ÁframI.
Auður Álfhildur starði svipbrigðalaust á landið. Hún var stödd á þilfari lítils vélbáts, sem bar hana ótt meðfram ströndinni, – burt þaðan, sem hún hafði dvalizt með móður sinni í fjórtán ár, eða frá því að hún var sex ára barn, – burt!Í léttum leik, skyldum blaki vængsins, – þannig hafði stúlka þessi lifað, síðan hún mundi fyrst eftir sér, – ósnortin af skugga og myrkri. Í vitund hennar höfðu hinir dökku litir ekki verið til nema sem skemmtilegar andstæður í tilbrigðum yfir fjöllum, himni og gróðrarvíðáttu landsins. Hún saknaði daganna, þótt hver þeirra færði henni alla jafna mikla hversdagslega önn, eins og víst flestu öðru fólki sveitarinnar . . . Ævinlega svaf hún laust síðari hluta nætur. Þá hvíldi hún líka oft glaðvakandi og horfði inn í ljósbjarma frá sól, sem enn var ekki stigin upp fyrir fjöllin. Það var eins og hún fyndi fyrst draum sinn í vökunni. Sumar jarðarinnar steig í ilmbylgjum að vitum hennar, fékk nasavængina til að þenjast og titra, líkt og blómmjúka snoppu fullmettaðrar kindar, sem minnist við stráin. Og fáklætt steig þetta tvítuga barn slóð sína í grasið: há og grönn stúlka, andlitssvipur hennar einbeittur, tendraður glöðum loga, sem gaf svipnum í senn ákafa og léttan hýrleik. Hún greip höndum saman yfir höfði sér, vatt sér mjúklega til í mjöðmunum, teygði sig, strauk jafnt ógreitt hárið aftur með vöngunum, snart brjóstin, – hló, gat ekki komið við þau nema stutt og snöggt. Þetta voru svo stór brjóst, alltof stór, en það var samt svo gaman, svo gaman: Æskan – ljósbylgja án andstæðu sinnar, skuggans, braut fram í öllum viðbrögðum ungu stúlkunnar, hóf þau stundum upp í villtan gáska. Þá hreyfði Auður Álfhildur sig hratt, hljóp langa vegu, sporlétt, támjúk. Svo hvíldi hún á jörðinni. Sums staðar bar bláleita skugga yfir gróðurlendið; annars var það ljósgrænt og heitt. Auður Álfhildur skalf af lífsfyllingu. Hún lokaði augunum og lagði vangann að jörðinni.
Æskan – skuggalaus hækkandi dagur.
Nú var júlímánuður, – sumar. Nei, sumarið var ekki sannleikur, ekki fyrir þessari ungu stúlku að minnsta kosti. Það var í nóvember, var þegar vetur ríkti, sem lík móður hennar, brotið á báðum fótum og skaddað á höfði, hafði verið borið til bæjar. Þennan nóvemberdag hafði snjóflóð fallið úr Háhyrnu á Brattahlíð. Brattahlíðarfólkið hafði séð það bruna fram í tröllslegum hamförum, rífa með sér allt, sem lauslegt var, einnig konuna, sem fólkið hafði átt orðaskipti við tæpum stundarfjórðungi áður en flóðið skall yfir. –
Auður Álfhildur greip annarri hendinni snöggt í eitt stag siglutrésins. Henni hafði skyndilega slegið fyrir brjóst. Hún vissi ekki, hvort þetta var sjóveiki. Henni leið alltaf svo illa. Hún hafði verið skilin eftir ein í myrkri. Vangi hennar fölur, sársauki í svipnum og tregaþungi, blómskrúð hennar bliknandi, en í gegnum það bjarmaði samt máttug hamingjuþrá. Fyrst nú var hún sér þess fyllilega meðvitandi, hversu glöð hún hafði áður verið, – glöð. Stundum gat hún ekki trúað því. Það var þegar henni leið verst.
Móðir hennar sagði:
– Hjartað mitt!
