ZBORLU A NOSTRU – 3/2000 17
Editura “Zborlu a Nostru” andreadzi ti tiparu unâ carti cu minduerli sh-ducherli a unui filozofu chinezu anviscuti tu stranju armânescu di ghini cunuscutlu poetu Mihali al Prefti, poetlu cari bâneadzâ Canada. Easti zborlu di “Cartea-a Caliljiei Ethicheascâ sh-Cumu s-Aspuni Ea tru Omu sh-tru Lumi” anyrăpsită di filozoflu chinezu Lao Tzâ, tsi bâna la 604-531 ninti di eta Hristolui (Dinâstia Tzu, proximum 1122-256 N.E.H-Ninti di Eta-a Hristolui). Aestă carti prâxeashti câ “protlu lucru tru banâ easti s-afli Tao Tâ – Calea a puteariljei shi-a influentsâljei moralâ – sinfunia a cozmului tsi inspirâ a oamińiloru calea bunâ ti purtari tu itsi catastisi a banâljei” (Antony Mason: Atlas of Civilizations). Anvetslu al Lao Tzu deadi bană a unâ di nai ma mărli religii tu China di adzâ, Taoismulu. Cartea fu apridusâ tu tuti limbili-a laolui. Adzâ u-avemu shi pi-armâneashti.
Dămu ma nghiosu niscânti mintimeni zboarâ anyrâpsiti di talentatlu a nostru poetu, Mihali Prefti, tu "Protuzboru", shi ndoauâ mushutets fotocopiati ditu aestâ carti di urnimii:
“Nu shtiu ghini efectulu tsi Cartea-a Calillei lu-ari pisti adhyivâsitorlli ditu alti culturi,
ama ti noi Armâńilli – unu populu arhaicu – ea easti ca nâ thimisi ti bana di zâmani Armâneascâ pitrumtâ di-unâ
ahândoasâ shi-aplo filusufii a mintimeńiloru pâpâńi shi strâpâpâńi. Poati câ-aestâ carti va s-inspirâ adrarea diznou a
ligâturloru astreasi namisa di bârnurli di tora amintati tu modernitati
shi-astuhinati di-unu modernismu sh-praymatismu cu-unâ palliuculturâ, shi-bana
patriarhalâ di ńilli di-ańi, ama cari dânâseashti nica shi-a curi axii lipsescu
s-facâ huzmitipsirea di protu sinferu a sculiiloru Armâneshtsâ di-aua shi-nclo.
Poati câ va s-hibâ shi-aestâ unâ urnimii ta s-nâ imnămu calea – safi
Armâneascâ, a noastâ, shi-s-nâ-aflămu isihiea tru ea.“
1. Calea tsi poati s-hibă aspusă
nu easti Calea ti daima.
Numa tsi poati s-hibă numâsită
nu easti numa ti daima.
Ninumâsitlu easti averlu ti daima.
Numâsirea easti arâzga
a tutâloru lucriloru particulari.
Vlihuripsitu di doru, ducheshtsâ
mistiryiulu.
Acâtsatu tu doru, vedz mashi fânârserli.
Sh-cu-tutu, mistiryiulu sh-fânârserli
azvomu ditu idhyiulu izvuru.
Aestu izvuru s-cljamă ascutidhi.
Ascutidhea ditu ascutidhi :
poarta câtrâ tută acâchisirea.
* * *
2. Anda oamińilj vedu niscânti lucri ti mushati,
alti lucri s-adară uruti.
Anda oamińilj vedu niscânti lucri ti buni,
alti lucri s-adară cirutsi.
Hirea sh-nihirea s-amintă ună
alantă.
Greulu sh-efculia s-agiută unu
alantu.
Lungulu shi shcurtulu s-difinescu
unu alantu.
Analtulu shi-apuslu sh-suntu elipsi
unu-a alântui.
Nintea sh-dheftura yinu unâ dupâ
alantă.
Shi-ashi Mintimenlu huzmitipseashti
fâră s-adară tsiva
sh-prâxeashti fâră s-aspună tsiva.
Lucrili s-amintă sh-elu li-alâsă
s-yină;
lucrili trecu sh-elu li-alasă
s-treacă.
Elu ari ama nu posedeadză,
huzmitipseshti ama nu-ashteaptă.
Elu bitiseashti huzmetea
sh-u-agârsheashti.
Ti-atsea elu armâni ti daima.
* * *
3. Ma s-paralavdzâ oamińilj mări,
alantsâ oamińi cheru harea.
Ma s-paraxiuseshtsâ averli,
oamińilj ahurhescu s-fură.
Mintimenlu cumândârseashti
gulindalui mintsâli a oamińiloru
shi-aumplânda-lâ mâdua,
aslâghinda-lâ splahna
sh-anvârtushinda-lâ anchirdhâserli.
Elu agiută oamińilj ta s-cheară tutu tsi
shtiu,
tutu ti tsi doru,
sh-minteashti mintea atsiloru
tsi minduiescu câ shtiu.
Adarâ ni-adrarea,
sh-tuti va sh-intrâ tu-avlachi.
* * *
4. Calea easti ca nâ fântână:
ufilisită ama nibitisită.
Easti ca golju eternu:
amplinu di-aveari.
Easti ascumtâ ama daima tu cicioari.
Nu shtu cari s-u-aibă amintată.
Easti ma veaclji di Dumnidză.
* * *
5. Calea nu ljia parti a vârnui;
ea amintă sh-bunlu shi-arăulu.
Mintimenlu nu ljia parti a vârnui;
elu aproachi sh-ayilji sh-mârtioshlji.
Calea easti ca ună foali:
easti goală ama daima axi.
Cu câtu u ufiliseshtsâ ma multu,
cu-ahâtu amintă ma multu;
cu câtu azburăshtsă di nâsa ma multu,
cu-ahâtu ma ptsânu u-acâchiseshtsă.
Armâńi tru mesi di ea.