|
Ramin Farahani (1969,Teheran) studeerde film aan de Universiteit voor de Kunsten in Teheran en regie aan de Nederlandse Film en Televisie Academie Amsterdam. Met Joden van Iran heeft hij het eerste grote filmische portret gemaakt van joods Iran sinds de Islamitische Revolutie. Niemand eerder durfde het aan om dit onderwerp te filmen. De documentaire is in 2002 opgenomen.
De film richt zich op het dagelijks leven in Teheran, Shiraz en Isfahan. De joden vormen een gesloten gemeenschap, die moeilijk vreemden toelaat. In bepaalde opzichten mogen joden meer dan moslims: de vrouwen hoeven in eigen kring geen sluier te dragen, ze mogen sekse-gemengde feestjes geven en men mag op sjabbat wijn drinken. Maar wat heb je daaraan als je bijvoorbeeld geen overheidsbaan kunt krijgen, omdat je joods bent? Toch zijn velen verknocht aan hun vaderland, waar al duizenden jaren joden wonen.
Het duurde maanden voordat Farahani vertrouwen had gewonnen. Hij had allerlei papieren nodig: om überhaupt te mogen filmen, om contact te mogen leggen met joodse organisaties. Via het Bureau Buitenlandse Pers en een commerciële media-agent is dat gelukt. Ook de politie en de geheime dienst waren op de hoogte. Het lastigste incident vond plaats toen Farahani met zijn Iraanse ploeg bij een joods bedevaartsoort filmde. Hij werd door enkele joden aangevallen. Het duurde twee weken voordat hij weer de moed had om verder te werken.
De joden in Iran zijn erg voorzichtig. Met de Islamitische Revolutie in 1979 vond er een golf van executies plaats, waarbij de ‘kapitalist’ Elghanian werd omgebracht, leider van het Joods Comité in Teheran. Maar ayatollah Khomeini zei ook:‘Wij maken onderscheid tussen Joden en Zionisten’. Dit betekent dat joden niet in elk opzicht worden tegengewerkt, ook niet door de huidige president Khatami.
In 1979 woonden er nog honderdduizend joden in Iran. Nu zijn dat er 20.000, want velen emigreren. Joodse jongeren van nu hebben meer ambities dan het drijven van een winkel of het opzetten van een onderneming. Ze zijn hoogopgeleid en trekken naar Turkije of Oostenrijk, en verder naar Israël of de Verenigde Staten. Farahani neemt ons mee naar vele milieus en spreekt met jong en oud. In een joodse kleuterklas zitten meisjes met hoofddoekjes vrolijk te zingen. Een scholiere is minder vrolijk: ze is door een lerares godsdienst uitgemaakt voor ‘onrein’, omdat ze joods is, en besluit naar het Westen te emigreren. We horen het trieste verhaal van de eigenaar van een winkel met tars, Perzische snaarinstrumenten. Maar we komen ook thuis bij twee sportleraressen, die dikke vriendinnen zijn, hoewel de een moslim is en de ander joods. Ook hun zoons zijn vrienden: ze luisteren samen naar trancemuziek en gaan samen uit. Een eenzame oude vrouw, wier familie naar Israël is geëmigreerd, wordt vanuit het Joods Ziekenhuis in Teheran overgebracht naar het joodse bejaardentehuis.
Het lukte Farahani ook om enkele van de ‘spionnen voor Israël’ te filmen die in 1998-1999 werden opgepakt en bedreigd met de doodstraf. Ontroerend is het popconcert voor de vrijgelaten vaders.
|