Dóttirin fór alltaf að gráta, þegar hún minntist þessara orða. Hún gat aldrei minnzt neins frá samveru þeirra nema fella tár. Því olli hamingjan, sú hamingja, sem hún gat aldrei öðlazt aftur. Hún reyndi því að hugsa sem minnst um móður sína, reyndi að gleyma öllu, sem þeim hafði farið í milli. Samt gat hún ekki annað en minnzt þessa . . . Vinir hennar sáu, að hún var angruð. Auði þótti það sárt, og hún grét yfir því, þegar hún var ein. En svo kom einhver til hennar og talaði við hana. Þá varð hún enn daprari. Það var heldur ekki langt liðið á veturinn, þegar hún komst að raun um, að hún gæti ekki verið lengur í sveitinni. Hún óttaðist, að aldrei mundi hún geta orðið þar glöð framar. Og hún sagði vinum sínum frá því. Hún vildi fara. Þeir sögðu hvorki já né nei, heldur eitthvað annað, sem máske þýddi ekki neitt. Kannske vissu þeir ekki, hvað þeir áttu að segja. Svona var þessu tekið. Það kom ekki illa við ungu stúlkuna.
Ég vil fara . . .
Auður hugsaði mikið um það. En lengi vel vissi hún ekki, hvað hún ætti helzt að gera af sér. Ósjálfrátt fór hún þá að brjóta heilann um ýmislegt, sem móðirin hafði sagt við hana, en hún ekki gefið gaum að fyrr en nú.
Móðir hennar sagði:
– Lífið deyr með gleðinni.
Auður Álfhildur efaðist ekki um, að þetta væri satt. Hún hafði aldrei staðið móður sína að ósannindum. En hversu hörð, köld og miskunnarlaus voru ekki þessi orð? Hún vildi gleyma þeim . . . gleyma . . . Samt hlustaði hún eftir þeim. Hún varð hræddari og vanmáttugri, eftir því sem hún hlustaði lengur.
Hún hvíslaði:
– Mamma, þú vilt ekki angra mig?
Og móðir hennar sagði:
Dreifðir þú, dagstjarna !Nei, hún gat ekki þolað enduróm þessa ljóðs, ekki nema allra snöggvast; stundum alls ekki. Þó vildi hún heyra hann . . .
dimmu nætur,
glöð, af glóbreiðri
götu þinni . . .
Og svo kom spurningin:
Hvert get ég farið?
Svona leið veturinn hjá . . .
En mjög var það eiginlega undarlegt: Seint í vor kom alveg fyrirhafnarlaust sú úrlausn, sem hún gat strax sætt sig við: Niður að sjónum skildu spor hennar liggja, – þangað, sem var dálítil húsaþyrping, malarkambur og mikill sandur í fjörunni. Þar lék hún sér í skjóli föður og móður í þau sex ár, sem faðir hennar lifði eftir að fyrsta og einasta barnið hans fæddist í þennan heim . . . Unga stúlkan var einmitt að hugsa um pabba sinn, þegar henni kom þetta í hug. Hún hafði oft spurt mömmu sína eftir honum, og einu sinni hafði hún spurt:
– Grét ég mikið, þegar pabbi dó?
Móðir hennar sagði:
– Já, þú grézt, en fyrsta bernska syrgir aldrei.
Nú var Auður ekki lengur eins og þá. Samt leið henni mun betur eftir að hún vissi, hvert hún ætlaði að fara. Hún mundi ýmislegt fallegt frá bernskustöðvunum, sumt yndislega fallegt. Hún vonaði, að sér gæti liðið þar betur en hér. Einstaka sinnum var hún alveg viss um það. Þá hlakkaði hún til.
Móðir hennar sagði:
– Dauðinn getur stundum verið undarlega skammvinnur.
