή της παραγωγής, οι Naga διατήρησαν τις ποικιλίες τους τόσο καθαρές "μόνο με μια φανατική προσήλωση στο ιδανικό τύπο". Αυτό είναι παράδειγμα του παντρέματος της παραγωγής και της καλλιέργειας στην εξημέρωση, και των αναπόφευκτων απογόνων της, της καταστολής και της δουλειάς.
H επιμελής φροντίδα ποικιλιών φυτών βρίσκει τον ομόλογό της στην εξημέρωση των ζώων, η οποία επίσης ανθίσταται στη φυσική επιλογή και επανεγκαθιστά τον ελεγχόμενο οργανικό κόσμο σε ένα υποτιμημένο, τεχνητό επίπεδο. Όπως και τα φυτά, τα ζώα είναι απλά πράγματα προς χειρισμό. μια αγελάδα, για παράδειγμα, γίνεται αντιληπτή ως μια μηχανή που μετατρέπει γρασίδι σε γάλα. Εξαλλοιωμένα από ένα καθεστώς ελευθερίας σε αυτό των αβοήθητων παράσιτων, αυτά τα ζώα γίνονται πλήρως εξαρτώμενα από τον άνθρωπο για την επιβίωσή τους. Σε εξημερωμένα θηλαστικά, κατά κανόνα, το μέγεθος του εγκεφάλου γίνεται σχετικά μικρότερο καθώς παράγονται είδη που αφοσιώνονται περισσότερο στην ανάπτυξη παρά στη δραστηριότητα. Η πραότητα και η νηπιακή συμπεριφορά, αναπαρίστανται ίσως από τα πρόβατα, τα πιο εξημερωμένα από τα αγελαία ζώα. η αξιοσημείωτη εξυπνάδα των άγριων πρόβατων έχει εντελώς χαθεί στα εξημερωμένα αντίστοιχά τους. Οι κοινωνικές σχέσεις ανάμεσα στα εξημερωμένα ζώα είναι ελαττωμένες στα απολύτως απαραίτητα. Μη-αναπαραγωγικοί κύκλοι ζωής ελαχιστοποιούνται, οι ερωτοτροπίες περικόπτονται, και η ίδια η ικανότητα του ζώου να αναγνωρίζει το είδος του καταστρέφεται.
H γεωργία επίσης δημιούργησε τη δυνατότητα για ταχεία οικολογική καταστροφή και η νέα κυριαρχία πάνω στη φύση σύντομα άρχισε να μεταμορφώνει τον πράσινο μανδύα που κάλυπτε τα λίκνα του πολιτισμού σε στείρες και νεκρές περιοχές. "Τεράστιες περιοχές έχουν αλλάξει τη μορφή τους εντελώς", εκτιμά ο Zeuner, "πάντα προς μια ημι-άνυδρη κατάσταση, από το ξεκίνημα της Νεολιθικής περιόδου". Έρημοι καλύπτουν πλέον τις περισσότερες από τις περιοχές όπου κάποτε ανθούσαν υψηλοί πολιτισμοί, και υπάρχουν αρκετά ιστορικά στοιχεία ότι αυτοί οι πρώτοι σχηματισμοί αναπόφευκτα κατέστρεψαν το περιβάλλον τους.
Σ όλη τη λεκάνη της Μεσογείου και στην Εγγύ Ανατολή και Ασία, η γεωργία μετέτρεψε πλούσια και φιλόξενα κομμάτια γης σε εξαντλημένα, ξηρά και βραχώδη εδάφη. Στον Κριτία ο Πλάτων περιέγραψε την Αττική ως "ένα σκελετό ερημωμένο από την αρρώστια", αναφερόμενος στην αποδάσωση της Ελλάδος και συγκρίνοντάς τη με την πρωτύτερη πλουσιότητα του εδάφους της. Η βοσκή από τις κατσίκες και τα πρόβατα, τα πρώτα εξημερωμένα μηρυκαστικά, ήταν ένας πολύ σημαντικός παράγοντας στην απογύμνωση της Ελλάδας, του Λίβανου και της Βόρειας Αφρικής, και της ερημοποίησης των αυτοκρατοριών της Ρώμης και της Μεσοποταμίας.

