§ 8.
La patro estas bona. - Jen kushas la chapelo
de la patro. - Diru al la patro, ke mi estas diligenta. - Mi
amas la patron. - Venu kune kun la patro. - La filo staras apud
la patro. - La mano de Johano estas pura. - Mi konas Johanon.
- Ludoviko, donu al mi panon. - Mi manghas per la busho kaj flaras
per la nazo. - Antaw la domo staras arbo. - La patro estas en
la chambro.
| bona |
bueno, buena
|
| chapelo |
sombrero |
| diri |
decir |
| ke |
que |
| diligente |
diligentemente |
| ami |
amar |
| veni |
venir |
| kune |
juntos |
| filo |
hijo |
| stari |
estar de pie |
| apud |
junto a |
| pura |
limpio, limpia |
| koni |
conocer |
| pano |
pan |
| manghi |
comer |
| per |
por medio de |
| busho |
boca |
| flari |
oler |
| nazo |
nariz |
| antaw |
antes |
| domo |
casa |
| arbo |
árbol |
| chambro |
habitación |
§ 9.
La birdoj flugas. - La kanto de la birdoj
estas agrabla. - Donu al la birdoj akvon, char ili volas trinki.
- La knabo forpelis la birdojn. - Ni vidas per la okuloj kaj
awdas per la oreloj. - Bonaj infanoj lernas diligente. - Aleksandro
ne volas lerni, kaj tial mi batas Aleksandron. - De la patro
mi ricevis libron, kaj de la frato mi ricevis plumon. - Mi venas
de la avo, kaj mi iras nun al la onklo. - Mi legas libron. -
La patro ne legas libron, sed li skribas leteron.
| flugi |
volar
|
| kanti |
cantar |
| agrabla |
agradable |
| akvo |
agua |
| char |
porque |
| ili |
ellos, ellas |
| voli |
querer |
| trinki |
beber |
| knabo |
muchacho |
| for |
lejos |
| peli |
acusiar, arrear |
| ni |
nosotros, nosotras |
| okulo |
ojo |
| awdi |
oir |
| orelo |
oreja |
| lerni |
aprender |
| tial |
por eso |
| bati |
golpear |
| ricevi |
recibir |
| avo |
abuelo |
| iri |
ir |
| nun |
ahora |
| onklo |
tio |
| legi |
leer |
| sed |
pero |
| li |
él |
| skribi |
escribir |
| letero |
carta |
§ 10.
Papero estas blanka. - Blanka papero kushas
sur la tablo. - La blanka papero jam ne kushas sur la tablo. -
Jen estas la kajero de la juna frawlino. - La patro donis al
mi dolchan pomon. - Rakontu al mia juna amiko belan historion.
- Mi ne amas obstinajn homojn. - Mi deziras al vi bonan tagon,
sinjoro! - Bonan matenon! - Ghojan feston! (mi deziras al vi).
- Kia ghoja festo! (estas hodiaw). - Sur la chielo staras la bela
suno. - En la tago ni vidas la helan sunon,, kaj en la nokto
ni vidas la palan lunon kaj la belajn stelojn. - La papero estas
tre blanka, sed la negho estas pli blanka. - Lakto estas pli nutra,
ol vino. - Mi havas pli freshan panon, ol vi. - Ne, vi eraras,
sinjoro: via pano estas malpli fresha, ol mia. - El chiuj miaj
infanoj Ernesto estas la plej juna. - Mi estas tiel forta, kiel
vi. - El chiuj siaj fratoj Antono estas la malplej sagha.
| papero |
papel
|
| blanka |
blanco, blanca |
| kajero |
cuaderno |
| juna |
joven |
| frawlo |
soltero |
| in |
terminación de las palabras femeninas.
patro: padre
patrino: madre |
| frawlino |
señorita |
| dolcha |
dulce |
| rakonti |
narrar, contar |
| mia |
mío, mía |
| amiko |
amigo |
| bela |
bello, bella |
| historio |
historia |
| obstina |
obstinado, obstinada |
| deziri |
desear |
| vi |
tú, usted |
| tago |
usted |
| tago |
día |
| sinjoro |
señor |
| mateno |
mañana (primera parte del día) |
| ghoji |
gozar |
| festi |
festejar |
| kia |
de qué calidad, cómo |
| hodiaw |
hoy |
| en |
en |
| hela |
luminoso, claro |
| nokto |
noche |
| pala |
pálido, pálida |
| luno |
luna |
| stelo |
estrella |
| negho |
nieve |
| pli |
más |
| lakto |
leche |
| nutri |
nutrir |
| ol |
que (comparativo) |
| vino |
vino |
| havi |
tener |
| fresha |
fresco, fresca |
| erari |
errar |
| mal |
indica lo contrario;
bona: bueno, buena
malbona: malo, mala; estimi: estimar
malestimi: desestimar |
| el |
de (origen), desde |
| chiu |
cada uno |
| chiuj |
todos |
| plej |
el más |
| tiel |
así, de esa manera |
| kiel |
cómo |
| si |
sí (reflexivo) |
| sia |
suyo, suya -del sujeto- |
| sagha |
sabio, sabia |
§ 11.
La feino.