En í morgun, þegar ein af vinstúlkum Auðar fylgdi henni úr hlaði, bjó engin tilhlökkun með henni. Hún nam ekki staðar til að undrast yfir gulblikandi sóleyjabreiðunum og rauðum súrgrésisflekkjunum í túninu, tók heldur ekki eftir leik geislans í glöðu vatni árinnar. Og hin nálægu fjöll dalsins, sem moldin klæddi mjúkri, marglitri voð gróðrarins fast upp undir kletta og nú sýndust í mistri og móðukenndu ljósi morgunsins hafa þokazt langt í fjarska, – ekki einu sinni þau fengu snortið brjóst hennar björtum hljómi . . . Svona skildu þær, sveitin og unga stúlkan. Það eina, sem snart hana, var að sjá, hversu vinstúlka hennar var umkomulaus á svipinn. Auði langaði til að segja eitthvað fallegt við hana. En þegar til kom, fann hún sig ekki geta það.
II.
Bátnum miðaði stöðugt í vesturátt. Unga stúlkan stóð enn við öldustokkinn og hélt sér í stagið. Hún andaði dýpra en hún átti vanda til, reyndi þannig að losna við óþægindin fyrir brjóstinu, en henni létti samt ekki.
Vinir þínir eru langt í burtu . . .
Miðskipa – á lestarhlerunum – sat kona, á að gizka um þrítugt. Hún og Auður Álfhildur voru einu farþegarnir sem voru á þiljum uppi. Kona þessi var Auði algjörlega framandi, – sagðist vera að fara til fundar við skyldmenni sín í kaupstaðnum.
– Ætlar þú kannske eitthvað lengra? spurði hún.
– Nei, anzaði unga stúlkan.
Samferðakonuna langaði auðsýnilega til að spyrja Auði eitthvað frekar um fyrirætlanir hennar, en hún gerði það samt ekki.
– Hvað ætli við eigum langan tíma eftir? spurði hún loks tómlátlega.
– Líklegast tvo tíma, sagði Auður. – Þetta fer nú óðum að styttast. Hún reyndi að bera sig vel.
– Hvað manni getur eitthvað verið ómótt! sagði samferðakonan og greip hikandi fyrir mun sér með vasaklút sínum.
Auður Álfhildur horfði á hana beygja sig yfir öldustokkinn og kasta upp. Þetta var hávaxin kona í svartri aðskorinni peysufatakápu. Það fóru um konuna snarpir kippir. Hún sveigðist sitt á hvað, riðandi, en þó mjúklega, meðan hún var að komast aftur frá öldustokknum yfir á lestarhlerann. Hún hristi höfuðið og hló að þessu.
– Líður þér ekki betur núna? spurði unga stúlkan.
Konan þurrkaði óþverrann af vörum sér.
– Jú, mun betur, sagði hún.
– Já, anzaði Auður Álfhildur. Henni kom ekkert upplífgandi í hug, ekkert, sem orkaði að breyta hinu slitrótta, marklausa og innantóma samtali þeirra í skemmtilega samræðu. Hún var bæði orðin köld og þreytt á að standa svona á sama stað, því sem næst hreyfingarlaus. Samt breytti hún ekki til, kom sér ekki að því, varð svo æ sljórri og sljórri fyrir umhverfi sínu, skynjaði ekki í því neina tilbreytni, fannst það lífvana og ömurlegt. Hún hallaði sér út yfir öldustokkinn, en gat ekki selt upp.
– Nú, nú, var sagt að baki hennar.
Unga stúlkan leit við. Gervilegur maður að vallarsýn stóð frammi fyrir henni og sté ölduna af leikni. Hann virti Auði fyrir sér: Fagurlega vaxin stúlka um tvítugt, í ljósblárri, þunnri kápu, með silkiklút yfir höfði sér og bundinn undir kverk, – í hvítum gúmmískóhlífum, sem klæddu dálítið upp eftir kálfanum. Sjálfur var maðurinn stórskorinn og ófríður í andliti, en tillit hans var trútt og föðurlegt. Þetta var skipstjórinn.
– Þú ert veik, stúlka mín. Bezt væri fyrir þig að vera niðri í. Heldurðu það ekki? . . . Hann sagði þetta mildilega.
– Ég veit það ekki . . . Auður reyndi að brosa til konunnar á lestarhleranum.
