CUNG ÐIỆU NGHI LỄ

            Trong nghi lễ có những điều căn bản cần lưu ý, đó là: cung cách hành lễ, và âm điệu của buổi lễ.

            Phật giáo chủ trương tỉnh lặng, tư duy và chuyển hoá để lắng dừng các tư tưởng loạn động, để tập trung vào một cảnh giới, một đối tượng; và để chuyển hoá ác nghiệp thành thiện nghiệp, để đạt tới giác ngộ và giải thóat.

                        1_ Âm điệu của buổi lễ.

            Do đó âm điệu của buổi lễ: trầm hùng, tha thiết và thành khẩn

            a._ Âm thanh của pháp khí_ Âm thanh muốn được điều hòa nhịp nhàng trầm bổng để tăng phần trang nghiêm và linh cảm trong buổi lễ cần phải có những pháp khí để làm phương tiện hổ tương trong các buổi lễ như sau:” chuông, trống, mõ, bảng, tan, linh, khánh, mộc bảng, ốc, thanh la, não bạt, phách”ngoài ra còn xử dụng thêm nhạc bát âm( đàn nhị, đàn nguyệt, sáo, trống, kèn, sanh tiền, phách) trong các đại lễ.

_ CHUÔNG: Khi nghe  chuông mọi người cảm nhận tinh thần an lạc, thư thái, vì chuông có năng lực làm cho người sống được an vui, kẻ khuất được siêu thoát. “ Tiếng chuông cảnh tỉnh “: thong thả điều đặng, trầm ấm, nếu dồn dập làm tâm loạn động không phải chuông chùa.

_TRỐNG: Tiếng trống biểu lộ sự hào hùng, dũng mãnh của Phất pháp. Giáo pháp của đức Phật được ví như tiếng sấm sét phá tan vô minh, vọng tưởng, như tiếng sóng biển miên man, bất tận vang dội suốt chín tần cao và xuống đến tận địa ngục A Tỳ.

_MÕ: Tiếng kinh hòa theo tiếng mõ, âm sắc, trầm ấm, để lắng dừng các si mê vọng tưởng, mở rộng đôi mắt tuệ nhìn thẳng vào nội tâm của mình  để chuyển ác nghiệp thành thiện nghiệp, để biến khổ đau thành an lạc, biến thế gian thành Niết bàn.

            Ngoài ra các pháp khí khác như” tan, linh, khánh” cũng đều mang chung một tính chất là phương tiện để diễn tả Pháp âm để giúp hành giả phát triễn tâm linh hướng về giải thoát.

            Hãy lắng nghe hồi chuông trống Bát nhã(song hành) qua bài kệ:

            Bát nhã hội ( 3 lần )                      chuông _ trống - trống---trống

            Thỉnh Phật thượng đường ( 1 lần )       C    --       T    T              T    T

            Ðại chúng đồng văn         ( 1 lần )       C    --       T    T               T    T

            Bát nhã âm                      ( 1 lần )       C    --       T    T               T

            Phổ nguyện pháp giới       ( 1 lần )       C    --       T    T               T    T

            Ðẳng hữu tình                  ( 1 lần )       C    --       T    T               T

            Nhập Bát nhã                  ( 1 lần )       C    --       T    T               T

            Ba la mật môn      ( 5 lần, 10 lần )       C    --       T    T               T    T

            Trước hết câu ba hồi chung bảng qua chuông trống (nếu không có chung bảng, đánh 7 tiếng khai chung)”Ðổ một hồi suông (một chuông một trống) “Kế đánh ba hồi chánh thức dài đúng y như bài kệ trên, sau cùng dứt bốn (4) tiếng:  C----T         C----T. T          C---T          C

            Lễ thường đánh ba hồi, lễ lớn đánh chín hồi

            Ý nghĩa bài kệ nầy là cung thỉnh Phật tuyên thuyết lý Bát nhã và nguyện cho đại chúng hiện tiền cùng tất cả chúng sanh đều được thâm nhập giáo lý thâm diệu cứu cánh ấy.

            b._ Thanh giọng của đạo tràng.

            Thanh giọng chính của việc tụng kinh là thanh giọng trầm. Chúntg ta có thể nói tất cả các truyền thống Phật giáo đều đặt trên căn bản đó. Trong cách hành trì, truyền thống Mật tông, Tịnh  độ tông, Thiền tông đã khai triễn triệt để các phương cách tán tụng và hình thành một nền lễ nhạc Phật giáo phong phú. Căn bản của các điệu tán tụng vẫn lấy thanh âm trầm ấm làm âm thanh căn bản và nhịp điệu đều đặng theo nhịp của tim và của hơi thở trong mục đích an tâm. Thỉnh thoảng cũng có khi vị chủ lễ xướng giọng cao nhưng việc đó chỉ để gia tăng hùng lực của buổi lễ. Khi lên cao cũng không đến mức động tâm, loạn tưởng. Tựu trung có một làn  điệu căn bản trong các cách tán của Phật giáo Việt nam mà thuật ngữ chuyên môn gọi là “hơi thiền” hay “thiền vị”; Nghĩa là một làn hơi trầm  ấm nhịp nhàng với âm điệu giải thoát, khiến người nghe tỉnh ngộ, phát tâm hướng thiện.

            Muốn đạt được hiệu quả tốt đẹp, đạo tràng cần tinh chuyên luyện tập: âm điệu thanh giọng và làn hơi. Ðòi hỏi một công phu lâu bền ở quí vị. Tốt nhất là tụng kinh hàng ngày.

