|
[Dos Komutları] |
|
DOS,
Disk Operating System kelimelerinin kısaltılmış halidir ve disk işlemleri,
bellek işlemleri gibi programların çalışabilmesi için gerekli düzenlemeleri
yapan bir işletim sistemidir. DOS’un tarihi PC’lerin (kişisel
bilgisayarlar) tarihiyle başlar. DOS’ta grafiksel bir kullanıcı
arabirimi yoktur, her şey komutlarla ve bir sürü parametre ile yapılır.
Microsoft
Windows’95 sürümüyle kullanıcının DOS ile olan iletişimini
minimuma indirmeye çalışmış olsa da geriye doğru uyumluluktan dolayı
DOS’tan tam olarak vazgeçememiştir. Windows’9x kullanıyor olsanız da bazen DOS’a işiniz düşebilir. Örneğin bir çok oyun programı Windows ile çalışmaz veya oynanamayacak kadar yavaş çalışır. Ayrıca Windows’a giremediğiniz durumlarda da sorunu DOS’tan halletmeniz gerekebilir. Bazen de tek bir dosyayı kopyalamak için bilgisayarınızı açtığınızda, Windows’un çalışmasını beklemeniz gerekmez. DOS’ta herhangi bir dosyaya ihtiyaç duymadan çalışan komutlara iç komutlar, çalışması için program dosyasının varlığına ihtiyaç duyan komutlara Dış Komutlar denir. Dış komutları çalıştırabilmek için o komutun programa dosyasına ihtiyaç vardır. ·
DOS
komutları hakkında bilgi almak için / ? parametresi kullanılabilir. Örneğin
dır komutu hakkında bilgi almak için DIR /? yazılabilir. DIR
(Listeleme) Bulunduğunuz
dizindeki dosya veya dizinleri listeler. Dır komutu tek başına kullanıldığı
zaman aşağıdaki gibi bir liste çıkar. C:\zeybek>dır C
sürücüsündeki birimin etiketi yok Birim
Seri Numarası 0B26-13D9 C:\zeybek
dizini .
<DIR> 01/01/99 20:23 . ..
<DIR> 01/01/99 20:23 .. SZEYBEK
EXE 1.411.559 02/01/99 20:05 szeybek.exe XTRAS
<DIR> 01/01/99 20:23 xtras ICON
ICO 2.816 02/01/99 20:05 icon.ico 2
dosya 1.414.375 bayt 3
dizin 137.347.072 bayt bot C:\zeybek>_ Burada
<DIR> ile belirlenmiş olanlar dosya değil dizindir. Diğerleri
ise dosyadır. Her bir dosyanın adı, uzantısı, boyutu, son değiştirme
tarihi- saati ve uzun dosya ismi görüntülenmektedir. Uzantısı
.EXE, .COM, .BAT olanlar program dosyalarıdır. Bunların isimleri
yazılarak çalıştırılabilir. Bir
dizindeki dosya sayısı fazla ise ekrana sığmayacaktır. Sayfa sayfa görüntülemek
için DIR /P şeklinde /P parametresi kullanılır. Detayları göstermeden
sadece isimleri listelemek için DIR /W kullanılır. Daha detaylı
bilgi için DIR /V kullanılır. Bütün
dosyaları değil de bir şarta uyan dosyaları listelemek için joker
karakter dediğimiz ? ve * karakterleri kullanılır. Dır
*.exe ile uzantısı EXE olan
dosyalar Dır
a*.exe ile bat harfi a ve
uzantısı EXE olan dosyalar Dır
a*.e* ile bat harfi a ve uzantısının
baş harfi e olan dosyalar Dır
a?b*.exe ile bat harfi a ve
üçüncü harfi b olan EXE uzantılı dosyalar Dır
*. ile
uzantısı olmayan dosyalar listelenebilir.