– Ég held það sé nú öllu betra að vera hér uppi, sagði samferðakonan. – Þarna niðri er alltaf mesta svækja.
Skipstjórinn hló.
– Jæja, eins og þið viljið, sagði hann. – Alveg eins og þið viljið góðurnar, og hann lét þær einar eftir á þilfarinu.
Enn reyndi samferðakonan að brjóta upp á umtalsefni við Auði. Unga stúlkan sagði lítið annað en já og nei, stundum ekki einu sinni það, – fékkst bókstaflega ekki til að tala. Konan kunni þessu auðsýnilega mjög illa, hafði víst alls ekki vanizt slíku á ferðalagi. Hún varð leið á svipinn og sneri sér frá ungu stúlkunni. Þær horfðu hvor í sína áttina, konan til hafs, Auður til lands. Þannig leið langur tími. Svo var það allt í einu, að Auður Álfhildur herti ósjálfrátt takið um stagið. Það lifnaði skyndilega yfir andliti hennar, og brosið varð henni eins og meira eiginlegt. Hún hreyfði líflega til fæturna og vippaði sér á tá. Hjartslátturinn örvaðist, blóðið rann hraðar. Athygli hennar var glaðvöknuð. Sterk, seiðandi eftirvænting var orsök þessara skyndilegu hreyfinga. Útsýnið upp til landsins hafði öðlazt líf hið innra með henni og orkaði huggleðjandi. Hálfóljósar, en þó bjartar minningar aftan úr bernsku höfðu allt í einu eins og varpað gliti yfir fjöll og hlíðar: Hér var stuttur, en breiður fjörður – og furðanlega snotrir grasgeirar í hlíðunum. Kaupstaðurinn stóð nokkuð dreift undir fjallinu að norðanverðu. Bara velgróið fjall; maður sá það bezt nú, þegar maður var kominn svona nálægt – og dálítið kjarr í hlíðunum, þegar inn í dalinn kom, – lítinn dal, en snotran – inn af botni fjarðarins . . . Auður Álfhildur var teinrétt og styrk eins og blóm, sem þekkir ekki kalviðri, bara hlýregn og sól. Sjóveikin, þreytan, ömurleikinn. – og einnig samferðakonan, skipstjórinn og báturinn – hvað var orðið af þessu öllu saman?
. . . Unga stúlkan flýtti sér sem mest hún mátti að útvega sér herbergi á gistihúsinu og koma þar fyrir dótinu sínu, fannst hún ekki hafa nokkurn tíma til að borða eða drekka kaffi, ekki núna, ekki strax. Bara út, út!
Hún gekk hratt og í gáskafullri eftirvæntingu, hafði alhyglina óskipta við umhverfið. Hún sá marga báta við bryggjur og í fjörum, allt frá opnum smáfleytum upp í stóra þiljubáta. Margir voru traustlegir og fagrir á að líta, og það lagði frá þeim angan af tjöru og trjákvoðu. Kaupstaðurinn hafði vaxið talsvert í þessi fjórtán ár, sem Auður Álfhildur hafði verið fjarverandi, – teygt sig út og inn með hlíðinni og upp eftir henni, þanið úr sér á alla vegu, lagt undir sig bæði iðjagræn tún og malarauðnir. Hér var mikið um nýbyggð hús. Sums staðar stóðu þau í löngum og beinum röðum – og ávalar götur á milli þeirra. Línu allflestra þeirra voru beinar og hvassar, og einstaka var húðað utan með svörtum og hvítum steini, og það gljáði á það í sólskininu. Mörg risu þau fagurlega af grunni og voru stoltaraleg.
Unga stúlkan gekk upp úr kaupstaðnum. Hér höfðu verið mýrarfen og ógirt land, þegar Auður fór að heiman; nú sá hún þarna slétt og víðáttumikil tún með háu grasi . . . Sannarlega fannst ungu stúlkunni reisn bernskustöðvanna hafa aukizt að miklum mun. Það var alls ekki fjarri sanni, að þetta vekti henni sjálfstraust og öryggiskennd . . .
