| |
de
regel is dat zoveel mogelijk dient getracht woorden
(samenstellingen) aaneen te schrijven
drie
(en meer)ledige samenstellingen schrijf je AANEEN
behalve
:
- hogesnelheidstrein
- onroerendgoedmarkt
- langetermijnplanning
- vrijetijdskleding
- zwartwitfoto
- wandelavondvoorbereiding
- rimpelbuisobstakelbeveiliger
- heteluchtballon
- warmwaterkraan
- oppensioenstelling
- rijkemansbestaan
- kleinejongensmanieren
|
maar:
- Rode-Kruispost
- Half Mechelen
- Golan-hoogvlakte
- bom-melding
- hyena-vel
- pop-elpee
- snelle-interventiemacht
- centrale-verwarmingsinstallatie
- bas-aria
-
pop-opera
let
op het
verschil in
betekenis tussen:
- basiswoorden-boek
- basis-woordenboek
- tabaks-teler
- tabak-steler
- val-kuil
- valk-uil
|
- langetermijnstrategie
- zwartemarktprijzen
- gekkekoeiendossier
- hogesnelheidstrein
- langeafstandsloper
|
of:
- lange-termijnstrategie
- zwarte-marktprijzen
- gekke-koeiendossier
- hoge-snelheidstrein
- lange-afstandsloper
|
getallen
waarin 'maal'
voorkomt
MOETEN
aaneengeschreven worden
- eenmaal
- andermaal
- dertigmaal
|
maar:
- twee maal drie is zes
- acht keer
- één keer
- honderd keer
|
ook
woorden waarin 'half'
voorkomt
MOETEN
aaneengeschreven worden
woorden
waarin de voorvoegsels
'bruto', 'netto', 'linker', 'rechter', 'maximum', 'minimum'
voorkomen MOETEN
aaneengeschreven worden, TENZIJ bij botsende
klinkers
- linkeroog
- rechtervleugel
- maximumlengte
- minimumloon
- linksaf
- brutowedde
- rechterbeen
- nettowinstmarge
- rechterrijstrook
-
linkerdijbeen
|
ook
woorden waarin 'zelf'
voorkomt
MOETEN
aaneengeschreven worden
- mezelf
- dezelfde
- hetzelfde
|
SAMENGESTELDE
KLEURNAMEN, evenals WOORDEN
DIE BEGINNEN MET EEN GETAL, MOETEN aaneengeschreven
worden
- achturenhuis
- achtendertigurenweek
- eenrichtingsverkeer
- vijfdagenweek
|
|
met
rangtelwoorden: keuze
|
- eersteklashotel
- derdegraadsverbranding
|
of:
- eersteklas hotel
- derdegraads verbranding
|
woorden
die beginnen met 'vlak',
'links', 'rechts', 'er', 'hier', 'daar', 'waar', gevolgd door een
voorzetsel
MOETEN
aaneengeschreven worden
- erop
- hieronderin
- linksaf
- vlakbij
|
|
let op het verschil
in betekenis tussen:
|
- daar moet u linksaf gaan
- ik woon vlakbij
alleen VRIJE VOORZETSELS,
d.w.z. voorzetsels die niet bij een ander woord horen, kunnen een
verbinding aangaan
|
- daar moet u links afslaan
- ik woon vlak bij mijn werk
- je moet er instappen
- ik wilde mij er opmaken
beide laatste
werkwoorden zijn voorbeelden van SCHEIDBARE werkwoorden, waarin een voorzetsel is
geïntegreerd, m.a.w. het gaat niet om vrije voorzetsels
|
woorden
die beginnen met 'klein', 'groot', 'goed', 'jong', 'oud'
MOETEN
aaneengeschreven worden
- kleinbedrijf
- kleinhandelaar
- goedgelovig
- oudemannenhuis
|
let op het verschil in betekenis
met:
- een klein bedrijf
- het oude mannenhuis
als 'oud' wordt gebruikt in de
betekenis van 'voormalig': koppelteken
|
TELWOORDEN
AANEENGESCHREVEN
- getallen tot honderd
- veelvoud van honderd
- veelvoud van duizend
- breuken ( als
rangtelwoord of bijvoeglijk naamwoord)
- achthonderd (800)
- zeventigduizend (70.000)
- zevenentachtigduizend (87.000)
|
AFZONDERLIJKE
WOORDEN
- combinaties met de
hiernaast vermelde getallen
- veelvoud van een miljoen
- veelvoud van een miljard
