ÁframII.
Það var lítill bátur i fjörunni. Unga stúlkan var búin að skoða hann vandlega. Þetta var fjögramannafar. Þeir feðgarnir, Daníel og Jón, áttu fleytuna. Og Daníel hafði skírt hana Göflu. Auður Álfhildur hafði staðið ein við þennan bát. Það var um nótt. Enginn maður var sjáanlegur í fjörunni eða á malarkambinum. Stúlkan var þarna nokkuð lengi. Og henni hafði litizt vel á fleytuna. En þetta var þó óneitanlega lítið horn, fannst henni. Hún hugsaði síðan oft um bátinn – og hún óskaði þess aðeins, að hann væri miklu stærri. En henni fannst hún ekki vera búin að skoða hann nándar nærri nógu vel, svo að hún fór aftur til að sjá hann.Á malarkambinum mætti hún Daníel Jósefssyni. Hann var lítill vexti, en sýndist eiginlega glettilega hár í lofti vegna þess, hve grannur hann var. Hann var furðu lipurlegur og snöggur í öllum hreyfingum. Manni fannst vera hægt að búast við, að hann slykki þá og þegar hæð sína í loft upp – já, eða færi á handahlaupum ... Auður hló, strax og hún sá Daníel. Hann hafði rauðgullið skegg og glingraði við það.
– Nei, góða kvöldið, sagði hún.
– Já, góða kvöldið, Auða, sagði Daníel.
– Mig langaði til að skoða bátinn ykkar, sagði hún.
Daníel hneggjaði, deplaði ótt augunum, og það var eins og glampi frá sól í andliti hans. Mikið reykti hann, maðurinn. Þau litu bæði jafnsnemma til bátsins. Nú, Nonni stóð þarna þá og horfði aðeins út undan sér á ungu stúlkuna. Hann lét svona oft, en þau áttu nú ekki lengur örðugt með að horfa hvort á annað án þess að líta undan. Þau gátu líka talað saman án þess að verða mjög uppburðarlaus. Og því horfði hann nú svona á hana, eins og með öðru auganu? Stúlkan hló. Hann hló líka. Auður leit sem snöggvast aftur fyrir sig. Daníel var horfinn. Kannske hafði hann farið inn í beitukróna, sem stóð lítið eitt ofar en báturinn. Svo gat líka verið, að Daníel hefði brugðið sér heim. Það var stutt milli hússins og króarinnar. Einu sinni hafði þarna staðið verbúð, og húsið gekk líka undir natninu Jósefsbúð.
Stúlkan hélt áfram niður í fjöruna. Nonni þóttist eitthvað vera að dunda við bátinn. Auður fýtti sér ekkert. Hún var að horfa á piltinn. Hann var berhöfðaður, hárið þykkt og stórhrokkið, hörundsliturinn hressilega dökkur, augnaráðið í senn glettið og djarft.
– Ég er að forvitnast um hátinn, sagði hún og virti piltinn ennþá fyrir sér: breiðar axlirnar, sterklegt brjóstið, vöðvamikla handleggina, kringluleitt andlitið og þessa ljósu hárlokka.
Hann þóttist ekki taka eftir því, að hún veitti honum sérstaka athygli, hélt bara áfram dundi sínu og sagði:
– Skelin er ekki svo léleg. Hún hefur eiginlega reynzt okkur prýðilega.
– En er hún ekki helzt til lítil? spurði unga stúlkan og stalst til að horfa ú vöxtinn á piltinum. Það var ekki frítt við, að þarna væri að myndast dálítill ístrumagi.
Pilturinn roðnaði svolítið.
– Hún er furðanlega burðamikil, sagði hann svo, og nú hló hann.
– Það er víst orðið nokkuð framorðið? sagði hún, en hana langaði auðsýnilega til að segja allt annað.
– Það er bezta veður, sagði pilturinn.
Þetta kom henni til að hlæja. Það var áreiðanlega ekki síður vandræðalegt en það, sem hún hafði sagt.