Hún var aftur komin niður í kaupstaðinn, hafði farið hratt yfir, en nam nú skyndilega staðar og litaðist um eftir húsinu, sem hún og foreldrar hennar höfðu búið í. Auður mundi staðinn greinilega, – flýtti sér þangað og var komin fyrr en varði. Þetta var orðið allt annað hús, búið að byggja það upp að nýju, stækka það meira en um helming og koma þar fyrir verzlun með stórum sýningargluggum. Auður Álfhildur hafði vonazt eftir að sjá hér húsið sitt . . . Án þess hún veitti því eftirtekt, var hún komin á leið niður að sjónum, næstum hljóp troðninginn, sem hún hafði ævinlega trítlað eftir niður í fjöruna sem lítil telpa, stundum til að leika sér í sandinum, en líka oft, oft til að taka á móti pabba, sem var að koma á bátnum sínum úr róðri.
Æska – ljósylgja án andstæðu sinnar, skuggans . . .
Nú stóð hún hér – gjafvaxta, framandi aðkomustúlka – ein síns liðs – og hafði glatað þeirri gleði, sem fyrir skömmu söng í brjósti hennar . . .
– Þú ert veik, stúlka mín, sagði skipstjórinn.
Hún sneri sér við, en vissi ekki, hvað hún átti af sér að gera. Átti hún að halda þarna inn götuna, loka sig inn í herbergi sínu og sofa? . . . Auður hlýddi ekki þessari hugsun. Hún ranglaði inn með fjörunni, fram með beitukróm, bátum, hjöllum, skekktum vindum, spilgörmum. Loka sig inni . . . Þessi þrjú orð, – hún gleymdi þeim ekki. Þau áttu sér hjá henni einhvern hljómgrunn, endurómuðu í hug hennar, og hún hafði nægilega mikla ró í sér til að hlusta eftir ómi þeirra í allt að því djúpri íhugun. Næstum strax fóru þau að vekja hjá henni aðrar hugrenningar en fyrst, og þannig urðu þau henni mjög kærkomin dægradvöl: Bara ef henni væri mögulegt að loka sig inni með einhverju viðfangsefni, rígbinda sig einhverju sérstöku, beita allri orku sinni og getu í einhverja vissa átt, – þá mundu sársaukaþrungnar raddir tregans hafa hljóðara um sig, þá mundi hún ekki vera eins ein og döpur með sjálfri sér, mundi ekki sífellt vera að flýja sjálfa sig í þeirri kaldhæðnislegu tálvon, að geta allt í einu skipt um ham og dansað fram í ungu og angandi skrúði sínu á ný . . .
Vertu ekki með slíkar hugsanir, Auður. Þú vinnur ekkert á með þeim. Gakktu heldur til herbergis þíns og sofðu. Láttu þreytuna líða úr þér, já, sofðu í alla nótt, en vaknaðu samt snemma í fyrramálið. Vittu svo, hvort þú getur ekki gert eitthvað að gagni!
Hún hlýddi, fór inn – háttaði, lét aftur augun. Og hún sofnaði . . . sofnaði, svaf lengi.
Litlu eftir að hún vaknaði, greip hún vasabókina sína, reif úr henni blað og ritaði á það:
UNG STÚLKA ÚR SVEIT
óskar eftir góðri vist nú þegar. Upplýsingar í matsölu- og
gistihúsinu "Báran" eftir kl. 8 s.d.
Herbergi nr. 31.
Auður hugsaði sem svo, að það gæti kannske borið einhvern árangur að birta þetta í blöðunum. En hún hafði ákveðið að gera eitthvað í dag, eitthvað sem um munaði. Svo, – já, mjög fljótt – komst hún að raun um, að hún var gjörsamlega ráðalaus, vissi ekkert, hvað hún átti að taka sér fyrir hendur . . . Stundum nam hún staðar úti á miðri götu, við búðarglugga eða á gatnamótum, einbeitti huganum, hugsaði, hugsaði. En það var eins og hún kæmi inn í tómt hús, sem vantaði í bæði hurðir og glugga.