οι άνθρωποι είχαν μακροζωία

Μια ακόμη, πιο άμεση, όψη της γεωργίας, που έρχεται στο φως όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια, είχε να κάνει με τη σωματική ευημερία των υποκειμένων της. Οι ερευνητές των Lee και Devore δείχνουν ότι "η δίαιτα των τροφοσυλλεκτών ήταν πολύ καλύτερη από αυτή των καλλιεργητών, ή πείνα είναι σπάνια, ότι το επίπεδο υγείας τους ήταν γενικά ανώτερο, και ότι υπάρχουν λιγότερα περιστατικά χρόνιων αρρωστιών". Αντιστρόφως, ο Farb επισύναψε, "Η παραγωγή παρέχει μια κατώτερη δίαιτα βασισμένη σ΄ ένα περιορισμένο αριθμό τροφών, είναι πολύ λιγότερο αξιόπιστη εξαιτίας των ασθενειών και των ιδιοτροπιών του καιρού, και έχει πολύ μεγαλύτερο κόστος σ΄ ότι αφορά την ανθρώπινη εργασία που ξοδεύεται".
Το νέο πεδίο της παλαιοπαθολογίας έφθασε σε ακόμη πιο εμφατικά συμπεράσματα, τονίζοντας, όπως κάνει ο Angel, τη "οξεία παρακμή στην ανάπτυξη και τη διατροφή" εξαιτίας της αλλαγής από τη συλλογή τροφής στην παραγωγή. Πρωτύτερα συμπεράσματα για το μήκος ζωής έχουν επίσης αναθεωρηθεί. Παρόλο που αυτόπτες Ισπανοί μάρτυρες λένε για τους Ινδιάνους πατέρες της Φλόριδας να βλέπουν την πέμπτη τους γενιά πριν πεθάνουν, για καιρό πιστευόταν ότι οι πρωτόγονοι άνθρωποι πέθαιναν στα τριάντα ή σαράντα τους. Οι Robson, Boyden και άλλοι διέλυσαν τη σύγχυση μεταξύ της μακροζωίας και του αναμενόμενου χρόνου ζωής και ανακάλυψαν ότι οι σύγχρονοι τροφοσυλλέκτες-κυνηγοί, εξαιρώντας τους τραυματισμούς και τις σοβαρές μολύνσεις, συχνά ζουν παραπάνω από τους πολιτισμένους σύγχρονούς τους. Κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής εποχής μόλις πρόσφατα η διάρκεια ζωής μεγάλωσε για το ανθρώπινο είδος, και είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι στην Παλαιολιθική εποχή οι άνθρωποι ζούσαν πολύ, αν ξεπερνούσαν κάποιους κινδύνους. Ο DeVries είναι σωστός στην κρίση του ότι η διάρκεια ζωής έπεσε κατακόρυφα με την επαφή με τον πολιτισμό.
"Η φυματίωση και η διάρροια έπρεπε να περιμένουν την εμφάνιση της γεωργίας, η ιλαρά και η βουβωνική επιδημία την εμφάνιση μεγάλων πόλεων", έγραψε ο Jade Diamond. Η μαλάρια, πιθανότατα ο μεγαλύτερος φονιάς της ανθρωπότητας, και σχεδόν όλες οι άλλες λοιμώδεις αρρώστιες είναι κληρονομιά της γεωργίας. Διατροφικές και εκφυλιστικές ασθένειες γενικώς εμφανίζονται κατά την κυριαρχία της εξημέρωσης και της καλλιέργειας. Ο καρκίνος, η θρόμβωση της στεφανιαίας, η αναιμία, οι ασθένειες των δοντιών, οι διανοητικές παθήσεις, δεν είναι παρά λίγα από τα διαπιστευτήρια της γεωργίας. πρωτύτερα οι γυναίκες γεννούσαν χωρίς δυσκολία και με λίγο ή καθόλου πόνο.