            Vị chủ sám tùy theo trình độ thu thập của mỗi đạo tràng mà cử, xướng những bài bản thích hợp với đại chúng, như vậy việc điều hòa âm thanh, giọng điệu mớ đạt được kết quả mỹ mãn.

                        2._Cung cách hành lễ.

            Ðây là một việc rất quan trọng chuyển tải ý niệm của chúng ta lên Ðức Phật  để bày tỏ: sự tán thán, sám hối, cầu độ...qua nghi lễ truyền  thống .

            Ðại chúng đàng sau vị chủ sám: trang nghiêm, thanh tịnh, chánh niệm thi lễ theo sự hướng dẫn của vị chủ sám.

            Chủ sám: có trách nhiệm hướng dẫn buổi lễ từ lúc bắt đầu đến lúc hoàn tất. Một sự việc vô cùng nghiêm trang kính cẩn. Thông thường ở chốn thiền môn, tịnh viện ngày trước được giao phó cho một số thầy chuyên môn cung hành nghi lễ, nên việc lễ lạy rất long trọng, hài hòa phát triễn tốt đẹp. Tình trạng ngày nay, qua chiến tranh lâu dài, chúng ta tỵ nạn nơi xứ lạ quê người. Phần nghi lễ truyền thống đã phần nào bị biến chất hoặc không được đào luyện đến nơi đến chốn nên việc hành trì có rất nhiều thiếu sót. Chúng tôi một số cư sĩ có may mắn học được từ quí thầy nghi lễ ở quê nhà từ xưa. Xin trình bày một số nét căn bản phải làm của một chủ sám, tạm thời ứng phú đạo tràng.

              a) Áo mão:Quý thầy đấp Pháp y vải vàng.Vì ảnh hưởng Lão giáo và Khổng giáo nên việc hành lễ để được nghiêm trang, hài hòa và có uy tín với triều đình, thần, dân, vua chúa nên dần dà được trang sức: Vị chứng minh đội nón Quan Âm. Vị chủ sám đội nón Hiệp chưởng hoặc nón Tỳ Lư, tay cầm tích trượng tuỳ theo buổi lễ.

   ---Cư sĩ mặc áo tràng màu lam hay màu nâu tuỳ theo địa phương, một phong cách nhu nhã, thanh thảng. Chúng ta nên duy trì trong các buổi lễ, tối thiểu vị chủ sám và duy na, duyệt chúng (chuông mõ) nên mặc áo tràng.

            b) Vị trí---Trước khi hành lễ vị chủ sám đứng phía bên chuông mặt quay về mõ. Mật niệm chú minh tâm “ Án ma ni bát minh hồng” (10 lần). Sau ba hồi và ba tiếng chuông dứt. Vị chủ sám vái vào Pháp tòa (chiếu) niệm “Nam mô khởi giáo A Nan Ðà tôn giả”để nhớ tưởng công đức của ngài A nan đã lập ra pháp tòa lần đầu tiên. Bước vào giữa chiếu, hơi lệch bên chuông một chút, măt hướng về tôn tượng.

            c) Lạy--- Chủ sám vào vị trí xong, lạy ba lạy trước khi quỳ xuống niêm hương. Nếu  làm lễ an vị Phật, chỉ lạy một lạy vì trên bàn thờ chưa có Phật. Lạy và vái về sau theo trong khoa nghi. Khi công văn tuyên sớ, chủ sám trở về chỗ ban đầu (bên chuông) để niệm Phật hoặc nghỉ xã hơi, phải trở vào trước khi dứt sớ “Hòa nam bái bạch” để lạy trình sớ xong.. Tránh một bên để trai chủ khỏi lạy vào lưng chủ sám. Sau tam tự quy, chủ sám phải thủ chuông cho duy na và duyêt chúng vào lạy ba lạy mới hòan tất.

            Lễ Phật (3) lạy, có khi một lạy theo nghi.

            Lễ Linh (2) lạy, khi quan tài còn trên đất, xem như còn sống.

            Lễ Ljnh (4) lạy, sau khi đã chôn hay hoả táng xong.

            d) Quỳ---Khi niệm hương, Bạch Phật, Xướng sớ, Phục nguyện, chủ sám và trai chủ phải quỳ

            e) Thái độ--- Chủ sám luôn trang nghiêm, thanh tịnh, bình tỉnh giữ chánh niệm, quán tưởng thích hợp qua từng đoạn kinh, kệ, chú...Tránh thái độ vội vàng, khó chịu, bất bình, nhất là hành động bất kính và ngôn ngữ thô, lớn tiếng , ngoài cuộc lễ.

            g) Âm điệu, bài bản--- Cử các điệu: tán, bạch, thỉnh, tụng...vào ra phải rõ ràng,để vào pháp khí được thuận tiện và đúng nhịp. Xử dụng bài bản hợp với ý nghĩa: Bài cúng Phật, bài tiền Linh rõ ràng. Nhất là các bài thán, tình cha con, nghĩa vợ chồng đừng để nhầm lẫn.

            h) Chú nguyện--- Tác bạch thời gian, nơi chốn phải chính xác. Tên họ hương linh, trai chủ minh bạch đầy đủ, tránh nhầm lẫn gây phiền não cho gia đinh trai chủ.

            Khi lễ tất, vị chủ sám nên vái tả hữu để tỏ lòng biết ơn: Long Thiên, Hộ pháp, Thiện thần, cũng như quí vị trong đạo tràng đã bảo vệ, hộ đàn, giúp đỡ cho buổi lễ thành tựu viên mãn./

Next