Vinir þínir eru langt í burtu . . .
Alveg sama. Þetta var þrátt fyrir allt betra en heima í sveitinni. Hér var ekkert vökult auga, sem reyndi að skyggnast inn í hug hennar, enginn, sem spurði hana, hvort hún hefði ekki gaman af að skreppa þetta eða hitt – eða hvort ekki væri hægt að gera eitthvað fyrir hana, sem henni þætti vænt um. Víst var þetta betra, mun betra. Hún fékk þó að vera hér í friði, óáreitt, ein . . . Lítið barn hljóp á móti henni og hélt á einhverju glingri í annarri hendinni, – hljóp brosandi með glingur sitt. Auður horfði á eftir barninu, þar til það hvarf henni sjónum. Var svo ekkert meira? Jú, þarna skammt frá voru tvær konur. Þær spenntu bera handleggina í kross yfir brjóstum sér, lutu hvor að annarri og töluðust við . . . Eftir litla stund hafði unga stúlkan gráan, brimþveginn malarkambinn undir fótum, en hún nam hér ekki staðar eins og í gær, heldur hélt áfram og horfði stöðugt í kringum sig, eins og hún væri að leita eftir einhverju. Niðri við flæðarmálið sá hún, hvar men réðu báti til sjávar, og hér varð á leið hennar gelgjulegur drengur, sem hélt á ýsuspyrðum í báðum höndum. Hann bar sig aumkunarlega, var víst orðinn sárhentur af burðinum . . .
Morguninn var hljóður og birtan frá sólinni mjúk. Kaupstaðarlífið var eins og hjúpað róandi þögn, virtist vera milli svefns og vöku, spor næturinnar ekki ennþá máð af brám þess. En þetta varaði ekki nema stutta stund. Fjarlægur kliður barst skyndilega um loftið, og hann hækkaði stöðugt, eftir því sem unga stúlkan hélt lengra inn með sjónum. Hún breytti lítið eitt um stefnu, rann á hljóðið, fannst það einna helzt minna sig á skvaldur fuglsins í flæðarmálinu, þegar bátarnir voru sem óðast að koma að á morgnana og ætið var nóg. Brátt greindi Auður mannsraddir innan um skvaldrið, – orð og setningar á stangli, og það leið ekki á ýkjalöngu, þar til blasti við henni mynd, sem ölvaði og gladdi: Steinsnar frá sér sá hún fólk á öllum aldri, mest þó af unglingum og kvenfólki, vera að vinna við fiskbreiðslu á grjótreitnum. Hér var loftið höfugra en inni í kaupstaðnum, mettað af frískri, saltri angan frá sjó og sólheitum fiski. Á víðáttumiklum svæðum þöktu hvítar fiskibreiður gráblátt grjótið. Vagnar þutu með gný fram og aftur um brautarteina, sem lágu því sem næst eftir miðjum reitnum. Og hópurinn bylgjaðist í kring um stakkstæðin og út frá þeim með léttum hreyfingum.
Í námunda við brautarteinana, þar sem mátti hafa gott útsýni yfir fólkið á reitunum, stóð maður nokkur og hafði það eitt fyrir stafni að skrifa eitthvað á fjalarbút, sem hann hélt á í annarri hendinni. Auði Álfhildi fannst hann karlmannlegur álitum. Þó var eitthvað það í svip hans og framkomu, sem hún virti fyrir sér með því nær flóttalegu tilliti, eitthvað hvikult, en þó um leið ófeimið, óhlédrægt, gustmikið og laungróft, – eitthvað, sem hún gat ekki gert sér grein fyrir, en þó hafði á hana lokkandi áhrif. Hann var berhöfðaður og hárið snoðklippt. Hnakkinn hár og mikill í sér. Vaxtarlagið þróttmikið og tígulegt. Hann var klæddur þunnri, köflóttri skyrtu, sem var opin í hálsmálið, og sást þar í brúnt, loðið brjóstið. Hann var í svörtum pokabuxum, sem hann reyrði fast að sér í mittið með breiðri leðuról. Á fótum sér hafði hann klunnalega vatnsleðurskó. Þeir voru reimalausir, og það var eins og fæturnir lékju í þeim lausir, þegar maðurinn færði sig úr stað . . . Þannig kom þessi maður Auði fyrir sjónir. En í rauninni vildi hún ekki láta útlit hans verða sér að viðfangsefni, heldur hitt, hvort hann væri nú ekki einmitt sá, sem réði vinnunni, og hvort hér væri nú ekki möguleiki fyrir hana til að hafa ofan af fyrir sér, þar til öðruvísi réðist. Hún vildi ganga úr skugga um það og var ákveðin í að gera það strax.