Unu vidvino havis du filinojn. La pli maljuna
estis tiel simila al la patrino per sia karaktero kaj vizagho,
ke chiu, kiu shin vidis, povis pensi, ke li vidas la patrinon;
ili ambaw estis tiel malagrablaj kaj tiel fieraj, ke oni ne povis
vivi kun ili. La pli juna filino, kiu estis la plena portreto
de sia patro law sia boneco kaj honesteco, estis krom tio unu
el la plej belaj knabinoj, kiujn oni povis trovi.
feino
|
hada
|
unu
|
uno |
vidvo
|
viudo |
du
|
dos |
| simila |
similar |
| karaktero |
carácter |
| vizagho |
cara |
| povi |
poder |
| pensi |
pensar |
| ambaw |
ambos, ambas |
| fiera |
orgulloso, orgullosa |
| oni |
uno, se (impersonal) |
| vivi |
vivir |
| plena |
lleno, llena |
| portreto |
retrato |
| law |
según |
| ec |
indica cualidad; p. ej.
bona: bueno, buena
boneco: bondad;
viro: hombre
vireco:
virilidad;
virino: mujer
virineco: feminidad |
| honesta |
honesto, honesta |
| krom |
además de |
| tio |
eso |
§ 12.
Du homoj povas pli multe fari ol unu. - Mi
havas nur unu bushon, sed mi havas du orelojn. - Li promenas kun
tri hundoj. - Li faaris chion per la dek fingroj de siaj manoj.
- El shiaj multaj infanoj unuj estas bonaj kaj aliaj estas malbonaj.
- Kvin kaj sep faras dek du. - Dek kaaj dek faras dudek. - Kvar
kaj dek ok faras dudek du. - Tridek kaj kvardek kvin faras sepdek
kvin. - Mil okcent nawdek tri. - Li havas dek unu infanojn. -
Sesdek minutoj faras unu horon, kaj unu minuto konsistas el sesdek
sekundoj. - Januaro estas la unua monato de la jaro, Aprilo estas
la kvara, Novembro estas la dek-unua, Decembro estas la dek-dua.
- La dudeka (tago) de Februaro estas la kvindek-unua tago de
la jaro. - La sepan tagon de la semajno Dio elektis, ke ghi estu
pli sankta, ol la ses unuaj tagoj. - Kion Dio kreis en la sesa tago? - Kiun daton ni havas hodiaw? - Hodiaw estas la dudek sepa (tago) de Marto.
- Georgo Vashington estis naskita la dudek duan de Februaro de
la jaro mil sepcent tridek dua.
| multe |
mucho
|
| fari |
hacer |
| nur |
solamente (adverbio) |
| promeni |
pasear |
| tri |
tres |
| hundo |
perro |
| chio |
todo |
| dek |
diez |
| fingro |
dedo |
| alia |
otro, otra |
| kvin |
cinco |
| sep |
siete |
| kvar |
cuatro |
| ok |
ocho |
| mil |
mil |
| cent |
cien |
| naw |
nueve |
| ses |
seis |
| minuto |
minuto |
| horo |
hora |
| konsisti |
consistir |
| sekundo |
segundo |
| Januaro |
Enero |
| monato |
mes |
| jaro |
año |
| Aprilo |
Abril |
| Novembro |
Noviembre |
| Decembro |
Diciembre |
| Februaro |
Febrero |
| semajno |
semana |
| Dio |
Dios |
| elekti |
elgir |
| ghi |
el, ella (neutro) |
| sankta |
santo, santa |
| krei |
crear |
| dato |
fecha |
| Marto |
Marzo |
| naski |
engendrar |
| it |
terminación de participio pasado pasivo de los verbos |
§ 13.
La feino (Dawrigo).
Char chiu amas ordinare personon, kiu estas
simila al li, tial tiu chi patrino varmege amis sian pli maljunan
filinon, kaj en tiu sama tempo shi havis teruran malamon kontraw
la pli juna. Shi devigis shin manghi en la kuirejo kaj laboradi
senchese. Inter aliaj aferoj tiu chi malfelicha infano devis du
fojojn en chiu tago iri cherpi akvon en tre malproksima loko kaj
alporti domen plenan grandan kruchon.
| dawri |
durar
|
| ig |
hacer, volver; p. ej.
pura: limpio, limpia
purigi: limpiar;
morti: morir
mortigi:
matar
sidi: estar sentado
sidigi: sentar |
| ordinara |
ordinario, ordinaria |
| persono |
persona |
| tiu |
ese, esa |
chi
|
indica proximidad; p. ej. tiu: ese, esa
tiu chi: este, esta;
tie: allí, alla
tie chi: aquí |
| varma |
caliente |
| eg |
indica aumentativo; p. ej. varma: caliente
varmega: calientísimo;
pordo: puerta
pordego: portón |
| sama |
mismo, misma |
| tempo |
tiempo |
| teruro |
terror |
| kontraw |
contra, frente a |
| devi |
deber |
| kuiri |
cocinar |
| ej |
lugar de una acción;
preghi: rezar
preghejo: iglesia;
kuiri: cocinar
kuirejo:
cocina |
| labori |
trabajar |
| ad |
indica duración de una acción; p. ej.
pafo: disparo
pafado: tiroteo |
| sen |
sin |
| chesi |
cesar |
| inter |
entre |
| afero |
asunto |
| felicha |
feliz |
| fojo |
vez |
| cherpi |
sacar, extraer |
| tre |
muy |
| proksima |
cercano, cercana |
| loko |
lugar |
| n |
indica el acusativo y también dirección de movimiento |
| krucho |
jarra |
|
