| วิทยานิพนธ์เรื่อง | จารึกทวารวดี : การศึกษาเชิงอักขรวิทยา |
| โดย | นายนพชัย
แดงดีเลิศ สาขาวิชาจารึกภาษาไทย ภาควิชาภาษาตะวันออก บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร ปีการศึกษา 2542 |
| ผู้ควบคุมวิทยานิพนธ์ | ผู้ช่วยศาสตราจารย์กรณิการ์ วิมลเกษม |
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้ มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของรูปแบบอักษรและอักขรวิธีในจารึก ที่พบร่วมกับศิลปกรรมในวัฒนธรรมทวารวดี ระหว่างพุทธศตวรรษที่ 12-17 จำนวน 98 หลัก ซึ่งประกอบด้วยจารึกอักษรปัลลวะ 32 หลัก จารึกอักษรปัลลวะกลาย 56 หลัก และจารึกอักษรมอญโบราณ 10 หลัก โดยใช้วิธีศึกษาทางด้านอักขรวิทยาเป็นหลัก พร้อมกับใช้ข้อมูลทางโบราณคดีเป็นส่วนสนับสนุน
จากการศึกษาพัฒนาการของรูปแบบอักษรและอักขวิธีในจารึกดังกล่าว ได้ข้อสรุปว่า ในพุทธศตวรรษที่ 12 ได้มีการใช้อักษรปัลลวะในจารึกทวารวดีในภาคกลางของประเทศไทย ต่อมาตัวอักษรปัลลวะค่อยๆเปลี่ยนแปลงเป็นตัวอักษรปัลลวะกลาย ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 13-15 ซึ่งพบจารึกทั้งทางภาคกลาง และทั้งในบริเวณภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ต่อจากนั้นอักษรปัลลวะกลายในภาคกลางก็ได้พัฒนาไปเป็นอักษรมอญโบราณ ในพุทธศตวรรษที่ 16-17 ซึ่งพบในจารึกบริเวณจังหวัดลำพูนและเชียงใหม่ ผลจากการศึกษาดังกล่าวนี้ ก็สอดคล้องกับพัฒนาการและการแพร่กระจายของศิลปกรรมในวัฒนธรรมทวารวดีด้วยเช่นกัน