Maðurinn tók kveðju hennar án þess að líta upp, talaði eitthvað niður í fjölina sína, leit svo snöggt á Auði, festi auga á henni, – lengi, frek augu og nærgöngul, og það brá fyrir í þeim heitu bliki. Loks sagði hann:
– Það er góða veðrið núna. Gaman að leika sér í sólskininu . . . Röddin var djúp, en þó alls ekki óþýð eða myrk.
Unga stúlkan reyndi að brosa.
– Já; en ég átti eiginlega erindi við yður. Segið þér ekki fyrir verkum hér? . . . Þetta var klaufalegt hjá henni, og það var ekki laust við, að skjálfti væri í rómnum. Henni þótti það miður. Því þurfti hún endilega að láta finna hjá sér veikleika?
Hinn ungi verkstjóri hló.
– Ja, það er að segja, þar til karlinn hann pabbi skreiðist á löpp. Ég gæti trúað að hann gerði það aldrei.
Hvers vegna horfði hann stöðugt á hana með þessu augnaráði, horfði sérstaklega á brjóstin, mittið og fótleggina, eins og hann mundi þá og þegar éta hana upp til agna með augunum? Þannig hafði enginn karlmaður litið hana fyrr – að minnsta kosti ekki, svo að hún vissi.
– Ertu kannske að leita eftir vinnu? spurði hinn nýbakaði verkstjóri í dálítið drýgindalegri og mengaðri tón en fyrr.
– Já, anzaði hún treglega.
Hinn ungi ráðamaður setti totu á munninn.
– Nú, sagði hann, dró orðið of leit upp í loftið, líkt og slík málaleitun væri fjarstæða ein og gæti ekki undir nokkrum kringumstæðum komið til greina. Hann þagði lengi, eins og hann væri að yfirvega eitthvað sérstaklega merkilegt. Svo brá hann hendinni sem snöggvast upp í snoðklippt hárið – og hann þagði um hríð – en þegar hann síðan fór að tala, bar hann ótt á:
– Segðu mér! Þú ert alveg ný hér? Ég man ekki eftir, að hafa séð þig fyrr. Ný stúlka í bænum, ha, er það ekki?
Unga stúlkan var ekki í skapi til að hafa gaman af þessu.
– Ég kom hingað í gær, sagði hún bara. Annað eða meira þessu viðvíkjandi skyldi hún aldrei segja – neinum. En hvers vegna var þessi ókunnugi maður að spyrja hana út í það, sem honum kom ekkert við? . . . Það var komin þykkja í Auði. Hún sneri sér hálfvegis frá hinum líttreynda verkstjóra, eins og hún vildi ekki tala frekar við hann.
Hann þóttist ekki taka eftir því, en spurði:
– Hvað heitirðu?
Fyrst var eins og hann ætlaði að fara að hlæja að nafninu, en svo hafði hann að upp eftir henni eins og það hefði komið ónotalega við hann . . . Þótti honum nafnið hennar óviðkunnanlegt . . . eða . . . var honum það eitthvað kunnugt síðan í vetur, að það hafði staðið í blöðunum ásamt nafni móður hennar sáluðu, þegar sagt var frá slysinu?