Þau fylgdust út fjöruna og voru brátt alveg búin að gleyma bátnum. Þau gengu svo nærri hvort öðru, að annað fann greinilega hreyfingar hins. Það eins og samstillti hugi þeirra. Svona höfðu þau oft gengið áður, og þá höfðu þau haft til að segja ýmsa vitleysu – þó alveg sérstaklega pilturinn. Þá hugsaði hann flest upphátt. Svona varð hann utan við sig, var allur hjá henni, þegar hann fann snertingu hennar, var aftur á móti eins og óralangt í hurtu, þó að ekki væri nema lítið bil á milli þeirra, og ef einhver annar var með þeim, var eins og Jón væri ekki til. Hann sagði þá ekki eitt einasta orð, frekar en hann væri mállaus.
Þau námu staðar í svartri fjörunni, og þau litu um óxl. Þau voru í hvarfi við hvítan hól.
Pilturinn snart hönd stúlkunnar, tók hana síðan ákveðið í báðar sínar og hélt fast utan um hana. Hann hafði stundum gert þetta áður, en aldrei eins lengi í einu og nú. Hún skalf. Pilturinn fann það, og svo sleppti hann hendinni, og það varð svolítið bil a milli hans og stúlkunnar.
– Mér líður vel, Nonni, hún var fljótrnælt, hélt, að hann hefði ef til vill misskilið hana.
– Mér sýndist þú verða hrædd, sagði hann hreinskilnislega.
Hún hló og kom til hans, – alveg að honum.
– Trausta, sagði hann. – Hvað þú ert góð!
– Af hverju kallarðu mig, Traustu? ... Hún þorði að spyrja hann að þessu núna. Hún hafði ekki þorað það áður.
– Það er heil saga, sagði pilturinn. - Á ég nú að fara að segja þér sögu?
Hún brosti bara. Nú hvíldi höfuð hennar í armkrika hans; enni þeirra námu fast saman.
– En þetta er kannske ekkert merkilegt, hvíslaði hann.
– Alveg sama, Nonni, ég vil heyra það samt.
– Það er hún systir mín, byrjaði hann. – Við vorum miklir vinir, já við kunnum við okkur saman og brölluðum margt. Ég var aumur þegar ég fyldi henni til grafar. Nú finnst mér eins og mér hafi verið gefin önnur Trausta.
Hún lagði vanga sinn að brjóstinu á honum, og nú gat hún horft í augu hans, örugglega og lengi. Hann laut hægt yfir hana, og varir þeirra snertust, aðeins snertust, en opnuðust ekki.
– Á ég þessa stúlku? hvíslaði hann.
– Þú veizt það, Nonni ... Hún þrýsti sér fastar að honum.
Hann varð eins og dapur á svipinn. Stúlkan varð snortin af sársauka. Hún sá, að það mynduðust djúpar hrukkur á enni hans. Ef til vill var hann eð berjast við eitthvað hið innra.
– Vinur minn, sagði hún.
– Trausta, sagði hann.
– Já, sagði hún og gegndi þessu nafni.
Svo sagði hann:
– Ég er bara lítill karl og meira að segja frekar ósnotur. Heldurðu nú, að þú þekkir mig nógu vel?
– Já, hvíslaði hún ... Hún vildi hafa sagt svo miklu, miklu meira, en það var eins og hún gæti ekki komið upp einu orði frekar.
Svipur hans varð á ný léttur og glettinn.
– Þú ert í hvítum bomsum, sagði pilturinn. Og svo ertu í blárri kápu og með silkiklút yfir höfðinu.
Hún hló að þessu.
– Veiztu, að ég er að segja þér draum?
– Nú? ... Hún hló enn.
– Já, minn draum ... Hann sagði þetta stoltalega. – Ég hef oft séð í draumi stúlkuna, sem ég var að lýsa fyrir þér.
Hann gerði sig dálitið alvarlegan. Hún sá, að hann var að fela bros. Hann sagði:
– Athugaðu nú vel hug þinn, áður en þú segir mér þinn draum.
– Nú, af hverju? Minn draum? ... Hún vissi ekkert, hvað hann var að fara og var hissa óþreyju full.
En hann dró hana á þessu. Þetta var líkt honum.
– Hvaða draum? sagði hún svo.