Οι άνθρωποι ήταν πολύ περισσότερο ζωντανοί με όλες τους τις αισθήσεις. Οι Kung San, ανέφερε το R.H. Post, άκουσαν ένα αεροπλάνο με ένα μόνο κινητήρα ενώ ήταν ακόμη 70 μίλια μακριά, και πολλοί από αυτούς μπορούν να δουν 4 φεγγάρια του Δία με γυμνό μάτι. Η συνοπτική κρίση των Harris και Ross, για μια "συνολική παρακμή στην ποιότητα -και πιθανότατα και στη διάρκεια - της ανθρώπινης ζωής ανάμεσα σε γεωργούς συγκρινόμενη με πρωτύτερες τροφοσυλλεκτικές-κυνηγετικές ομάδες", έχει αποσιωπηθεί.
Μια από τις πιο ανθεκτικές στο χρόνο και παγκόσμιες ιδέες είναι ότι κάποτε υπήρχε ένας Χρυσός Αιώνας της αθωότητας πριν αρχίσει η ιστορία. Ο Ησίοδος, για παράδειγμα, αναφέρθηκε στο, "ζωοποιό έδαφος που έδινε τους πλούσιους καρπούς του χωρίς να εξαγοράζονται από το μόχθο". Η Εδέμ ήταν φανερά ο κόσμος των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών και η νοσταλγία που εκφράζεται από τις ιστορικές εικόνες του παραδείσου θα πρέπει να είναι αυτή των απογοητευμένων καλλιεργητών της γης για μια χαμένη ζωή ελευθερίας και σχετικής άνεσης.
Μια ιστορία του πολιτισμού δείχνει την αυξανόμενη μετακίνηση της φύσης από την ανθρώπινη εμπειρία, χαρακτηρισμένη εν μέρει από ένα στένεμα των διατροφικών επιλογών. Σύμφωνα με το Rooney, οι προϊστορικοί λαοί έβρισκαν τροφή από παραπάνω από 150 είδη αγρίων φυτών, ενώ "όλοι οι πολιτισμοί", μας υπενθυμίζει ο Wenke, "στηρίχθηκαν στην καλλιέργεια ενός ή περισσότερων από μόνο 6 είδη: σιτάρι, κριθάρι, κεχρί, ρύζι, καλαμπόκι και πατάτες".
Είναι μια καταφανή αλήθεια ότι στο διάβα των αιώνων, "ο αριθμός των φαγώσιμων φαγητών που τρώγονται στ΄ αλήθεια", σημειώνει ο Pyke, "έχει σταθερά λιγοστέψει". Ο παγκόσμιος πληθυσμός εξαρτάται για το μεγαλύτερο μέρος της συντήρησής του από μόνο 20 περίπου είδη φυτών και η γενετική πισίνα αυτών των φυτών γίνεται πολύ λιγότερο πολύπλοκη.
Η ποικιλία της τροφής τείνει να εξαφανιστεί ή να ισοπεδωθεί καθώς το ποσοστό των βιομηχανοποιημένων τροφών αυξάνεται. Σήμερα διανέμονται παγκοσμίως απολύτως ίδια είδη διατροφής έτσι ώστε ένας Εσκιμώος Innuit ή ένας Αφρικανός ιθαγενής μπορεί σύντομα να τρώνε γάλα σε σκόνη παρασκευασμένο στο Ουισκόνσιν ή παγωμένα κομμάτια ψαριού από μια βιομηχανία στη Σουηδία. Λίγες μεγάλες πολυεθνικές όπως η Unilever, η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής τροφής του κόσμου, προΐστανται ενός εξαιρετικά ολοκληρωτικού συστήματος υπηρεσίας του οποίου το αντικείμενο δεν είναι να θρέψει ή έστω να ταΐσει αλλά να επιβάλλει σε ολόκληρο τον κόσμο μια ολοένα αυξανόμενη κατανάλωση βιομηχανοποιημένων, επεξεργασμένων προϊόντων.