Buradaki temel kural * işaretinin bütün harfler yerine, ? ise tek bir
harf yerine geçmesidir. ·
Dır
komutu ile DOS’ta arama da yapılabilir. /s parametresi verilirse DOS
alt dizinlerdeki dosyaları da listeler. Örneğin
önemli.doc isimli bir dosyayı aramak için Dır
önemli.doc /s
kullanılabilir. Liste
alınırken sıralama isteniyorsa /O
parametresi kullanılır. Dır /OD ile
tarihe Dır /ON ile
ada Dır /OE
ile
uzantıya Dır /OS
ile boyuta göre sıralanabilir. Bu parametrelerin önüne – konursa
tersi sırada listelenir. Yani Dır/OS
ile küçükten büyüğe sıralanırken, Dır/O-S
ile büyükten küçüğe doğru sıralanır. ·
Dır
/A ile istenen
özelliğe uyan dosyalar gösterilebilir. Dır/AD
ile sadece dizinler Dır/AH
ile gizli dosyalar Dır/AR
ile sadece okunabilir dosyalar Dır/AS
ile sadece sistem dosyaları listelenir. DİZİN
İŞLEMLERİ(CD, MD,RD) Bir
dizine girmek için CD Dizin ismi kullanılır. Örneğin
Windows dizinine girmek için C:\>CD Windows C:\WINDOWS> Windows\System
dizinine girmek için C:\>CD Windows\System C:\WINDOWS\SYSTEM> Veya
C:\>CD Windows C:\WINDOWS>CD System C:\WINDOWS\SYSTEM> şeklinde
kullanılır. Bir
dizinden çıkmak için CD.. C:\WINDOWS\SYSTEM>CD.. C:\WINDOWS> Ana
dizine çıkmak için CD\ C:\WINDOWS\SYSTEM>CD\ C:\> İki
üst dizine çıkmak için CD... C:\WINDOWS\SYSTEM\VMM32>CD... C:\WINDOWS> Üç
üst dizine çıkmak için CD.... C:\WINDOWS\SYSTEM\VMM32>CD....
C:\> Yeni
bir dizin oluşturmak için MD Dizin ismi Örneğin
yeni isimli bir dizin oluşturmak için MD yeni Bir
dizin silmek için RD Dizin ismi Yeni
isimli dizini silmek için RD yeni şeklinde kullanılır. Bir
dizini bu yöntemle silebilmek için, içinin boş olması gerekir. Uzun
dizin isimlerini DOS altında kullanırken bunları iki şekilde
kullanabilirsiniz. Eğer
Windows altında bir DOS oturumu açtıysanız bu isimler hem standart 8+3
formatında hem de uzun formatında kullanılabilir. Direk olarak DOS
ortamına geçtiyseniz 8+3’lük kısa formatını kullanabilirsiniz. 8
harften daha uzun bir dosya veya dizin ismi verecekseniz bunu tırnak içinde
yazmanız gerekir. Örneğin
en çok kullandığım dokümanlar dizini oluşturmak için : MD
“en çok kullandığım dokümanlar” şeklinde yazmanız gerekir.
Bu dizin listelendiğinde hem orijinali ile hem de ENÇOKK~1 şeklinde kısa
ismi ile gösterilir. Bu
dizine girmek için CD ENÇOKK~1 veya MD “en çok kullandığım
dokümanlar” yazabilirsiniz. SÜRÜCÜ
DEĞİŞTİRME DOS’ta
ger sürücü bir harf ile temsil edilir. A, ve B harfleri disket sürücü
diğerleri de hard disk ve diğer sürücüler için kullanılır. Sürücü
harflerinden sonra “:“ kullanılarak o sürücüye geçilebilir. A:
ile disket sürücüye C:
ile de hard diske geçilebilir. Bir
sürücüye geçildikten sonra uygulanan komutlar o sürücü üzerinde
etkili olur. Örneğin
bir disketin içeriğini görmek için C:\>A: A:\>Dır
yazabilirsiniz. Veya kısaca C:\>
DIR A: FORMAT
(FORMATLAMA,BİÇİMLEME) Format
kelime anlamı olarak düzenleme demektir. Bu ilk alınan disket için doğrudur.
Disket DOS’ta kullanılmak için düzenlenir. Ancak dolu olan bir
diskete format atılması ile disketteki bütün bilgiler silinmiş olur. ·
Yanlışlıkla formatlanan bir
disket UNFORMAT komutu ile geri alınabilir. Format
komutunu hard disk için kullanmak çok tehlikelidir. Daha çok
disketlerinizi formatlamak için bu komutu kullanacaksınız. C:\>
FORMAT A: İle disket formatlanır.
Bu komuttan sonra sürücüye disket yerleştirmeniz istenir ve gösterge
%100 oluncaya kadar formatlama devam eder. Formatlama bittikten sonra
diskete bir isim vermeniz istenir. Buraya 11 harflik bir isim
verebilirsiniz. İsim verdikten sonra disket hakkındaki bilgiler gösterilir.