– Já, þú mátt svei mér passa þig ... Nú duldi hann ekki lengur brosið.
– Þú ert bara með vitleysu, Nonni.
– Nei, þetta er alvara, sagði hann.
Hún hló.
– Já, áréttaði pilturinn og hló líka, – eða heldurðu, að það hefði verið laglegt, ef þú hefðir alltaf í þínum draumum verið að rekast á strák með stærðar bumbu? Þú ætlar þó víst ekki að fara að segja mér, að þú hafir alltaf þráð að eignast einhvern ístrumaga!
Hún hló, en pilturinn sá það ekki, því að hún sneri í hann bakinu og þóttist vera reið. Litlu seinna lagði hún höfuð sitt aftur að brjósti hans. En hún gat ekki hætt að hlæja. Hún sveigðist mjúklega til í önnum hans og hló.
... Svipað þessu liðu mörg kvöld – kannske voru það líka nætur – viku eftir viku, kvöld og nætur, æ, hún vissi það varla. Hún þekkti víst ekki lengur á klukku eða dagatal. Raunverulega var hún ekki á jörðunni, – þau hvorugt, vissu ekki um tíma eða rúm . . . Hann sneri henni stundum marga hringa og virti hana fyrir sér frá öllum hliðum. Oft bað hann hana að ganga á undan sér.
– Þú hefur svo fallegt göngulag, sagði hann og nam staðar um leið. - ég hefði viljað orða þetta öðruvísi bætti hann svo við. – Já, mér finnst ég aldrei fullkomlega geta sagt það, sem mér býr í brjósti, þegar ég tala við þig.
Hún horfði lengi á hann. Augun hans voru ekki ýkja djúp. Það var meira af glettni í þeim en dul. Samt sagði þessi piltur stundum ýnnislegt, sem var ekki sótt á yfirborðið.
Það var alltaf hvítur hóll eða hæð, sem veitti þeim skjól. Þau voru þarna ein út af fyrir sig, fjarri öllum mönnum, sögðu ekki orð, löngum og löngum, bara skiptust á brosum og snertu hvort annað með vörunum. Það var þeim máttugast mál.
III.
Unga stúlkan hafði öðlazt nýtt blómskrúð, með an jörðin var ennþá hvít og köld. Þetta var ekki mildur vetur. Fólk kvartaði undan honum. Auður Álfhildur varð hans raunar vör, en hún lifði öðru lífi en flestir aðrir. Að vitum hennar barst höfug ilman, sem gaf henni sumarið, áður en það fæddist í náttúrunni.En þar kom, að jörðin var ekki lengur hvít og köld. Hún átti ekki framar við að búa myrkur og kulda. Sólin hafði gefið henni gróandi líf. Stúlkunni fannst, að landið andaði frá sér sams konar ilman eins og hugur hennar hafði nærzt af frá því í vetur, að hún hafði hitt piltinn. Henni fannst líf dagsins máttugast undir sólsetur, stuttu áður en hann hneig til hvíldar. Þá málaði himininn landið og hafið heitum og furðulegum litum, sem sífellt voru að breytast, og þá var eins og jörðin andaði frá sér höfgustu bylgjum síns ilmandi munaðar.
Það var árla morguns. Auður Álfhildur var á göngu niðri í fjörunni. Hún tíndi upp nokkrar flatar steinvölur og flutti með þeim kerlingar út á kyrran sjóinn. Völurnar tóku frá fjórum upp í sex stökk, og sjávarflöturinn eins og brosti í hvert sinn, sem þær snertu hann. Þetta voru falleg bros . . . Stúlkan leit á brekkur, sem jöðruðu fast við fjöruborðið, og henni fannst þær lokkandi: grænar í geislandi sól. Hún hvarf til þeirra, klædi sig úr öllu að ofanverðu, kastaði sér hlæjandi á grúfu í grasið og sogaði að sér angan af blóðbergi. Svo tuggði hún það og saug úr því safann, fannst það heillandi mungát. Hún sneri sér á bakið, og sólskinið flæddi um brjóst hennar. Hugur hennar var á léttri, kvikri hreyfingu. Hún var að hugsa um að ganga langt inn fyrir alla byggð. Svo skaut allt í einu upp hjá henni þeirri hugsun að fá sér lánaðan bát og róa út á fjörðinn. Já, það skyldi hún einmitt gera. Og hún klæddi sig í snatri.