Όταν ο Καρτέσιος διατύπωσε την αρχή ότι η πλήρης εκμετάλλευση της ύλης για κάθε χρήση είναι το συνολικό καθήκον του ανθρώπου, είχαμε ουσιαστικά αποκοπεί εντελώς από τη φύση και είχε ετοιμαστεί το έδαφος για την Βιομηχανική Επανάσταση. Τριακόσια πενήντα χρόνια αργότερα, αυτό το, πνεύμα επιζεί στα λόγια του Jean Vorst, Έφορο του Γαλλικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, που δηλώνει ότι "λόγω διάνοιας" το είδος μας δε μπορεί πλέον να επαναδιασχίσει ένα συγκεκριμένο κατώφλι του πολιτισμού και να γίνει ακόμη μια φορά μέρος του φυσικού περιβάλλοντος. Δηλώνει επιπλέον, εκφράζοντας τέλεια το μοναδικό και έμμονο ιμπεριαλισμό της γεωργίας, "Καθώς η γη στο πρωτόγονο στάδιό της δεν μπορεί να ανταποκριθεί στην επέκτασή μας, ο άνθρωπος πρέπει να την περιορίσει για να εκπληρώσει τον ανθρώπινο προορισμό".
Οι πρώτες βιομηχανίες στην πραγματικότητα μιμήθηκαν το γεωργικό μοντέλο, δείχνοντας ακόμη μια φορά ότι στη βάση η κάθε μαζική παραγωγή είναι γεωργία. Ο φυσικός κόσμος θα κομματιαστεί και θα εξαναγκαστεί να δουλέψει. Κάποιος μπορεί να σκεφτεί τα λιβάδια της Κεντρικής Αμερικής όπου οι άποικοι έπρεπε να ζέψουν έξι βόδια σ΄ ένα άροτρο για να οργώσουν το έδαφος για πρώτη φορά. Ή για μια σκηνή από το 1870 από το The Octopus του Frank Νorris, στην οποία πολλαπλά άροτρα κινιόντουσαν σαν "μια μεγάλη φάλαγγα του πυροβολικού" κατά μήκος της κοιλάδας San Joaquin, σκάβοντας 175 αυλάκια μ΄ ένα πέρασμα.

το οργανικό μηχανοποιείται

Σήμερα η οργανική ύλη, ότι έχει μείνει από αυτή, μηχανοποιείται εντελώς υπό την αιγίδα μιας χούφτας πετροχημικών εταιρειών. Τα τεχνητά τους λιπάσματα, φυτοφάρμακα, ζιζανιοκτόνα και το σχεδόν μονοπώλιο του παγκόσμιου αποθέματος σε σπόρους ορίζουν ένα πλήρες περιβάλλον που ολοκληρώνει την παραγωγή τροφής από την καλλιέργεια μέχρι την κατανάλωση. Παρόλο που οι Levi-Strauss είναι σωστοί στο ότι "Ο πολιτισμός δημιουργεί μονοκαλλιέργειες όπως τα σακχαρότευτλα", μόνο μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου άρχισε να κυριαρχεί ένας εντελώς συνθετικός προσανατολισμός.
