ขนมไทยกับงานเทศกาลต่าง ๆ

ตั้งแต่โบราณกาลมา ประเทศไทย หรือ "สยามประเทศ" ได้สั่งสมขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรมอันดีงาม สืบ ทอดต่อ ๆ กันมาหลายชั่วอายุคน ทำให้ประเทศไทยมีความเป็น "เอกลักษณ์" มีสิ่งที่ทำให้คนในชาติได้รู้สึกภูมิใจในความ เป็นไทย สำหรับยายเป็นคนหัวเก่าโบราณ แต่ใช่ว่าจะไม่ยอมรับอะไรใหม่ ๆ เลยเสียทีเดียว พยายามที่จะรับทั้งสิ่งเก่าและ ใหม่ ปรับให้รับกันสอดคล้องกัน เพราะตามความรู้สึกของยายทองหยอดคนนี้ ไม่ว่าสิ่งใดก็ตาม ถ้าเป็นสิ่งดี เป็นสิ่งงดงาม จรรโลงใจ ก็ควรที่จะอนุรักษ์ไว้ถ้าเป็นของเก่า แต่ถ้าเป็นของใหม่ก็ควรจะรังสรรค์ปั้นแต่งขึ้นมา
งานบุญ งานเทศกาลต่าง ๆ ในประเทศไทยมีอยู่มากมาย ถ้าจะให้ยายนับคงไม่ หวาดไม่ไหวล่ะ เลือกเอาเฉพาะที่มีขนมไทย เข้ามาเกี่ยวข้องด้วยละกัน แต่ละภาคก็ จะมีงานบุญแตกต่างกันไปตามท้องถิ่นนั้น ๆ ความงดงามของงานบุญที่ยายรู้สึกได้ นอกจากความประณีตบรรจงของอาหาร ของหวาน ของถวายพระแล้ว ยายคิดว่าสิ่ง ที่ทำให้งานบุญมีความขลังและศักดิ์สิทธิ์ ก็จะเห็นจะเป็นการร่วมแรงร่วมใจกันของ
คนในท้องถิ่น จัดงานขึ้นมา นี่แหล่ะ ยายว่ามันคือ "เสน่ห์" ที่ใครต่อใครถึงได้หลงรักเมืองไทยของเราไงจ๊ะ

การทำบุญตามเทศกาล
การทำบุญเดือนสิบ เป็นการทำบุญเพื่อแผ่กุศลให้ผู้ล่วงลับไปแล้ว ภาคใต้ใช้ "ขนมลา" เป็นขนมทำบุญ ส ันนิษฐานว่า แต่เดิมน่าจะเรียกว่า "ขนมกะลา" เพราะใช้กะลาเจาะรูโรยแป้ง แต่ด้วยสำเนียงการพูดห้วนสั้น จึงกลายเป็น "ขนมลา" ใน ปัจจุบันในวันนั้น ขนมที่ใช้ทำบุญ จะมีแต่ขนมลาอย่างเดียว
	งานบุญข้าวประดับดินเป็นงานภาค อิสาน จะมีการทำบุญในเดือน 9 แรม 14 ค่ำ โดยมีการแจกจ่ายสลากสำหรับพระ ภิกษุ เพื่อถวายเครื่องบริขาร และเลี้ยงพระ แต่ ละรูป จะจับสลากได้แต่ละบ้าน ของและ อาหารที่จับได้ไม่เหมือนกัน ภาค กลางเรียก งานนี้ว่า "สลากภัตร"
งานบุญจุดประทีป ประเพณีการทำบุญ ตรงกับกลางเดือน 11 ขึ้น 15 ค่ำ หรือวัน ออกพรรษา ชาวเมือง ภิกษุ สามเณร ต่างพากันจุดประทีปโคมไฟ เพื่อเป็นพุทธบูชาแด่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อ ถึงกำหนดทำพิธี คือ ขึ้น 14-15 ค่ำ และแรม 1 ค่ำ เวลากลางคืน ชาวบ้านชายหญิงต่างถือธูปเทียนไปจุดถวายพระ ส่วน ทางพระศาสนามีการเทศน์ เรื่อง "อานิสงส์" การจุดประทีปโคมไฟทำกัน 3 วัน จึงเสร็จพิธี
ขนมเลี้ยงพระและขนมที่ใช้ในงานมงคลต่าง ๆ ลักษณะของขนมและชื่อที่ใช้เรียก คนไทยเรายังมีความเชื่อมั่นว่าเป็น "เคล็ด" เพื่อให้งานเป็นงานมงคลขึ้น ความเชื่อเหล่านี้ได้แก่ขนมจีน ทองหยิบ ทองหยอด ทองเอก ขนมถ้วยฟู และขนม ชั้น เป็นต้น ขนมจีน ลักษณะเป็นเส้นยาว สีขาว หมายถึง ความบริสุทธิ์ อายุยืนนาน และ "เคล็ด" ของขนมจีนที่ใช้ในงาน มงคล คือ ใช้ทั้งเส้นยาว ๆ ไม่ต้องตัด ทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง ขนมที่มีคำว่า "ทอง" ถือ "เคล็ด" ว่าร่ำรวย สูงค่า โดย เฉพาะฝอยทอง หมายถึง ความยืนยาวของชีวิต ทองเอก เป็นขนมที่ถือว่าเป็นเลิศ เพราะความหมายดี ชื่อเพราะ ตาม "เคล็ด" กล่าวว่าขนมทองเอก นอกจากจะเป็นของทองที่มีค่าแล้ว จะได้ความเป็นเอกหรือเป็นหนึ่งด้วย ฉะนั้นในพิธีมงคล สมรส หรือในพิธีขันหมากจึงนิยมใช้มาก
ขนมถ้วยฟู หมายถึงความเฟื่องฟูของชีวิต ขนมชั้น ตาม "เคล็ด" กล่าวไว้ว่านิยมทำ 9 ชั้น หมายถึงความก้าวหน้า เพื่อ ประโยชน์ในการเลื่อนขั้น เลื่อนเงินเดือน หรือเลื่อนยศฐาบรรดาศักดิ์ ของหมักดอง ไม่นิยมใช้ในงานมงคล หรืองาน แต่งงาน เพราะกล่าวกันว่า จะเกิดเหม็นเปรี้ยว เหม็นโฉ่ไม่เป็นไม่มงคล
ตักบาตรเทโว ตักในวันออกพรรษาด้วย ข้าวต้มลูกโยน (มีหางจับโยนได้) สมมติว่า พระท่านเป็นพระพุทธเจ้า เสด็จลง มาจากดาวดึงษ์ พระท่านจะลงมาเป็นขบวน เวลาใส่บาตรเทโว ผู้คนหนาแน่น ต้องแย่งกันใส่ เพราะหน้าฝน พระไม่ค่อย ได้บิณฑบาต