Sandurinn í fjörunni var harður undir fæti og leit út eins og skyggður kopar í sólskininu. Þarna hafði Auður leikið sér lítil telpa, hoppað um, kátt, létt og lipurlega. Og hún gat nú ekki hamið sig, en hljóp, fyrst í boga niður að flæðarmálinu, svo á ská upp undir malarkambinn, síðan í stóran hring, svo áfram, áfram – einhvern veginn. Hún varð að halda um brjóstin, svo að þau hreyfðust ekki óþægilega mikið.
Þarna á kambinum, nokkru ofar en stúlkan var að leik sínum, voru ungir sjómenn, sem unnu að lóðum. Þeir skemmtu sér prýðilega við að horfa á ungu stúlkuna. Hún vissi ekkert um þá, fyrri en hún heyrði hlátur þeirra. Hún kom til þeirra og hló með þeim.
– Getið þið lánað mér bát? spurði hún.
– Bát? sagði einn. Sá var snaggaralegur og með svart yfirskegg. – Hvað ætlarðu að gera með bát?
– Mig langar bara til að koma á sjó.
Enn varð sá sami fyrir svörum.
– Já, það gæti verið nógu gaman, sagði hann og leit til félaga sinna. – Er ekki sjálfsagt, að við lánum stúlkunni bát, strákar?
– Jú, auðvitað lánum við henni bát, sagði einn úr hópnum.
– Komdu alltaf til okkar, þegar þig langar á sjó, sagði annar.
Báturinn var nokkuð hátt í fjörunni, allra liðlegasta fleyta. Auður tók báðum höndum um borðstokkinn og kallaði til piltanna:
– Þið hjálpið mér að setja á flot!
– Komið þið strákar, við skulum ýta á flot, sagði sá snaggaralegi með svarta skeggið.
Þeir stukku allir að bátnum og settu fram, næstum því hlupu með fleytuna.
– Þetta er ágætt! sagði Auður. – Lofið mér nú að stökkva út í.
– Við getum borið stúlkuna, sagði sá með skeggið.
Auður vatt sér hlæjandi innbyrðis, án þess að svara honum nokkru.
– Svona, nú megið þið ýta frá! kallaði hún.
– Já, sko, þá litlu! sagði gamall maður, sem horfði á aðfarir unga fólksins.
– Mætti ég ekki vera ræðari? sagði sá snaggaralegi.
– Nei, ég held nú ekki! Ég vil ekki hafa neinn ykkar með!
Sá með skeggið hélt enn í hnýfil bátsins.
– Það er ótækt að láta stúlkuna fara eina, sagði hann og var drjúgur.
– Viltu ekki gera svo vel og sleppa! Unga stúlkan hló, hóf árina á loft og ætlaði að stjaka bátnum frá landi.
– O, bráðum, sagði sá snaggaralegi og ætlaði nú heldur en ekki að vera snöggur upp á lagið og vippa sér innbyrðis.
En Auður sá við honum og sló með árarblaðinu á hönd hans, kannske ekki mjög fast, en samt svo, að manninum varð um það – og hann kippti að sér hendinni.
– Sú er góð! sagði hann og hafði misst af stúlkunni og bátnum.
Allir hlógu.
– Já, sko þá litlu! sagði karlinn og hafði gaman af þessu.
– Góða ferð! kölluðu sjómennirnir.
Auður hló til þeirra og réri af kappi, réri þar til hún var orðin alveg uppgefin; þá lagði hún inn árarnar og sat lengi án þess að hreyfa sig. Hvítir og gráir fuglar svifu öðruhverju yfir bátnum. Hún hafði roðnað og var mjög ör, hafði haft æsandi gleði af stímabrakinu við hinn snaggaralega mann með skeggið, – líka af róðrinum og svo því, að vera ein á báti og hafa veglausar víðáttur fyrir stafni.