Η ίδια η αγροκαλλιέργεια, παίρνει πιο πολύ οργανική ύλη από το χώμα απ΄ ότι βάζει πάλι πίσω, και η διάβρωση του χώματος είναι βασική στις μονοκαλλιέργειες μονοετών φυτών. Σχετικά με το τελευταίο, μερικά φυτά προωθούνται με καταστροφικά αποτελέσματα για τη χώρα: μαζί με το βαμβάκι και τη σόγια, το καλαμπόκι, που στην τωρινή εξημερωμένη κατάστασή του, είναι απόλυτα εξαρτώμενο από τη γεωργία για την ύπαρξή του, είναι ιδιαίτερα βλαβερό. Ο J. Russel Smith το αποκάλεσε "ο φονιάς των ηπείρων ... και ένας από τους χειρότερους εχθρούς του ανθρώπινου μέλλοντος". Το κόστος διάβρωσης για 8 γαλόνια καλαμπόκι Iowa είναι 16 γαλόνια χώματος, υπογραμμίζοντας τη γενική βιομηχανική καταστροφή μεγάλης κλίμακας του καλλιεργούμενου εδάφους. Το συνεχές όργωμα τεράστιων εκτάσεων μονοκαλλιέργειας, με μεγάλη χρήση χημικών και χωρίς τον εμπλουτισμό με χούμο ή κοπριά, ανέβασε τη χειροτέρευση του χώματος και την απώλεια της σταθερότητας σε πολύ υψηλότερα επίπεδα.
Σύμφωνα με τον κυρίαρχο τρόπο αγροκαλλιέργειας το χώμα χρειάζεται τεράστιες εγχύσεις με χημικά, υπό την επίβλεψη τεχνικών των οποίων ο σκοπός είναι πάνω απ΄ όλα η μεγιστοποίηση της παραγωγής. Τα τεχνητά λιπάσματα και όλα τα υπόλοιπα αυτής της νοοτροπίας εξαλείφουν την ανάγκη για την πολύπλοκη ζωή του χώματος και στην πραγματικότητα το μετατρέπουν σε ένα απλό όργανο παραγωγής. Η υπόσχεση της τεχνολογίας είναι ολικός έλεγχος, ένα πλήρως κατασκευασμένο περιβάλλον που απλά εκτοπίζει τη φυσική ισορροπία της βιόσφαιρας.
Αλλά όλο και περισσότερη ενέργεια ξοδεύεται για να αποκτηθούν μεγάλες σοδειές μονοκαλλιέργειας που έχουν αρχίσει να φθίνουν, χωρίς να υπολογίσουμε τη μόλυνση με τοξικά του εδάφους, των νερών και της τροφής. Το Αμερικάνικο Υπουργείο Γεωργίας λέει ότι η διάβρωση των χωραφιών συμβαίνει σ' αυτή τη χώρα με ρυθμό δυο δισεκατομμυρίων τόνων χώματος το χρόνο. Η Εθνική Ακαδημία Επιστημών εκτιμά ότι παραπάνω από το ένα τρίτο του χώματος της επιφάνειας έχει ήδη χαθεί για πάντα. Η οικολογική ανισορροπία που προκαλείται από τις μονοκαλλιέργειες και τα συνθετικά λιπάσματα προκαλεί τεράστιες αυξήσεις σε ζιζάνια και ασθένειες των εσοδειών. από το 2ο παγκόσμιο πόλεμο η απώλεια σοδειών εξαιτίας των εντόμων έχει διπλασιαστεί. Η τεχνολογία ανταποκρίνεται, φυσικά, με σπειροειδή εφαρμογή περισσότερων συνθετικών λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων και εντομοκτόνων, επιταχύνοντας το έγκλημα ενάντια στη φύση.
Ένα άλλο μεταπολεμικό φαινόμενο ήταν η Πράσινη Επανάσταση, που χρεώθηκε ως η σωτηρία του εξαθλιωμένου Τρίτου Κόσμου από το Αμερικάνικο κεφάλαιο και την τεχνολογία. Αλλά αντί να ταΐσει τους φτωχούς, η Πράσινη Επανάσταση έκανε εκατομμύρια φτωχών ανθρώπων από χωράφια στην Ασία, Λατινική Αμερική και Αφρική θύματα του προγράμματος που ενθάρρυναν οι μεγάλες αγροτικές εταιρείες. Έφθασε σε μια γιγαντιαία τεχνολογική αποικιοκρατία δημιουργώντας εξάρτηση από αγροτικές δουλειές στηριγμένες στο κεφάλαιο, καταστρέφοντας τον παλιότερο αγροτικό κοινοτισμό, απαιτώντας τεράστια κατανάλωση φυσικού καυσίμου και επιτιθέμενο στη φύση σ΄ ένα πρωτοφανή βαθμό.