- breuken (als
zelfstandig naamwoord)
- achthonderd vijftien (815)
- zeventigduizend vijfhonderd
(70.500)
- zevenentachtigduizend vijftien
(87.015)
- honderd en drie duizend (103.000)
- vijf miljoen
- tachtig miljard
- vierentwintig miljoen
|
breuken als rangtelwoorden
of bijvoeglijke naamwoorden
- tweederde meerderheid
- driekwart pagina
- drievierde meerderheid
- de achthonderdste keer
- zevenachtste seconde
- vijftwaalfde eenheid
opgelet:
- driekwart - altijd aaneen
- 5/10, 6/10, 7/10, 8/10, 9/10: vijf-tiende,
zes-tiende, zeven-tiende, acht-tiende, negen-tiende
om het onderscheid te maken met 15e, 16e, 17e, 18e, 19e
|
breuken als zelfstandig
naamwoord
- een derde van de studenten
- twee derde van de bakkers
|
woorden
die beginnen met 'weg', 'zoek', 'opzij', 'kwijt'
MOETEN
aaneengeschreven worden
- wegraken
- zoekmaken
- zoekbrengen
- kwijtraken
- opraken
- opzijleggen
- opzijdraaien
- opzijgaan
- opzijzetten
|
opgelet voor de
combinatie met 'hebben', 'zijn', 'worden':
|
ook
werkwoorden met 'te', 'ten' en 'ter'
MOETEN
aaneengeschreven worden, al zijn er vele 'uitzonderingen'
- tenietdoen
- tentoonstellen
- tekortschieten
- tewerkstellen
- terechtstellen
het
zelfstandig naamwoord van deze werkwoorden is logischerwijze
aaneengeschreven:
- terbeschikkingstelling
- teraardebestelling
- terechtstelling
- tentoonstelling
|
maar:
- ter beschikking stellen
- ter aarde bestellen
|
woorden waarin
EIGENNAMEN
voorkomen
MOETEN
aaneengeschreven worden
- Watergateschandaal
- Willemstraat
|
maar:
- Erasmus Universiteit
- Golan-hoogte
- Swatch-horloge
- Standaard-krant
|
VASTE
NEDERLANDSE UITDRUKKINGEN
AANEENSCHRIJVEN
- tegelijkertijd
- teneinde
- temeer
- tevoren
|
NIET
AANEENSCHRIJVEN
- in allerijl
- onverrichter zake
- onder andere
- onder meer
- zonder meer
- te gelegener tijd
- terzelfder tijd
- te goeder trouw
- te midden van
!!!! Van Dale
vermeldt:
- ter zake
- te zamen
- voor zover
- in aller ijl
|
BIJVOEGLIJKE NAAMWOORDEN
versterkte
bijvoeglijke naamwoorden worden aaneengeschreven
- potdoof
- kraaknet
- volautomatisch
- veelvoorkomend
- veelgebruikt
- dichtbevolkt
- hooggeacht
- laagopgeleid
- zwaarbewapend
- nietszeggend
|
let op het verschil
in betekenis:
- veel gebruikte kleren
(een boel gebruikte kleren)
- veelgebruikte kleren
(kleren die vaak gebruikt zijn)
|
soms
is er een betekenisverschil
naargelang 2 woorden al dan niet aaneengeschreven worden
aaneengeschreven
- dat kan hij allesbehalve goed
- zij kan het evengoed betalen
- wij kunnen het tenminste betalen
- we hebben er tenslotte voor betaald
|
niet aaneengeschreven
- ik doe alles behalve afwassen
- zij kan het even goed als ik
- wij moeten ten minste 100F betalen
- ten slotte hebben we betaald
|
of
2 woorden al dan niet aaneengeschreven worden kan een
grammaticaal
verschil
betekenen
aaneengeschreven
- het teveel aan werk is voor hem
- het tekort op de begroting
- wacht zolang je kan
- ik weet hoever ik mag gaan
|
niet
aaneengeschreven
- te veel geld opdoen
- te korte rokken
- zo lang zal het niet duren
- hoe ver kan hij nog stappen?
|
STRUIKELBLOKKEN
aaneengeschreven
- inwerkingtreding
- ingebruikneming
- totstandkomen
Van Dale vermeldt: tot stand
komen
|
niet
aaneengeschreven
- in werking treden
- in gebruik nemen
|
|
|