Verkstjórinn vingsaði hægri hendi kæruleysislega eins og hann væri að kasta einhverju ómerkilegu á grjótreitinn.
– Komdu, sagði hann næstum því ögrandi. – Já, komdu bara í fyrramálið klukkan sjö. Þú skalt ekki verða rekin heim, þótt karlinn skreiðist einhvern tíma á löpp.
– Jæja, sagði Auður, barðist við þykkju sína og gerði sér upp hlátur.
Verkstjórinn, hinn ungi ráðamaður, hristi höfuðið, samt ekki mjög ólundarlega; skaut augnabrúnunum upp á ennið í krappan boga, horfði þannig á eftir stúlkunni, sérstaklega þar á hana, sem hvíta skóhlífin nam við öklann . . .
Auður Álfhildur reyndi að herða sig upp. Því hafði hún gert sig að smástelpu frammi fyrir þessum galgopa? Tvítug stúlka, og alltaf eins og krakki. Framkoma hennar varð að mótast af meiri festu framvegis en hingað til. Henni var nauðsynlegt að afla sér staðgóðrar þekkingar á lífinu. Það var mest um vert. Ekkert minna mundi duga henni . . . Þannig hugsaði hún lengi og í margvíslegum tilbrigðum. –
Dagarnir liðu hjá með sólskini hið ytra. Auður Álfhildur sat á vagni ásamt fleiri stúlkum. Vagninum var ekið af ungum mönnum, sem lögðu alla orku sína í að komast sem hraðast. Og Auður Álfhildur dreifði hvítum fiski um grábláa grjótreita. En hver þekkti það líf, sem hún raunverulega hafði við að stríða?
Þú ert veik, stúlka mín . . . Þau komu enn þessi orð.
Sá, sem átti mest undir sér í fiskvinnunni, – auk aðalverkstjórans, sem var veikur, hafði víst verið það síðan snemma í vor – skipaði Auði Álfhildi dag nokkurn að merkja fáeina fiskpakka, sem voru sér inni í stóru húsi. Hann sýndi henni blikkbleðil, þar sem voru í klippt orð og tákn, sem Auður vissi ekki hvað merktu. Svo sýndi hann hanni líka litskúf og svarta málningu.
– Bara svona, sagði hann og lagði blikkbleðilinn á einn af fiskpökkunum. Hann gerði þetta hirðuleysislega og hálfvegis eins og utan við sig, horfði meira á ungu stúlkuna en það, sem hann var að vinna, gerði sér meira far um að brosa sem mýkst en að skýra út fyrir henni starfið. Þó hampaði hann litskúfnum fimlega, vætti hann í málningunni, sullaði honum snöggvast yfir, lét hann síðan leika í greip sinni. – Sjáðu, sagði hann. – Þetta er öll kúnstin. Þú klárar það eins og að drekka vatn . . . Hann var dálítið ör.
Hún sagði ekkert, bara hló að hinum unga valdamanni, hafði dálítið gaman af tilburðum hans og tali.
– Já, alveg eins og að drekka vatn, sagði verkstjórinn aftur, hóf brjóstið hátt, leitaði að orðum, en fann engin, sagði ekkert. Léttleikinn var horfinn, nema brosið eitt. En var það lengur bros?
Það var engu líkara en eitthvað válegt hefði allt í einu gerzt og lostið piltinn og stúlkuna uggvænni undrun. Hann hafi fært sig nær henni, stóð um stund hreyfingarlaus með magnþrungið óþol í svipnum. Ef til vill var honum það ekki sjálfrátt, sem gerðist á næstu augnablikum. Hann var kannske ekkert verri en menn yfirleitt, máske í flestu eins og allur fjöldinn, nema hvað fýsn hans var ef til vill óvenju villt – taumlaus. Áreiðanlega laut hann engri hugsun lengur, skynjaði ekkert annað en ólgu blóðsins, sem krafðist skilyrðislausrar svölunar, fórnar, hvað svo sem hún kostaði, – lán hans allt, líf hans . . . Það gerðist allt í skjótri svipan:
Framhald . . . ?