Η ερημοποίηση ή χάσιμο του χώματος εξαιτίας της αγροκαλλιέργειας, αυξάνει σταθερά. Κάθε χρόνο, σε παγκόσμιο επίπεδο, μια περιοχή ισοδύναμη με περισσότερο από δυο φορές το μέγεθος του Βελγίου, μετατρέπεται σε έρημο. Η μοίρα των τροπικών δασών του κόσμου είναι ένας παράγοντας στην επιτάχυνση αυτής της αποξήρανσης: τα μισά απ΄ αυτά έχουν εξαλειφθεί τα τελευταία 30 χρόνια. Στην Botswana, η τελευταία ακαλλιέργητη περιοχή εξαφανίστηκε όπως το μεγαλύτερο μέρος της ζούγκλας του Αμαζονίου και σχεδόν τα μισά δάση της Κεντρικής Αμερικής, κυρίως για την εκτροφή αγελάδων για τις αγορές hamburger σε Ευρώπη και Αμερική. Οι λίγες περιοχές που είναι ασφαλείς από την εκχέρσωση είναι εκεί όπου η γεωργία δε θέλει να πάει. η καταστροφή της γης στην Αμερική προχωρά σε μια περιοχή μεγαλύτερη από αυτή που περικλείονταν από τις αρχικές 13 αποικίες, ακριβώς όπως συμβαίνει και στην καρδιά του σοβαρού λοιμού της Αφρικής στα μέσα του ΄80 και την εξαφάνιση του ενός είδους ζώου ή φυτού μετά το άλλο.
Επιστρέφοντας στα ζώα, κάποιος μπορεί να θυμηθεί τα λόγια στη Γέννεση με τα οποία ο Θεός είπε στο Νώε, "Και ο τρόμος και ο φόβος υμών έσται επί πάσι τοις θηρίοις της γης , επί πάντα τα πετεινά του ουρανού και επί πάντα τα κινούμενα επί της γης και επί πάντας τους ιχθύας της θαλάσσης. Υπό χείρας υμίν δέδωκα". Όταν μια καινούργια περιοχή επισκεπτόταν από την εμπροσθοφυλακή της παραγωγής, όπως δείχνει μια ευρέως περιγραφική λογοτεχνία, τα άγρια θηλαστικά και πουλιά δε δείχναν κανένα φόβο για τους εξερευνητές. Η γεωργική νοοτροπία, όμως, που έχει προφητευθεί τόσο ταιριαστά στο βιβλικό απόσπασμα, επιδεικνύει μια υπερβολική πίστη στη βιαιότητα των άγριων ζώων, η οποία ακολουθείται από σταδιακή αποξένωση και χάσιμο της επαφής με τον ζωικό κόσμο και επιπλέον από την ανάγκη να διατηρηθεί η κυριαρχία πάνω του.
Η μοίρα των εξημερωμένων ζώων καθορίζεται από το γεγονός ότι οι γεωργικοί τεχνοκράτες κοιτάζουν συνεχώς τα εργοστάσια ως μοντέλα για το πως να βελτιώσουν τα δικά τους συστήματα παραγωγής. Η φύση εξορίζεται από αυτά τα συστήματα καθώς, όλο και περισσότερο, τα ζώα εκτροφής κρατούνται σε μεγάλο βαθμό ακίνητα κατά τη διάρκεια όλης της παραμορφωμένης ζωής τους, διατηρούμενα σε εντελώς τεχνητά περιβάλλοντα υψηλής πυκνότητας. Δισεκατομμύρια κοτόπουλα, γουρούνια και μοσχάρια, για παράδειγμα, δε βλέπουν πλέον ούτε το φως της ημέρας, και ακόμα λιγότερο περιδιαβαίνουν στα λιβάδια - λιβάδια που μεγαλώνουν σιωπηλά καθώς όλο και περισσότεροι βοσκότοποι οργώνονται για να παράγουν τροφή γι' αυτά τα απεχθώς εγκλεισμένα πλάσματα.