	พิธีสารทขนมจ้าง สารทขนมจ้าง ตรงกับเดือน 7 กลางเดือนข้างจีน หรือ กลางเดือน 9 ของไทย คนไทยเมืองภูเก็ตเรียกสารทนี้ว่า "พ้อต้อ" พิธีสารทนี้ เป็น ของชาวจีนจังหวัดภูเก็ต มีการทำบุญเพื่อระลึกถึงขุนนางชาวจีนผู้มีความกตัญญู รัก ชาติบ้านเมือง และได้จมน้ำตาย พวกชาวจีนได้ทำขนมที่ห่อด้วยใบไผ่ เรียกว่าขนม จ้าง ไปเซ่นไหว้ในน้ำ โดยเอาขนมบรรทุกเรือ แจวไป เมื่อไปถึงก็ทิ้งขนมลงในน้ำ เพื่ออุทิศให้แก่ขุนนางผู้นั้น ประเพณีนี้ พวกราษฎรชาวจีนได้ทำต่อกันเรื่อยมา แม้ ผู้ที่อยู่ไกลทะเลก็จะกระทำกันในบ้าน สมมติเป็นท้องทะเล เมื่อไหว้เสร็จเอามากิน
"ขนมเต่า" พวกชาวจีนในตำบลบางเหนียวเหนือ จังหวัดภูเก็ต ไหว้พวกอั่งยี่ที่ล่วงลับไปแล้ว ที่ศาลเจ้าบางเหนียวเหนือ ณ วันที่ 19 เดือน 7 ข้างจีน ของที่ไหว้เป็นพิเศษ คือ "ขนมเต่า" ขนาดเกือบเท่ากะทะเหล็กใบใหญ่ ๆ เรียกว่า "บางเหนียว"
ประเพณีวันสารท ตรงกับวันแรม 15 ค่ำ เดือน 10 อาหารคาวหวานที่ใช้ถวายพระในวันนั้น คือ กระยาสารท (ใช้ ทุกภาคนอกจากภาคใต้) ข้าวยาคู ข้าวมธุปายาส ข้าวทิพย์ ถ้าภาคใต้ใช้ขนมลา ขนมพอ ขนมท่อนใต้ ขนมม้า ขนมเจาะหู ขนมต้ม (ข้าวเหนียวใส่กะทิ ห่อด้วยใบกะพ้อแล้วต้ม) ยาสาด (กระยาสารท) ยาหนม (กาละแม)

วันสารท การกวนข้าวทิพย์นั้นมีประเพณีเดิมอยู่ว่าจะต้อง ใช้หญิงสาวพรหมจรรย์กวน พระราชพิธีกวนข้าวทิพย์ในบรม มหาราชวัง ในสมัยก่อนมีพระราชพิธีเริ่มตั้งแต่รัชสมัยพระบาท สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก รัชกาลที่ 1 และมีมาจนถึงสมัย รัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 เมื่อ ถึงรัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชพิธี กวนข้าวทิพย์นี้ซาลงไปพักหนึ่ง

จวบจนกระทั่งถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้า อยู่หัว รัชกาลที่ 4 พระองค์ทรงฟื้นฟูพระราชพิธีนี้อีกครั้ง เด็กรุ่น สาวมีหน้าที่กวนข้าวทิพย์อย่างเดียวจนกระทั่ง เป็นสาวใหญ่

ในสมัยก่อนผู้ที่จะกวนข้าวทิพย์นั้นจะต้องนุ่งขาว ห่มขาว ทำพิธีกวนถึง 3 วัน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึง ทรงโปรดให้ผู้กวนข้าวทิพย์นั้นแต่งตัวใหม่คือให้แต่งเครื่องสี 2 วัน การ แต่งตัวก็ต้องนุ่งจีบด้วย สำหรับวันกวนจะนุ่ง ขาวห่มขาว การนุ่งขาวห่มขาวนี้ไม่ต้องนุ่งจีบเหมือนตอนแต่งเสื้อผ้าที่เป็นสีอย่างวันต้น ผู้กวนมีเครื่องประดับอาภรณ์ อาทิ เช่น ให้สวมสังวาลย์ สร้อยผูกข้อพระหัตถ์และพระบาท แต่ถ้าเป็นสาวรุ่นสาวโตก็ใช้แต่สังวาลย์ และสายสร้อยประดับ