Bu listeye bakarak o disketteki bozuk kesimlerin bulunup bulunmadığını
anlayabilirsiniz. Eğer diskette bozuk kısımlar varsa bunların miktarı
da listeden okunabilir. Format
komutunu bozulan disketlerinizin bozuk kısımlarını işaretlemesi için
kullanabilirsiniz. Bozuk kısımları işaretleyerek buralar bilgi yazılmasını
önler. Ayrıca
sistem disketi oluşturmak için de Format komutu kullanılabilir. (Bu iş
için SYS komutu da kullanılır.) Virüslü
disketleri de format ile silebilirsiniz. /U
parametresi kullanılırsa, disketi
UNFORMAT yapabilmek için gerekli olan bilgi diskete yazılmaz. Bu durumda
UNFORMAT komutu ile disket kurtarılamaz. Disketi silmek istediğinizden
eminseniz bu parametreyi kullanarak işlemleri hızlandırabilirsiniz. /S
parametresi ile disketin sistem disketi olarak hazırlanmasını sağlayabilirsiniz.
Bu durumda bu disketi kullanarak bilgisayarı açabilirsiniz. /Q
ile hızlı format yapabilirsiniz. Bu
işlem bozuk kısımları işaretlemez. Ancak oldukça hızlı bir biçimde
disketi boşaltır. /V:Ad
ile disketin ismini
belirleyebilirsiniz. C:\>FORMAT
a: /q /u /s /v:ali Komutu ile geri
alma bilgisi olmada, sistem disketi olarak ve ismini de Ali yaparak
disketi hızlı formatlar. Format
yapabilmek için FORMAT.COM dosyasına ihtiyaç vardır. SYS(Sistem
Transferi) Sys
komutu ile bir diskete veya hard diske sistem dosyaları transfer
edilebilir. Bu dosyalar IO.SYS, MSDOS.SYS, COMMAND.COM, DRVSPACE.BIN,
veya DBLSPACE.BIN dosyalarıdır. Bu dosyalardan COMMAND.COM hariç
diğerleri bir diskete normal kopyalama ile kopyalanırsa o disket sistem
disketi olmaz. Bu dosyaları diskette özel bir yere kopyalanması
gerekir. Bu işlemi de SYS veya FORMAT /S komutları yapar. Sys
a: ile diskete Sys
c: ile de hard diske sistem transferi
yapılır. Özellikle
hard diskteki sistem dosyaları bozulmuşsa bilgisayarınızı hard
diskten açamazsınız. Bu durumda bilgisayarı disketten (içinde sistem
dosyaları bulunan bir disket ) açarak Sys c: komutu ile hard
diske sistem transferi yapabilirsiniz. Bu işlemi yapmak için diskette SYS.COM
programı bulunmalıdır. LABEL
(Disket etiketi değiştirme) Format
yaparken sizden diskete bir isim(etiket) vermeniz isteniyordu. Bir
disketin ismini değiştirmek için onu formatlamak gerekmez. Örneğin
hard diskimize başka bir isim vermek için LABEL C: komutunu
kullanabilirsiniz. Sizden 11 harflik bir etiket istenecektir. LABEL A:
komutu disketin etiketini değiştirmek için kullanılır. Bu
programın ismi LABEL.EXE’dir DATE,
TIME ( Tarih ve Saati değiştirme) Bilgisayarın
tarihi ve saati bu iki komutla öğrenilip değiştirilebilir. Date
tarihi, Time ise saati belirtmek için kullanılır. Date
yazarsanız aşağıdaki gibi önce şu anki tarih gösterilecek ve yeni
tarihi girmeniz istenecektir. Eğer tarihi değiştirmek istemiyorsanız
Enter tuşuna basarak geçebilirsiniz. C:\>date
Geçerli tarih Paz 05/01/1999 Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):_ C:\>date
Geçerli tarih Paz 03/01/1999 Yeni tarihi girin (gg-aa-yy):_ DOSKEY DOS’ta
bütün komutları klavyeden girmemiz gerekir. Her sefer uzun uzadıya
komut yazmak bazen sıkıcı olabilir. Bunun yerine Doskey programını
bilgisayar açılırken bir kez çalıştırarak DOS’un yazdığınız
komutları hatırlamasını sağlayabilirsiniz. Bu programı bilgisayarın
her açılışında çalıştırabilmek için Autoexec.bat dosyasına
yazabilirsiniz. Bu dosya içine C:\windows\command\doskey satırını
ekleyin. Bundan sonra yukarı ve aşağı tuşlarını kullanarak daha önce
yazdığınız komutlara kolayca ulaşabilirsiniz. DOS
ortamında iken DOSKEY.COM programını çalıştırmak için bu
dosyanın bulunduğu dizin içine gidilir ve adı yazılarak enter tuşuna
basılır.
|