Τα κοτόπουλα υψηλής τεχνολογία, των οποίων οι άκρες από τα ράμφη έχουν κοπεί για να μειωθούν οι θάνατοι που οφείλονται σε μάχες προκαλούμενες από το στρες, συχνά υπάρχουν τέσσερα ή ακόμα και πέντε σε ένα κελί 13 επί 18 ίντσες και περιοδικά στερούνται τροφής και νερού για μέχρι και δέκα ημέρες για να κανονιστούν οι κύκλοι γέννησης αυγών. Τα γουρούνια ζουν σε τσιμεντένια δάπεδα χωρίς μέρος για να κοιμηθούν. το σάπισμα των ποδιών, το δάγκωμα των ουρών τους και ο κανιβαλισμός είναι ενδημικά φαινόμενα εξαιτίας των φυσικών συνθηκών και του στρες. Τα θηλυκά φροντίζουν τα μικρά τους χωρισμένα από μεταλλικές σχάρες, η μητέρα και το παιδί χωρισμένα από τη φυσική επαφή. Τα μοσχάρια συχνά μεγαλώνουν σε πλήρες σκοτάδι, αλυσοδεμένα σε χωρίσματα τόσο στενά που δεν τα επιτρέπουν να γυρίσουν ή να κουνήσουν το σώμα τους. Αυτά τα ζώα υποβάλλονται γενικά σε μόνιμες θεραπευτικές αγωγές εξαιτίας των βασάνων που περνάνε και την υψηλή τους ευαισθησία στις αρρώστιες: η αυτόματη ζωική παραγωγή στηρίζεται στις ορμόνες και τα αντιβιοτικά. Τέτοια συστηματική σκληρότητα, χωρίς να αναφέρουμε την ποιότητα του φαγητού που παράγεται, φέρνει στο νου το γεγονός ότι η ίδια η αιχμαλωσία και κάθε μορφή σκλαβιάς έχει τη γεωργία ως πρόγονο ή μοντέλο της.

το σχέδιο καθυπόταξης της φύσης

Η τροφή ήταν μια από τις πιο άμεσες επαφές μας με τη φύση, αλλά γινόμαστε όλο και περισσότερο εξαρτώμενοι από ένα σύστημα τεχνολογικής παραγωγής στο οποίο τελικά ακόμα και οι αισθήσεις μας έχουν γίνει περιττές. η γεύση, κάποτε ζωτική για να κρίνουμε την αξία ή την ασφάλεια ενός φαγητού, δεν υπάρχει πλέον ως εμπειρία, αλλά ως πιστοποιητικό σε μια ετικέτα. Συνολικά, η ωφελιμότητα του ό,τι καταναλώνουμε παρακμάζει και γη που κάποτε καλλιεργούνταν για τροφή τώρα παράγει καφέ, σπόρους για αλκοόλ, μαριχουάνα, και άλλα ναρκωτικά δημιουργώντας τις συνθήκες για την ύπαρξη της πείνας. Ακόμα και μη-κατεργασμένα φαγητά όπως τα φρούτα και τα λαχανικά τώρα γίνονται άνοστα και ομοιόμορφα, γιατί οι απαιτήσεις της διακίνησης, μεταφοράς και αποθήκευσης, όχι διατροφικής αξίας ή ευχαρίστησης, λαμβάνονται πιο πολύ υπόψη.
Ο Ολικός Πόλεμος δανείστηκε από τη γεωργία για να απογυμνώσει εκατομμύρια στρέμματα στη Νοτιοανατολική Ασία στον πόλεμο του Βιετνάμ, αλλά η λεηλασία της βιόσφαιρας εξελίσσεται ακόμα πιο θανατηφόρα στην καθημερινή, πλανητική μορφή της. Η τροφή σαν μια παραγωγική λειτουργία έχει επίσης αποτύχει οικτρά στο πιο προφανές της επίπεδο: ο μισός κόσμος, όπως όλοι ξέρουμε, υποφέρει από υποσιτισμό που κυμαίνεται μέχρι την ίδια τη λιμοκτονία.
Εντωμεταξύ, οι "αρρώστιες του πολιτισμού", όπως συζητήθηκαν από τους Eaton και Konner στο τεύχος της New England Journal of Medicine της 31 Ιανουαρίου του 1985 και σε αντιπαράθεση με την υγιεινή, προ-γεωργική διατροφή, υπογραμμίζουν τον αγέλαστο, αρρωστημένο κόσμο της χρόνιας δυσπροσαρμοστικότητας, που κατοικούμε ως λεία των κατασκευαστών φαρμάκων, καλλυντικών και βιομηχανοποιημένης τροφής. Η εξημέρωση φτάνει σε νέα ύψη της παθολογίας στη γενετική μηχανική τροφής, με επικείμενα νέα είδη ζώων όπως επίσης και κατασκευασμένους μικροοργανισμούς και φυτά. Λογικά, η ίδια η ανθρωπότητα θα γίνει ένα εξημερωμένο είδος αυτής της τάξης καθώς ο κόσμος της παραγωγής μας επεξεργάζεται όσο εξευτελίζει και παραμορφώνει κάθε άλλο φυσικό σύστημα.

Το σχέδιο της καθυπόταξης της φύσης, που άρχισε και συνεχίστηκε με τη γεωργία, έχει αποκτήσει γιγάντιες διαστάσεις. Η "επιτυχία" της προόδου του πολιτισμού, μια επιτυχία που η πρωτύτερη ανθρωπότητα ποτέ της δεν ήθελε, έχει όλο και περισσότερο γεύση στάχτης. Ο James Serpell το συνόψισε ως εξής: "Εν ολίγοις δείχνουμε να έχουμε φτάσει στο τέλος της γραμμής. Δε μπορούμε να επεκταθούμε. δείχνουμε ανήμποροι να εντατικοποιήσουμε την παραγωγή χωρίς να ξεσπάσει περισσότερος όλεθρος, και ο πλανήτης γίνεται με γοργό ρυθμό μια πελώρια έρημος". Οι Lee και Devore σημείωσαν πόσο γρήγορα συνέβησαν όλα αυτά και το πως, σε διαπλανητικούς αρχαιολόγους του μέλλοντος, η πιο πιθανή μοίρα του πολιτισμού θα δείχνει, " ...μια πολύ μακριά και σταθερή περίοδος μικρής-κλίμακας κυνηγιού και συλλογής τροφής ακολουθήθηκε από στιγμιαία τεχνολογική αναλαμπή....οδηγώντας ταχέως στον αφανισμό. ΄Στρωματογραφικά΄ η προέλευση της γεωργίας και της θερμοπυρηνικής καταστροφής θα δείχνουν ταυτόχρονες".
Ο φυσιολόγος James Diamond όρισε την εισαγωγή της γεωργίας ως "μια καταστροφή από την οποία ποτέ δεν αναρρώσαμε". Η γεωργία ήταν και παραμένει μια καταστροφή σε όλα τα επίπεδα, είναι αυτή που υποστηρίζει όλο τον υλικό και πνευματικό πολιτισμό της αποξένωσης που τώρα μας καταστρέφει. Η απελευθέρωση είναι αδύνατη χωρίς τη διάλυσή της.